https://www.remigiuszkurczab.pl/aspergeraut.php
Zachowania pojawiają się w odpowiedzi na bodziec, zwany również zdarzeniem poprzedzającym. Zdarzenia poprzedzające często można zaobserwować w otoczeniu dziecka. Dziecko widzi coś, czego chce (lizak) lub czego nie chce (pojemnik na leki). Słyszy hałas (otwieranie się drzwi garażu), który oznacza, że tata jest w domu. Widzi psa, którego się boi. Wchodzi do kuchni babci i widzi półkę, na której babcia zawsze trzyma chipsy. Zdarzenia poprzedzające można również wyczuć: Jest głodne. Jest zmęczone. Chociaż często skupiamy się na konsekwencjach danego zachowania, musimy równie mocno skupić się na jego przyczynach. Jeśli myślimy o zachowaniu, które chcemy, aby dziecko rozwinęło, musimy zastanowić się, jakie zdarzenie środowiskowe – jaki bodziec – powinno wywołać to nowe zachowanie. Następnie musimy upewnić się, że nasze podejście dydaktyczne koncentruje się na powiązaniu nowego zachowania z odpowiednią wskazówką, czyli przyczynkiem. W ten sposób możemy wykorzystać przyczyny w różnych sytuacjach, aby wywołać pożądane zachowanie. Możemy również wyeliminować przyczyny, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia niepożądanego zachowania. Na jakie przyczyny zwracamy uwagę? Łatwo jest skupić się na instrukcjach werbalnych. Chcemy, aby dzieci zachowywały się tak, jak im każemy. Jednak przez większość tego tekstu pomagaliśmy wam również wykorzystywać wskazówki niewerbalne – czyli gesty – jako przyczyny. Demonstrowałeś/aś użycie zabawek (A), aby Twoje dziecko naśladowało (B), co dało ciekawy efekt (C). Wskazywałeś/aś (A), aby Twoje dziecko patrzyło i przynosiło coś (B), co mu się podobało lub czego chciało (C). Rozpocząłeś/aś grę w pościg, a następnie ją przerwałeś/aś (A), aby Twoje dziecko Cię goniło (B), a następnie zostało złapane i wyrzucone w powietrze (C). Rozpocząłeś/aś piosenkę, którą Twoje dziecko lubi, i wykonałeś/aś ruch palcami (A1), a następnie pauzę (A2), którą Twoje dziecko naśladowało (B), a następnie kontynuowałeś/aś piosenkę (C). We wszystkich tych przykładach użyłeś/aś gestów – komunikacji niewerbalnej – jako preludium. Prawdopodobnie jesteś już w tym dość biegły/a na tym etapie książki. Zwróć uwagę na jeszcze jedną ważną kwestię: wiele zachowań, których chcemy, aby dzieci się nauczyły, to umiejętności niezależne – umiejętności, których inne dzieci używają bez potrzeby instrukcji lub wskazówek od innych. Samodzielna zabawa, chodzenie do toalety w razie potrzeby, witanie rodzica wracającego z pracy, dawanie zabawki siostrze, która prosi o podzielenie się – to tylko kilka z wielu przykładów, w których oczekujemy, że małe dzieci będą reagować w określony sposób bez instrukcji rodzicielskich. Jeśli przyjrzysz się uważnie każdej z tych złożonych, niezależnych umiejętności, dostrzeżesz w nich również funkcję i wzmocnienia. Dzieci bawią się samodzielnie, ponieważ lubią tę aktywność (wzmocnienie pozytywne). Dzieci korzystają z toalety samodzielnie, ponieważ unikają niewygodnej i krępującej sytuacji spowodowanej zabrudzeniem ubrań (wzmocnienie negatywne), a także ze względu na pochwały społeczne, jakie otrzymują małe dzieci, gdy opanują to złożone zadanie (wzmocnienie pozytywne). Powitanie ukochanego rodzica skutkuje serdeczną wymianą (pozytywna nagroda). Dzielenie się zabawkami pozwala uniknąć konfliktów (wzmocnienie negatywne) i podtrzymuje przyjemne interakcje społeczne (wzmocnienie pozytywne). Są to dobrze wyuczone łańcuchy zachowań, które dzieci mogą wykonywać bez instrukcji, ale kiedy uczyły się ich po raz pierwszy, istniały wyraźne przesłanki i bezpośrednie nagrody dla każdego z nich. Dzieci z ASD również mogą nauczyć się tych złożonych ciągów i wykonywać je samodzielnie, o ile istnieją wyraźne przesłanki i wzmacniające konsekwencje. Co zrobić, jeśli chcesz nauczyć nowej umiejętności, ale nie masz pewności co do poprzednika – wskazówki – którego powinieneś użyć? Dobrym sposobem na ustalenie, jakiego poprzednika użyć, aby zasygnalizować zachowanie, jest zastanowienie się, jaki bodziec sygnalizuje to zachowanie u większości dzieci w wieku Twojego dziecka. Zawsze, gdy to możliwe, staramy się używać tych samych poprzedników dla dzieci z autyzmem, których używają inne dzieci. Jeśli nie masz pewności, obserwuj dzieci w parku, w szkole, w kościele, w sklepie spożywczym i w innych miejscach. Możesz też zapytać znajomych lub członków rodziny, na co reagują ich dzieci. Używanie tych samych poprzedników, których inni rodzice używają w stosunku do swoich dzieci, oznacza, że Twoje dziecko będzie w stanie zrozumieć wskazówki, których może używać wiele różnych osób. Dlatego sugerujemy, abyś używał bardzo typowego (choć uproszczonego) języka i gestów podczas pracy z dzieckiem. Słowa i gesty, których używasz, a także zabawki, piosenki, gry i codzienne czynności, których uczysz, są najprawdopodobniej tymi samymi, których używają również inni członkowie Twojej rodziny i znajomi. Nauczenie dziecka tych typowych antecedencji i reakcji w codziennych sytuacjach, a także w odniesieniu do przedmiotów domowych, które znajdują się wokół, znacznie ułatwia mu naukę antecedencji – łańcuchów zachowań, które będą również stosowane przez innych. Twoje dziecko uczy się, jak reagować na wiele osób, a nie tylko na kilka, i w wielu sytuacjach, a nie tylko w „środowisku edukacyjnym”.
A co z Maksem i Kerry? Bodźcem, czyli antecedencją, dla którego Maks sięgnął po zabawkę, był widok Kerry bawiącej się latarką. Jakie jest typowe zachowanie przedszkolaków w reakcji na antecedencję, jaką jest widok innego dziecka z upragnioną zabawką? Tak, chwytanie się zdarza, ale idealnie byłoby, gdyby dzieci prosiły o kolejkę. Zatem mama, Alycia, ma rację, namawiając Maksa do poproszenia Kerry o kolejkę z latarką. Typową nagrodą za prośbę jest możliwość wzięcia udziału w zabawie. Celem jest nauczenie Maksa, że gdy zobaczy Kerry z inną zabawką (A – poprzednik), powinien poprosić o kolejkę (B – zachowanie) i miejmy nadzieję, że zostanie nagrodzony kolejką (C – konsekwencja). Rozważ zachowania i ich poprzedniki w tabeli na następnej stronie. Uzupełnij te, które zaobserwowałeś u swojego dziecka. Zrób dodatkowe kopie formularza, jeśli potrzebujesz więcej miejsca.