WŁASNOŚĆ, KOŚCIELNA

I. Początki - II. Status prawny - III. Administracja.

I. Początki. Zgodnie ze świadectwami Listów Pawła i Dziejów Apostolskich, pierwsze wspólnoty nie posiadały budynków zarezerwowanych wyłącznie na ich spotkania. Chrześcijanie gromadzili się w domach prywatnych . Wydaje się, że budowa poszczególnych miejsc zarezerwowanych na spotkania liturgiczne zaczęła być brana pod uwagę dopiero w III w. , kiedy chrześcijańscy liderzy zaczęli myśleć o cmentarzach chrześcijańskich. W rzeczywistości, zanim właściwie zorganizowano areae, chrześcijanie chowali swoich zmarłych, najlepiej jak potrafili, w żydowskich lub pogańskich miejscach pochówku, pozostając w otoczeniu swoich więzów rodzinnych, relacji społecznych i bezpośredniego sąsiedztwa. Począwszy jednak od III w., Rzym miał cmentarze administrowane przez lokalne społeczności i zintegrowane z ich majątkami. Fakt, że pierwsze miejsca spotkań i pochówku należały do osób prywatnych, miał znaczne zalety: społeczności były wolne od problemów materialnych inherentnych w posiadaniu i zarządzaniu nieruchomościami. Jednak wraz z postępem ewangelizacji użyteczność majątku kościelnego we właściwym znaczeniu tego terminu stała się bardziej oczywista; z drugiej strony niedogodności związane z własnością prywatną skłoniły przywódców kościołów do znalezienia bezpieczniejszego systemu w odniesieniu do posiadania aktywów. W istocie, dokładnie na początku III w., w różnych miejscach, a w szczególności w Rzymie, zaczęła istnieć własność typu korporacyjnego, która była kościelna, ściśle rzecz biorąc . Dowody z drugiej połowy III w. mnożą się . W 311 r. Edykt Galeriusa upoważnił chrześcijan do odbudowy miejsc spotkań.

II. Status prawny. Prawne istnienie majątku kościelnego jest zatem poświadczone jeszcze przed pokojem konstantyńskim. Edykt mediolański z 313 r. otwarcie mówił o tytularnej własności kościelnej: była ona w posiadaniu ciała chrześcijan, tj. różnych lokalnych społeczności, którym przewodzili ich odpowiedni przywódcy. Wbrew teoriom opracowanym w XIX w. w celu uzasadnienia tych faktów (collegia tenuiorum; Duchesne: tolerancja de facto), współczesna nauka uznała, że od tego czasu każda społeczność mogła nabyć i zarządzać majątkiem korporacyjnym zgodnie z prawem prywatnym, w ramach prawa zwyczajowego . Jest oczywiste, że sytuacja ta została potwierdzona po pokoju kościelnym. Teksty ustawodawcze z późnej starożytności, chociaż uznawały własność kościelną, nie definiowały jej natury. Okazuje się jednak, że majątek był majątkiem lokalnej społeczności, pod kierownictwem jej biskupa; nie można powiedzieć, że w tamtym czasie istniał majątek kościelny rozumiany w całości . Idea fundacji, we współczesnym znaczeniu tego terminu (instytucja, tj. sama w sobie tytuł majątku, który powoduje jego istnienie), odpowiada jedynie systemowi, który rozpoczął się na Wschodzie pod koniec V w. Wydaje się, że w tamtym czasie Zachód, gdzie biskup pozostawał administratorem całości majątku (Gelasius, frag. 24: Thiel, 498), nie był świadomy tego systemu. Tendencja do fragmentacji, którą dodatkowo wzmacniały różne czynniki - silny wzrost majątku; rosnąca autonomia kościołów, hospicjów i klasztorów; darowizny powiązane ze szczególnymi warunkami przydziału; roszczenia świeckich do zachowania niektórych praw do majątku, który podarowali - ostatecznie zwyciężyła.

III. Administracja. Należące do lokalnej społeczności aktywa były administrowane przez biskupa, jej głowę. Najstarsze dokumenty opisują ten typ zarządzania jako całkowicie dyskrecjonalny: biskup odpowiadał tylko przed Bogiem. Didascalia uważały za niewłaściwe, aby duchowni i świeccy szukali odpowiedzialności u własnego biskupa. Dopóki dystrybucja zasobów ograniczała się do natychmiastowej dystrybucji codziennych ofiar, ten sposób działania nie wiązał się z poważnym ryzykiem nadużyć: biskup nie mógł sobie pozwolić na rażącą niesprawiedliwość. Nie było jednak nic wspólnego między bezpośrednim, publicznym, patriarchalnym zarządzaniem opisanym w apokryficznych tekstach apostolskich a tym, co, jak się czuje, miało miejsce w Rzymie za papieża Korneliusza lub w Kartaginie za Cypriana. Zdolność zarządzania Kościoła rzymskiego ujawniła się zwłaszcza w organizacji nabożeństw pogrzebowych i zarządzaniu katakumbami; można sobie wyobrazić, że zarząd ten wiedział, jak stawić czoła potrzebom ubogich, chorych i tych, którzy są w potrzebie. Liczne świadectwa zarządzania własnością kościelną można zilustrować w późnym Cesarstwie Rzymskim: (a) W zasadzie biskup nadal cieszył się całkowitą swobodą w tym względzie. Potem nagle pojawiła się i została narzucona coraz silniejsza tendencja do łączenia lokalnego duchowieństwa z administracją biskupa (Sobór Antiocheński, kan. 25; Kanony Apostolskie, kan. 40; Gelazjusz, Ep. 17,1). Na Wschodzie instytucja skarbników została ustanowiona obowiązkowo przez Sobór Chalcedoński (451); na Zachodzie Statuta ecclesiae antiqua pochwaliła tę instytucję. Papież Gelazjusz ustanowił swoją bezpośrednią kontrolę nad doczesnym zarządzaniem biskupami włoskimi pod swoją jurysdykcją . (b) Z drugiej strony biskup musiał uszanować podział majątku, jakiego życzył sobie dobroczyńca. Jeśli darowizna nie zawierała konkretnych warunków, biskup musiał przeznaczyć nadwyżkę na cele pobożne lub charytatywne (biedni, więźniowie i wędrowcy itp.). Od końca V w. biskup cieszył się całkowitą swobodą w podziale nadwyżki między te różne przydziały. We Włoszech, jednakże, za czasów papieży Simplicjusza i Gelazego, zapanowała jeszcze bardziej rygorystyczna regulacja. Ten ostatni faktycznie narzucił czterokrotny podział (biskup, ubodzy, duchowni i budynki). Galeria i Hiszpania przyjęły inne rodzaje podziału. (c) Jeśli majątek kościelny był w większości niezbywalny, dopuszczano pewne wyjątki, zwłaszcza w przypadku pomocy dla biednych, okupu więźniów i pomocy dla wszystkich potrzebujących w wielkiej niedoli.

WNIEBOWZIĘCIE : Termin techniczny oznaczający uwielbienie Dziewicy Maryi, z ciałem i duszą, w niebie pod koniec jej ziemskiego życia. Dla katolików wniebowzięcie stało się dogmatem maryjnym z definicją Piusa XII (1 listopada 1950 r.). Między soborami nicejskim i efeskim śmierć Dziewicy była uważana za wydarzenie naturalne. Tymoteusz kapłan (pseudonim Leoncjusza z Konstantynopola) w V w. był pierwszym, który mówił o nieśmiertelności Maryi (Hom. in Simeonem et Annam). Pomysł ten nie musiał być wyjątkowy, ponieważ kapłan Hezychiusz, który zmarł po 451 r. (Hom. de S. Maria Deipara), i jego współczesny Chrysippus (On. in S. Mariam Deiparam) zdają się do niego nawiązywać. Epifaniusz, zbieracz nie tylko herezji, ale także w inny sposób niemożliwych do znalezienia informacji, szczegółowo przeanalizował sytuację panującą w jego czasach w poinformowanych kręgach kościelnych: nikt nie wiedział, jak zakończyło się ziemskie życie Maryi . Ta idea pozostała niezmieniona aż do VI w., po której dacie można zauważyć powiązanie pustego grobu z wniebowzięciem uwielbionego ciała Maryi w niektórych homiliach, zwłaszcza bizantyjskich. Apokryfy podkreślały również znaczenie korelacji "pusty grób-wniebowzięcie Maryi", rozwijając pewne fakty przekazywane tylko przez nie i przechodząc do znaczących powiązań. Transitus Mariae ps.-Melito 17,1 (recenzja B) łączy zmartwychwstanie Maryi z jej dziewictwem, zgodnie z nurtem już odnalezionym w II w. w antropologicznymprototypie Leucjusza, ucznia Jana Ewangelisty, przeciwko któremu ps.-Meliton argumentował w IV-V w. Prototyp istnieje w etiopskim tekście zatytułowanym Księga egzekwii i odzwierciedla żydowskąwspólnotę chrześcijańską o wzorowej ortodoksji, zgodnie z danymi NT. Tekst dokumentuje i weryfikuje to, co teologowie w latach 50. XX w. nazywali "podziemną tradycją historyczną" wniebowzięcia, która wydawała się dobiegać końca na początku III w. Przedstawia koniec ziemskiego życia Maryi w świetle tajemnicy paschalnej, na wzórewangelii. Jego najważniejsze momenty to śmierć Maryi, rozumiana jako oddzielenie duszy od ciała, natychmiastowe uwielbienie jej duszy, pochówek jej ciała w Getsemani, wniebowzięcie i reanimacja jej ciała w raju oraz jej udział w chwale Syna, siedzącego po Jego prawicy.

WNIEBOWSTĄPIENIE IZAJASZA (apokryficzne) : Wniebowstąpienie Izajasza jest żydowskim tekstem chrześcijańskim (prawdopodobnie nieżydowskim), inspirowanym apokaliptycznym; przypuszcza się istnienie żydowskiej legendy, być może związanej z Qumran. Tekst został napisany pod koniec I i na początku II w., prawdopodobnie w Palestynie (Judei) lub w Antiochii. Oryginalny tekst był po grecku, ale zachowały się tylko jego fragmenty; całe dzieło istnieje w wersji etiopskiej i koptyjskiej, a także fragmentarycznie w łacinie; tekst był używany przez katarów. Obok Wniebowstąpienia Izajasza istnieje grecka legenda, która wywodzi się z innej wersji. Apokryfy są podzielonena dwie części: pierwsza (rozdz. 1-5), hagiograficzny midrasz (być może rozwinięcie żydowskiej legendy), mówi o śmierci proroka Izajasza, przeciętego na pół drewnianą siekierą na rozkaz niegodziwego króla Manassesa, podżeganego przez proroka Bekirę. Druga część (rozdz. 6-11), wizja Izajasza, opowiada o jego wniebowstąpieniu do siódmego nieba, gdzie uczestniczy w boskiej liturgii i towarzyszy Chrystusowi (Umiłowanemu) w jego zstąpieniu - nierozpoznanym przez sfery - do szeolu; ten fragment opowiada o ziemskim życiu Jezusa (11,2-22). Tendencje doketystyczne są widoczne w tekście. Następnie Jezus wstępuje do nieba w pełnej chwale. Tekst zawiera pewne elementy gnostyczne; Syn i Duch są podporządkowani Ojcu. Tekst był znany i używany przez ojców Kościoła.

WODNIKI : O użyciu wody zamiast wina w Eucharystii wspominają teksty apokryficzne ; Filaster nazywa tych, którzy w ten sposób celebrują Eucharystię aquarii. Ireneusz przypisuje tę praktykę ebionitom i interpretuje ją teologicznie: wynika ona z odmowy wiary w zjednoczenie Boga i człowieka w Chrystusie, dlatego nadal czekają na Syna Człowieczego i wierzą, że nadal znajdują się w stanie "starego Adama" . Dla Klemensa aquarii są enkratytami . Cyprian potępia celebrację Eucharystii z wodą, nie identyfikując jej praktykujących; Teodoret zna ich jako uczniów Tacjana pod nazwą "Hydroparastatae" lub "Encratites" . Utożsamiani z Manichejczykami , są potępiani przez różne prawa .

WYZNANIE APOSTOLSKIE (wyznania wiary w ogólności) : Według niektórych starożytnych źródeł dwunastu apostołów ułożyło pierwsze wyznanie wiary, Wyznanie Apostolskie lub Symbolum Apostolorum. Zostało ono przytoczone po raz pierwszy w liście do Ambrożego (Ep. 42, 5) wysłanym przez papieża Syrycjusza na Synod w Mediolanie (390). Rufin z Akwilei opowiada, że apostołowie "ustanowili... jednomyślną normę dla swojego przyszłego przepowiadania... przyznając każdemu wkład, który uważał za lepszy". Rufin zgadza się z innym dokumentem z tej samej epoki zatytułowanym Explanatio symboli ad initiandos, który opierał się na przemówieniu św. Ambrożego i Konstytucjach Apostolskich 6,14. Opis składu Wyznania Apostolskiego cieszył się jednomyślnością przez całe średniowiecze. Znalazł więc wyraz także w sztukach figuralnych, jak np. w Liebfrauenkirche w Trewirze, który został zbudowany w latach 1235-1260, gdzie dwanaście kolumn podtrzymujących sufit zostało ozdobionych w XV w. przedstawieniami apostołów i ich artykułów wiary. Apostolskie pochodzenie wyznania wiary zostało skrytykowane przez Lorenzo Vallę i Reginalda Pecocka, ale pierwszy uczony został zmuszony do wycofania się, a drugi zrzekł się swojej stolicy biskupiej w 1458 r. Krytyka ta powróciła jednak w XVII w. wraz z Vossem i Usherem. Począwszy od Reformacji historyczny opis składu wyznania wiary był uważany za apokryficzny przez wszystkich uczonych. W całym Nowym Testamencie można znaleźć zjawisko nauczania, które było narzucane i przekazywane z autorytetem. Następnie w pytaniach i odpowiedziach chrzcielnych pierwszych trzech wieków, chociaż formuły były bardzo proste, zawsze obecna była deklaracja wiary. W drugiej połowie II w. kręgi katolickie przyjmowały za pewnik, że regula fidei sięga apostołów, rodzaj schematycznego podsumowania nauczania chrześcijańskiego dla katechezy i innych celów. Chociaż reguła wiary i Wyznanie Apostolskie nie były tym samym, związek między nimi był bardzo ścisły. Bardzo konkretne ślady tej regula fidei można znaleźć w pismach Justina Męczennika , Ignacego z Antiochii, Didache (7), Ireneusza z Lyonu , Tertuliana itd., a wszystkie te świadectwa mówią o tym, że zostało ono przekazane przez apostołów. Współczesne badania naukowe skłaniają się ku twierdzeniu, że opis zgromadzenia dwunastu apostołów w celu ułożenia Wyznania Apostolskiego był najprawdopodobniej pobożnym wymysłem, ale starożytne przekonanie, że regula fidei sięga apostołów, zawiera element prawdy.

WYDANIE KRYTYCZNE: Teksty starożytne i patrystyczne, z niewieloma wyjątkami (np. teksty epigraficzne i niektóre prace na papirusie), zostały nam przekazane nie w oryginale, ale poprzez późniejsze kopie rękopisów, niektóre nawet wiele stuleci od oryginału. Ponieważ przez cały czas transmisji aż do wersji drukowanej każde dzieło przeszło nieuchronny proces stopniowej ewolucji lub zepsucia, celem wydania krytycznego jest przywrócenie oryginalnego tekstu w możliwie największym stopniu, wraz z aparatem dokumentacji (aparat krytyczny). W pierwszych dwóch wiekach ery prasy drukarskiej redaktorzy mieli skąpą lub żadną wiedzę na temat historycznego procesu transmisji rękopisu starożytnego dzieła, które mieli zamiar wydrukować. Najczęściej pierwsze wydania (editiones principes) opierały się na pojedynczym rękopisie, którego tekst został poprawiony na podstawie subiektywnych kryteriów (ope ingenii). W XVIII w. zaczęto dostrzegać znaczenie systematycznego badania tradycji rękopisów. Później, rozpoznanie, że tradycja tekstu przebiegała genealogicznie, od jednego rękopisu do drugiego, i że główne czynniki, które spowodowały jego pogorszenie podczas transmisji, były powtarzalne i klasyfikowalne, pozwoliło filologom XIX wieku opracować naukową metodę edycji krytycznej (metoda K. Lachmanna), która ma dwa główne etapy: recensio codicum i constitutio textus. Recensio odnosi się do śledzenia wszystkich rękopisów, a także pośrednich świadectw dzieła, ich historycznego, kodykologicznego i paleograficznego badania, ich zestawienia i określenia ich relacji zależności: wyniki tej pracy są przedstawione w stemma codicum (drzewie genealogicznym tradycji), które dostarcza informacji przydatnych, a nawet decydujących o wyborze lectiones. Gdy tradycja rękopisu została skażona, konstrukcja drzewa może nie być możliwa. Zwykle łatwiej jest odtworzyć ścieżkę tradycji dzieł ery patrystycznej niż dzieł starożytnych, ponieważ rzadko mamy bezpośrednie i pewne dowody na rozpowszechnienie tych ostatnich w okresie starożytnym. W przypadku dzieł patrystycznych archetyp (możliwy do zrekonstruowania rękopis, z którego wywodzi się cała znana lub możliwa do poznania tradycja) jest często kodeksem zbliżonym do oryginału lub nawet kodeksem oryginalnego wydania, podczas gdy w przypadku dzieł starożytnych, jeśli istnieją, jest to zwykle kodeks z okresu między V a VIII wiekiem. Drugą fazą prac redakcyjnych jest constitutio textus, moment, w którym redaktor, oceniając autentyczność różnych lectiones, wykonuje selectio lub być może emendatio, jeśli cała tradycja jest zepsuta. Wyniki recensio i kryteria, które przewodniczą konstytucji tekstu, są opisane w praefatio wydania. Tradycyjna zasada, zgodnie z którą praefatio musi być napisane po łacinie, jest dziś często ignorowana. Rękopisy użyte do wydania są wymienione w conspectus siglorum. Znaki te (litery alfabetu łacińskiego dla zachowanych kodeksów, litery greckie dla zrekonstruowanych zaginionych rękopisów) służą do syntetycznego zestawienia apparatus criticus, gdzie rejestrowane są variae lectiones, których redaktor nie zatwierdził, a także wskazywane są przypuszczenia samego redaktora lub innych uczonych lub poprzednich redaktorów. apparatus fontium zawiera wewnętrzne odniesienia i równoległe fragmenty z dziełami tych samych lub różnych autorów oraz identyfikację cytatów, aluzji i źródeł. Konwencjonalny system znaków diakrytycznych podkreśla szczególne wypadki, które przytrafiły się tekstowi: pominięcia, interpolacje, luki, nieodwracalne uszkodzenia. Teksty przekazane przez jednego świadka (inskrypcje, papirusy, palimpsesty) są zwykle publikowane w wydaniu dyplomatycznym. Gdy istnieją różne oryginalne redakcje, możliwe i przydatne jest ich równoległe publikowanie. Opracowano konkretne modele publikacji fragmentów. Często wydanie jest zaopatrzone w specjalistyczną bibliografię. Uważa się, że ważne jest, a nawet ważniejsze w obliczu ostatnich postępów w technologii, aby wydanie krytyczne było zaopatrzone w dobre indeksy.

WYZNANIA WIARY: W NT występuje wiele formuł doktrynalnych, lokalnych lub bardziej rozpowszechnionych i we wczesnej literaturze chrześcijańskiej , ale nie można ich zidentyfikować jako prymitywnych wyznań wiary, ponieważ są zbyt zróżnicowane i brakuje im późniejszych paraleli. Ale w pierwotnym kościele możemy odkryć dwóch odrębnych poprzedników późniejszego wyznania wiary. Pierwszą jest formuła trynitarna bezpośrednio oparta na lub zaczerpnięta z Mt 28:19 i powiązana, jak sugeruje tekst, z obrzędem chrztu; rzeczywiście, nie ma dowodów , że był on używany przy innych okazjach poza obrzędem chrztu. Możemy prześledzić jego stopniowy wzrost długości i treści w ciągu pierwszych dwóch stuleci poprzez przykłady Justina, Ireneusza, Tertuliana i Epistula Apostolorum. Jego forma jest pytająca, tj. była przedstawiana kandydatowi do chrztu w serii pytań. Drugą formą wyznania wiary jest wyznanie chrystologiczne lub kerygma ("kazanie"), niewątpliwie wywodzące się z bardzo starego wyznania "Jezus jest Panem" . Ale w czasach Justyna (ok. 150) stało się ono "rozwiniętym kerygmatem chrystologicznym" , krótko nakreślającym ziemskie i niebieskie życie Jezusa Chrystusa, a formę tego rodzaju można odnaleźć u Ireneusza i Tertuliana. Niektórzy uczeni (np. Kelly) uważali, że formuła ta była pierwotnie niezależna od rytu chrztu; ale dowody zachodniej tradycji w rękopisach (Rzym, ok. 120?), które w Dziejach Apostolskich 8:37 (chrzest etiopskiego eunucha) interpolowały wyznanie: "Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym" (z wariantami) i twierdzenie papieża Szczepana (połowa III w.), że zna formę chrztu wyłącznie w imię Jezusa Chrystusa (i jest ona uznawana za ważną), zdecydowanie sugerują, że to wyznanie chrystologiczne również mogło być związane z chrztem, chociaż być może było używane również przy innych okazjach. Około 200 r. to rozwinięte wyznanie chrystologiczne zostało włączone do najprostszej formuły trynitarnej, aby wytworzyć poprzednika typu credo znanego dzisiaj jako Wyznanie Apostolskie, chociaż zarówno oddzielne formuły, jak i wynikająca z nich formuła różniły się w zależności od kościoła. To credo chrzcielne znajdujemy w powiększeniu u Hipolita, Klemensa z Aleksandrii, Orygenesa i Cypriana. Około połowy II w. pojawił się jednak inny rodzaj formuły doktrynalnej: reguła wiary (gr. kanw.n th/j avlhqei,aj, kanw.n e`kklhsiastiko,j, kanw.n th/j pi,stewj, o[roj itd.; łac.: regula fidei, regula veritatis, mensura fidei, regula pietatis itp.). Pomysł i terminologia pojawiają się po raz pierwszy u Ireneusza (ok. 160-200), ale można je również znaleźć u Tertuliana, Hipolita, syryjskich Didascalia Apostolorum, Orygenesa, Cypriana, Nowacjana, Dionizego z Aleksandrii i Wiktorina z Petovium, a odniesienia do nich możemy znaleźć gdzie indziej. Z pewnością nie jest tożsame z wyznaniem chrzcielnym (przeciwko Harnackowi, Kattenbuschowi i praktycznie wszystkim pierwszym uczonym zajmującym się pochodzeniem wyznań), ale składa się z uogólnionego podsumowania wiary chrześcijańskiej, nauczanej i głoszonej w kościołach pisarzy, którzy o niej mówią, podsumowanego w nieco innych terminach zgodnie z upodobaniami pisarza, ale wszędzie zawierającego tę samą zasadniczą doktrynę. Orygenes nie tylko wymienia tematy nieobjęte regułą (a więc otwarte na rozwój spekulacji), ale także zachęca swoich bardziej zaawansowanych uczniów do ich zbadania (np. zmartwychwstanie ciała). Wszyscy starożytni pisarze widzą regułę wiary jako dowód ortodoksji i zabezpieczenie przed błędnymi i heretyckimi doktrynami, podczas gdy wyznanie wiary chrzcielnej, o którym wspomina wielu z nich, jest postrzegane jako prosty model lub podsumowanie, uosobienie (Iren.), "główne i ważniejsze punkty, podsumowanie, święte nasiona". Nie mamy wyraźnych dowodów na to, że w tych bardzo wczesnych czasach wyznanie wiary chrzcielnej było rozumiane lub używane jako kryterium poprawnej doktryny. Niektóre sekty gnostyckie używały własnego wyznania wiary. W drugim pokoleniu III w., według Kelly′ego , zwyczaj traditio i redditio symboli zaczął być szeroko praktykowany w kościele: wyznanie wiary było przekazywane katechumenom w pewnym początkowym momencie ich nauki, a oni powtarzali je później w trakcie nauki i ponownie w samym rycie chrztu. Dlaczego Zachód używał słowa symbolum w odniesieniu do wyznania wiary, nie jest dobrze znane, ale praktyka ta jest dowodem, że w momencie jej przyjęcia musiały być w użyciu dwa różne rodzaje wyznania wiary: interrogatywne, zadawane kandydatowi podczas chrztu, i deklaratywne, ciągłe wyznanie wiary składane przez kandydata w pierwszej osobie. Wyznanie wiary deklaratywne było z pewnością wzorowane na wyznaniu chrzcielnym w swojej treści, ale musiało być również pod wpływem reguły wiary. Na Zachodzie jego szczególna forma, rozwinięta ok. 330 w Kościele Rzymu (stare rzymskie wyznanie wiary, znane uczonym jako R), pierwotnie sporządzone wczesną grecką formułą z II w., stało się modelem wszystkich zachodnich wyznań wiary tego typu. Wschodnie wyznania wiary chrzcielnej różniły się znacznie w zależności od miejsca pochodzenia. Wyznanie wiary apostolskiej, jakie znamy dzisiaj, jest nieznacznie rozszerzoną i zmodyfikowaną wersją wyznania R (znanego jako T), które prawdopodobnie pochodziło z południowo-zachodniej Francji (Septimania) i było szeroko przyjmowane w zachodniej Europie, zanim ostatecznie zostało zaakceptowane przez konserwatywny Kościół rzymski gdzieś między 800 a 1000 rokiem. Legenda, że każdy apostoł sformułował jeden artykuł tego wyznania wiary, była szeroko akceptowana pod koniec IV w. W III w. możemy prześledzić dwa przykłady użycia dokładnej formuły doktrynalnej jako dowodu zdrowej wiary: formułę zaproponowaną przez biskupa Heraklidesa, w dyskusji z Orygenesem ok. 246, aby udowodnić swoją ortodoksję oraz tak zwany List Hymenaeusa, prawdopodobnie zaproponowany Pawłu z Samosaty gdzieś pomiędzy 264 a 268 rokiem (Mansi I, 1033-1040). Ale pierwszy pewny przykład deklaratoryjnego wyznania wiary użytego jako dowód ortodoksyjnej doktryny znajduje się w liście napisanym przez Euzebiusza, biskupa Cezarei w Palestynie, do jego zgromadzenia bezpośrednio po Soborze Nicejskim w 325 roku, który, jak twierdzi, jest wyznaniem wiary, które studiował podczas własnej katechezy przedchrzcielnej. Aby uniknąć pewnego błędnego przekonania z przeszłości, musimy jasno stwierdzić, że żaden chrześcijański pisarz pierwszych czterech lub pięciu wieków nie podążał współczesnymi poziomami skrupulatnej dokładności dosłownej w cytowaniu lub reprodukowaniu wyznań wiary. Starożytni byli zainteresowani istotną treścią, a nie precyzyjnym sformułowaniem swoich formuł wiary . Euzebiusz stwierdza, że jego wyznanie chrzcielne było identyczne z tym nowo opracowanym przez sobór, w którym właśnie uczestniczył. To wyznanie wiary, nicejskie wyznanie wiary z 325 r., było dziełem soboru biskupów zwołanego przez cesarza Konstantyna w mieście Nicea, w Bitynii, w celu rozwiązania sporu o definicję boskości Chrystusa, który powstał między Aleksandrem, biskupem Aleksandrii, a Ariuszem, jednym z jego prezbiterów, i groził podziałem kościoła, który cesarz właśnie uwolnił od niebezpieczeństwa prześladowań i udzielił mu swojego poparcia. Był to pierwszy raz, kiedy odbył się sobór powszechny lub sporządzono wyznanie wiary, które miało być ważne jako kryterium ortodoksji dla wszystkich wierzących. Jego pierwotna forma z pewnością nie była formą kościoła Euzebiusza, ale prawdopodobnie pochodziła z Syrii lub Fenicji. Biskupi w Nicei wprowadzili do tego wyznania wiary pewne wyrażenia mające na celu uniknięcie ariańskiej interpretacji ich stwierdzeń: np. słowa odnoszące się do Syna, "zrodzony z substancji Ojca", "zrodzony, nie stworzony", a zwłaszcza "z tej samej substancji co Ojciec" (o`moou,sion, łac. consubstantialem). Seria anathematów, czyli potępień, poszczególnych doktryn ariańskich ("był czas, kiedy Go nie było", "zanim został zrodzony, nie istniał", "został stworzony z niczego", pochodzi "z innej Osoby [u`po,stasij] lub substancji" (niż Ojciec), jest "zmienny lub modyfikowalny") zostały dodane w tym samym celu. To bardzo ważne wyznanie wiary jest nazywane przez uczonych N. W rzeczywistości ta historyczna formuła ekumenicznego soborowego credo nie spełniła od razu celu, dla którego została stworzona. Na Zachodzie nie krążyła zbyt szeroko, a wkrótce po Soborze Nicejskim praktycznie zniknęła z kontrowersji, które trwały przez kolejne 56 lat. Niemniej jednak N pokazał sposób formułowania credo, a lata między 341 a 362 rokiem były świadkami szeregu prób rozwiązania różnic zdań na Wschodzie i Zachodzie poprzez sformułowanie credo, które mogłoby zadowolić wszystkie strony lub przynajmniej wyrazić wiarę większości. Pod koniec tego okresu nawet cesarz odegrał swoją rolę. Najważniejszymi przykładami pisemnych wyznań wiary z tego okresu były "Wyznanie Poświęcenia" lub "Drugie Wyznanie Antiocheńskie", sporządzone przez Synod Antiochii w 341 r.: pominięto w nim homoousion, opisano osoby Trójcy jako "trzy w osobie" (u`po, stasij), ale jedną w harmonii (sumfwni, a), a Syna jako "obraz Ojca, bez różnic substancji [ousia]", i potępiono wiele opinii ariańskich. Przez pewien czas (do ok. 370 r.) istniało duże prawdopodobieństwo, że to wyznanie wiary mogło stać się alternatywą dla N; przypisanie go Lucjanowi z Antiochii, męczennikowi i teologowi z pierwszych lat IV w. jest kontrowersyjne. "Czwarte Wyznanie Wiary Antiocheńskiej" (również z 341 r.) zostało wysłane przez biskupów wschodnich do cesarza Konstansa na Zachodzie w celu pojednania opinii zachodniej bez powrotu do N. Ono również pominęło homoousion i wyklęło niektóre ariańskie propozycje, ale nazwało Chrystusa po prostu "Bogiem z Boga". Choć samo w sobie miało niewielkie znaczenie, to wyznanie stało się podstawą i treścią wielu innych wyznań, takich jak wyznanie biskupów wschodnich w Filippopolis (343 r.), "Piąte Wyznanie Wiary Antiocheńskiej" - zwane Ekthesis makrostichos, sporządzone w Antiochii w 344 r. i zawierające długi dodatek potępiający szeroki szereg heterodoksyjnych opinii, w szczególności ci, którzy skłaniali się ku sabelianizmowi (odmowa dostrzegania rozróżnień osób w bóstwie), w szczególności Marcellus z Ancyry - i "Pierwsze Wyznanie Wiary Sirmium", sformułowane przez II Sobór w Sirmium (351) i w dużej mierze skierowane przeciwko Marcellusowi i jego bardziej radykalnemu uczniowi Fotynowi z Sirmium. Zupełnie nowy kierunek obrano wraz z pojawieniem się w 357 r. "Drugiego Wyznania Wiary z Sirmium", które późniejsi przeciwnicy nazwaliby "bluźnierstwem z Sirmium". Tutaj po raz pierwszy pojawiło się coś w rodzaju spójnej teologii ariańskiej: odrzucała ona wszelkie użycie "substancji" (ousia) jako terminu definiującego relację Syna do Ojca, nad którą odmawiała spekulacji, i drastycznie podporządkowała Syna Ojcu, wraz z resztą stworzenia. Wyznanie wiary wywołało reakcję wśród wielu teologów wschodnich, która doprowadziła do powstania "Trzeciego Wyznania Wiary z Sirmium" na IV Soborze w Sirmium (358): opowiadało się ono za o`moiou,sion zamiast o`moou,sion i odrzucało ariańskie alternatywy z 357 r. Pośrednie wyznanie wiary, znane jako "Dated Credo", zostało sporządzone na V Soborze w Sirmium (maj 359) w ramach przygotowań do podzielonego soboru powszechnego (Wschodnie w Seleucji w Cylicji, Zachodnie w Rimini we Włoszech); wyznanie to odrzucało użycie ousia i jego pochodnych, ale opisywało Syna jako "podobnego do Ojca we wszystkim". Credo, które powstało na tym soborze powszechnym, po konfliktach teologicznych i ingerencji imperialnej (Wyznanie wiary Nike, 360), było rozwodnioną wersją "Przestarzałego wyznania wiary" i definiowało Syna po prostu jako "podobnego według Pism", co pozostawiało dużo miejsca na interpretację ariańską. Od tego czasu aż do Soboru Konstantynopolitańskiego, który w 381 r. położył kres kontrowersjom ariańskim, sformułowane wyznania wiary miały niewielkie znaczenie, być może dlatego, że wszyscy uznali, że procedura tworzenia wyznań wiary niekoniecznie rozwiała kontrowersję. Przeciwnicy arianizmu mieli teraz na celu próbę przywrócenia N pod przywództwem Atanazego z Aleksandrii (ok. 296-373), który od dawna przewodził walce z arianizmem i półarianizmem. Sobór w Konstantynopolu (381) był triumfem jego doktryny i doktryny trzech wielkich kapadocjanów, Bazylego z Cezarei (ok. 330-379), Grzegorza z Nazjanzu (329-389) i brata Bazylego Grzegorza z Nyssy (ok. 330-ok. 395). Tradycyjnie przypisuje mu się najbardziej znane i najważniejsze wyznanie wiary w historii chrześcijaństwa, powszechnie znane jako nicejskie lub nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary (C dla uczonych). To, czy sobór z 381 roku rzeczywiście opracował to wyznanie wiary, jest przedmiotem ożywionej kontrowersji (patrz Kelly, op. cit., rozdz. X). Przed rokiem 451 współczesne lub późniejsze świadectwa tworzenia wyznania wiary w tych okolicznościach praktycznie nie istniały, a pierwszym wyraźnym dowodem istnienia C jest ostateczna deklaracja Soboru Chalcedońskiego (451), która w istocie cytuje C co do joty. Podsumowując, wydaje się, że lepiej zgodzić się z Kellym (zgodnie z teorią Rittera w Das Konzil von Konstantinopel), że to credo zostało sporządzone przez sobór w 381 r. w bezowocnej próbie osiągnięcia porozumienia z umiarkowanymi przeciwnikami pełnego uznania boskości Ducha Świętego, ale przez długi czas było uważane przez większość teologów za niewiele więcej niż odzyskanie N; w szczególności władze zachodnie ignorowały je przez długi czas, jako owoc soboru, który tylko powoli i niechętnie uznawały za ekumeniczny. Credo, które było podstawą C, nie było N, ale mogło być credo Kościoła Jerozolimskiego: omoousion zostało przywrócone, a wieczne zrodzenie Syna i nie-stworzenie zostały zapewnione; mała i ciekawa klauzula, "jego królestwo nie będzie miało końca", została wstawiona w opozycji do (teraz już prawie wymarłej) doktryny Marcellusa, a odniesienie do Ducha Świętego, bardzo krótkie w N, zostało znacznie rozszerzone, aby opisać go jako "Pana i dawcę życia", jako pochodzącego od Ojca i "z Ojcem i Synem czczonego i wychwalanego" (zgodnie z nauką Kapadocjan, szczególnie Bazylego). Z biegiem czasu C stało się centralnym i powszechnie uznawanym wyznaniem wiary chrześcijaństwa, jakim jest dzisiaj. W pewnym momencie (ok. 700-800) zostało również przyjęte w łacińskiej formule jako wyznanie wiary chrzcielnej Kościoła Rzymu (ostatecznie zastąpione przez T). Do tego wyznania wiary, z czasem, zachodni kościół łaciński dodał dodatek, którego nie zatwierdził żaden w pełni ekumeniczny sobór. Najpierw w Hiszpanii, prawdopodobnie pod presją wizygockiego arianizmu, następnie w całej zachodniej Europie i w końcu (1014) w Rzymie, do wyrażenia "który pochodzi od Ojca" dodano słowa "i od Syna" (Filioque). Przez ponad tysiąc lat ten dodatek był przyczyną niezgody i tarć między kościołami wschodnimi i zachodnimi (w tym protestanckimi) i jest nią do dziś. Praktyka recytowania C podczas Eucharystii została wprowadzona w kościele wschodnim około 500 r. jako pośrednia konsekwencja intensywnych konfliktów teologicznych i kościelnych między grupami podzielonymi ze względu na ich koncepcje chrystologii i została szybko przyjęta na całym Wschodzie. Ugruntowała się wolniej na Zachodzie: jej ślady można znaleźć na Soborze w Toledo w Hiszpanii (589), następnie w kościele irlandzkim i wreszcie w imperium Karola Wielkiego w VIII i IX w. Kościół Rzymu przyjął ją dopiero w 1014 r. Pozostają do zbadania dwie istotne formuły. Pierwsza z nich nazywa się Definicją Chalcedońską i została opracowana przez sobór powszechny w Chalcedonie w Bitynii w 451 r. Jej intencją było rozwiązanie sporu o znaczenie doktryny wcielenia Syna Bożego, sporu roznieconego przez myśl teologiczną od czasu, gdy sobór powszechny w Efezie (431) potępił doktrynę biskupa Nestoriusza z Konstantynopola, która miała tendencję do dzielenia Syna na element ludzki i element boski, a latrocinium w Efezie (449), zwołane w pośpiechu i przeprowadzone w burzliwy sposób, próbowało narzucić Kościołowi monofizycki (aleksandryjski) opis wcielenia, a nie dyofizycki (antiocheński). Definicja opracowana w Chalcedonie musiała zachować równowagę między tymi dwoma sprzecznymi chrystologiami ze sprawiedliwością i dokładnością, i w dużym stopniu się to udało. Potwierdzając N i C oraz zatwierdzając odpowiednie rozprawy teologiczne Cyryla Aleksandryjskiego i papieża Leona I, definicja ustaliła, że Jezus Chrystus, Syn Boży, miał dwie natury, jedną w pełni boską, drugą w pełni ludzką, i że były one zjednoczone w jednej osobie, "bez pomieszania, bez zmiany, bez podziału, bez separacji". Ta definicja nie zdołała rozstrzygnąć sporu, który nadal szalał, pomimo wysiłków wielu bizantyjskich cesarzy, aby znaleźć kompromis lub pojednanie, aż został uduszony przez nadejście islamu. W każdym razie definicja ta pozostała od tamtej pory podstawowym oświadczeniem ortodoksji chrystologicznej dla większości kościołów chrześcijańskich,w tym tych z okresu reformacji. Inną formułą wymagającą uwagi jest tzw. Wyznanie Atanazjańskie lub, jak się je nazywa od pierwszych słów w języku łacińskim, Quicumque vult. Jego pochodzenie i data od dawna są przedmiotem ożywionych sporów; w XVI w. zrozumiano, że jego tradycyjne przypisywanie Atanazjuszowi z Aleksandrii (które można prześledzić aż do VI w.) jest całkowicie niemożliwe. Jego doktryna ewidentnie pochodzi od Augustyna (354-430), a jeszcze bardziej z Commonitorium Wincentego z Lerynu (434); wyznanie było prawie na pewno znane Cezariuszowi z Arles (470-543). Jest ono wyraźnie skierowane przeciwko błędom Ariusza i Nestoriusza, ale nie wykazuje żadnego dostrzegalnego wpływu Definicji Chalcedońskiej. Składa się z krótkiego, lapidarnego wykładu, w późnej łacinie, zachodniej formy doktryny trynitarnej (z wyraźnym potwierdzeniem Filioque), po którym następuje dość krótki wykład doktryny wcielenia, który między innymi wyklucza apolitański, doktrynę, że Chrystusowi brakowało duszy ludzkiej. Jego "klauzule potępiające", które skazują każdego, kto nie akceptuje jego doktryny, na wieczne potępienie, sprawiły, że zdecydowanie pasował do charakteru średniowiecza, ale skłoniły współczesnych do trzymania się od niego z daleka. Jego traktowanie jest całkowicie zachodnie i nigdy nie zostało formalnie zaakceptowane przez Kościół Wschodni. Najnowszy autorytet, Kelly (The Athanasian Creed), utrzymuje, że został on ułożony w klasztorze w Lerynach (na wybrzeżu Galii) lub w grupie związanej z Lerynami, między ok. 440 a ok. 520, być może w kręgu Cezariusza z Arles, nawet jeśli nie bezpośrednio przez niego.

WYZNAWCA: Terminem tym określano wszystkich chrześcijan, którzy publicznie wyznali swoją wiarę przed pogańskim trybunałem podczas prześladowań i zostali ukarani więzieniem, wygnaniem lub innymi drobnymi karami, choć bez poniesienia męczeństwa. Spowiednicy byli czczeni przez społeczność, gdy oczekiwali na śmierć w więzieniu, a później, jeśli zostali uwolnieni, zajmowali ważne miejsce w kościele. Przyznawano im szczególne prawa w społeczności, ponieważ uważano, że są odziani w Ducha Świętego. Mogli więc być związani z duchowieństwem bez otrzymania regularnych święceń, choć nie z episkopatem . Ich modlitwy za chorych i ich moc wstawiennictwa za grzeszników były uważane za skuteczne. Mieli również zdolność do interwencji w obszarach dyscypliny kościelnej. Łaciński termin confessor jest odpowiednikiem greckiego o`mologhth,j, który był początkowo używany jako synonim ma,rtuj; ale od II w. na nich rozróżniano wyraźniej: "męczennikiem" byłby ten, kto umarł w czasie swoich cierpień, a "wyznawcą" ten, kto przeżył, nie przypieczętowując swego świadectwa męczeństwem. Po raz pierwszy widzimy to rozróżnienie w Liście o męczennikach z Lyonu z 177 r., gdzie ci, którzy przeżyli prześladowania, nie przyjmują tytułu męczennika, ale wolą być nazywani tylko wyznawcami . Późniejsze dowody pokazują, jak ta terminologiczna specyfikacja została skonsolidowana w czasie ; niemniej jednak w niektórych fragmentach Hipolita, Tertuliana i Cypriana niektórzy wciąż żyjący wyznawcy są nazywani męczennikami. Cyprian dokonuje dalszego rozróżnienia między publiczną spowiedzią (przed pogańskimi sędziami) a prywatną (uciekającymi prześladowcami), niższym stopniem. Po zakończeniu prześladowań znaczenie terminu "spowiednik" rozszerzyło się i objęło również biskupów walczących za wiarę oraz ascetów, którzy żyli wiarą radykalnie, dając świadectwo Chrystusowi nie poprzez tortury, ale poprzez swoją cnotę.

WALKA (ikonografia) : Przedstawienia walki w ikonografii chrześcijańskiej można podzielić na trzy grupy: (1) walka między dwiema osobami, (2) walka między osobą a zwierzęciem i (3) walka między zwierzętami. Pierwsza grupa zawiera pojedynczy przykład: późno-III-wieczne malowidło w kabinie w katakumbach SS. Pietro e Marcellino, Rzym. Walka człowieka ze zwierzęciem pojawia się w scenach cyklu Samsona w katakumbach Via D. Compagni. Przykład tego typu pojawia się również na panelu dyptyku konsula Aureobindusa (506), gdzie przedstawiona jest scena walki między ludźmi a lwami w cyrku. Walka między zwierzętami jest znacznie bardziej powszechna. Mozaiki w salach N i S kompleksu Teodoriańskiego w Akwilei (2. dekada IV w.) przedstawiają walkę koguta z żółwiem, symbolami światła i ciemności. Mozaika chodnikowa z Amwas w Palestynie (V-VI w.) przedstawia walkę dzikich i domowych zwierząt. W sztuce plastycznej sarkofag z Palazzo Lancellotti i jeden z Villa Ludovisi , oba w Rzymie, przedstawiają sceny walk kogutów. Inny przykład walki znajduje się w Tours Pentateuch.

WALKA DUCHOWA :Tradycja duchowa, podążając ścieżką otwartą przez Pismo Święte (patrz 1 Kor 9:24-27) i dodając ideał stoicki, często porównywała ascezę do bitwy, walki z wrogami duszy. Istnieje wiele tekstów na ten temat. Dla Klemensa Aleksandryjskiego prawdziwy "gnostyk" musi prosić Boga, aby wystawił go na próbę . Człowiekiem wystawionym na próbę par excellence jest mnich: do,kimoj mo,nacoj . Bitwa i tak nas spotyka, czy jesteśmy doskonali, czy nie, zauważa Orygenes. Jeśli w apatheia messalian istnieje tendencja do kwietyzmu , na drugim biegunie Ewagriusz z Pontu uważa, że pokusy nasilają się w miarę postępów w życiu duchowym . Pismo demaskuje wrogów, którzy prowadzą tę wojnę: szatana, świat, ciało . Pisma monastyczne rozróżniają "widzialną walkę" i "niewidzialną walkę". W wyjaśnieniu Ewagriusza "widzialna walka" dotyczy pra,gmata: przedmiotów, z którymi kontakt rodzi namiętności. W tym przypadku lekarstwem na opór i pokonanie demona jest abstynencja, wyrzeczenie się samych przedmiotów. "Ale z mnichami (demony walczą) głównie poprzez myśli" (logismoi,). Mechanizm pokusy, którego różne momenty są ze sobą powiązane, został dogłębnie przeanalizowany przez wschodnich pisarzy duchowych, zwłaszcza tych z duchowości "synajskiej" (Nilus, Jan Klimak, Psychius, Filoteusz). Eliminacja złych myśli (avpo,qesij nohma,twn), opieka nad sercem, rozeznanie duchów, antirrēsis i przeciwstawianie się złym myślom za pomocą tekstów biblijnych to częste tematy w pismach hezychastów. Augustyn przywiązuje dużą wagę do duchowej, wewnętrznej walki. Wymiarem życia chrześcijańskiego jest walka z namiętnościami, aby osiągnąć pokój z Bogiem i osobisty pokój. Pisze również dzieło dla ogółu społeczeństwa o znaczącym tytule De agone christiano. Zaczyna się tak: "Wieron zwycięstwa jest obiecany tylko tym, którzy walczą. Ponadto w boskich Pismach często znajdujemy, że obiecano nam koronę, jeśli zwyciężymy. . . . Musimy zatem wiedzieć, kim jest ten przeciwnik, którego jeśli pokonamy, zostaniemy ukoronowani. Jest to ten sam przeciwnik, którego nasz Pan pokonał jako pierwszego; my również, jeśli wytrwamy w Nim" (1,1).

WĄŻ : W Biblii wąż (o;fij, dra,kwn; serpens, draco), który w świecie greckim był przedmiotem starożytnych kultów chtonicznych i był już obecny w minojsko-mykeńskiej kulturze religijnej, pojawia się przede wszystkim w historii Rdz 3:1-14, gdzie o;fij został nazwany najbardziej przebiegłym spośród stworzeń i zapewnia kobietę, że jeśli zjedzą owoc drzewa zakazanego przez Boga, nie umrą, ale staną się jak bogowie, ponieważ będą umieli rozpoznawać dobro i zło. Dlatego po tym, jak pierwsi rodzice zjedli owoc, w chwili, gdy Bóg ich zganił, mężczyzna przypisał ten upadek kobiecie, a kobieta wężowi: hvpa,thse,n me (3:13), tak że w rezultacie Pan przeklął węża (3:14). Inne znaczące pojawienia się węża w ST są związane z Mojżeszem: Wj 4:3, 17 i 7:15 mówią o przemianie laski w węża jako o dziele cudu, ale szczególnie w Lb 21, w którym znajdujemy wydarzenie, które miałoby liczne reperkusje zarówno w późniejszych księgach ST i NT, jak i w pismach Ojców Kościoła. Jako karę za mówienie przeciwko Panu, Izraelici na pustyni zostali ukąszeni przez liczne węże i umierali; błagali więc Mojżesza, aby wstawił się za nimi, a Pan nakazał Mojżeszowi, aby zrobił węża i umieścił go jako szmei/on ("znak"): każdy, kto został ukąszony i na niego spojrzał, będzie mógł nadal żyć. Wszystko to zostało dokonane w następujący sposób: Mojżesz zrobił miedzianego węża, który miał uratować przed śmiercią wszystkich ukąszonych, aby wszyscy mogli zwrócić się do węża (21:9). W literaturze mądrościowej ST, np. w Ps 139:4 i Prz 23:32, wąż jest charakteryzowany przez swój jad, niebezpieczeństwo i ukąszenie (Kazn 10:8, 11). W Hioba 26:13 "odstępczy wąż", o którym mówi się, że został wygnany przez Boga, wydaje się być utożsamiany z diabłem. Wśród proroków, chociaż Jer 8:17 zapowiada zesłanie węży, które będą kąsać i powodować śmierć, Iz 27:1 przepowiada w tonie alegorycznym, że Pan pokona węża, uderzając go nożem. Późniejsze rozważania na temat tego wydarzenia opowiedzianego przez Mojżesza dotyczącego węża, który został wywyższony na pustyni, można znaleźć w nowszej księdze ST, w Mdr 16:4-10, i nie można wykluczyć możliwości, że ta egzegeza tego epizodu została podana w tym samym czasie, co chrześcijańska interpretacja tego fragmentu. Autor mówi, że nawet na pustyni, gdy Izraelici umierali z powodu ukąszeń węży, gniew Boży nie trwał długo, ale wkrótce Bóg zesłał "symbol zbawienia": ktokolwiek się do niego zwrócił, nie był zbawiony z powodu symbolu, który zobaczył, ale dzięki Bogu, "Zbawicielowi wszystkich ludzi"; "i tym czynem przekonałeś naszych wrogów, że jesteś tym, który nas wybawia od wszelkiego zła". W rzeczywistości nie znaleziono żadnego innego środka, który uratowałby im życie, ponieważ "zasłużyli na karę" (kolasqh/nai), ponieważ Boże miłosierdzie (e;leoj) przyszło im z pomocą i ich uzdrowiło. W ewangeliach, w J 3:14-17 znajdujemy egzegezę wydarzeń z wężem wywyższonym przez Mojżesza na pustyni: "Jak Mojżesz wywyższył węża na pustyni, tak musi być wywyższony Syn Człowieczy, aby każdy, kto w Niego wierzy, miał życie wieczne. Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. Albowiem Bóg nie posłał swego Syna na świat po to, aby świat potępił, ale po to, aby świat został przez Niego zbawiony". "Teraz odbywa się sąd nad tym światem. Teraz władca tego świata zostanie wyrzucony precz. A Ja, gdy zostanę wywyższony nad ziemię, przyciągnę wszystkich do siebie". W Łk 10:19 Jezus udzielił swoim uczniom mocy chodzenia po wężach i skorpionach - tj. symbolicznie nad "wszelką potęgą nieprzyjaciela", najwyraźniej diabła - bez bycia przez nie zranionym (podobnie Mk 16:18). Wąż ma również negatywne znaczenie w Mt 23:33, gdzie Jezus nazwał uczonych w Piśmie i faryzeuszy hipokrytami - "węże, plemię żmijowe", synów tych, którzy zamordowali proroków, splamionych krwią niewinnego Abla do krwi Zachariasza - i obiecał im, że nie uciekną "przed sądem Gehenny". W Mt 10:16 wąż nabrał jednak również pozytywnego znaczenia jako symbol mądrości jako uzupełnienia łagodności: Jezus wzywał swoich naśladowców, aby byli "mądrzy jak węże, a niewinni jak gołębie". Św. Paweł w 2 Kor 11:13 wspomina "węża, który w swej niegodziwości zwiódł Ewę" i obawia się, że może on nawet zepsuć myśli jego własnych wiernych z powodu ich prostoty; w 1 Kor 10:9 Paweł wspomina, że Żydzi umarli na pustyni, ponieważ zostali ukąszeni przez węże, wydarzenie, które jednak natychmiast przywodzi na myśl zbawienie dostarczone przez węża wywyższonego przez Mojżesza jako figura Christi. W Ap 12:9 i 20:2 autor przewiduje eschatologiczną klęskę i skucie "wielkiego smoka, węża starodawnego, który jest diabłem i szatanem, . . . na tysiąc lat", po jego walce z kobietą i archaniołem Michałem; pod koniec tysiąca lat, w których pozostanie zamknięty, zostanie wrzucony do "jeziora ognia", "drugiej śmierci", w której umrze sama śmierć. W całym NT termin dra,kwn jest używany tylko w odniesieniu do węża w Księdze Objawienia i nigdzie indziej: w ewangeliach i listach św. Pawła zawsze znajduje się termin o;fij. W pismach Filona z Aleksandrii, w pierwszej połowie I w. n.e., zwłaszcza w jego traktacie Legum Allegoriae, wąż pojawia się jako alegoria przyjemności, która towarzyszy spotkaniu intelektu i doznań, istotnych aspektów wiedzy, ale która symbolizuje oprócz h`donh - alegoryczne znaczenie odnajdywane również u Orygenesa i Grzegorza z Nyssy - swfrosu,nh lub umiarkowanie: jest to podwójna interpretacja, jak ujawnia badanie F. Calabiego, Il serpente e il cavaliere: piacere e sophrosyne w Filone di Alessandria: Annali Storia Rel. 8 (2003) 199-215. W pismach ojców Kościoła wąż jest często kojarzony z negatywnymi znaczeniami i samym złem, na podstawie narracji znalezionej w Księdze Rodzaju dotyczącej grzechu pierworodnego, gdzie wąż odgrywa ważną rolę jako kusiciel. Już w Liście do Diogneta (12) anonimowy autor mówi o oszustwie węża na szkodę pierwszych rodziców, co jest związane z ignorancją i sprzeciwia się wiedzy o Bogu. Wąż jest utożsamiany z diabłem, źródłem zła i zwodzicielem Adama, przez Ignacego z Antiochii w jego liście do chrześcijan z Tralles (10) i do tych z miasta Filippi (11), gdzie nazywa go "odstępcą", buntownikiem przeciwko Bogu, zwodzicielem Adama i tym, który zainspirował Kaina, który odważył się nawet kusić Jezusa na pustyni. Tę samą identyfikację rozumie się w jego liście do chrześcijan z Filadelfii (6; n.b., dłuższa recenzja), gdzie wąż "głosi oszustwo i błąd, aby zniszczyć ludzkość". A historię oszustwa węża i jego przekleństwa w Księdze Rodzaju wspomina Justin Męczennik . Ireneusz utożsamił węża z diabłem, oszustem, którego widział obecnego w herezjach, a zwłaszcza w Ophite gnosis , a w III,3 wspomniał, że pełne przekleństwo grzechu pierworodnego spada na węża, a nie na pierwszych rodziców . A w IV,24 stwierdził, że Chrystus na krzyżu "przyniósł życie człowiekowi [a;nqrwpoj] z rany węża". Nawet Teofil w swoim traktacie Ad Aut. uważał, że to Szatan mówił przez węża w Księdze Rodzaju, a Tertulian przypomniał, że Upadek był spowodowany namową węża w An. 21 przypisał zło podżeganiu węża, a nie naszemu naturalnemu usposobieniu; w Karn. 17 dostrzegł przeciwstawną paralelę między Ewą, która uwierzyła wężowi, a Marią, która uwierzyła aniołowi, a w Rez. 28 przewidział, że starożytny wąż, ten sam z Księgi Rodzaju i Objawienia, zostanie pokonany, a umarli powstaną z serca śmierci. Orygenes podobnie interpretował biblijnego węża jako alegorię złego ducha lub ducha natchnionego przez złego, a w swoim traktacie C. Cels. (IV,36.39) odrzucił, odwołując się do własnego komentarza do Księgi Rodzaju, krytykę Celsusa dotyczącą relacji z Księgi Rodzaju, zgodnie z którą Bóg okazał się słabszy od węża i niezdolny do przekonania własnych stworzeń, w przeciwieństwie do węża. Orygenes oskarżył jednak Celsusa o mylenie chrześcijan z ofitami, gnostykami, którzy nawet nie byli chrześcijanami. W C. Cels. VII,39 Orygenes interpretował otwarcie oczu dwojga pierwszych rodziców, które zostało przepowiedziane przez węża i które nastąpiło po grzechu, jako otwarcie oczu zmysłów, które początkowo były zamknięte, chociaż mieli otwarte oczy duchowe. Jeśli Orygenes skojarzył węża z Ofitami, Hipolit z Rzymu powiązał go z gnostyckimi Naaseńczykami, wywodząc ich nazwę od hebrajskiego nahash, "wąż"; z Peratami, którzy również odwoływali się do egzegezy wydarzenia zapisanego przez Mojżesza; oraz z Sethianami. Cyprian w Ep. 33,2 utożsamił węża z diabłem i ogłosił jego klęskę przez Chrystusa dzięki krzyżowi, dlatego w 55,9 mógł nawoływać chrześcijan do męczeństwa jako walki z wężem, z tarczą wiary. Cyprian ganił Demetriana za oddawanie czci wężowi, który w traktacie Ad Dem. (16) jest utożsamiany z samym diabłem. Metodiusz z Olimpu świętował zwycięstwo Logosu, Boga i człowieka, nad wężem, tj. złym, który sprowadził potępienie na wszystkich ludzi. Nawet Grzegorz z Nyssy utożsamiał węża z Szatanem, np. nazywając go "złym", o` Ponhro,j , "odstępczym wężem" , "starożytnym wężem" i "Ojcem kłamstwa"; wąż jest również powiązany z kłamstwem w traktacie C. Eun. , ponieważ skłamał, gdy powiedział, że przez nieposłuszeństwo istota ludzka przyjmie naturę boską . A w traktacie Ant. adv. Apoll. Grzegorz zauważył, że temu, kto grzeszy, nie brakuje nous, ale tylko prawej dianoia, "tak jak wąż, początkujący i odkrywający niegodziwość… nie był pozbawiony nous, ale był nawet bardziej przebiegły niż inne stworzenia". Wąż stał się więc symbolem niegodziwości (kaki,a), jak w Vit. Mos. (2,63), a Grzegorz w Ep. 3,6-7 zinterpretował następnie wrogość przepowiedzianą między kobietą a wężem jako wrogość między ludźmi a niegodziwością (kaki,a), która nie należy do natury ludzkiej, tak że starożytne przykazanie "będziesz miłował swego bliźniego, a nienawidził swego wroga" można było zastosować do jednego wroga, wroga całej ludzkości, tj. zła, grzechu. W traktacie Vit. Mos. wąż, jako wcielenie grzechu zazdrości, nazywany jest "ojcem śmierci, pierwszym wejściem grzechu, korzeniem niegodziwości, początkiem bólu". Głową węża jest zdolność do wymyślania nowych złych rzeczy . Ponadto, jak już w pismach Filona i Orygenesa, od których prawdopodobnie się uzależnił, Grzegorz z Nyssy interpretował węża jako alegorię przyjemności (h`donh,) i namiętności (pa,qoj), co następuje po nim w komentarzu In Eccl. ; "przyjemność smaku" w Or. dom.; przyjemność w ogóle, która skłania nas do zwrócenia się ku ziemskiej i żałosnej radości i Opif. hom.; i "niegodziwe pragnienie" w Vit. Mos. Pod pozorem przyjemności wąż sprawił, że pierwsi rodzice zjedli "zły owoc grzechu" (Opif. hom. 200,39); w różnych innych przypadkach Grzegorz wspominał również o pogańskich kultach węża (dra,kwn). W dziele In diem lum. , w radykalnej opozycji do węża, Chrystus został powołany, aby naprawić nasz grzech, doprowadzić człowieka do doskonałości (te,leion) i go zbawić (sw|,zei to.n a;nqrwpon). Bazyli z Cezarei w Sermo 21 nawiązuje do Syr 21:2, porównując węża do kobiety, a nawet grzechu, jak pokazano w badaniu napisanym przez Nardiego , które oferuje również panoramę symbolicznych znaczeń węża w świecie klasycznym, żydowskim i gnostyckim, gdzie był on powiązany z ideą męskości, oraz w świecie patrystycznym, gdzie wąż był postrzegany głównie jako symbol oszustwa i uwodzenia. Jeśli chodzi o ikonograficzne konsekwencje tematu z Księgi Rodzaju o wężu, chrześcijańskie miniatury ST, zwłaszcza te przedstawiające Ewę i węża, wydawały się pochodzić nie tyle z modeli żydowskich, co z tekstów chrześcijańskich pierwszych wieków. Wąż jest symbolem przebiegłości, która nie zawsze jest negatywna, jak w poprzednio wspomnianym tekście z Mt 10:16, który został zacytowany przez Ignacego Antiocheńskiego w liście do Polikarpa (2), przez Klemensa Aleksandryjskiego w Stromata i ponownie przez św. Augustyna w De Doctrina Christiana , gdzie użył go, aby wskazać przykład pozytywnego znaczenia, jakie termin "wąż" może nabyć w Piśmie Świętym, chociaż jego oszustwo i zniszczenie dokonane na Ewie jest przykładem przeciwnym. Ale mamy szczególnie biblijny epizod, szeroko komentowany w pismach Ojców, gdzie wąż nabrał przeciwnego znaczenia do tego, które przypisano mu w Księdze Rodzaju: nie pokusy i zdrady, ale uzdrowienia i zbawienia. W rzeczywistości wąż podniesiony przez Mojżesza na pustyni na drewnianym pręcie z rozkazu Boga ratuje wszystkich tych, którzy mają umrzeć i którzy na niego patrzą: Ojcowie dostrzegli w tym wyraźną typologiczną prefigurację Jezusa Chrystusa, który ratuje ludzi od śmierci przez swój krzyż. Tak więc Ignacy Antiocheński w liście do chrześcijan w Smyrnie (2), również nawiązując do J 12,32, wspomina, że "Logos, gdy jego ciało zostało podniesione jak wąż z brązu na pustyni, przyciągnął do siebie wszystkich ludzi dla ich wiecznego zbawienia". Chociaż stwierdzenie to pojawia się w dłuższej recenzji listów Ignacego, których autentyczność jest przedmiotem debaty i może pochodzić z IV w., List Barnaby (12), który z pewnością pochodzi z II w., widział już w epizodzie Mojżeszowym zapowiedź zbawienia przyniesionego przez ukrzyżowanego przeciwko ukąszeniom węża, który reprezentuje grzech, nosiciela śmierci, z powodu pierwszego wężo-zwodziciela. Tę samą egzegezę typologiczną szeroko rozwinął Justyn Męczennik, który w 1 Apol. 60 przypomniał wydarzenie z Mojżeszem i uznał węża za zapowiedź krzyża, a także umieścił go równolegle z fragmentem z Timajosa, który jego zdaniem Platon wziął z tekstu Mojżeszowego, chociaż go źle zrozumiał. I w Tarczy. przedstawił rozległą interpretację wydarzenia jako zapowiedź tajemnicy krzyża, "który przyniósł zbawienie tym, których ukąsił wąż" (Dial., 100). Chrystus jest zatem nowym wężem wywyższonym na drzewie, które neutralizuje moralne skutki oszustwa starożytnego węża: nie jest przypadkiem, że to samo zwierzę przyjmuje te przeciwstawne znaczenia: przeciwstawna paralela jest zatem wszechogarniająca. Chrystus jest nie tylko wężem, ale także prawdziwym musth,rionem. Jako taki Chrystus został przeciwstawiony przez Justyna musth,rionowi ustanowionemu przez węża pogańskich kultów misteryjnych, którym nie jest nikt inny, jak Szatan , acc. do dobrze rozwiniętej identyfikacji węża jako Szatana, który kusił Jezusa na pustyni , i jako "złego ducha i oszusta", który będzie prześladował chrześcijan aż do paruzji, kiedy Chrystus zniszczy "węża, który zgrzeszył od początku" i potępi śmierć . Justyn Męczennik przypisał "wężowi zwodniczemu" pogańskie fałszowanie prawd żydowsko-chrześcijańskich . Wąż pogańskich misteriów został również wspomniany przez Klemensa Aleksandryjskiego, który utożsamił go z diabłem, który doprowadził pierwszych rodziców na śmierć i który został jednak pokonany przez Jezusa Chrystusa; Klemens również alegorycznie zinterpretował tego węża w Księdze Rodzaju jako symbol przyjemności ; podobnie nazwał Szatana "wężem zwodzącym" i powiedział, że to Szatan kazał wrzucić Daniela do jaskini lwów . Podobnie Tertulian przeklął wężopodobne bóstwa pogaństwa, a także alegorycznie zinterpretował węża podniesionego przez Mojżesza na pustyni jako typ krzyża , który wyzwolił nas od węży, tj. diabłów, które prowadzą ludzi do zła, przypominając, że czyny, które przytrafiły się ludowi Izraela, wydarzyły się w sposób symboliczny, to znaczy w sposób typologiczny. To zbawienie zostało udzielone, chociaż Izraelici cierpieli sprawiedliwą karę za bałwochwalstwo, w które popadli. Tertulian interpretował zwycięstwo Boga nad wężem przepowiedziane przez Izajasza jako zwycięstwo nad szatanem . A w dodatku do traktatu Scorpiace, przeciwko herezjom, Tertulian stwierdził, że wśród powodów czci węża przez ofickich gnostyków było także, konkretnie, wydarzenie zapisane przez Mojżesza, dotyczące podniesienia węża na drewnie, jak w przypadku Peretae, o którym wspomniał Hipolit z Rzymu. Grzegorz z Nyssy również interpretował "podniesionego węża z brązu, który uratował ludzi od śmiertelnych ukąszeń" jako symbol "oivkonomi, który dokonał się za pomocą krzyża dla naszego zbawienia" , gdzie typologiczne utożsamienie Jezusa z wężem, które na pierwszy rzut oka wydaje się sprzeczne, jest wyjaśnione faktem, że wąż był symbolem grzechu, a Jezus na krzyżu został przypisany naszym grzechom, aby je usunąć . Święty Augustyn interpretował również wydarzenie Mojżeszowe jako zapowiedź zbawczego krzyża Chrystusa i utożsamiał węża z diabłem, przypisując mu subtelność, tak jak zrobił to św. Paweł ; dlatego też wyjaśniał, że diabeł wybrał węża jako środek wyrazu, aby oszukać pierwszych ludzi, którzy nie tylko zgrzeszyli, ale także odmówili uznania swojej winy, przypisując swoją własną odpowiedzialność innym, kobiecie lub wężowi . A potępienie węża ogłoszone przez Boga, utrzymywał Augustyn, było skierowane ku diabłu, którego oszukanie było spowodowane zazdrością . A w Doctr. chr. I,14 Augustyn stwierdził, że chociaż "mądrość" węża nas uwięziła, "głupota" Boga (w sensie, w jakim znajdujemy ją w pismach Pawła) nas wyzwoliła. Obecność węża, głównie jako symbolu, w pismach Ojców jest niezwykle widoczna; i nie jest nawet zdalnie możliwe, aby podać pełny opis tego. Trzeba wspomnieć tylko o kilku szczegółach. Severian z Gabali, biskup-wykładowca, który był przeciwnikiem Jana Chryzostoma, wśród jego różnych mów, zwłaszcza o Księdze Rodzaju, skomponował również jedno O wężu. Árpád Nagy w swoim eseju Figuring out the Anguipede and His Relation to Judaism przeanalizował starożytną ikonografię bóstw przypominających węże i stwierdził, że hebrajski rdzeń gbr oznaczał różne moce Boga Izraela i mógł być z kolei powiązany z różnymi atrybutami węża, którego wizerunek nie przedstawia bezpośrednio Boga Izraela ani nawet imienia Boga, które zostało przeniesione na wizerunek w wyniku wpływu kultury grecko-rzymskiej na kulturę żydowską w I-IV w. n.e. W tych samych stuleciach zauważyłem, że w środowisku chrześcijańskim rozwinęła się typologiczna teologia Chrystusa jako zbawczego węża podniesionego na drzewie, którego zapowiedzią był wąż podniesiony przez Mojżesza na pustyni. Wreszcie, w pismach Ojców wąż bardzo często przybierał znaczenie symboliczne, głównie w związku z Szatanem i złem, a także jako alegoria przyjemności, przebiegłości i pokusy, ale mógł również przyjąć całkowicie antytetyczne znaczenie, jako typ Chrystusa w jego pełnej zbawczej mocy, wyłącznie w odniesieniu do wydarzenia Mojżeszowego węża wywyższonego na pustyni i do już istniejących biblijnych refleksji na jego temat w Księdze Mądrości i Ewangelii Jana, wszystkich tekstach, które były dobrze znane Ojcom i które z pewnością wpłynęły na ich egzegezę. Motyw węża rozszerzył się również na kulturę chrześcijańską w ogóle i przedstawienia ikonograficzne. Jedno szczególne zastosowanie można znaleźć np. na monecie konstantyńskiej. Przedstawiając na odwrocie węża przebitego chrześcijańskim symbolem, moneta przedstawia i celebruje koniec prześladowań cesarskich, chociaż nie zachęca do atakowania pogan, co nie miało miejsca za panowania Konstantyna, ale później, gdy chrystianizacja również przeszła przez represje pogaństwa. Jak zbadała M.G. Mara w swoim artykule, Memorie pagane nella cristianizzazione della Sabina, analiza źródeł dotyczących ekspansji chrześcijaństwa w Sabinie ujawnia, że przed tym procesem w tym rejonie czczono pogańskie bóstwa przypominające węże, o czym świadczy w szczególności legenda związana z Grotą św. Michała Archanioła na Monte Tancia lub Monte San Giovanni, gdzie Michał pokonał węża lub smoka: był to symbol zwycięstwa chrześcijaństwa nad lokalnymi kultami pogańskimi. Już wcześniej wskazaliśmy na symboliczne znaczenie węża w gnostycyzmie, gdzie znaczną gałąź reprezentuje tzw. oficka gnoza, której związek z wężem, którego widzieliśmy, został zaczerpnięty z herezji. Nieprzypadkowo wąż Chnoubis był egipskim obiektem ikonograficznym o charakterze teologicznym, który był szeroko obecny na gnostycznych kamieniach szlachetnych, jak wykazał Attilio Mastrocinque w swoim studium Le gemme gnostiche, w Sylloge gemmarum gnosticarum .

WYPOWIEDZI JEZUSA, apokryficzne : Grupa krótkich tekstów pochodzących ze średniowiecza i czasów nowożytnych, która uzupełnia opis męki Jezusa w ewangeliach i tekstach apokryficznych, w których brakuje wyroku na Jezusa (np. Ewangelia Nikodema 9). Były to teksty bardzo dobrze znane w kulturze popularnej.

WYZWOLENIE DO KOŚCIOŁA: Sposób wyjścia z niewoli. Niewolnik był wyzwalany mocą (manus) pana (dominus), z przyznaniem wolności , i dołączał do kategorii wyzwoleńców. W okresie cesarstwa libertus stał się sui iuris i civis (do II w. tak nie było). Wyzwoleniec zaciągał zobowiązania wobec swojego pana, wśród których było przejęcie jego imienia i szacunku, ale także zobowiązania ekonomiczne zgodnie z warunkami umowy. Wyzwolenie przybierało różne formy (manumissio inter amicos, in convivio, fideicommisaria itd.). Konstantyn wprowadził nową: manumissio in ecclesia. Sozomen, piszący w czasach Teodozjusza II, potwierdza, że Konstantyn wydał trzy prawa dotyczące wyzwolenia w kościele . Z trzech praw CTh podaje tylko jedno z 321; drugie zachowało się w CI , oba skierowane do biskupów (Protegenes z Serdica i Ossius z Kordoby); nie mamy jednak pierwszego prawa; dwa, które zostały zachowane, są jedynie reskryptami cesarskimi w odpowiedzi na konkretne prośby o wyjaśnienie poprzedniej konstytucji. Biskup Protegenes z jednej strony, bezpośrednio lub pośrednio, zwrócił się do cesarza (nawet jeśli nie był w Serdica, ponieważ w subscriptio nie wskazano miejsca ogłoszenia prawa), aby poprosić o wyjaśnienia. Ossius z drugiej strony, mając bliskie relacje z cesarzem jako jego doradca w sprawach chrześcijańskich, mógł sam wysunąć suggestionio, które następnie stało się odpowiedzią cesarską. Tym prawem Konstantyn ustanowił, że możliwe jest przyznanie wolności niewolnikom w kościele na oczach społeczności i w obecności biskupa. Warunki ważności były następujące: obecność ludu i biskupa oraz podpis dominus, dokumentu podpisanego przez biskupa. To prawo miało charakter społeczny i widzimy jego skutki, gdy osoby o ogromnym majątku poświęcały się życiu ascetycznemu pod koniec wieku, np. Melania. Wyzwolenie miało miejsce podczas funkcji liturgicznej, tj. w dni świąteczne. Prawo CTh 4,7,1 z 321 r. skierowane do biskupa Ossiusa z Kordoby, kościelnego doradcy Konstantyna, dodało inne ustępstwa (amplius concedimus) do powyższych: wszyscy duchowni mogli udzielić wyzwolenia swoim niewolnikom, nie tylko w sposób ustalony w poprzednich prawach, ale także etiam cum postremo iudicio, przed śmiercią, bez wymogu dokładnej formuły i bez świadków. Wolność została uzyskana w momencie, gdy wola osoby udzielającej wyzwolenia stała się publicznie znana. W każdym razie jest to właściwie manumissio extra ecclesiam. To ostatnie prawo jest jedynym zgłoszonym przez CTh, ponieważ obejmuje również CI 1,13,1. Augustyn (sermo 21,-7) opisuje, w jaki sposób następuje wyzwolenie: "Przyprowadzasz swego niewolnika do kościoła w celu wyzwolenia. Wszyscy milczą. Odczytuje się twoje poświadczenie lub ogłasza się twoje życzenie. Oświadczasz swoje wyzwolenie swego niewolnika, ponieważ we wszystkim był ci wierny. Jeśli twój niewolnik, któremu udzieliłeś wyzwolenia, nie pozostaje wierny tobie i nie okazuje się godny twojego wyzwolenia, pozostając wiernym, przyłapiesz go na jakimś oszustwie w swoim domu, jakżeś krzyknął?" Augustyn zaprasza duchownych, aby udzielali wyzwolenia swoim własnym niewolnikom. Obrzęd wyzwolenia został udoskonalony z czasem. Praktyka wyzwolenia w kościele nie została wprowadzona we wszystkich prowincjach rzymskich jednocześnie, ale w różnym czasie. W Afryce wyzwolenie zostało wprowadzone dopiero po 401 r., ponieważ biskupi zebrani w Kartaginie w czerwcu i wrześniu 401 r., wśród których był Augustyn, byli zajęci poznaniem praktyki kościołów włoskich, czy biskupi stosowali wyzwolenie, i zwróceniem się do cesarza o prawo w tym zakresie.

WIECZNOŚĆ : Koncepcja wieczności u Ojców jest pod wpływem nie tylko formacji filozoficznej (szczególnie platońskiej) niektórych, ale przede wszystkim koncepcji biblijnej. W filozofii przedsokratejskiej nie ma pewnego poświadczenia terminu aivw,nioj, podczas gdy wieczność lub wieczność jest wskazywana przez avidioj, używanego przez Heraklita, Empedoklesa, Parmenidesa itd.; u Demokryta odnosi się do absolutnej wieczności atomów. W platonizmie wieczność została po raz pierwszy pomyślana w sposób metafizyczny: aivw,n (standardowy termin na wieczność w Platonie i średnioplatonizmie i neoplatonizmie) nie jest w czasie, ale poza czasem, ponieważ go przekracza (podczas gdy czas jest słynnie zdefiniowany jako "ruchomy obraz wieczności" w Tim. 37D5: podczas gdy wieczność pozostaje w jedności, czas porusza się według liczby); jest wiecznością bóstwa, które jest niezrodzone. Avi?dio,thj jest wiecznością przez wszystkie czasy, jak ta duszy lub gwiazd; czasami odnosi się również do Idei. W innych szkołach filozoficznych, jednakże, i w grece w ogóle, znaczenie aivw,n, aivw,nioj i avidioj było bardzo różne. Arystoteles wydaje się nigdy nie używać aivw,nioj i aivw,n tylko okazjonalnie, głównie w tradycyjnym znaczeniu "życia", podczas gdy w jego korpusie jest prawie 300 wystąpień avidioj, które jest preferowanym słowem Arystotelesa do oznaczania wieczności. Jego koncepcja wieczności i stosowanie odpowiedniej terminologii są zazwyczaj przestrzegane przez jego komentatorów. U Stoików, aivw,n i aivw,nioj, zamiast wskazywać na wieczność w ścisłym tego słowa znaczeniu, są raczej powiązane z cykliczną koncepcją aivw/nej lub cyklicznie powtarzających się er kosmicznych, naznaczonych okresowym niszczeniem i przywracaniem nowych światów, gdzie wydarzenia następują po sobie zgodnie z Koniecznością, zawsze identyczne w każdym świecie. Wieczność jest raczej wyrażana przez avidioj, które jest częste u stoików, pojawiając się ponad trzydzieści razy w Stoicorum veterum fragmenta w znaczeniu tego, co trwa wiecznie. Jest stosowane do ciał i materii, o;nta lub rzeczywistości, które naprawdę istnieją zgodnie ze stoickim materializmem, a przede wszystkim do Boga. Co znamienne, Marek Aureliusz, aby oznaczyć wieczność, nie używa samego aivw,n, jak czynią to Platon i Plotyn, ale avidioj aivw,n, co oznacza "wieczne trwanie". Epikurejczycy, idąc za Demokrytem, regularnie używają avidioj, nigdy aivw,n, aby określić wieczność takich niezniszczalnych składników wszechświata, jak atomy i pustka. Również poza światem filozoficznym, w Grecji wieczność nie była wskazywana przez aivw,n. W Homerze, wczesnej liryce i tragedii, aivw,n zasadniczo oznacza "życie" lub "okres czasu" lub "pokolenie". Również w klasycznej i hellenistycznej grece oznacza "długie trwanie", "wieczność z pokolenia na pokolenie", "czas życia" i tym podobne; czasami wskazuje na wieczność tylko w odniesieniu do boskości, ale to znaczenie jest zazwyczaj przekazywane przez avidioj. Podobnie w Biblii aivw,n i aivw,nioj nie oznaczają "wieczności" i "wiecznego"; nabierają tego znaczenia tylko czasami, gdy odnoszą się do Boga. W Biblii hebrajskiej głównym terminem określającym wieczność jest ′ôlām, który w Septuagincie jest prawie zawsze tłumaczony za pomocą aivw,n i aivw,nioj i wcale nie oznacza "wieczności" ani "wiecznego", ale nabiera takiego znaczenia tylko wtedy, gdy odnosi się do Boga lub tego, co jest blisko związane z Bogiem, i tylko z powodu wiecznej natury samego Boga. W przeciwnym razie wskazuje na długi czas, odległy czas w przeszłości lub przyszłości, serię pokoleń, całe życie, a nawet oznacza "światowy" lub "przyziemny", lub, szczególnie w najnowszych księgach, odnosi się do innego świata . W najnowszych księgach Starego Testamentu wieczność w ścisłym znaczeniu jest wyrażona przez avidioj, co właściwie oznacza "wieczny", "bez końca": w Mdr 7,26 odnosi się do Boga, "wiecznego światła", a w 4 Mch 10,15 do życia wiecznego: tutaj to.n avidion tw/n euvsebw/n bi,on jest przeciwstawione to.n aivw,nion tou/ tura,nnou o;leqron, gdzie godne uwagi jest to, że życie wieczne jest avidioj, tj. naprawdę "wieczne, bez końca", podczas gdy śmierć bezbożnego tyrana w następnym świecie jest aivw,nioj, tj. należąca do innego aivw,n. Również w Nowym Testamencie aivw,nioj oznacza "wieczny" tylko w odniesieniu do Boga, w przeciwnym razie oznacza "długotrwały" (np. cro,noi aivw,nioi nie może oznaczać "wiecznych czasów"!), a aivw,n oznacza "wiek" lub "wiek" lub wskazuje na ten lub, najczęściej, następny świat. Tylko avidioj odnosi się do właściwej wieczności. Przede wszystkim, jeśli chodzi o przyszłe życie i śmierć, podczas gdy aivw,nioj odnosi się zarówno do życia i śmierci, jak i kary i ognia w Nowym Testamencie, które są w ten sposób oznaczone jako "należące do następnego świata lub aivw,n" (w opozycji do tego świata, ko,smoj lub kairo,j, lub do cro,noj), avidioj odnosi się tylko do życia; nigdy nie odnosi się do śmierci lub kary dla istot ludzkich lub ognia. Dlatego w Biblii tylko życie jest określane jako właściwie "wieczne", "bez końca", cecha, która zasadniczo i wewnętrznie należy do Boga. Rzeczywiście, życie wieczne jest uczestnictwem w życiu Boga, z łaski; sam Chrystus jest określany jako to życie. To dokładne rozróżnienie jest podtrzymywane przez wielu greckich ojców, zwłaszcza Tacjana, Klemensa, Orygenesa, Didymosa, Atanazego, Kapadocjan, Ewagriusza, Teodora z Mopsuestii, Jana Chryzostoma, Proklusa z Konstantynopola, ps.-Dionizego i Maksyma Wyznawcy . Dotyczą one zarówno biblijnego aivw,nioj, jak i bardziej filozoficznego (ale poświadczonego także w Biblii!) avidioj - tego ostatniego począwszy od apologetów, np. Arystydesa i Atenagorasa - ale odnoszą się one tylko do przyszłego życia i szczęścia, podczas gdy do przyszłej śmierci, kary dla istot ludzkich, cierpienia i ognia stosuje się tylko aivw,nioj. Fragment Didymosa , bliskiego naśladowcy Orygenesa, na temat polisemii aivw,nioj i aivw,n jest wymowny, ponieważ pokazuje, że był on doskonale świadomy, że aivw,n w Biblii nie oznacza "wieczności"; tylko jeśli aivw,nioj odnosi się do Boga, oznacza to "wieczny" w sensie absolutnym, bez początku ani końca i niepodlegający czasowi, podczas gdy dla istot ludzkich wskazuje na kontynuację tego życia w życiu przyszłym, w następnym świecie: Należy zauważyć, że aivw,nioj jest powiedziane na kilka sposobów: w wyrażeniu "aivw,nioj Bóg" oznacza bez początku i bez końca; ponieważ Bóg jest nazywany aivw,nioj z racji tego, że nie ma ani początku, ani końca swojego istnienia. Ale aivw,nioj jest czymś innym, gdy jest użyte w wyrażeniu "rzeczy niewidzialne są aivw,nia": ponieważ te rzeczy nie są aivw,nia w taki sposób, w jaki jest Bóg, ale raczej dlatego, że nie giną, ale pozostają na zawsze w tym samym stanie. A aivw,nioj jest rozumiane inaczej, gdy jest mierzone w odniesieniu do obecnego czasu, jak wtedy, gdy jest powiedziane: "synowie tego aivw,n są mądrzejsi w swoim pokoleniu"; bo czas, który rozciąga się na życie człowieka, jest również nazywany aivw,n. Rzeczywiście, jest to określone odnośnie Hebrajczyka, który nie chciał być uwolniony w siódmym roku, że będzie twoim niewolnikiem aivw,n: bo żaden niewolnik człowieka nie pozostaje na zawsze, nawet po jego śmierci. W tym sensie pisze również Paweł : "jeśli ciało gorszy mojego brata, nie będę jadł mięsa przez aivw,n", używając tego terminu zamiast "przez całe moje życie". Ta sama świadomość była obecna u wielu innych pisarzy patrystycznych. Wyróżnijmy koncepcję wieczności i odpowiednie słownictwo przynajmniej u Klemensa, Orygenesa i Kapadocjan. Użycie przez Klemensa aivw,n, aivw,nioj i avidioj jest szczególnie częste i jest zadziwiająco podobne do tego, co stosował Orygenes. Aivw,nioj jest wyraźnie używane w przypadku cytatów biblijnych, parafraz lub komentarzy, bardzo często w odniesieniu do życia lub zbawienia w świecie przyszłym (zwh,, swthri,a aivw,nioj) lub równoważnych wyrażeń (takich jak "aivw,nioj odpoczynek", "namiot" i "dom" lub "mieszkanie", a także aivw,nioj królestwo niebieskie) oraz w związku z gnw/sij, wiarą i zaangażowaniem etycznym, ale także z miłosierdziem Boga i Jego ekonomią zbawienia oraz efektem terapeutycznym: życie w świecie przyszłym jest zapewnione przez Zbawiciela, przez łaskę. To jest telos obecnego życia, a z kolei ten telos jest wyraźnie identyfikowany z avpokata,stasij; w dwóch fragmentach avpokata,stasij jest ściśle związany z koncepcją wieczności. W porównaniu z tym obfitym użyciem przymiotnika w odniesieniu do życia, dwa wystąpienia biblijnego pu/r aivw,nion, ognia w przyszłym świecie, wydają się rzadkie. Aivw,nioj, ponadto, jest często używane w odniesieniu do Boga, do trzech Osób Trójcy lub do tego, co dotyczy Boga, w którym to przypadku - i wyłącznie w tym przypadku - nabiera znaczenia "wiecznego", ab aeterno i in aeternum. VAidioj jest również szeroko stosowane w znaczeniu "absolutnie wiecznego", również w celu wyjaśnienia, że wieczność Boga nie jest nieskończonym rozszerzeniem w przeszłość i przyszłość, ale raczej "avidioj dzisiaj". Ten sam przymiotnik często występuje w odniesieniu do życia wiecznego, zwh. avidioj, jako paralela do zwh. aivw,nioj i zwh. me,llousa, ale dwa ostatnie wyrażenia kładą nacisk na fakt, że to życie odnosi się do przyszłości aivw,n, podczas gdy pierwsze ściśle podkreśla jego wieczność i absolutną wieczność. Tak samo jest w przypadku swthri,a avidioj, "wieczne zbawienie" i avidioj u`gei,a, "wieczne zdrowie", udzielone przez Boga Lekarza, który leczy w celu zbawienia. Ważne różnice są widoczne, gdy podmiotem jest "śmierć" i "ogień": mamy tylko dwa wystąpienia "avidioj death", ale są one hipotetyczne i skorygowane przez boskie miłosierdzie, które działa, aby uniknąć realizacji wiecznej śmierci, a wobec dwóch wystąpień "aivw,nion fire" nie ma ani jednego przypadku "avidion fire". Tę samą koncepcję wieczności i użycie terminologii można znaleźć u Orygenesa. W jego zachowanych greckich dziełach avidioj jest prawie zawsze używane w odniesieniu do Boga, którego wieczność jest absolutna: Boża moc, boskość, królestwo, istnienie, miłosierdzie itp. mogą być również określane jako avidia. Podobnie jak w Biblii, aivw,nioj oznacza "wieczny" w sensie absolutnym tylko w to sunkowo niewielu przypadkach, w których termin ten jest stosowany do Boga, ale gdy Orygenes nie cytuje Pisma Świętego, jest bardziej prawdopodobne, że użyje avidioj w tych kontekstach. Aivw,nioj odnosi się również do życia przyszłego, nie skupiając się na jego wieczności, i można go również odnieść do serii aivw/nej, które poprzedzają prawdziwą wieczność. Pomysł Orygenesa na następstwo aivw/nej bardzo różni się od stoickiego, ponieważ według niego każde z nich wcale nie powtarza wydarzeń poprzednich z konieczności i Losu, ale różni się od wszystkich innych i charakteryzuje się wolnymi decyzjami racjonalnych stworzeń. Co więcej, wbrew stoickiej koncepcji, następstwo aivw/nej dobiegnie końca w telos, kiedy nastąpi całkowita apokatastasis, a wszyscy ostatecznie wezmą udział w absolutnej wieczności (avi?dio,thj) boskiego życia. Tę ideę uczestnictwa wszystkich w absolutnej wieczności boskiego życia w apokatastasis podejmuje Grzegorz z Nyssy. W jego pismach znajdujemy dominujące użycie filozoficznego przymiotnika avidioj, w porównaniu z aivw,nioj, który jest głównie ograniczony do cytatów z pism i wspomnień. Rzeczywiście, Grzegorz jest najbardziej filozoficznie nastawionym spośród Kapadocjan i, obok Orygenesa i Augustyna, spośród wszystkich Ojców. W jego pismach avidioj jest używane bardzo szeroko, w odniesieniu do Boga, Trójcy i jej wieczności a parte ante i a parte post. Charakterystyczne dla jego użycia jest C. Eun. I 9,4, gdzie w odniesieniu do Syna avidioj odpowiada avge,nnhtoj i avteleu,thtoj: ponieważ "wieczny" oznacza "niezrodzony" i "niezniszczalny". Grzegorz, podobnie jak Orygenes, używa avidioj dość często również w odniesieniu do wiecznego życia, które czeka ludzi z łaski Chrystusa i które jest zatem charakteryzowane jako nieskończone; avidioj wskazuje także na wieczną radość, która jest właściwa dla życia wiecznego. W Or. cat. 16,63, zwh. avidioj jest uważany za dar, który czekał na nas od początku i do którego powinniśmy powrócić; jest on utożsamiany z samym Chrystusem w C. Eun. II 1,536. Życie avidioj Boga jest tym, które przekracza aivw/nej, a życie samego Boga jest tym, w którym błogosławieni będą uczestniczyć. W Hom. Cant. ludziom obiecuje się, że będą trwać na wieki (pro.j to. avidion), razem z Tym, który jest na wieki (avei. o;nti). Przykłady można by mnożyć. Powodem niezwykłej częstotliwości, z jaką Grzegorz używa avidioj w odniesieniu do życia, jest to, że postrzega je jako ściśle wieczne życie w avi?dio,thj apokatastasis, po zakończeniu samego aivw,n: życie, które będzie trwało przez wieczność, która jest poza czasem, razem z Bogiem, który jest poza jakimkolwiek wymiarem czasowym. Bóg jest Dobrem, a jego przeciwieństwem jest zło, które nie jest evx avi?di,ou i dlatego nie może istnieć wiecznie . Oczywiście, aivw,nioj jest również używany przez Grzegorza, ogólnie w odniesieniu do cytatów z pism, podczas gdy w dyskusjach filozoficznych, które wymagają własnego słownictwa, używa się avidioj. Podobnie jak Orygenes,Grzegorz również, gdy mówi o życiu pozagrobowym, używa zwh. avidioj, jeśli chce wskazać jego wieczność, i zwh. aivw,nioj, jeśli chce podkreślić, że będzie to w następnym świecie, w bardzo wielu przypadkach (także "aivw,nioj dom" w niebie, do,xa aivw,nioj, aivw,nioj makario,thj, "aivw,nioi i niewypowiedziane nadzieje", tj. nadzieje na życie w przyszłości aivw,n, a nie na nadzieje, które same w sobie są wieczne itd.). Związek między życiem aivw,nioj a aivw,n, które ma nadejść, jest szczególnie wyraźny w Inst. Chr. (GNO VIII/1,79,4), gdzie radość aivw,nioj charakteryzująca przyszłe życie to "to, czym dusze świętych będą się cieszyć w przyszłym wieku, którego się spodziewają [evn tw/| prosdokome,nw|aivw/ni]". Ale kiedy mówi o zniszczeniu, śmierci, nieszczęściu, karze lub ogniu w życiu przyszłym, Grzegorz używa zawsze i tylko aivw,nioj (np. o;leqroj aivw,nioj, pu/r aivw,nion, aivw,nioj ko,lasij, aivscu,nh kai. avtimi,a aivw,nioj), nigdy avidioj. Uważa bowiem, że oczyszczający ogień zostanie zastosowany do grzeszników w aivw,n, co zakończy się apokatastasis, absolutną wiecznością (avi?dio,thj), a ponieważ życie będzie trwać w tej wieczności, ale nie śmierć i kara, a wszelkie zło zniknie, tylko życie może być nazwane naprawdę wiecznym (avidioj), nie śmierć (jak już argumentował Orygenes w Comm. Rom. V 7: si vita aeterna est, mors esse non possit aeterna). Śmierć, ogień i kara to tylko aivw,nia, ponieważ będą w przyszłości aivw,n, ale ustaną pod koniec aivw,n, a nawet wcześniej dla niektórych ludzi. W De Inf. 91,23-92,2 użycie aivw,nioj w odniesieniu do oczyszczenia w następnym świecie szczególnie wyraźnie pokazuje, że nie chodzi o wieczną karę, ale raczej o oczyszczenie, które będzie miało swój koniec: "po długich okresach czasu [cro,nwn makrw/n peri,odoij], za pomocą oczyszczenia w przyszłym wieku [dia. th/j aivwni,aj kaqa,rsewj], Bóg ponownie przywróci tę osobę do całości tych, którzy są zbawieni [tw|/ tw/n sw|zome,nwn plhrw,mati]", gdzie całkowita liczba zbawionych pokrywa się, dla Grzegorza, z całą ludzkością. Grzegorz dodaje, że "będzie to absolutnie jasne dla wszystkich, którzy biorą pod uwagę moc Boga" i naturę Boga, odnosząc się do stwierdzenia Jezusa w ewangelii, że zbawienie grzeszników jest "niemożliwe wśród ludzi, ale wszystko jest możliwe dla Boga". W De Anima Grzegorz używa aivw,n i aivw,nioj w odniesieniu do kary oczyszczającej, jednocześnie wyraźnie zaprzeczając, że jest ona wieczna: aivw,n w kwestii jest - tak jak u Orygenesa - między śmiercią jednostki a powszechną apokatastazą, po której nie ma już żadnego aeonu, ale raczej doskonałe i niezmienne avi?dio,thj wszystkich stworzeń w Bogu, kiedy (słowami Orygenesa) "nikt nie będzie już w aivw,n, ale Bóg będzie wszystkim we wszystkich". Boska wieczność, w której będą uczestniczyć ludzie, nie jest nieskończonym rozszerzeniem w czasie, ale przekracza wszelki czas. U Grzegorza, podobnie jak u Orygenesa i kilku Ojców, na których wpłynęła tradycja Orygenesa, wieczność Boga jest ściśle związana z nieskończonością Boga, od której zależy również koncepcja evpe,ktasij u Grzegorza. Bóg bowiem przekracza każdą dia,sthma przestrzeni lub czasu. Grzegorz dobrze to wyjaśnia : natura Boga jest absolutnie wieczna (avidioj), ponieważ nie jest umiejscowiona w czasie, tak jak nie jest umiejscowiona w miejscu: jest avdia,statoj. We Fragments on Matthew 487 mówi o to. croniko.n tou/to dia,sthma, "tym rozciągnięciu czasowym" i auvto. de. to. croniko.n dia,sthma, "samym rozciągnięciu czasowym". Używa również terminu dia,sthma w odniesieniu do przedziałów czasu w kilku wypowiedziach, Orygenes porównuje rozciągnięcie lub dia,sthma dnia z rozciągnięciem całego aivw,n. Rzeczywiście, czas, według Orygenesa, zależy od wolności no,ej i od Opatrzności Bożej, która szanuje ich wolność, ale jednocześnie jest nieomylna w doprowadzaniu wszystkich stworzeń do ostatecznego zbawienia : różnicowanie zasług lub wad nabytych przez rozumne stworzenia poprzez ich wolne wybory odbywa się w czasie, który jest wyjaśnieniem wolnej woli i wolnych wyborów no,ej i który rozciąga się przez kilka aivw/nej, ale kończy się avi?dio,thj apokatastasis . W tym kontekście inną zbieżnością między Orygenesem a Grzegorzem z Nyssy jest opis wiecznego życia boskiego jako avdia,statoj, terminu używanego już przez Filona, a następnie przez Plotyna, który, podobnie jak Orygenes, używa również dia,stasij, oprócz dia,sthma, w odniesieniu do czasu. Grzegorz z kolei przeciwstawi naturę cielesną, diasthmatikh,, naturze niecielesnej, avdia,statoj . W tym świetle powinniśmy rozważyć koncepcję czasu i wieczności Augustyna, czasowości stworzeń i wieczności Boga, relację, która jest analizowana w księdze XI Wyznań. Podczas gdy wieczność, daleka od bycia nieskończonym rozszerzeniem w czasie, jest "brakiem rozszerzenia" i dlatego jest ponadczasowa, czas jest "rozszerzeniem" lub "wymiarem duszy" (distentio animi), gdzie distentio dokładnie odpowiada dia,sthma/dia,stasij, a brak rozszerzenia idei bytu avdia,statoj. Wieczność nie była i nie będzie, ale jest wieczną teraźniejszością, a więc reprezentuje pełnię bytu. Oczywiście, wieczność i pełnia bytu są typowe dla Boga. Plotyńskie tło tej koncepcji, zarówno u Grzegorza z Nyssy, jak i u Augustyna, jest oczywiste: Plotyn również zdefiniował wieczność jako avdia,statoj, wieczną teraźniejszość, właściwą dla pełni Bytu. Tzamalikos zaproponował również, abyśmy dostrzegli wpływ Orygenesa za koncepcją czasu i wieczności Augustyna, a także w świetle ostatnich badań nad wpływem Orygenesa na Augustyna, myślę, że może mieć rację. Według pierwszego jednak, ostatecznie wszystkie rozumne stworzenia będą uczestniczyć w boskiej wieczności i życiu.

WJAZD JEZUSA DO JEROZOLIMY (ikonografia): Chociaż przedstawienie to czerpie inspirację z Ewangelii , w rzeczywistości ogranicza się do ostatniego momentu opowieści (apostołowie nigdy nie pojawiają się, by szukać osła i prowadzić go do Pana). Scena ta weszła do repertuaru sztuki chrześcijańskiej począwszy od IV w., wraz z wizerunkiem Christus Rex w kontraście do wizerunku cesarza. Nawet ikonografia jest wzorowana na Adwencie cesarza w Rzymie lub w jakimś innym wielkim mieście (np. Rzym: Łuk Konstantyna), ale rydwan cesarza zastąpiono osłem, który porusza się od lewej do prawej. Przedstawienie składa się z wielu elementów: Chrystus na osiołku w tunice i paliuszu, wykonujący gest mowy (ostatnio interpretowany jako znak Ogdoady); postać mniejszej wielkości w tunice z rękawami, z pasem lub bez, która rozciąga swój płaszcz przed osiołkiem ; tłum, który oklaskuje Chrystusa, machając gałązkami palmowymi ; apostołowie ; tło murów miejskich . Czasami między nogami osła pojawia się źrebię, które galopuje . Czasami między gałęziami drzewa pojawia się kształt postaci o mniejszych rozmiarach . Niektórzy uważają, że postacią tą jest Zacheusz (von Sybel, Becker, Ws, Bovini), który, ponieważ był niskiego wzrostu, wspiął się na sykomorę, aby być obecnym przy przybyciu Chrystusa do Jerycha. Ten epizod, który w narracji Łukasza poprzedza wejście Chrystusa do Jerozolimy, został przełożony na ikonografię przez obecność tej małej postaci wśród gałęzi drzewa, a zatem przez połączenie dwóch scen. Inni (Dinkler) uważają, że przedstawia ona Hebrajczyków gotowych do ścięcia gałęzi drzewa, które miałyby się rozciągnąć, gdy Chrystus przechodziłby obok, zgodnie z relacją Mateusza; zatem nie ma żadnego zanieczyszczenia między tymi dwiema scenami. Jeszcze inni (Nicoletti, Bisconti, Cristini) uważają, że fakt skażenia można stwierdzić tylko w tych przypadkach, w których Chrystus przemawia do postaci między gałęziami, jak to prawdopodobnie ma miejsce na sarkofagu Berji (Ws 151,2) lub na płytce katedry Maksymiana. Na tak zwanych sarkofagach Betsedy (najstarszym z nich jest Vat. 125; można go datować na ostatnią ćwierć IV w.) wejście Chrystusa do Jerozolimy jest zawsze poprzedzone wezwaniem Zacheusza, które ma niezależne znaczenie i jest przedstawione z wieloma szczegółami: tłumy, wieńce, palmy, bramy miasta. Zacheusz pojawia się także czasami sam, ukazany wśród gałęzi drzew, jak na fragmencie sarkofagu z Arles (Dinkler, ryc. 35) i na kościanym dyptyku z Castello Sforzesco w Mediolanie . Scena ta nie była znana w malarstwie z IV w. Niektórzy uważają, że istnieje jeden przykład na cmentarzu Vigna Cassia w Syrakuzach, ale obecny stan malowidła nie pozwala nam tego potwierdzić. Scena pojawia się na fresku (pierwsza połowa V w.) w hypogeum w S. Maria in Stelle (Werona). Przedstawienie wjazdu do Jerozolimy powtarza się na kościanych przedmiotach w Mediolanie, Museo del Duomo (dyptyk, V w.) (Volbach, nr 119); w Rawennie, Museo Arcivescovile (katedra Maksymiana, poł. V w.; w miniaturach z VI i VII w., m.in. kodeks Rabbuli, Rossano , Corpus Christi College.

WSCHÓD - ORIENTACJA : Dla wczesnych chrześcijan i dla nas samych treść tych terminów mogła mieć dwa znaczenia: (A) codzienne (geograficzne, językowe i polityczne), (B) teologiczne i metaforyczne. A. Geograficznie Wschód miał na ogół trzy znaczenia: (1) w obrębie Cesarstwa Rzymskiego oznaczał prowincje kultury greckiej, w których dominującym językiem był grecki. Granica między regionami kultury greckiej i łacińskiej przebiegała mniej więcej według tej linii demarkacyjnej: Syrtis Maior, Scupi, Serdica, Odessos, Tomi, Istros - w czasach Dioklecjana europejskie granice administracyjne odbiegały od tej wyimaginowanej linii, przechodząc przez Scodrę i Singidunum; (2) dla obywatela imperium Wschód oznaczał wszystkie ziemie poza granicą cesarską w Azji, we współczesnym znaczeniu, w szczególności sąsiednie ziemie: Arabia, Mezopotamia, Asyria, Media, Armenia; (3) po podziale cesarstwa na 15 diecezji, od Dioklecjana do VI w., w administracji politycznej orientalis oznaczało jedną z tych diecezji, tę obejmującą dziesięć bliskowschodnich prowincji w formie trójkąta: Góra Synaj-Izauria-Mezopotamia. Językowe znaczenie Wschodu było podobne do geograficznego: dla Rzymianina z krajów łacińskich oznaczało to ludy kultury greckiej; dla obywatela cesarstwa, ludy wschodnie były ludami spoza sfery hellenizmu, w Azji. W historii chrześcijaństwa przymiotnik orientalny/wschodni wskazuje na literaturę w językach syryjskim, gruzińskim, koptyjskim, ormiańskim i paleosłowiańskim, itp. W sferze liturgii oznacza jednak wszystkie rodzaje kultu Bożego wywodzące się z obrzędów najstarszych patriarchatów wschodnich, Aleksandrii i Antiochii. B. W sensie teologicznym Wschód wskazywał na postawy, problemy, mentalność, szczególne tendencje i cechy greckiego kościoła, gdy grecka teologia ostatecznie oderwała się od łaciny. Starożytne religie przywiązywały dużą wagę do orientacji: w modlitwie, w budowie grobowców, w planowaniu miast i świątyń. Witruwiusz pisze, że świątynia powinna być zorientowana na linii zachód-wschód, tak aby posąg boga wyglądał ad vespertinam caeli regionem, a wierni, którzy patrzą na posąg, składali ofiary ad partem caeli orientis . Metaforyczne znaczenie terminu wschód jest ściśle związane z symboliką słońca. Niektóre kulty czciły słońce i rozprzestrzeniły się w całym Cesarstwie Rzymskim (F. Cumont, Les religions orientales dans le paganisme romain, Bruksela 1929, 125-150). Dla chrześcijan słońcem jest Chrystus. "Duch Święty kocha Wschód, figurę Chrystusa" - pisze Tertulian (Adv. Val. 3); podobnie Grzegorz z Nyssy . Myśl ta powraca w liturgii rzymskiej w antyfonie trzeciego dnia przed Bożym Narodzeniem: "O Oriens, splendor lucis aeternae et sol iustitiae..." Był to bardzo rozpowszechniony zwyczaj zwracania się ku Wschodowi, zarówno w modlitwie prywatnej , jak i w liturgii: chrzcielnej lub eucharystycznej . Dzieje Pawła świadczą, że Paweł "zwrócił się ku wschodowi, podniósł ręce ku niebu i modlił się długo" (Męczeństwo Pawła 5). Już w III w. Orygenes napisał: "Któż nie przyznałby, że Wschód wyraźnie wskazuje, że musimy modlić się zwróceni ku temu regionowi, aby wskazać, że dusza patrzy w stronę wschodu prawdziwego światła" (O modlitwie 32,1). Z powodu tego gestu, zauważa Tertulian, poganie myślą, że chrześcijanie czczą słońce, ponieważ modlą się zwróceni ku wschodowi i celebrują swoją liturgię w niedzielę, dies solis (Ad nationes 1,13). Klemens Aleksandryjski również świadczy o praktyce modlitwy zwróconej ku wschodowi (Stromata 7,43,6), podobnie jak Didascalia Apostolorum (2,57). Struktura budynków kościelnych była ogólnie pod wpływem tego zwyczaju. Nawet w obrzędzie pogrzebowym Wschód często odgrywał ważną rolę, pokazując ostatnią pozycję, jaką chrześcijanin musiał przyjąć, zarówno umierający, jak i martwy. W I wieku znaczenie tego gestu wiązano z oczekiwaniem eschatologicznym . Orygenes pisze: "Odkupienie przychodzi ze Wschodu; stamtąd bowiem człowiek miał swój początek, stąd nazwa "Wschód"... Dlatego zawsze jesteś zaproszony, aby zwrócić wzrok ku Wschodowi, skąd wschodzi słońce sprawiedliwości i skąd dla ciebie wschodzi światło..." . Później modlitwa w stronę Wschodu była związana z tematem raju, zgodnie z opisem Księgi Rodzaju, który umieścił starożytną ojczyznę na Wschodzie (Rdz 2,8); zgodnie z Apokalipsą Mojżesza (rozdz. 29), Adam często powracał do zamkniętej granicy ziemskiego raju, aby prosić o przebaczenie. Chrześcijanin, podobnie jak jego praojciec Adam, pragnie powrócić do utraconej ojczyzny, dlatego też, podobnie jak on, zwraca się w prywatnej modlitwie ku Wschodowi (Greg. Nyss., Or. in laud. Bas.: PG 44, 1184D). W następnym stuleciu, w Rzymie, Leon Wielki krytykuje jako pozostałość pogaństwa tych, którzy pod wpływem kultu słońca, po wejściu do Bazyliki św. Piotra najpierw zwrócili się ku słońcu, aby wykonać przesądny gest .

WIELKANOC

I. Treść teologiczna święta - II. Obchody święta - III. Kontrowersje wielkanocne. I. Treść teologiczna święta. R. Cantalamessa wykazał, jak należy rozróżnić dwa rozumienia Wielkanocy w tradycji chrześcijańskiej, z których oba sięgają judaizmu. 1. Tradycja żydowska. Na początku Pascha była świętem koczowniczym (prawdopodobnie w odniesieniu do transhumancji); obrzęd krwi Baranka pokropionej na nadprożach i dwóch odrzwiach miał znaczenie apotropaiczne: należy chronić się przed Niszczycielem. W religii Izraela tym, który "przechodzi", był Bóg, który oszczędził domy swojego ludu . Do tego pierwszego rozumienia dodano drugie: Pascha była związana z pamięcią Wyjścia z Egiptu, które przypominało Izraelitom o ludzkim wyzwoleniu z niewoli ; w judaizmie hellenistycznym i w judaizmie po zbudowaniu Drugiej Świątyni to antropologiczne rozumienie święta przeważyło nad pierwotnym. 2. Tradycja chrześcijańska. Jezus umarł podczas żydowskiej Paschy (czy to 14 Nisan, według chronologii Jana, czy 15 Nisan, według chronologii Ewangelii synoptycznych). Ten zbieg okoliczności nie mógł nie wywrzeć wpływu na tradycję chrześcijańską. Można dostrzec postępującą "paschalizację" wydarzeń Wielkiego Piątku, na podstawie typologicznej interpretacji ST. Typowe jest, że od początku w tradycji chrześcijańskiej obecne były dwa żydowskie rozumienia Paschy. Niemniej jednak można wyróżnić dwa typy teologii paschalnej: a. W typie azjatyckim Pascha jest umieszczona w relacji do pa,scein/passio i nabiera niemal wyłącznie chrystologicznego znaczenia (treścią święta jest upamiętnienie przeszłości i żarliwe oczekiwanie wydarzeń eschatologicznych). I ta Quartodeciman Pascha pojawia się w homilii Melitona z Sardes O Paschy. Niemniej jednak wiemy, że rzymska Wielkanoc nie różniła się od azjatyckiego święta treścią, ale tylko datą (pochodzenie rzymskiej Wielkanocy mogło jednak sięgać pierwotnego kościoła). b. W typie aleksandryjskim Wielkanoc jest umieszczona w relacji do idei transitus/przejścia i nabiera niemal wyłącznie antropologicznego znaczenia (przeszło się z cienia do rzeczywistości, żyje się w teraźniejszości, antycypując eschatologiczną i niebiańską prawdę; widoczna jest tu tendencja do "odhistoryczniania" święta i sakramentów). Późniejsi greccy autorzy patrystyczni mylili tę paschalną teologię Aleksandryjczyków, tacy jak Klemens i Orygenes, z tradycją azjatycką. c. Wśród łacińskich autorów patrystycznych, którzy opierali się głównie na tradycji azjatyckiej, tradycja aleksandryjska została wprowadzona począwszy od Ambrożego i Hieronima . Augustynowi przypisuje się osiągnięcie chrystologicznej syntezy obu tradycji na podstawie J 13:1. "To przez swoją mękę Pan 'przeszedł' ze śmierci do życia i otworzył nam wierzącym drogę do zmartwychwstania, abyśmy i my mogli przejść ze śmierci do życia" . Ta synteza pozwala mu - i jego następcom - połączyć historyczne, sakramentalne, mistyczne i eschatologiczne aspekty święta wielkanocnego. II. Obchody święta. Początki (które są trudne do prześledzenia) i różne formy obchodów Wielkanocy w pierwszych wiekach opisano w poniższej sekcji na temat kontrowersji wielkanocnych. W IV wieku organizacja i celebracja cyklu paschalnego zaczęły się ujednolicać w różnych regionach kościelnych. 1. Data. Powszechny Sobór Nicejski (325) nakazał wszystkim kościołom celebrowanie Wielkanocy zgodnie z praktyką rzymską i aleksandryjską, to znaczy w pierwszą niedzielę po pierwszej pełni księżyca następującej po równonocy wiosennej; co roku biskup Aleksandrii wysyłał encyklikę do innych kościołów, ogłaszając datę Wielkanocy. Jednak różnice kalendarzowe między Wschodem a Zachodem sprawiły, że pragnienie, aby wszędzie obchodzić Wielkanoc tego samego dnia, było niczym więcej niż pobożnym życzeniem, nawet do naszych czasów (patrz ostatnie spotkania ekumeniczne, które próbowały ustalić dzień Wielkanocy na niedzielę po drugiej sobocie kwietnia). 2. Liturgia. Wielki Post jest wspomniany po raz pierwszy w 334 r. przez Atanazego .a. Wielki Tydzień wydaje się być instytucją odzwierciedlającą pobożność pierwszych chrześcijańskich pielgrzymów, którzy podróżowali do Ziemi Świętej, aby przeżyć różne momenty męki Chrystusa. Pierwszy szczegółowy opis wydarzeń zaplanowanych na ten tydzień został zachowany w Itinerarium Egereiae (Podróże Egerii) z końca IV w. . Egeria pozostawiła następujące informacje o Wielkim Tygodniu: Niedziela Palmowa miała miejsce na Górze Oliwnej; jeden z nich miał zejść do miasta Jerozolimy w procesji z gałązkami oliwnymi i palmowymi w dłoniach ;wydaje się, że tego samego dnia odbyło się redditio symboli (recytacja Wyznania Wiary) (46) przez katechumenów, podobnie jak na Zachodzie. We wtorek czytano teksty z eschatologicznego przemówienia Chrystusa na Górze Oliwnej; w środę przy Grobie Pańskim czytano historię zdrady Judasza b. Triduum Paschalne rozpoczęło się w czwartek wieczorem. W Jerozolimie wierni spędzili noc z czwartku na piątek na czuwaniu na Górze Oliwnej i w Getsemani ; w Syrii podczas tego czuwania upamiętniono ustanowienie Eucharystii . Wielki Piątek - również według relacji Egerii - chrześcijanie spędzili czas na rozmyślaniu o porannym pojawieniu się Jezusa przed Piłatem i biczowaniu . W południe wiernym pokazano drzewo krzyża znalezione przez Helenę; następnie przez trzy godziny ludzie czytali opis męki wraz z proroctwami ST o Chrystusie. Wielka Sobota nie miała oficjalnych nabożeństw; we wszystkich kościołach przestrzegano postu na pamiątkę "nieobecności oblubieńca" i "spoczynku" Chrystusa , ale wspominano Jego zstąpienie do piekieł, które według tradycji bizantyjskiej miało stać się pierwszym znakiem Jego zwycięstwa nad królestwem śmierci. Wigilia paschalna w sobotni wieczór była punktem kulminacyjnym święta: "matka wszystkich świętych wigilii, podczas której cały świat czuwa". Rozwój wigilii ma swoje korzenie w tradycji pierwotnej celebracji paschalnej, która nadal znajduje odzwierciedlenie w Didascalia siriaca z III w.: "bądźcie razem na tym samym miejscu, trwając na czuwaniu przez całą noc, czyniąc błagania i modlitwy, czytając proroków, Ewangelię i Psalmy z bojaźnią i drżeniem, z żarliwą prośbą aż do trzeciej godziny nocy po sobocie, a potem jedzcie, radujcie się, weselcie i wywyższajcie, ponieważ Chrystus, zadatek naszego zmartwychwstania, zmartwychwstał" (V, 19). W IV w. (i prawdopodobnie już w Tradycji apostolskiej z III w) wigilia paschalna była również uroczystym momentem chrztu; homilie katechetyczne zarówno Wschodu, jak i Zachodu opisują nam szczegółowo obrzędy i symbole chrztu. Wraz ze spadkiem katechumenatu starożytnego Kościoła (wraz ze wzrostem praktyki chrztu niemowląt) Wigilia Paschalna straci na znaczeniu wraz z całym Triduum Paschalnym; na szczęście,ta "matka wigilii" jest odzyskiwana we wszystkich kościołach. c. Oktawa Wielkanocy. Podczas ośmiu dni po Wielkanocy przywódcy kościelni udzielali nowo ochrzczonym mistagogicznej katechezy na temat niedawno przyjętych sakramentów, tj. chrztu, namaszczenia i Eucharystii, a także wyjaśnienia Modlitwy Pańskiej. Podczas Dominika in albis, znanego również jako Quasimodo geniti, który następuje po zakończeniu oktawy, katechumeni po raz ostatni założyli swoje białe szaty. Pięćdziesiątnica: 50 dni oddzielających Wielkanoc od Pięćdziesiątnicy ustanowiło okres wielkanocny, qui est propri dies festus (Tertull., Bapt. 19.2). Od IV w. tam znajduje się również dowód na to, że Święto Wniebowstąpienia miało miejsce 40 dnia po Wielkanocy. III. Kontrowersje wielkanocne. W drugim wieku kościoły Rzymu i Aleksandrii oraz liczne inne kościoły Wschodu i Zachodu obchodziły wielkanocne obchody zmartwychwstania Chrystusa w niedzielę bezpośrednio po wiosennej pełni księżyca; kościoły Azji Mniejszej, z których najważniejszym był Efez, obchodziły Wielkanoc 14. dnia wiosennej pełni księżyca (14. Nisan według kalendarza hebrajskiego). Praktyka ta czerpała inspirację z tradycji Janowej, zgodnie z którą Jezus, który był prawdziwym Barankiem Paschalnym, został złożony w ofierze tego samego dnia, w którym Żydzi obchodzili Paschę. Różnorodność opinii miała również implikacje doktrynalne i dyscyplinarne, ponieważ w interpretacji liturgii wielkanocnej kościoły, które przestrzegały zwyczaju kwartodecymanów, podkreślały soteriologiczne znaczenie męki Jezusa, a podczas obchodów wielkanocnych w dniu ustalonym na 14 Nisan nastąpiło natychmiastowe zaprzestanie przygotowawczego postu pokutnego na Wielkanoc, odróżniając w ten sposób praktykę liturgiczną kościołów Azji Mniejszej w odniesieniu do obchodzenia Wielkanocy w niedzielę. Euzebiusz wspomina o licznych synodach na Wschodzie i Zachodzie w ciągu II w., które orzekły, że "tajemnica zmartwychwstania Pana z martwych nie powinna przypadać w żadnym innym dniu niż niedziela i tylko w tym dniu powinny zakończyć się posty wielkanocne". Euzebiusz podaje również świadectwo Ireneusza z Lyonu o pierwszej próbie rozwiązania konfliktu między dwiema praktykami liturgicznymi w czasach biskupa Rzymu Aniceta i biskupa Efezu Polikarpa (ok. 154), która okazała się nieskuteczna, ponieważ Anicet nie był w stanie przekonać Polikarpa, aby nie przestrzegał praktyki kwartodecymańskiej, ani Polikarp nie był w stanie przekonać Aniceta, aby ją przestrzegał. Niemniej jednak pozostali w pokoju i wspólnocie kościelnej, ponieważ ani Anicet, ani jego następca Soter nie zerwali komunii z biskupami Azji Mniejszej. Pod koniec II w., jednak, podczas pontyfikatu papieża Wiktora, wybuchł dramatyczny konflikt na temat przestrzegania kwartodecymanów, prawdopodobnie dlatego, że prezbiter Blastus prowadził w Rzymie wiele propagandy na rzecz tego przestrzegania . Po zwołaniu synodu , biskup Rzymu Wiktor napisał list do Polikratesa z Efezu, nakazując mu przestrzeganie Wielkanocy w niedzielę i grożąc mu ekskomuniką, jeśli będzie nadal obchodził Wielkanoc 14 Nisan. List Wiktora zaginął, ale jego treść można wywnioskować z odpowiedzi Polikratesa, której fragmenty zachował Euzebiusz . Z nieugiętą determinacją Polikrates bronił apostolskości tradycji kwartodecymańskiej i podtrzymywał pragnienie Kościołów Wschodnich, by pozostać wiernymi tradycji. Aby pogodzić zaangażowane strony i zachować wspólnotę kościelną, Ireneusz z Lyonu interweniował w tym kryzysie "w imieniu braci z Galii" : otwarcie zgadzał się z zasadą, że Wielkanoc powinna być obchodzona w niedzielę, ale utrzymywał, że bardziej stosowne jest niesprzeciwianie się gwałtownie praktyce kwartodecymańskiej biskupów Wschodnich, która jego zdaniem została ustanowiona na podstawie autorytetu Jana, ucznia Pana, i dozwolona przez poprzedników Wiktora. Dokumenty, które do nas dotarły, nie pozwalają nam ustalić, jakie było ostateczne stanowisko Wiktora w tej sprawie, ale wydaje się, że zaangażowane strony nie zerwały wspólnoty kościelnej. Jednakże Kościół Rzymski uważał kwartodecymanów, zwolenników Blasta, za heretyków i jest znamienne, że nawet Philos. VIII, 18, napisany około 235 r., wymienia kwartodecymanów wśród innych grup heretyckich, a anonimowy autor Adv. omn. haer., przekazanego pod imieniem Tertulian, niemal na pewno zainspirowany Syntagma Hipolita, wymienia kwartodecymanów, zwolenników Blasta, wśród innych grup heretyckich (8, 1). W II w. spór wielkanocny dał się poznać za pośrednictwem innych historyczno-egzegetycznych wyrażeń: w samym przestrzeganiu kwartodecymanów, chronologia męki Chrystusa według Jana musiała być zaciekle dyskutowana, co umiejscowiło śmierć Jezusa 14 Nisan, w dniu żydowskiej Paschy, w przeciwieństwie do chronologii Ewangelii synoptycznych, zgodnie z którą Jezus ukończył obchody Paschy 14 Nisan i został ukrzyżowany następnego dnia, tj. 15 Nisan. Euzebiusz informuje nas o tej niezgodności, która miała miejsce głównie w Laodycei: Meliton z Sardes i Apolinary z Hierapolis musieli być bezpośrednio zaangażowani w tę sprawę; ale można też dostrzec echo tej debaty w pracy Klemensa Aleksandryjskiego na temat Wielkanocy i w pismach Hipolita Rzymskiego . W późniejszych wiekach kontrowersje związane z Wielkanocą powracały, ale koncentrowały się one głównie na konkretnym problemie daty Niedzieli Wielkanocnej, która w tamtym czasie była ustalana na różne dni, zgodnie z różnymi przyjętymi komputi kościelnymi, takimi jak kontrowersja przeciwko kościołom Syrii i Cylicyi po Soborze Nicejskim (zob. Protopaschites) oraz spory między celtyckim a rzymskim obchodzeniem Wielkanocy w Irlandii w czasach św. Kolumbana.

Wykupienie: wiele osób kupiło akcje, co oznacza, że cena wzrosła powyżej zakładanej w
artości. Spodziewaj się spadku ceny.

Wyprzedanie: wiele osób sprzedało akcje, co oznacza, że cena spadła poniżej zakładanej wartości. Spodziewaj się wzrostu ceny.

Wycofanie: przerwa w trendzie. Może on trwać kilka dni, zanim nastąpi ruch w przeciwnym kierunku. Wznowienie trendu. Nazywany również "oddechem".

Wejście/wyjście z pozycji: decyduj, kiedy kupić/sprzedać akcje

Wypełnienie (Filled): moment, w którym zlecenie kupna lub sprzedaży zostaje zrealizowane. Poziom podparcia: silny obszar, w którym kurs akcji może utrzymać się na obecnym poziomie przed wzrostem. Nazywany również "wsparciem".

Wsparcie: silny obszar, w którym akcje mogą pozostać na swoim miejscu, zanim zaczną rosnąć. Nazywany również "podłogą".

WMA: ważona średnia ruchoma. Wskaźnik wykorzystujący różne okresy do kreślenia wartości w danym okresie. Zapomnij o matematyce.

WYPOSAŻENIE LITURGICZNE: Określenie wyposażenie liturgiczne odnosi się do całego kompleksu elementów, stałych lub ruchomych, odpowiednich do określonych funkcji i użytkowania każdego rodzaju budynku kościelnego. Wyposażenie ruchome obejmuje te odnoszące się do rytuału, takie jak naczynia, pateny, amulety, książki do czytania lub śpiewania oraz meble. Stałe wyposażenie liturgiczne odnosi się do wszystkich elementów, które oddzielają sanktuarium od jego przedsionka i aneksów oraz wyznaczają przestrzenie dla duchowieństwa i wiernych, w tym te odnoszące się bardziej bezpośrednio do ołtarza, czytań i homilii. Wszystkie elementy stałego wyposażenia liturgicznego zostały wykonane z kamienia, marmuru, marmuru i metalu, drewna lub metalu (zwłaszcza srebra i brązu). Większość tych elementów wyposażenia, zwłaszcza soleae lub balustrady, została wykonana z elementów murowanych o skromnej wysokości i zwykle ozdobiona dekoracją malarską. Często w tym samym celu stosowano ręcznie wykonaną pracę w kamieniu lub marmurze, taką jak plutei, przesłony prezbiterium lub małe kolumny w odstępach, często zdobione prostą (lub czasami wyszukaną) dekoracją. W kościołach chrześcijańskich zazwyczaj obszary, których funkcje były wyraźnie rozpoznawalne i w których głównie stosowano stałe wyposażenie liturgiczne, to przedsionek, główna część kościoła (i pastoforia, jeśli takie były), krypty, narteks wejściowy, baptysterium oraz katechumenon i chrismarion, jeśli były obecne. Zaczynając od przedsionka: zazwyczaj w budynkach z czterema portykami instalowano fontannę w centrum do ablucji; czasami było więcej niż jeden basen, w tym samym celu. Gdy pożądane było oddzielenie exonarteksu od portyku, często stosowano metalowe bramy lub murowane ogrodzenie. W głównej bryle kościoła, wokół podstawy absydy, oprócz drewnianych krzeseł znajdowały się również kamienne stopnie, jak w amfiteatrze (subsellia) dla prezbiterów, z siedzeniem biskupa pośrodku, które mogło być również wykonane z kamienia, marmuru, drewna lub kości słoniowej; często zdobiono je dekoracją kwiatową, zwierzęcą lub krzyżową, lub scenami zaczerpniętymi zwłaszcza ze Starego i Nowego Testamentu oraz apokryficznych ewangelii, jak w słynnej katedrze biskupa Maksymiana z Rawenny. Zazwyczaj we wczesnym okresie chrześcijańskim był tylko jeden ołtarz; powód siedmiu ołtarzy rzymskiej bazyliki laterańskiej nie jest jeszcze znany. Ołtarz ustawiono również w krypcie. W bazylikach męczeńskich mogło być również więcej niż jeden ołtarz, jak np. u św. Walentego przy Via Flaminia, na przedmieściach rzymskich. Na ołtarzu umieszczano cyborium, aby wskazać centralny punkt ceremonii. Ołtarz, gdy nie jest murowany, może również składać się z marmurowego stołu lub zespołu plutei lub zdobionych ekranów prezbiterium, lub z sarkofagu, zgodnie z wyborem podyktowanym również umiejscowieniem jego relikwii. Jeśli chodzi o cyboria, mamy informacje o użyciu drewnianych cyboriów, takich jak te cytowane w rzymskim Liber pontificalis wczesnochrześcijańskim kościele św. Zuzanny w Rzymie, ale częściej zachowywano elementy marmurowych cyboriów, zwłaszcza z okresu wczesnego średniowiecza. Cyboria lub baldachimy mogły pokrywać ołtarz jak pawilon ustawiony na małych kolumnach lub spoczywać bezpośrednio na tych ostatnich (jak np. nad komnatą cmentarną św. Aleksandra przy Via Nomentana). Inne przedmioty, skoordynowane z ołtarzem, były używane do przechowywania ofiar lub lamp. Obszar prezbiterialny był ograniczony balustradą wykonaną z plutei i zwieńczony ikonostasem pełnym posągów i chronionym przez bramy, czasami ze srebra. Dostęp do obszaru prezbiterialnego był możliwy tylko przez centralną nawę, czasami jeszcze bardziej wąsko odgraniczoną parapetami lub niskimi elementami murowanymi, które tworzyły tzw. solea (prawdopodobnie jedną z pierwszych solea, jeśli nie najstarszą znaną, była solea bazyliki laterańskiej). Stoły i katedry ustawiano również w aneksach, np. w baptysteriach lub chrysmarionach. Srebrny jeleń, który tryskał wodą w celu wykonania obrzędu, był czasami umieszczany w misach chrzcielnych, również ograniczonych rzeźbionymi parapetami; były one również przykryte marmurowym baldachimem podtrzymywanym przez kolumny. (Dachy tych baldachimów były często pokryte srebrnymi liśćmi.) Innym ważnym elementem stałego wyposażenia liturgicznego była ambona; w naszym okresie istnieją przykłady godnej uwagi jakości w Azji Mniejszej, często datowane na czasy Justyniana. Jeśli chodzi o ruchome wyposażenie liturgiczne, dla ułatwienia wymienimy wszystkie najbardziej znane typy alfabetycznie, wyjaśniając ich funkcję, gdy jest to konieczne, i podając kilka dobrze znanych przykładów z naszego okresu.

Amae-amulae. Pojemniki na wino lub wodę; amulae były podobne do współczesnych ampułek mszalnych. Istnieją również przykłady metalowych amulae. Niektóre przykłady z V w. zachowały się w Muzeach Watykańskich.
Antependia. Powiązane z nowoczesnymi frontonami ołtarzowymi; mamy ich późniejsze przykłady.

Misy. Do wody (DACL, II, 602-608): kapłan używał ich do mycia rąk podczas mszy i przed konsekracją . Często mylone z patenami, misy są bardziej wklęsłe i czasami mają uchwyt. Patena St?ma jest misą.

Dzwony-dzwonki ręczne. Te ostatnie były powszechne w klasztorach celtyckich; w VIII w. opaci używali ich do wzywania mnichów (DACL, III, 2, 1954-1982; 1982-1991). Mamy późniejsze przykłady tego pierwszego.

Kadzielnica lub trybularz. Podobne do współczesnego pojemnika, w którym pali się kadzidło. W starych inwentarzach często podawana jest grecka nazwa qumiath, rion lub łacińskie nazwy thuribulum lub acerra. Przykłady znajdują się w skarbcu cypryjskim (VII w.). Okrągłe lub wielokątne, z podstawą lub bez, ale zawsze z łańcuchem.

Kielichy. Początkowo prawdopodobne jest, że do konsekracji eucharystycznej używano zwykłego poculum (naczynia do picia); czasami miało ono formę kielicha lub szklanego lub srebrnego cantharus bez uchwytów. Później mamy (1) kielichy do konsekracji lub ofiarowania (scyphi lub calices maiores), takie jak ten ofiarowany przez cesarzową Teodorę w mozaice św. Witalisa w Rawennie; (2) kielichy do Komunii biskupa i wiernych (calices minores i calices ministeriales); (3) calices baptismales, których forma nie jest udokumentowana, ale o których wspomina się już u Innocentego I , aby zawierały mleko i miód po Komunii neofitów. Możliwe przykłady tych przedmiotów znajdują się w zbiorach Muzeów Watykańskich . Musimy pamiętać, że różne kielichy nie zawsze są rozpoznawane, zwłaszcza gdy nie mają kształtu kielicha z mniej lub bardziej wysoką nóżką, a zatem nie są tymi, których używa ksiądz. Kielichy w formie szerokiej czary z uchwytami i krótką nóżką były prawdopodobnie bardziej odpowiednie do ofiarowania wiernym. Wśród calices minores znajduje się ten z Amiens (V-VI w.), ze szkła z dwoma uchwytami; słynny kielich antiocheński wydaje się bardziej odpowiedni do składania ofiar lub do rozdawania Komunii niż do użytku przez księdza .

Colum-colatorium-colum vinarium. Sitka używane do oczyszczania wina przed Eucharystią. Skarb Canoscio (V-VI w.) ma piękny przykład w formie perforowanej łyżki.

Grzebień. Przed podejściem do ołtarza ksiądz odmawiał określoną modlitwę i czesał włosy odpowiednim grzebieniem. Były one wykonane z drewna, kości słoniowej lub kości, a nawet zdobione świeckimi motywami.

Coronae (dosł. "korony"). Legenda głosi, że te wokół cyborium Hagia Sophia w Konstantynopolu zostały podarowane przez Konstantyna. Miały charakter wotywny i były zawieszone na cyborium, zezłota i srebra z kamieniami szlachetnymi i wiszącym krzyżem pośrodku, zgodnie z przykładami z wczesnego średniowiecza. Muzea w Cluny i Madrycie były częścią skarbca kościoła wizygockiego w Guarrazar w Hiszpanii. W Monza znajdują się przykłady longobardzkie i karolińskie .

Gołąb eucharystyczny. Skrzynki w kształcie gołębicy, używane do przechowywania chleba na Eucharystię. Ponieważ cytaty w LP są niejasne, wszystkie nasze pewne przykłady pochodzą z okresu po 1000 r., chociaż mamy starożytne puszki z gołębicą zamontowaną na górze.

Dzbanki. Te przedmioty muszą być związane z liturgią chrztu i z pelvis baptismi wymienionymi więcej niż raz w LP, ponieważ nie ma wzmianki o żadnym obmywaniu rąk. Do tej czynności mogłyby służyć większe amae .

Wachlarze. Używane do trzymania owadów z dala od świętych elementów, okrągłe ze złoconymi zdobieniami, czasami w reliefie, jak w Akwilei, lub z ramą z kości słoniowej .

Hostie. Używane do niepoświęconego przaśnego chleba .

Lampa. Zgodnie z Testamentum Domini, każda część kościoła musi być oświetlona (I, 19). Rozróżniamy dwa rodzaje lamp: (l) stałe i (2) ruchome lub przenośne.

1. Lampy stałe. Wiemy, że od IV w. używano wielkich metalowych kręgów (coronae), na których wieszano szklane lampy oliwne (jeden z nich, być może z VIII w., został znaleziony w St. Saba w Rzymie, zawieszony na żelaznym haku: Cecchelli, Vita di Roma, 159, ryc.). Mamy również małe koptyjskie przykłady: albo wysoki krąg z ramieniem do trzymania szklanej bańki w środku, albo płaski krąg przebity tak, aby można było włożyć te same żarówki. Egeria widziała coś podobnego w Grobie Pańskim (Itin. 24,4); Prudentius (Cath. V, 141-144) wspomina o światłach zwisających z sufitu na linach, co może być związane z typem wymienionym powyżej. W każdym razie LP mówi o dużych wydatkach na servitiumluminum. Nazwy lamp są różne: fara, phara, fara canthara, fara coronata, coronae, regna buttae, butrones lub buttones, a następnie gabatae, które mogły mieć formę canistrum, jak w przypadku S. Martino ai Monti w Rzymie (V w.). Okrągłe lampy często miały monogram chrystologiczny i krzyż oraz płytkę z dedykacyjną inskrypcją. Dobry przykład, być może z V w., znajduje się w Museo delle Terme w Rzymie. Wisząca lampa w formie bazyliki została znaleziona w Orleanie .

2. Lampy ruchome. Służyły one w szczególności do oświetlania ołtarza. Nazwy różnią się w zależności od typu: candelabra, cereostata, cereofala, candelae, lucernae i odnoszą się do świec z formowanym trzonem i podstawą z nóżkami lub lamp oliwnych z jednym lub kilkoma dzióbkami. Spośród przykładów tych ostatnich z wczesnego okresu chrześcijańskiego z motywami chrześcijańskimi (choć nie zawsze znajdowanych w kościołach) wyróżnilibyśmy ten w Uffizi we Florencji i inny we florenckim Muzeum Archeologicznym . Materiał tych lamp mógł być z brązu lub terakoty, ale także ze srebra, żelaza, mosiądzu lub szkła Ich formy również były różne, czerpiąc nawet z mitologicznej fauny, ale często były zdobione symbolami chrześcijańskimi lub monogramem chrystologicznym. Nazwa donarium mogła być również powiązana z przedmiotami do oświetlania; nazywano je anathemata signocristata (łac. dar/ofiara oznaczona herbem), jeśli miały monogram chrystologiczny.
Nóż, eucharystyczny. Używany do przygotowywania chleba na ofiarę (Grecy używają go w prothesis, w formie lancetu). Wszystkie nasze przykłady są późne .

Ambona. Często połączona z amboną, ale mogła być z drewna lub metalu. Nazwy to: pluteus, lectricium, legitorium, analogium .

Metretas . Używany do przechowywania oleju do lamp. Nie mamy pewnych przykładów.

Missorium. Cenne talerze, na których umieszczano chleb przeznaczony do konsekracji. Ze względu na swoją nazwę mogą być bardziej związane z pojęciem podarunku, quod mittitur, niż z ideą posiłku i talerza (klasycznie discus). Słynny jest ten Teodozjusza, zachowany w Madrycie. Zazwyczaj okrągły, ale czasami prostokątny, ich dekoracja mogła być również inspirowana świeckimi tematami.

Organy. Mamy pewne figuralne dowody na ich istnienie, ale kościół ich nie używał, używając tylko śpiewu wokalnego (pomimo ilustracji w Psałterzu utrechckim) .

Wiadra (małe i duże). Niektóre z nich były używane do wody święconej (G. Cecchelli, Vita di Roma, 94). Parasol, liturgiczny (łac. Umbella). Słynnym papieskim parasolem był ten Jana VII (VIII w.), obecnie zaginiony, zprzedmiotami narysowanymi przez Grimaldiego.

Patena. W glinianym, metalowym lub szklanym naczyniu dość głęboki talerz, czasami z uchwytem, do lepszego rozdawania Eucharystii. LP wspomina również o złotych i srebrnych patenae chrismales na krzyżmo chrztu i bierzmowania. Istnieje wiele przykładów, w tym dobrze znane pateny Rihy i St?my, ale w przypadku tych ostatnich patrz powyżej: misa.

Pax. Utożsamiany z tabliczkami ozdobionymi obrazami do pocałunku wiernych; przykłady są późne. Pyx. Nazywany również turris, arthoforion, buxis, był to pojemnik na postacie eucharystyczne. Używany również do relikwii.

Relikwiarz. Szczątki świętych były przechowywane w arcellae lub capsellae. Różne rodzaje relikwiarzy są przechowywane w kaplicy Sancta Sanctorum na Lateranie. Wskażemy najbardziej znane formy, zauważając, że sarkofagi mogły być używane w tym samym celu. (1) Pyxes. Patrz wyżej. Capsae, pochodzące z urn pogrzebowych, są często mylone z pyxes. Ich formy i materiały są różne. Wczesnochrześcijańskie z Brivio (owalne) i Brescia (kość słoniowa) są dobrze znane. (2) Wazy relikwiarzowe. O takim zastosowaniu świadczy waza z głową św. Sebastiana, chociaż złożenie tej relikwii datuje się na IX w. (3) Staurothecae. Do relikwii krzyża, czasami w formie krzyża, jak Justyna II. Enkolpion, który miał indywidualne zastosowanie i składał się z krzyża pektoralnego zawierającego relikwię, można uznać za redukcję tego typu. (4)Ostensorium. Nie należy mylić ze staurothecae, których zawartość była udostępniana wiernym tylko w wyjątkowych okazjach. Zapisano, że niektóre relikwiarze mogły być z kolei wyposażone w ochronne etui.

Łyżka. Zwykle składał się z trzonu, do którego końca przymocowana była szpatułka, czasami bardzo płytka. Mogły być również wykonane z kości, z nacięciami i zdobieniami (Braun, Ołtarz, 265). W Muzeum Watykańskim znajduje się kilka wczesnochrześcijańskich srebrnych łyżek (C. Cecchelli, Vita di Roma, 300). Kropielnica na wodę święconą. Część stałego, a nie ruchomego wyposażenia, a przykłady są późne, ale istniały naczynia na wodę święconą, które można było przenosić .

Tabernakulum. Przenośne tabernakulum do przechowywania przechowywanego sakramentu, który miał być zanoszony do chorych, przypominające tabernakulum ze Starego Testamentu, w którym przebywał Pan.

Teka na hostie. Zazwyczaj w formie pudełka z przesuwaną pokrywą, znalezione po 1000 r.

WYROK

I. W Ojcach - II. Ikonografia.

I. W Ojcach. To, że Chrystus powróci, aby sądzić żywych i umarłych, jest stwierdzeniem powtarzanym wielokrotnie przez Ojców Apostolskich , aby potwierdzić wiarę najwcześniejszych wspólnot w paruzję Pana i w Jego funkcję sędziego ("sprawiedliwość sądu jest początkiem i końcem naszej wiary": Barn. 1,6), w oparciu o fragmenty Nowego Testamentu, wśród których wyróżnia się Mt 25,31-46, z oddzieleniem sprawiedliwych od grzeszników jak owiec od kozłów na podstawie uczynków wykonanych w tym życiu . Temat Sądu wydaje się zatem ściśle związany z tematem paruzji i zmartwychwstania umarłych, i przypomina Apokalipsę Janową, o której można przeczytać np. w studium J.W. Mealy′ego, After the Thousand Years: Resurrection and Judgment in Revelation 20, Sheffield 1992 ; ogólnie rzecz biorąc, o eschatologicznym temacie sądu w NT można przeczytać w aktach konwencji Weltgericht und Weltvollendung: Zukunftsbilder im Neuen Testament. Później Ojcowie Kościoła zwykle mówią o sądzie (kri, sij, iudicium) mając na myśli sąd powszechny, nawet jeśli z czasem refleksja nad sądem szczegółowym zyskała trochę miejsca. W rzeczywistości już u Ojców Apostolskich pojawiają się tu i ówdzie odniesienia do idei indywidualnego sądu (w sensie odpłaty) bezpośrednio po śmierci. Tak więc św. Piotr i św. Paweł, wg Klemensa, udali się bezpośrednio do "miejsca świętego", aby znaleźć tam towarzystwo męczenników i świętych. Podobnie starsi ze Smyrny wiedzieli, że Polikarp otrzymał "koronę nieśmiertelności" po swojej śmierci . Generalnie jednak sąd jest powszechny i ostateczny. Chrystus sędzia oddzieli dobro od zła, aby wyeliminować zamieszanie, w którym żyli na ziemi . Zniszczenie i śmierć będą stanowić przeznaczenie niegodziwych, niepokutujących, fałszywych nauczycieli i tych, którzy odrzucili Boga . Jednocześnie wg. Klemensowi niebo i ziemia stopią się jak ołów w piecu; a Hermas zapowiada, że obecny świat zginie we krwi i ogniu. Do tych spostrzeżeń apologeci dodają rozważania o charakterze bardziej ogólnym. Teofil odwołuje się do autorytetu samych pogan, szukając paraleli w ich tekstach i przywołując jako dowód istnienia sądu Sybillę i poetów (Ad Aut. II, 36-38), podczas gdy Justin przypomina legendę o Minosie i Radamantysie . Ponadto mają oni tendencję do wstawiania refleksji na temat sądu powszechnego w ramach naturalnej teodycei, która mogłaby być bardziej zgodna z pogańską mentalnością: jak zauważa Teofil, "Jeśli nazywam go Panem, nazywam go (jednocześnie) sędzią" . Właśnie dlatego, że ludzkość jest wolna, wbrew temu, czego naucza fatalizm, konieczne jest myślenie o systemie krzywd i odwetów, który ma swego gwaranta w Bogu i swego wykonawcę w Chrystusie . Badanie to będzie miało miejsce w paruzji; tylko u Justyna wydaje się być aluzja do szczególnego sądu w chwili śmierci. Tematy te powtarzają się w antyheretyckich polemikach Ireneusza i Tertuliana. Ten ostatni, na przykład, zauważa, wbrew Marcjonowi, że sprawiedliwość i dobroć są dwoma nierozłącznymi atrybutami Boga prawodawcy ; że istnienie sądu, znanego samym poganom , jest udowodnione przez rozum i wynika z boskiej wszechwiedzy , dodając , że jest to jedna z tych podstawowych prawd religijnych, w których wystarcza spontaniczne świadectwo duszy. Również w tej dziedzinie Orygenes, pozostając wiernym tradycji, wniósł kilka znaczących wkładów, wplatając swoje refleksje na temat sądu w charakterystyczne dla jego myśli napięcie między pragnieniem zachowania tradycyjnej doktryny a pragnieniem jej reinterpretacji w sposób duchowy, tak aby mogła być również zaakceptowana przez bardziej wykształconych wierzących. Sprawiedliwy sąd Boży jest artykułem wiary docierającym do Kościoła ; jest podstawowym motywem postępowania moralnego i potwierdzeniem wolnej woli, ponieważ nie ma na celu przerażania, ale pobudzania woli do ucieczki przed złem . Również u Orygenesa pojawia się doktryna miejsca pośredniego, przez które dusze przechodzą jak w szkole (quodam eruditionis loco... auditorio vel schola animarum). Ale prawdziwy sąd jest sądem powszechnym, który odbędzie się na końcu świata. W tym czasie nastąpi definitywne rozdzielenie dobra od zła ; każdy będzie sądzony według swoich uczynków, zgodnie z tradycyjnym obrazem trybunału . Nie chcąc minimalizować tradycyjnego opisu paruzji, Orygenes mimo wszystko ma tendencję do reinterpretacji realistycznych szczegółów w perspektywie alegorycznej. Tron sędziego oznacza majestat Chrystusa; rejestr, w którym odnotowywane są krzywdy, to nic innego, jak zbiór naszych myśli i czynów, wyryty w głębi sumienia . Z tego powodu sąd będzie natychmiastowy . Chrystus nie pojawi się w określonym miejscu: objawi się wszędzie, a ludzie staną przed Jego tronem w tym sensie, że złożą hołd Jego autorytetowi. Zobaczą siebie takimi, jacy są, a w świetle takiej wiedzy dobro i zło będą ostatecznie i na zawsze odrębne . Aż do Augustyna greccy i łacińscy ojcowie poruszali się wzdłuż tych linii, czasami preferując duchową interpretację, czasami, jak w przypadku łacinników, przyjmując ogólnie bardziej starożytny ton. Mówią jednak o sądzie w liczbie pojedynczej, jako o absolutnej rzeczywistości, która ma znaczenie znane wszystkim. Aby to uzasadnić, odwołują się do wspomnianej już zasady, zgodnie z którą, biorąc pod uwagę, że sprawiedliwy podział nagród i kar nie będzie możliwy na ziemi, należy przyjąć, że będzie taki w przyszłym świecie . Śladami Orygenesa wspomniano zatem, że krzywdy są wypisane na sumieniu istot ludzkich . Dla Bazylego będzie to twarz samego sędziego, który przyniesie boskie oświecenie, które rozprzestrzeni światło w naszych winnych sercach . Dla łacińskich ojców III i IV w. sąd pokrywa się z paruzją, zgodnie z tradycją, która jest już ugruntowana . Ponadto mają oni tendencję do rozróżniania ludzi na trzy kategorie: sprawiedliwych, którzy nie muszą być sądzeni; bezbożnych, którzy już zostali osądzeni; i chrześcijan, których życie jest mieszanką dobra i zła i którzy sami zostaną poddani sądowi . Później Ambroży ujawnia wpływy Orygenesa. W rzeczywistości sąd odbywa się w samym sumieniu grzesznika i jako wynik wiedzy o Bogu . W tej perspektywie trony, na których zasiada boski sędzia wraz z apostołami, są również interpretowane metaforycznie . Augustyn wielokrotnie potwierdza prawdziwość wiary w boski sąd i uzasadnia ją obszernie w Civ. Dei XX. Sąd Boży w rzeczywistości odbywa się nieprzerwanie w historii; ale ponieważ nie zawsze jest oczywisty, Bóg zarezerwował dzień, w którym jego mądrość i sprawiedliwość zostaną ogłoszone razem przed wszystkimi. Sąd należy w rzeczywistości do Chrystusa. Czasami Augustyn jest nakłaniany do interpretowania pewnych szczegółów w sensie alegorycznym: w ten sposób księga, którazostanie otwarta, oznacza sumienie każdej jednostki, której grzechy powrócą wszystkie razem w pamięci; ale na ogół przeważa dosłowna interpretacja. Cała ludzkość podda się sądowi Chrystusa: w ten sposób zaprzecza on wspomnianej wcześniej idei, że pewne kategorie ludzkości nie będą musiały się pojawić.

II. Ikonografia. Grupa dzieł sztuki obecnych w rzymskich pomnikach nagrobnych została zinterpretowana przez Wilperta jako sceny sądu: od osobliwych przedstawień hypogeum Vibii do płyty z inskrypcją Teodolusa znalezionej na cmentarzu św. Marka i św. Marcelliana, do malowidła na cmentarzu Cyriaki w Ager Veranus, do fresku na cmentarzu św. Hermesa przy Via Salaria. Spośród nich tylko ostatni przedstawia aparat "sądowniczy", ale należy zaznaczyć, że jeśli trzeba mówić o sądzie, to z pewnością nie in fieri, ponieważ nie byłoby to spójne z naturą pierwotnej sztuki chrześcijańskiej, przenikniętej fundamentalną koncepcją zbawczego dzieła Chrystusa, a zatem, z powodu własnych wewnętrznych wymogów, obcej jakiemukolwiek pesymizmowi, ale raczej należy to uznać za sąd już wydany z korzystnymi skutkami, a zatem przedstawienia należy traktować jako sceny receptio duszy ze strony Chrystusa w Raju. Do zabytków wymienionych przez Wilperta należy dodać płaskorzeźbę w katakumbach św. Wiktoryna w Amiternum, obraz w arcosolium Marcji w katakumbach Cassia w Syrakuzach i być może inny obraz również w Syrakuzach w katakumbach św. Jana. Ikonograficzna formuła wspomnianych scen nie jest ustalona, a zatem powtarzalna, ale rozwijana przy różnych okazjach na różne sposoby: jedynym stałym i kwalifikującym elementem wydaje się być gest Chrystusa, który wita duszę w swoim królestwie.

WIELKA BRYTANIA

I. Początki chrześcijańskie - II. Sobory.

I. Początki chrześcijańskie. Chrześcijańskie początki Brytanii są wciąż niejasne i z pewnością nie można przypisać zasług legendom, szeroko krążącym w średniowieczu, według których ewangelizacja rozpoczęła się od podróży misyjnych świętych Piotra i Pawła oraz co najmniej czterech innych apostołów; legendarna obecność Józefa z Arymatei, który rzekomo przyniósł kilka kropli krwi Chrystusa i zasadził święty gaj w Glastonbury, odniosła równie wielki sukces już w starożytności, co dało początek licznym opowieściom, które rozkwitły w średniowieczu. Każdy, kto mówi o chrześcijaństwie szeroko rozpowszechnionym wśród Brytów w I w. n.e., przesadza; ponieważ należy przyznać, że aż do najwcześniejszych lat IV w., chociaż można w zasadzie zaakceptować istnienie indywidualnych wierzących, brak pewnych dowodów archeologicznych i literackich nie pozwala na postulowanie istnienia widocznych wspólnot wierzących na wyspie. Również całkowicie bezpodstawne jest sprawozdanie, podane w dobrej wierze przez Czcigodnego Bede, ale znalezione przez niego w fragmencie Liber pontificalis, o liście wysłanym pod koniec II w. n.e. przez brytyjskiego króla o imieniu Lucjusz, w innym przypadku nieznanego i dziwnie scharakteryzowanego swoim imieniem jako niepochodzącego z lokalnego pochodzenia, do papieża Eleuterosa (175-189), w którym prosił misjonarzy o ułatwienie mu nawrócenia i ewangelizację pogańskiej ludności zamieszkującej wyspę. Równie fantastyczna jest zatem twierdząca odpowiedź pontifexa, ale, jak łatwo zrozumieć, w toku czasu wokół tych listów narodziła się obfita i nieprawdopodobna literatura. Znacznie bardziej solidnym świadectwem, ale jeszcze nie uważanym za ostateczne w kwestii udowodnienia istnienia znacznej brytyjskiej wspólnoty chrześcijańskiej, może być świadectwo kartagińskiego apologety Tertuliana, który pisząc na początku III w., zaskakująco opisuje Brytanię jako chrześcijańską twierdzę. Również w pierwszych dekadach III w. istnieje świadectwo dostarczone nam przez aleksandryjskiego egzegetę Orygenesa, który w swoich pismach trzykrotnie odnosi się do chrześcijańskiej Brytanii, a raz nawet uważa nową wiarę za siłę jednoczącą wśród Brytów. Źródła literackie i historyczne oraz dowody archeologiczne nie pomagają nam jednak zrozumieć z jakąkolwiek precyzją, kiedy chrześcijaństwo stało się ważne na wyspie, i trudno jest zrozumieć, w jaki sposób naprawdę tam dotarło, poza misjami i spontaniczną dyfuzją przyniesioną przez armię lub kupców. Wielu współczesnych uczonych utrzymuje, nie mając wystarczających dowodów literackich ani archeologicznych, że chrześcijaństwo dotarło do Brytanii za pośrednictwem wygnańców z galijskiej wspólnoty Lyonu, która w 177 r. - jak dowiadujemy się z Martyrium Lugdunensium przekazanego nam przez Euzebiusza z Cezarei - przeszła bardzo ciężkie prześladowania, podczas których nie oszczędził nawet biskupa Potynusa, mającego ponad 90 lat, który zmarł w więzieniu po dwóch dniach okrutnych tortur. Nawet jeśli męczeństwo Albana, a zatem istnienie chrześcijan w Brytanii, jest ogólnie przypisywane czasom prześladowań Dioklecjana, pierwsze pewne świadectwo obecności widocznej wspólnoty chrześcijańskiej na wyspie można przypisać 314. Na antydonatystycznym soborze w Arles wśród sygnatariuszy pojawia się trzech brytyjskich biskupów, a także ksiądz i diakon: Eborius episcopus de civitate Eboracensi provincia Britannia, Restitutus episcopus de civitate Londiniensi provincia suprascripta. Adelphius episcopus de civitate Colonia Londiniensium. Exinde Sacerdos presbyter, Arminius diaconus. Jest to oczywiste potwierdzenie aparatu kościelnego zorganizowanego w hierarchię i podzielonego na diecezje terytorialne (z granicami dostosowanymi do podziału terytorialnego narzuconego przez Dioklecjana?) w zależności od biskupstw miejskich. Mimo że sam Pelagiusz był Brytyjczykiem - urodził się bowiem w nieznanym miejscu w Brytanii około 354 r. - trudno ustalić, jak bardzo jego idee krążyły wśród ludności wyspy; wiemy jednak z De laude sanctorum Victriciusa, biskupa Rouen w latach 385-410, że około roku 403 na wyspę wysłano misję katolicką pod jego przewodnictwem, aby powstrzymać rozprzestrzenianie się gorączki pelagijskiej, a w 429 r., a później w latach 444-445, jak zeznaje Beda (Hist. eccl. gent. angl. I, 17, 21), biskupi wyspy musieli ponownie szukać pomocy u biskupów galijskich, którzy wysłali ich Germanusa z Autissidorum (Auxerre) i Lupusa z Tricassium (Troyes), aby stawić czoła niezwykle licznym zwolennikom doktryny Pelagiusza. W 597 roku papież Grzegorz I, zauważywszy poważne odejście wyspy od wiary, wysłał do Brytanii grupę mnichów z klasztoru św. Andrzeja nad Celiozą, wśród których byli Augustyn i Wawrzyniec, aby nawrócili plemiona anglosaskie. Praca nawracania mnichów rozpoczęła się w Kent (gdzie Rzymianie również wylądowali kilka wieków wcześniej), którego pogański król Etelbert - który później został nawrócony przez Augustyna - poślubił, z pewnością przed 588 rokiem, frankijską księżniczkę Bertę (córkę merowińskiego króla Paryża Chariberta I), która była wyznania chrześcijańskiego, co niewątpliwie sprzyjało wysiłkom misjonarzy. Religijne relacje ze światem kontynentalnym, po rzekomej dwuwiekowej przerwie w V i VI wieku, w rzeczywistości nigdy nie zostały przerwane, ale relacje te bezpośrednio wykluczały wpływ Rzymu, łącząc się zamiast tego w uprzywilejowany sposób ze światem frankijskim, który w tym okresie był z pewnością punktem zwrotnym zachodniego świata barbarzyńskiego. Ponadto należy podkreślić, że samo podejście rzymskich misjonarzy nie mogło obyć się bez frankijskiego pośrednictwa: sama obecność królowej Berty na dworze króla Etelberta z Kentu jest wymownym świadectwem tego, a ponadto Beda, nasze uprzywilejowane źródło, informuje nas, że kontakty między ewangelizatorami a lokalnym władcą były możliwe tylko dzięki obecności, sugerowanej przez samego papieża, tłumaczy mówiących po frankijsku . Nortumbrowie, którzy mieszkali w północnych rejonach wyspy, zostali nawróceni w 627 r. przez Paulina, jednego z towarzyszy Augustyna, ale pogańska inwazja na te regiony - która osiągnęła punkt kulminacyjny w 633 r. wraz ze śmiercią chrześcijańskiego króla Edwina w bitwie pod Haethfelth (Hatfield Chase) z rąk Caedwalla z Wesseksu i Pendy z Mercji - częściowo zniszczyła jego dzieło, później podjęte z wielkim zapałem przez Aidana z Lindisfarne.

II. Sobory. Pierwszy ważny sobór brytyjskiego kościoła odbył się, według tego, czego dowiadujemy się ze szczegółowego świadectwa Bedy , około roku 603 (dokładna data jest niepewna) w miejscu zwanym w języku Anglów Augustines Ac ("Dąb Augustyna", dziś Worcester), w pobliżu rzeki Severn, w południowo-zachodniej Brytanii. Augustyn, we współpracy z królem Kentu, Ethelbertem, zwołał przedstawicieli brytyjskich diecezji, aby omówić metodę obchodzenia Wielkanocy i spróbować przekonać ich do przyjęcia rzymskich tradycji kościelnych: obchodzili Wielkanoc w żydowskim kwartodecymanie, od czternastego do dwudziestego dnia miesiąca księżycowego, z obliczeniami opartymi na cyklu 84 lat. Po długich dyskusjach i konsultacjach brytyjscy biskupi i doktorzy odmówili przyjęcia rzymskiej tradycji, ponieważ - tak jak przepowiedział mu mądry pustelnik, z którym skonsultowano się przed rozpoczęciem soboru - Augustyn pozostał na miejscu po ich przybyciu na synod, gest ten zinterpretowano jako dowód pogardy, jaką do nich żywił. Ponownie Beda informuje nas , że po wielu latach, w 664 r., aby położyć kres delikatnej i kontrowersyjnej kwestii paschalnej, ale także omówić inne ważne kwestie dotyczące kościelnych zwyczajów, postanowiono - pod przewodnictwem króla Nortumbrii Oswiu i jego syna Alhfritha - zwołać nowy sobór (w rzeczywistości nie musiał to być sobór według norm kanonicznych) w klasztorze Streanaeshalch (Whitby), w tym czasie zarządzanym przez szlachetną przełożoną Hildę. Bohaterami byli Colmanus, biskup Lindisfarne, ze strony Szkotów, i Wilfrid, opat, a później biskup Eboracum, ze strony Anglików. Król Oswiu, przypomniawszy Wilfridowi za pomocą fragmentu Ewangelii Mateusza , że to Chrystus przyznał Piotrowi klucze do królestwa niebieskiego, opowiedział się za tradycjami rzymskimi. Colmanus i jego zwolennicy wycofali się do Scotland i od tego momentu rozpoczęła się dominacja tradycji rzymskich w angielskim chrześcijaństwie. Dwa lata po śmierci króla Oswiu, który zmarł na nieuleczalną chorobę w wieku 58 lat 15 lutego 670 r., we wrześniu 672 r. arcybiskup Doruvernis (Canterbury), Teodor, zwołał imponujący sobór (pierwszy regularny sobór, który odbył się w Anglii zgodnie z kanoniczną normą) w Herutford (Hertford), potwierdzając ryty rzymskie w opozycji do celtyckich i formułując prośbę o więcej biskupów dla Anglii, wskazując w ten sposób drogę do rozszerzenia wpływów Canterbury . Ten sam Teodor w roku 680 - najwyraźniej po to, by omówić i obalić monofizycką herezję Eutychesa, lecz w rzeczywistości, by wypełnić wolę papieża Marcina, który wbrew monotelitycznym tendencjom cesarza konstantynopolitańskiego Konstantyna, chciał zjednoczenia lokalnych soborów we wszystkich regionach Zachodu, co potwierdzałoby jego stanowisko - zwołał w Haethfelth (Hatfield) nowy sobór diecezji brytyjskich i potwierdził w tym czasie przynależność biskupów angielskich do soborów w Nicei, Konstantynopolu (I), Efezie, Chalcedonie, Konstantynopolu (II) i synodu laterańskiego z 649 roku.

WIELKA BRYTANIA i IRLANDIA

I. Architektura - II. Rękopisy - III. Rzeźba i rzeźbiarstwo - IV. Wyroby metalowe

I. Architektura.

1. Kościoły w rzymskiej Brytanii. Nie są znane żadne bezpośrednie współczesne świadectwa, ani z historii, ani z inskrypcji, dotyczące żadnego z paleochrześcijańskich kościołów w Brytanii. Należy przypuszczać, że istniały trzy rodzaje budowli kultowych, zgodnie z analogią innych prowincji: kościoły miejskie, kościoły cmentarne lub męczeńskie na peryferiach oraz kościoły domowe instalowane w willach poza miastami. Miejskie kościoły parafialne: (1) Caerwent (Venta Silurum): Struktura apsydowa zbudowana w V w. nad południową częścią łaźni forumowych sugeruje (ale bez pewności) kościół. (2) Canterbury (Durovernum Cantiacorum): Tutaj, bardziej niż w jakimkolwiek innym rzymsko-brytyjskim mieście poza Londynem, istnieje pewna ciągłość użytkowania. Pozostałości kościoła miejskiego można zidentyfikować z bazyliką, o której mówi się, że została odrestaurowana przez Augustyna i poświęcona, jak informuje nas Bede , Świętemu Zbawicielowi. Ogólnie przyjmuje się, że znajdowała się ona na miejscu obecnej katedry, nawet jeśli przebudowa po 1067 r. musiała usunąć wszelkie ślady. (3) Lincoln (Lindum): Wykopaliska w rejonie Flexengate ujawniły ślady budynku z różnymi fazami budowy, z których jedna pochodzi z IV w., zorientowana wschód-zachód, z absydą na wschodzie i portykiem lub nawą na północy; strefa centralna zachowuje mozaikę z czarnymi, czerwonymi i białymi teserami, jak w Silchester. Obecnie wydaje się, że jest to najlepszy przykład kościoła miejskiego. (4) Richborough (Rutupiae): Pozostałości murów odkryte w północno-zachodniej części rzymskiego fortu Rutupiae zostały przekonująco zinterpretowane jako fundamenty sali o przeznaczeniu religijnym zorientowanej na linii wschód-zachód, prawdopodobnie z absydą na wschodzie. Odkrycie, nieco oddalone od pozostałości, ceglanej struktury o kształcie sześciokąta z wewnętrznymi ścianami pokrytymi zaprawą hydrauliczną, wzmacniające interpretację religijnego przeznaczenia budynku, zostało zinterpretowane jako basen chrzcielny hipotetycznego dobudowanego baptysterium. (5) Silchester (Calleva Atrebatum): W maju 1992 r. odkryto pozostałości małego budynku z prostokątnym obszarem centralnym, pomieszczeniami bocznymi, przedsionkiem i małą wschodnią absydą (IV w., używane również w V w.) na małej wyspie na południe od centralnego forum. Na wschodnim krańcu znajdują się obskurne fundamenty możliwego baptysterium. (6) St. Albans (Verulamium): W południowej części miasta odkryto budynek zorientowany w kierunkach wschód-północny-wschód - zachód-południowy-zachód, z pokojami wzdłuż boków i czworokątnymi rozszerzeniami na obu końcach. Podmiejskie kościoły cmentarne: (1) Canterbury: Bede zauważa, że w 597 r. Berta, chrześcijańska królowa Kentu pochodzenia frankijskiego, miała zwyczaj modlić się w kościele prope ipsam civitatem ad orientem. Prawdopodobnie była to bazylika znana do średniowiecza jako "św. Marcin". W przeciwnym razie byłby to kościół św. Pankrasa, obecnie na fundamentach opactwa św. Augustyna, z rozległym późnorzymskim cmentarzem grobowym po stronie południowo-zachodniej. (2) Colchester: Z trzech miejsc, które można by uznać za podmiejskie kościoły, dwa, na południe od miasta, są połączone z cmentarzami i w pobliżu rzymskich dróg. (3) Icklingham, Suffolk: Budynek, co do którego istnieją solidne dowody na to, że jest uważany za kościół z przyległymi miejscami pochówku i być może baptysterium, stanowi aspekt rzymskiej osady, której status pozostaje niejasny. Prawdopodobna data: koniec IV w. (4) Londyn: Przypuszczalna obecność chrześcijan w stolicy rzymskiej Brytanii jest wskazywana przez pewne podmiejskie kościoły, o których wiadomo, że zostały zbudowane bezpośrednio na rzymskich budynkach. Kościół św. Bedy na Fleet Street i kościół św. Andrzeja w Holborn można wymienić wśród tych związanych z cmentarzami rzymskimi. (5) St. Albans: Data męczeństwa św. Albana jest niepewna, prawdopodobna identyfikacja miejsca i martyrium odwiedzonego przez Germanusa i Lupusa w 429 r., podobnie jak późniejszy kościół, do którego nawiązuje Beda (HE I, 7), pozostaje zboczem wzgórza zajmowanego przez obecne opactwo, gdzie groby odkrywane od czasu do czasu mogły należeć albo do cmentarza grzebalnego, albo do obszaru, który rozwinął się wokół martyrium i grobu św. Albana. Mamy tutaj najpewniejszy dowód z rzymskiej Brytanii na ciągłość kultu. Kościoły prywatne: (1) Lullingstone, Kent: W centrum rozległej i bogatej willi wiejskiej, której właściciele stali się chrześcijanami w drugiej połowie IV w., grupa pomieszczeń na parterze została przystosowana do celów kultu. Składała się ona z portyku, zewnętrznego pomieszczenia z malowidłami ściennymi przedstawiającymi chrystogramy oraz prostokątnego pomieszczenia z podobnymi malowidłami na dwóch ścianach; na krótkiej ścianie na zachodzie znajdował się fryz z malowidłami postaci ludzkich, podobny do orantów. Na początku V w. pożar położył kres budynkowi. (2) Frampton i Hinton St. Mary, Dorset: Różne późnorzymskie wille w południowej Brytanii zawierają mozaiki, które prawdopodobnie należały do chrześcijańskich właścicieli. Mozaiki Frampton i Hinton St. Mary znajdują się na podłogach połączonych pomieszczeń i mają tematykę chrześcijańską połączoną z pogańską. Te mozaiki, wraz z wysokim poziomem dekoracji Lullingstone, wydają się kontrastować ze skąpą dekoracją kościołów rzymsko-brytyjskich zidentyfikowanych w Silchester i Lincoln, tak że Frampton i Hinton St. Mary mogłyby reprezentować nietypowe pomieszczenia w willi, czasami używane do nabożeństw chrześcijańskich. (3) W Brytanii nie zidentyfikowano żadnych prywatnych kościołów miejskich. Niektórzy uczeni zaproponowali jeden w Caerwent i jeden w Colchester, bez żadnego dowodu. 2. Kościoły irlandzkie. Starożytne kościoły irlandzkie były wykonane z drewna i dlatego nie przetrwały: opis kościoła Kildare (VII w.) podany przez Kogitosusa jest najlepszym źródłem informacji na ich temat . Kościół Kildare, z drewna, obwieszony draperiami i ozdobiony obrazami, wydaje się być znacznie większy od najstarszych znanych nam kamiennych kościołów, biorąc pod uwagę, że klasztor gościł biskupa ze szkołą duchownych i przeoryszę z jej dziewicami i wdowami,nie wspominając, prawdopodobnie, o tych związanych z klasztorem, ponieważ Kogitosus mówi o świeckim związanym z kościołem. Zachowane kamienne kościoły są bardzo proste, zwłaszcza te najstarsze, ale nie wydają się być starsze niż IX w.: w rzeczywistości pierwszy przykład znajduje się w Kells, jeśli Dom Kolumcylla jest kościołem, który według annałów został ukończony w 814 r. Prostota architektury jest jednak godna uwagi sama w sobie, biorąc pod uwagę, że Irlandczycy z pewnością znali plany kościołów kontynentalnych. Adamnan, w swoim małym, ciemnym budynku na Ionie, prawdopodobnie przejrzał niektóre plany i z pewnością opisał pewną liczbę wschodnich bazylik . Mimo to architektura irlandzkich kościołów nie wykazuje żadnych oznak wpływu obcych wzorców. 3. Irlandzkie klasztory i pustelnie. (1) Nendrum: Starożytne klasztory są dobrze znane, zwłaszcza w odległych i często panoramicznych lokalizacjach, ale nie można podać przekonującej daty sięgającej VI lub VII w. dla żadnego z nich. Dwa jednak dostarczyły ceramiki, która może wskazywać na użytkowanie tego miejsca w VII w. Jeden z nich, Nendrum, był trójściennym okrągłym ogrodzeniem, a drugi, Armagh, był ogrodzeniem, zanim został wykorzystany do celów kulturalnych. W Nendrum istnienie kamiennego kościoła z okrągłą wieżą dowodzi, że klasztor miał długą historię, której wykopaliska nie wyjaśniły. Wydaje się jednak prawdopodobne, że cele mnichów miały formę okrągłych budynków z suchego kamienia, prawdopodobnie z dachami w kształcie uli. Obecność tygli i kamiennej formy wśród innych znalezionych tutaj przedmiotów pokazuje znaczenie artystycznej obróbki metalu przy wytwarzaniu kielichów, relikwiarzy i okładek książek. (2) Church Island, Valencia: Skalista wyspa Church Island, Valencia, hrabstwo Kerry, daje interesujące porównanie do układu Ardwall Island. Na Church Island prymitywne oratorium wykonane z drewna z grobowcami zostało zastąpione większą budowlą z kamienia, również z pochówkami. Ale centralnym charakterystycznym elementem wyspy był okrągły dom wykonany z kamienia o średnicy zaledwie 5 m, który prawdopodobnie mógł pomieścić co najwyżej pustelnika i dwóch lub trzech uczniów. Później na krańcu wyspy zbudowano prostokątny budynek, który prawdopodobnie był domem dla gości, a nie budynkiem dla społeczności. Grobowiec z ustawionymi w linii kamiennymi płytami, z wyrytym krzyżem, bardzo przypomina opis pustelni św. Kuthberta na wyspie Farne autorstwa Bedy. (3) Clonard: Nic nie wydaje się do dziś przetrwać z kościoła lub cel w Clonard, które łącznie z mnichami, studentami i uczniami liczyły około tysiąca osób. (4) Skellig Michael: Kiedy liczba mnichów w klasztorze rosła, zamiast budować większy kościół, wydaje się, że woleli pomnożyć liczbę małych kościołów w obrębie muru. W wielu miejscach z pewnością nie były one z kamienia, ale z dębu, pokryte trzciną na sposób irlandzki , i żaden z nich do nas nie dotarł, ani wykopaliska nie ujawniły o nich zbyt wiele. Niemniej jednak na wyspach oddalonych od zachodniego wybrzeża, gdzie wielu pierwszych poszukiwaczy samotności zakładało swoje klasztory, drewno i pokrycie trzciną nie były łatwe do zdobycia, a budynki były z kamienia. Osiem mil za przylądkami południowo-zachodniej Irlandii, Wielki Skellig, piramida z nagiej skały, kulminuje szczytem ponad 200 m nad Atlantykiem. W pobliżu najwyższego szczytu, korpus starożytnego klasztoru, Scelig Mhichíl (lub Skellig Michael), mieści się na tarasie skalnym obok 150-metrowego urwiska. Najstarsze budynki składają się z sześciu prostokątnych cel w kształcie uli i dwóch małych oratoriów. Klasztor był poświęcony św. Michałowi Archaniołowi i istniał na początku IX wieku. (5) Inishmurray i inne miejsca: Na wyspie Inishmurray, u wybrzeży Sligo, pozostały ruiny potężnego muru obwodowego, w którym znajdują się pozostałości i ślady komórek uli i wielu małych kościołów z kamienia. W Midlands znajdują się pozostałości wielkich wałów ziemnych, które kiedyś oznaczały mniej lub bardziej okrągłe mury graniczne różnych instytucji monastycznych: Inchleraun, Durrow, Moyne (hrabstwo Mayo) i Seir Kieran, Clonmacnoise, hrabstwo Offaly, założone w pobliżu Shannon w 544 r. i Armagh, gdzie św. Patryk założył swój główny kościół, rozwinęło się w miasto klasztorne z dużą populacją i znanymi ośrodkami nauczania i rzemiosła. Glendalough w Wicklow Hills zostało założone przez św. Kevina w VI w. Dzięki sławie jego świętości, po jego śmierci miejsce to stało się ośrodkiem pielgrzymkowym, a klasztor jednym z głównych ośrodków kościelnych regionu. Irlandzkie klasztory z VI i VII w. nie były jednak zbyt imponujące: okrągły mur graniczny, wewnątrz którego znajdowały się prostokątne drewniane budynki pokryte trzciną lub drewnianymi dachówkami, oraz grupa okrągłych chat z plecionej trzciny z być może imponującą i prymitywną płytą z drewna lub kamienia przy bramie kościoła jako centralnym i charakterystycznym znakiem klasztoru, nawet bez grobu założyciela, który by to uzasadniał. 4. Dalriada, królestwo Szkotów. Tradycja podaje, że w V w. trzej synowie Erc-Fergusa, Loarn i Angus - wypłynęli z 150 ludźmi z Dál Riata, dystryktu hrabstwa Antrim w północnej Irlandii, aby dokonać inwazji na północ Szkocji. Jaka by nie była prawda historyczna, ograniczona migracja Scotti (Irlandczyków) z pewnością miała miejsce, a królestwo Dalriada, mówiące po irlandzku, zostało założone wzdłuż wybrzeża Argyll i jego wysp. Jego najważniejszą twierdzą było Dunadd, które było okupowane od V do IX wieku. Columcilla, lub Columba, przybył do Dalriada ze swoimi towarzyszami w 536 roku, aby wesprzeć własną wiarę i wiarę towarzyszących mu Scotti poprzez założenie klasztoru na Ionie, małej wyspie za południowo-zachodnim punktem Mull. Inni irlandzcy mnisi zakładali klasztory dalej na zachodnim wybrzeżu i na północnych wyspach, które z kolei służyły jako wsparcie dla podróży przez Atlantyk ich zwolenników. Ważny wysiłek ewangelizacyjny został podjęty z Iony wśród Piktów i to właśnie z Iony Aidan udał się, aby założyć w latach 634-635 klasztor Lindisfarne (kolejna wysepka u wybrzeży Nortumbrii), po powrocie do władzy króla Nortumbrii Oswalda, który przebywał na wygnaniu wśród Szkotów z Dalriady. Zarówno Lindisfarne, jak i Iona później uległy atakom Wikingów, a na początku IX wieku większość mnichów z Iony schroniła się w Kells w Irlandii, podczas gdy inni udali się na wschód do Dunkeld. Niewiele wiadomo o klasztorze św. Kolumby na Ionie, chociaż zasugerowano, że kamień węgielny chaty na skale, która wynurzyła się w Torr Abb, przed obecnym opactwem, należy do samego św. Kolumby. Oprócz dowodu chrześcijaństwa podanego przez krzyże-płytki klasy II Piktów, niewiele wiadomo o starożytnym kościele Piktów. Nie ulega wątpliwości, że elementy z Nortumbrii można odnaleźć w sztuce Piktów. Być może właśnie w tym kontekście powstała i została sporządzona Księga z Kells. 5. Brytyjczycy z północy. Brytyjskie królestwo, które rozwinęło się na południe od Forth i Clyde w późnym okresie rzymskim, znalazło się pod władzą Anglosasów z Nortumbrii przed lub w trakcie VII w., z wyjątkiem Strathclyde. Niewiele wiadomo o archeologii V-VI w. w Lothians i Borders. Niewielka liczba nagrobków z V-VI w., ale o tradycji rzymskiej, z łacińskimi inskrypcjami i prostymi krzyżami lub chrystogramami, znajduje się rozproszonych między południową Szkocją a północną Anglią. Jeden z tych kamieni w Whithorn, niedaleko Wigtown, wzniesiony przez Borrovadusa dla Latinusa i jego młodej córki, datowany na V w., został znaleziony na cmentarzu obok małego oratorium z kamienia, którego ściany mają ślady białego tynku. Może to być Candida Casa, "Biały Dom", który dał nazwę Whithorn. Tradycyjnie mówi się, że kaplica została zbudowana przez św. Niniana, który był tu biskupem przez pewien czas na początku V w. Kierując się z Whithorn wzdłuż wybrzeża na wschód, do Ardwall Island, odkopano część małej osady klasztornej z VI-VIII w., która jest podobna do osady irlandzkich mnichów. Miejscem w Irlandii o dużym znaczeniu, ponieważ oferuje elementy, które można datować, na podstawie węgla C14, na około 660 r., jest Carnsore, hrabstwo Wexford. Miejsce Ardwall Island, podobnie jak Church Island, zaczęło się jako wiejski cmentarz, a jego położenie w okolicy Whithorn sugeruje, że było używane w VI w. lub co najwyżej w ostatniej części V w. 6. Walia i Irlandia. Znaleziska archeologiczne w Walii są niezwykle ograniczone, poza dużą grupą starożytnych chrześcijańskich kamieni pamiątkowych i kilkoma osadami. Znaleziono ślady możliwej kaplicy z drewna, jak na Ardwall i Church Islands, na wyspie Burry Holms, na północnym krańcu półwyspu Gower, w południowej Walii. Tutaj, pod małym i starożytnym kamiennym kościołem, który sam został powiększony w XI i XII wieku, pojawiają się cztery kolejne wnęki, wskazujące na starszą kaplicę z drewna, na innej osi. Miejsce ma owalny mur graniczny i wydaje się, że w różnych okresach odbywały się tam pochówki. Współczesne osadnictwo irlandzkie w Walii mogło rozpocząć się w IV wieku, ale z pewnością istniało w V wieku. Około pięćdziesiąt inskrypcji w dialekcie ogham, znanych z Walii, stanowi główne archeologiczne świadectwo obecności osady irlandzkiej, wraz z kamieniami, które oferują pamiątkowe łacińskie inskrypcje osób o typowo irlandzkich nazwiskach; w niektórych z nich inskrypcje są ułożone pionowo w sposób charakterystyczny dla pisma ogham. Pamiątkowy kamień Aberdarona w Gwynedd głosi: "Senacus, kapłan: leży tutaj z wieloma braćmi", co świadczy o obecności klasztoru. Pamiątkowe kamienie i zapisy dokumentalne są zatem jedynymi świadkami lokalizacji starożytnych kościołów w Walii, takich jak Llantwit Major na południowym wybrzeżu lub wielkie centrum monastyczne w Bangor. Bardzo niewiele wiadomo o klasztorach i kaplicach przednormandzkich w Walii, a na terenie nie ma żadnych ruin. 7. Południowo-zachodnia Brytania. W późnym okresie rzymskim w południowo-zachodniej Brytanii pojawiło się królestwo Dumnonii, które obejmowało Kornwalię, Devon i Somerset, ale które stopniowo skurczyło się między VI w. a początkiem X w. pod presją ekspansji anglosaskiej w kierunku zachodu. Na wschodnich granicach Dumnonii znajdują się dwa forty na wzgórzach z epoki żelaza, większe od jakichkolwiek innych fortyfikacji używanych w okresie po rzymskim. Oba nazywają się Cadbury, jeden znajduje się w pobliżu Congresbury, drugi, Cadbury Castle, w pobliżu South Cadbury. Oba dostarczyły materiałów, w tym importowanej ceramiki śródziemnomorskiej, co wskazuje na nowe zajęcie w V-VI w. Zamek Cadbury wyróżnia się nie tylko przesadnymi rozmiarami, ale także tym, że jego bastiony o obwodzie 1095 m zostały w tym okresie całkowicie przebudowane. Tożsamość finansującego to ogromne dzieło jest nieznana, ale można rozsądnie założyć, że nikt nie jest bardziej odpowiedni niż Artur. W południowo-zachodniej Anglii chrześcijaństwo przetrwało odejście Rzymian nietknięte przez anglosaskie pogaństwo, a tutaj byłby przyczółek monastycyzmu pochodzącego z kontynentu. Utrzymywano, że Tintagel w Kornwalii jest najstarszym znanym brytyjskim klasztorem (koniec V w.), ale hipoteza ta została zakwestionowana w ostatnich dekadach. Ta sama debata dotyczy starożytnego zajmowania grzbietu Glastonbury Tor (osada świecka czy klasztorna?), podczas gdy wykopaliska w opactwie Glastonbury ujawniły ślady struktur, które później miały stać się anglosaskim klasztorem o wyjątkowym znaczeniu. Mała grupa pamiątkowych kamieni we wschodniej Kornwalii i zachodnim Devon sugeruje irlandzką osadę w Dumnonii: niektóre z nich mają irlandzkie inskrypcje ogham, a inne upamiętniają, w piśmie rzymskim, osoby o irlandzkich imionach. 8. Kościoły anglosaskie. Chrześcijaństwo nie było nieznane w Anglii przed przybyciem Augustyna. Na północy i zachodzie działał kościół celtycki, założony, gdy Rzymianie nadal rządzili regionem. Misjonarze tego kościoła podróżowali ze Szkocji i Irlandii w kierunku kontynentu, najwyraźniej porzucając saskich najeźdźców na rzecz ich bogów i wierzeń, nawet jeśli przyłączyli się do ogólnego procesu nawracania, gdy misja Augustyna zyskała na znaczeniu i osiągnęła punkt kulminacyjny w nawróceniu króla Edwina z Nortumbrii w 626 r. Niewiele przetrwało z przedaugustyńskiego chrześcijaństwa w anglosaskiej Anglii: z kościołów lub pozostałości kościołów używanych w okresie między odejściem Rzymian a misją Augustyna pozostały kościoły św. Marcina w Canterbury, gdzie część chóru mogła należeć do starego kościoła, którego używała królowa Berta przed przybyciem Augustyna. Jedno z głównych miejsc nawrócenia zostało odkryte podczas wykopalisk w Yeavering w Northumberland. Była to siedziba jednego z pałaców nawróconego Paulinusa, króla Edwina z Nortumbrii. Na tym terenie znaleziono budynki, które można interpretować jako kościoły, podczas gdy jeden z nich mógł być pogańską świątynią później dostosowaną do kultu chrześcijańskiego. Kościoły zbudowane w Kent i Essex po przybyciu misji augustiańskiej w 597 r. stanowią łatwo rozpoznawalną grupę: są zbudowane z kamienia, zgodnie z rzymską tradycją, i posiadają wspólne cechy. Potrójny łuk oddzielał krótką prostokątną nawę od apsydy, flankowaną od północy i południa pomieszczeniami lub portykami, które łączyły się wąskimi drzwiami z główną bryłą kościoła, której kąty były wzmocnione solidnymi przyporami. Konstrukcje były z drewna, kamienia, cegły lub obejmowały dwa lub trzy z tych materiałów. Nawet jeśli wiemy ze źródeł literackich o istnieniu kościołów z drewna (np. Lindisfarne, Glastonbury i Chester-le-Street), dziś pozostaje pojedynczy drewniany kościół z okresu anglosaskiego, ten z IX w. w Greensted w Essex. Ślady drewnianych kościołów znaleziono w North Elmhan, Norfolk; Pottern, Wiltshire; Rivenhall, Essex; St. Mary (dawniej St. Bertelin), Stafford; St. Michael, Thetford; Wharram Percy, Yorkshire; i prawdopodobnie w Yeavering. Pewną liczbę kościołów, kompletnych lub zachowanych tylko częściowo, można datować za pomocą solidnych argumentów, takich jak kościół św. Piotra i Pawła w Canterbury, rozpoczęty za życia Augustyna i ukończony wkrótce po jego śmierci (604-609); część obecnego kościoła Monkwearmouth, konsekrowanego w 674; i być może pewne elementy zachowane w bliźniaczym kościele w Jarrow (684). 9. Klasztory anglosaskie. Ze źródeł literackich wiadomo, że pustelnie typu celtyckiego znajdowano w Nortumbrii (np. rezydencja Cuthberta i Inner Farne), ale jedyną prawdopodobną lokalizacją pustelni jest Burgh Castle w Suffolk, zorganizowany kilka lat po 630 roku przez irlandzkiego mnicha o imieniu Fursa. Cmentarz został tam znaleziony w 1960 roku, a do niego dołączono kilka chat, być może cele klasztorne. W okresie anglosaskim istniało tam wiele budynków klasztornych. Dopiero wraz z renesansem monastycznym w X wieku porządek klauzurowy stał się normatywny. Spośród klasztorów anglosaskich, Tynemouth, Whitby, Hartlepool, Glastonbury, Old Minster w Winchester i klasztor św. Augustyna w Canterbury pozostawiły raczej nieistotne informacje na temat budynków pomocniczych. Ale w dwóch klasztorach Bede, w Monkwearmouth i Jarrow, regularnie odkrywano budynki ustawione w linii z kościołem. Z tymi kamiennymi budynkami wiązały się mniej solidne chaty, z których jedna, w Jarrow, była niemal na pewno używana jako warsztat. Wykopaliska archeologiczne w centralnym jądrze obu stanowisk potwierdziły, że w 716 r. w dwóch domach klasztornych przebywało ponad 600 osób, a nie wszystkie mogły zostać zakwaterowane w budynkach, które do tej pory ujrzały światło dzienne; ale były to bogate i sławne miejsca

II. Rękopisy.

1. "Cathach" św. Kolumby. Jest to najstarszy irlandzki rękopis, napisany prawdopodobnie w Irlandii w pierwszej połowie VII w. (Nie może być dużo późniejszy niż śmierć świętego, ok. 597 r.). Znaczenie "Cathach" polega na tym, że pokazuje stopień dekoracji rękopisów przed nawiązaniem ścisłych powiązań z kontynentem i przed rozwojem skryptoriów w Nortumbrii.2. Evangeliarium św. Augustyna. Augustyn wysiadł w Kent w 597 r. On i jego towarzysze przywieźli ze sobą książki, a inne książki zostały wysłane z Rzymu z tymi, którzy, podobnie jak św. Paulinus, przybyli w kolejnych latach. Jedna z nich, uważana za należącą do św. Augustyna i zachowana jako relikwia w Canterbury w średniowieczu, iluminowana kopia czterech ewangelii, jest nadal przechowywana w Corpus Christi College w Cambridge. 3. Księga z Durrow. Datowana na około 675 r. Księga z Durrow jest pierwszym rękopisem zdobionym w wyszukany sposób; ale pismo, rygor zdobień i niektóre inne szczegóły wskazują na jej przynależność do tradycji już opracowanej przez irlandzkich skrybów. Przechowywana przez długi czas w klasztorze św. Kolumby w Durrow, w hrabstwie Offaly, została napisana w Northumbrii. 4. Kodeks Amiatinus. Mamy małą grupę rękopisów, z których najważniejsze, oprócz Ewangelii z Lindisfarne, to Kodeks Amiatinus i Evangeliarium z Echternach, powstałe około 700 r. w wyspiarskiej tradycji Księgi z Durrow. Kodeks Amiatinus, zachowany we Florencji, był jedną z trzech kopii ewangelii wykonanych na polecenie Ceolfritha (zm. 716 r.), pierwszego opata Jarrow, i został wzorowany na jednej z kopii przywiezionych z Włoch przez Benedykta Biscopa. Całkowicie włoski w znakach i ornamentach, tekst jest napisany wyspiarską uncjalną "wielkimi literami", którą można znaleźć tylko w grupie rękopisów z Wearmouth-Jarrow. Wzorem dla Amiatinus był Codex Grandior, jedna z Biblii skopiowanych we Włoszech w Vivarium Cassiodorus w Kalabrii, poprzedzona portretem Ezdry, który został użyty jako wzór do portretu ewangelisty w Codex Amiatinus. 5. Ewangelie z Lindisfarne. Napisane po łacinie około 698 r. w klasztorze Lindisfarne, położonym na Wyspie Świętej, blisko wybrzeża Northumberland, jest to jedno z największych arcydzieł miniatury. Prawdopodobnie jest to związane z tłumaczeniem św. Kuthberta (zm. 687), które miało miejsce 20 marca 697 r. Łaciński tekst ewangelii to Wulgata św. Hieronima: egzemplarzem prawie na pewno była księga ewangelii przywieziona do klasztoru Monkwearmouth-Jarrow z południowych Włoch. Teksty Ewangelii z Lindisfarne, Kodeksu Amiatinus i Ewangelii Jana ze Stonyhurst stanowią razem jedno z najważniejszych źródeł dla starożytnej formy tekstu Wulgaty. Dekoracja składa się z serii iluminowanych stron i innych mniej zdobionych kapiteli. Nie ma żadnych rękopisów z VII-VIII w. pewnego irlandzkiego pochodzenia, które mogłyby dorównać wyjątkowej wirtuozerii wielkich rękopisów z Nortumbrii, wśród których Ewangelie z Lindisfarne są najlepiej udokumentowane, a także najbardziej kompletne. 6. Księga z Kells. Jest to najbogatsza w dekoracje spośród wszystkich wyspiarskich ksiąg, a początkowe strony osiągają najwyższy punkt rozwoju, który rozpoczął się od skromnych inicjałów "Cathach" św. Kolumby. Oprócz wewnętrznej jakości i rozpiętości ornamentacji, Księga z Kells wyróżnia się od innych wyspiarskich ewangeliarzy zastosowaniem organicznego planu dekoracyjnego, miniaturami wstawionymi do tekstu i zastosowaniem tak zwanych Tablic Kanonu Bestii: cech, które mogłyby wskazywać zarówno na całkowicie nowy model (lub więcej modeli) używany przez artystów z Kells, jak i na pośredni rozwój (jak dotąd nieznany) w wyspiarskiej miniaturze między początkiem a połową VIII w. Jeśli chodzi o datę, prawdopodobnie należy ją umieścić między St. Petersburg Bede z 746 r. a Evangeliarium Mac Regol z 822 r.; ale Northumbria, Piktlandia i Iona, podobnie jak Irlandia, zostały ostatnio zasugerowane jako możliwe miejsca produkcji. Pewne jest jednak, że rękopis znajdował się w Kells na początku IX w.: najprawdopodobniej został spisany na Ionie, a następnie przewieziony do Kells, gdy Iona została splądrowana przez Wikingów w 806 r.

III. Rzeźba i rzeźbienie.

1. Krzyż Reculver. Najbardziej ekspercką szkołą rzeźby anglosaskiej w VII-VIII w. wydaje się być szkoła Northumbrii. Ślady rzeźby anglosaskiej w północnej Anglii należącej do najstarszego okresu są najwyraźniej rzadkie: jedynym przykładem o dużym znaczeniu jest krzyż Reculver (VII w.). Z okrągłym trzonem zbudowanym z bębnów, jest pięć fragmentów, bardzo zniszczonych, ale misternie rzeźbionych i ozdobionych obrazami, wieńcami z liści i motywami ozdobnymi: wśród rzeźbionych figur przedstawienia wniebowstąpienia i apostołów. Po ukończeniu miał 4,19 m wysokości, wliczając podstawę. Jeśli chodzi o datę, wydaje się starszy niż saski kościół Reculver, założony w 669 r. przez króla Egberta; jest to jednak unikatowa rzeźba, być może z czasów Teodora (arcybiskupa Canterbury, 668-690) lub być może z czasów samego Augustyna. Kiedy krzyż trafił do kościoła w Reculver, umieszczono go przed balustradą prezbiterium: pozycja, która nie ma odpowiedników ani w Anglii, ani na kontynencie. 2. Breedon-on-the-Hill. Dowody na zdobione kościoły z najstarszego okresu są rzadkie: panele były czasami wstawiane w ścianę, czasami pojedynczo, czasami jako część dekoracyjnego schematu. Najlepsze przykłady znajdują się w Breedon-on-the-Hill w Leicestershire, gdzie klasztor datowany na ok. 700 r. zachował trzydzieści fragmentarycznych rzeźb w stylach różniących się od wszystkich innych produktów kontynentalnej Europy (prawdopodobnie historycznie datowanych na VIII w.). Rzeźba składa się głównie z fryzów o wysokości około 20 cm , o łącznej długości przekraczającej 18 m , z motywami geometrycznymi, fitomorfami, zoomorfami i postaciami ludzkimi. Fragmenty pochodzące z innych części Mercji doprowadziły do hipotezy, że Peterborough jest centrum tej szkoły rzeźby. Poza fryzami znajdują się pojedyncze panele, z których jeden o wysokości 61 cm zawiera postać Chrystusa, która przypomina Księgę Cerne, również namalowaną w Mercji około 820 r., podczas gdy inny panel o wysokości ok. 90 cm przedstawia anioła stylistycznie związanego z najlepszą rzeźbą karolińską. 3. Krzyże Ruthwella i Bewcastle′a. Podwójny klasztor Bede w Monkwearmouth (konsekrowany w 674 r.) i w Jarrow (konsekrowany w 684 r.) został założony przez Benedykta Biscopa, który wysłał po artystów z kontynentu i ponownie wprowadził do Brytanii sztukę murarstwa i obróbki kamienia. W Anglii i południowej Szkocji znanych jest około 2000 fragmentów anglosaskiej rzeźby: duża część z nich to krzyże lub nagrobki. Duży kamienny krzyż, około 5 m wysokości, który znajdujemy zwłaszcza w północnej Anglii, musiał być używany do oznaczania miejsc do głoszenia kazań, pomników pogrzebowych i punktów spotkań. Krzyż, 5,5 m wysokości, z czerwonego piaskowca, z Ruthwell (Dumfriesshire) należy umieścić w tym samym kontekście chronologicznym, około 700 r., co Ewangelie z Lindisfarne. Cztery ramiona krzyża pierwotnie nosiły portrety ewangelistów (pozostały tylko dwa); poniżej szczytu krzyża, różne sceny chrześcijańskie; po bokach trzonu, dekoracje zwierząt i ptaków oraz tłumaczenie w znakach runicznych jednego z najpiękniejszych anglosaskich poematów, Sen o Krzyżu. Krzyż z Bewcastle w Cumbrii, który znajduje się 20 km na wschód od krzyża Ruthwella, stracił swoją górną część. Pozostałości trzonu są z szarego piaskowca, 4,42 m wysokości na cokole, ozdobionym świętymi figurami, w szczególności św. Janem po stronie zachodniej. Najstarszą rzeźbę ibernico-saską w Nortumbrii należy uznać za bezpośrednie odzwierciedlenie kultury monastycznej, a zatem krzyże Ruthwella i Bewcastle′a wydają się odzwierciedlać publiczne nabożeństwo wspólnoty monastycznej wraz z motywami dewocyjnymi opartymi na tekstach pisanych, takich jak Sen o Krzyżu. Można założyć bliskie kontakty z Rzymem dla wielu ośrodków w Nortumbrii, na podstawie życia św. Wilfrida (643-709), ściśle związanego z kościołami Ripon i York. Św. Wilfrid wyróżnia się jako kosmopolityczny duchowny, ważny misjonarz obdarzony autorytetem w rękach papieża; był odpowiedzialny za energiczne zastępowanie liturgii rzymskiej przez celtyckie zwyczaje w północnej Anglii i monastycyzmu benedyktyńskiego przez monastycyzm celtycki.4. Krzyże z Ahenny. Jednym z najbardziej godnych uwagi zjawisk irlandzkiej sztuki tego okresu jest zastosowanie wyrafinowanych schematów obróbki złota i brązu do rzeźb z piaskowca. W Ahenny, County Tipperary, przetrwały dwa duże krzyże, które wykazują cechy obróbki metalu. Stoją na masywnych piramidalnych podstawach, mają trzony i ramiona o podłużnym przekroju poprzecznym oraz obszerny i masywny otwarty pierścień na przecięciu trzonu i ramienia poprzecznego. Nie ma namalowanego ukrzyżowania ani rzeźbionych postaci: na podstawie jednak widać zwierzęta i rośliny, scenę polowania, pogrzeb ściętej głowy mężczyzny i grupy duchownych. Praktyka wznoszenia monumentalnych krzyży w korespondencji z osadami klasztornymi była wyspiarską osobliwością tamtych czasów, a pomniki z Ahenny są najstarszymi prawdziwymi monumentalnymi krzyżami w Irlandii. Ich forma wywodzi się z krzyży z drewna pokrytych metalem z północnej Anglii i południowej Szkocji. 5. Płyta krzyżowa z Aberlemno. Szkocja (na północ i wschód od Nortumbrii [Angles], Dalriada [Szkoci-Irlandczycy] i Strathclyde [Brytowie]) była rządzona przez Piktów, aż do norweskich najazdów i osadnictwa w IX w., które nastąpiło po osłabieniu i zastąpieniu władców piktyjskich i ich zwolenników przez Szkotów w 843 r. Około 400 r. św. Ninian ze swojego celtyckiego klasztoru w Whithorn ewangelizował południowych Piktów, a więc ziemia Piktów była stopniowo wchłaniana przez sferę kościoła celtyckiego, aż naród piktyjski w 710 r. przyjął ortodoksyjną rzymską formę organizacji, dyscypliny i liturgii. Symboliczne kamienie stanowiły przez długi czas jedyną znaczącą wskazówkę umożliwiającą identyfikację sztuki piktyjskiej. Ich pochodzenie miało miejsce w kontekście pogańskim, ale niekoniecznie wcześniejszym niż VII w.: są to nieociosane głazy i płyty rzeźbione serią symboli o jednolitej stylizacji: zwierzęta i grupa abstrakcyjnych symboli. Kamienie mogły mieć charakter pamiątkowy, a symbole mogły opisywać śmierć. Symbole, jeśli pogańskie i religijne, należy uznać za koniecznie starsze niż koniec VII w. Przykłady: kamień z Glamis (w Glamis, Angus) i kamień 5 z Meigle (Penthshire), oba noszące symbole piktyjskie, podczas gdy po drugiej stronie dodano krzyż wyrzeźbiony w reliefie. Na obu tych kamieniach krzyż jest dodatkiem drugorzędnym. Kolejna klasa (klasa II) rzeźby piktyjskiej nosi jednak krzyż w reliefie jako swoją główną cechę, podczas gdy symbole odgrywają rolę drugorzędną. Płyta krzyżowa z piaskowca na cmentarzu w Aberlemno, Angus, o wysokości 2,29 m, należy do ibernico-saskiego stylu Ewangelii z Lindisfarne. Na odwrocie znajduje się grupa rzeźb podobnych do tych, które znajdują się na boku płyty krzyżowej w Glamis Manse. 6. Sarkofag św. Andrzeja. Podczas gdy płytę krzyżową z Aberlemno można rozpatrywać w odniesieniu do Ewangelii z Lindisfarne, rzeźbione figury świętych Antoniego i Pawła, na szczycie płyty krzyżowej z Nigg (wysokość 2,36 m: cmentarz Nigg, Ross-shire) można powiązać z figurami z Księgi z Kells. Rzeźba Dawida na odwrocie płyty jest ważna, mimo że jest okaleczona, ponieważ jest powiązana z grupą pomników, w tym z sarkofagiem św. Andrzeja (St. Andrews, Fife: długość 1,75 m). Sarkofag przedstawia Dawida wśród zwierząt w centrum przodu i posiada dekorację w kształcie krzyża na panelach końcowych. Zwierzęta są przedstawione w formie węży solidnie splecionych, podobnie jak mniej więcej współczesne zwierzęta wyrzeźbione na krzyżu Rothbury w Nortumbrii, powszechnie uważane za datowane na ok. 800 r. Analogie ikonograficzne sugerują przypisanie dzieła Nortumbrii i czynią sarkofag św. Andrzeja arcydziełem sztuki europejskiej, wykraczającym poza wkład Piktów w renesans karoliński. 7. Trumna Franka. Dwa przykłady rzeźbienia w Nortumbrii, trumna Franka i trumna św. Cuthberta, stanowią szczególny przypadek, poza sztuką rzeźby pomnikowej. Pierwszym z nich jest trumna z fiszbinu, rzeźbiona z czterech stron i na pokrywie, ze scenami zaczerpniętymi z pogańskich i klasycznych legend, z historii rzymskiej i z tradycji chrześcijańskiej. Wykonany w VIII w., prawdopodobnie dla wysoko postawionego patrona, nosi po każdej stronie jeden lub więcej napisów w języku staroangielskim, napisanych runami w stylu anglosaskim. Na tylnym panelu część napisu jest po łacinie, wyryta w mieszance liter unicznych i łacińskich . Rzeźba przedstawiająca figury krzyża Ruthwella i rzeźby na piersiach św. Cuthberta, daleka od lekko barbarzyńskiego klasycyzmu portretów ewangelistów w Lindisfarne, mogła dotrzeć do Francji za pośrednictwem pielgrzyma, biorąc pod uwagę, że dawniej należała do kościoła św. Juliena de Brioude, jednego ze starożytnych ośrodków chrześcijańskich Owernii. 8. Trumna św. Cuthberta. Trumna św. Cuthberta, levis theca (Bede, Vita Cuthberti, rozdz. 42), w której święty został umieszczony w 698 r., jest jedynym rzeźbionym obiektem drewnianym o jakimkolwiek znaczeniu, który przetrwał z anglosaskiej Anglii. Jest to trumna wykonana z dębu, o długości 1,98 m, z podwójną pokrywą. Na zewnętrznej pokrywie wyrzeźbiona jest figura Chrystusa z symbolami ewangelistów na czterech rogach; na węższym końcu trumny znajdują się archaniołowie Michał i Gabriel, a na szerszym końcu przedstawienie Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Na jednym z dłuższych boków dwunastu apostołów jest ustawionych w dwóch rzędach, każdy z własnym imieniem; na drugim długim boku znajduje się pięciu innych archaniołów, wśród których pojawiają się Rafael i Uriel. Artysta, który ozdobił relikwiarz-trumnę, połączył dwa różne źródła, literackie i figuralne. Nie można prześledzić całej ikonografii trumny do jednego źródła. Większa jedność jest wyraźna w programie liturgicznym niż w ikonografii, ale jest to wynik osobliwej interpretacji artystycznej: w rzeczywistości jednak modlitwa i sztuka wydają się tutaj stopione w głęboką jedność. Litania jest środkiem wzywania pomocy i opieki świętych; litanie były cytowane na marach zawierających ich relikwie, które stały się marami-relikwiarzami, właśnie po to, aby zapewnić ten rodzaj ochrony. Przedstawienie niebiańskich strażników na marach św. Cuthberta nie było zatem prostą ozdobą ani czystym odmówieniem modlitw, lecz stworzeniem przez mnichów z Lindisfarne immanentnego i wiecznego wypełnienia tej ochrony.

IV. Metaloplastyka.

1. Basen Walesby. W Wielkiej Brytanii znaleziono osiemnaście fragmentarycznych ołowianych mis, wszystkie z IV w. i prawdopodobnie używane podczas ceremonii chrztu, z kilkoma symbolami chrześcijańskimi. Jeden fragment, znaleziony w Risby Manor, Walesby, niedaleko Market Rasen, Lincolnshire (pełny basen miał ok. 1 m średnicy i 50 cm głębokości) przedstawia scenę prawdopodobnie rozłożoną na trzech poziomych panelach oddzielonych czterema kolumnami. Prawy panel przedstawia trzy stojące postacie męskie w kominku i tunice, scena prawdopodobnie powtórzona w zaginionym lewym panelu. Centralny panel przedstawia nagą kobietę między dwiema innymi bogato zawoalowanymi i udrapowanymi kobietami. Kolumny prawdopodobnie wyznaczają wnętrze baptysterium. Według najbardziej przekonującej interpretacji, centralny panel przedstawia chrzest w toku, a punkt widzenia należy do duchownego lub biskupa, który jest dość blisko chrzcielnicy, przed kandydatem, który przyjmuje chrzest w basenie, w towarzystwie matek chrzestnych. Wiedza o ołowianych basenach była skąpa aż do wykopalisk w 1974 r. w Icklingham w hrabstwie Suffolk, gdzie znaleziono cztery baseny, a miejsce to okazało się cmentarzem chrześcijańskim, używanym mniej więcej między 350 a 400-420 r., z dwiema ważnymi budowlami: małym kościołem chrześcijańskim i basenem chrzcielnym. 2. Skarb z Mildenhall. Znaczenie Icklingham jako rzymskiego ośrodka chrześcijańskiego stało się jeszcze bardziej oczywiste dzięki jego bliskości do starożytnego skarbu ze srebra znalezionego przez przypadek w Mildenhall w hrabstwie Suffolk (zaledwie 8 km ) w 1942 r. Było tam ponad trzydzieści sztuk wyrobów ze srebra. Największy talerz (średnica 60 cm , ważący ponad 8 kg jest najpiękniejszym przedmiotem zachowanym z rzymskiej Brytanii. Styl datuje go na IV w. i wraz z innymi przedmiotami musiał być ukryty około 360 r. Spośród łyżek pięć ma chrześcijańskie inskrypcje: jedna z Papittedo vivas, druga z Pascentia vivas, a trzy z chrystogramem między alfą i omegą. Największy talerz i dwa duże talerze noszą sceny dionizyjskie, które należy interpretować w chrześcijańskim sensie, a także morską symbolikę oceanu w centrum największego talerza. 3. Skarb Traprain Law. Ta masa srebra, celowo rozbita na fragmenty, z wyjątkiem łyżki i małego trójkątnego kubka, została odkryta podczas wykopalisk w 1919 r. na naturalnym ufortyfikowanym wzgórzu poza granicą cesarską, 32 km na wschód od współczesnego Edynburga. Ważył ponad 24 kg i zawierał części należące do ponad 150 różnych obiektów. Skarb został zakopany pod koniec V w. Wiele z przedmiotów to srebrne talerze, ale nie brakuje też elementów chrześcijańskich, być może pozostałości krzyża i przedmiotów pochodzących z kobiecej szatni i z ubrania urzędnika. Pozłacana srebrna butelka jest ozdobiona czterema scenami ze Starego Testamentu i Nowego Testamentu: Adam i Ewa, pokłon trzech królów, Mojżesz uderzający w skałę i czwarta, zidentyfikowana jako zdrada Judasza lub epizod z życia Mojżesza, być może cud przepiórek na pustyni. Druga butelka ma chrystogram, alfa i omega, i napis. Mały durszlak nosi miskę perforowaną w kształcie chi-rho, z innymi otworami pod krawędzią, które tworzą słowa Iesus Christus. Dwie łyżki mają chrystogram w misce, inna na uchwycie 4. Skarb Water Newton. Jest to srebrny skarb, który jest chrześcijański w szczególnym sensie, ponieważ prawdopodobnie był własnością kościoła lub społeczności chrześcijańskiej. Znaleziony w 1975 roku w Durobrivae niedaleko Peterborough, Huntingdonshire, skarb obejmuje około trzydziestu przedmiotów, na piętnastu z nich pojawia się chrystogram, podczas gdy dwa wazony i trójkątna tabliczka noszą długie łacińskie inskrypcje związane z liturgią chrześcijańską. Grupa należy do IV w. Jej znaczenie polega na tym, że może być jedną z najstarszych kolekcji srebrnych talerzy kościelnych w całym Cesarstwie Rzymskim. 5. Pogrzeb na statku w Sutton Hoo. Redwald, król East Anglia, zmarł w latach 624-625 i został pochowany z wielkim skarbem na statku w Sutton Hoo w Suffolk, przykryty ziemią. Pomimo pogańskiego systemu pochówku, istnieją tu wskazówki, że był chrześcijaninem. Napisy "Saul" i "Paul" na dwóch bizantyjskich srebrnych łyżkach wskazują na chrzest królewskiego konwertyty. Grupa dziesięciu srebrnych kielichów z ornamentami w kształcie krzyża, prawdopodobnie o znaczeniu chrześcijańskim, została umieszczona obok łyżek w depozycie grobowym i zamknięta w pochwie również ozdobionej motywami chrześcijańskimi w formie krzyża. Najbardziej znanym chrześcijańskim przedmiotem w tej grupie była wielka złota klamra (długość 13 cm , waga 414 g ). Klamra nie była funkcjonalna, ale jest pustą wnęką; tylna płyta jest połączona z hakiem. Bez wątpienia wykonany w Anglii, jego funkcją było przechowywanie chrześcijańskich świętych relikwii: relikwiarz wykonany dla króla przez angielskiego artystę według projektu frankijskich klamer. 6. Krzyż pektoralny św. Cuthberta. Św. Cuthbert zmarł w 687 r. w swojej pustelni na wyspie Farne. W jego grobowcu, w katedrze w Durham, znaleziono pięć przedmiotów mniej więcej współczesnych św. Cuthbertowi: krzyż pektoralny świętego, przenośny ołtarz, grzebień, ewangeliarz i drewnianą trumnę. Krzyż pektoralny (długość 6 cm [2,4 cala]), wykonany ze złota i ozdobiony granatami w oprawach z okrągłym granatem pośrodku i pętlą pierścienia, jest pusty i prawdopodobnie zawierał relikwię. Inne krzyże wykonane tą techniką są znane z Wilton i Ixworth, a mały wiszący krzyż, wykonany ze złota z centralnym granatem, pojawia się w naszyjniku Desborough. Rozpatrywane jako grupa, obiekty te pokazują, że nie nastąpiła natychmiastowa zmiana w sztuce złotniczej wraz z nadejściem chrześcijaństwa: niewielkie różnice w stylu krzyża św. Cuthberta sugerują jednak, że jest to produkt saskiego rzemiosła w północnej Anglii, przeznaczony do dworu i kościoła Northumbrii w VII w. 7. Kielich z Ardagh. Kielich (wysokość 15 cm ), najważniejszy przedmiot liturgiczny, znaleziony w 1868 r. w pobliżu Ardagh w hrabstwie Limerick w Irlandii, jest wykonany ze srebra, brązu i złota, ze szklanymi i kryształowymi wstawkami. Jest częścią jednej z najbogatszych grup starożytnych przedmiotów chrześcijańskich znalezionych w Irlandii: srebrny kielich, kielich z brązu i cztery ozdobne szpile. Skarb musiał być własnością bogatego klasztoru. Tylko częściowo zdobiony, na głównym korpusie widać fryzy, warkocze, oraz geometryczne i zoomorficzne maswerki; w dolnej części, przeciwnie, pierścienie nakładanego filigranu i kryształ górski umieszczony w środku. Pod poziomą linią złotego filigranu na kielichu imiona apostołów wystają wypukło na przejrzystym tle w pasie rytym punktowo. Pismo jest eleganckie, jak w Ewangeliach z Lindisfarne. Na tej podstawie kielich z Ardagh jest datowany na około 700 rok, trochę po Ewangeliach z Lindisfarne i przed Księgą z Kells. 8. Grupa z Derrynavlan. Grupa, znaleziona w 1980 roku w Derrynavlan, hrabstwo Tipperary, osada klasztorna założona przez św. Ruadhana z Lorrha w VI wieku, która rozkwitła w VIII i IX wieku, jest kolejną z najbogatszych grup cennych przedmiotów chrześcijańskich znalezionych w Irlandii. Składa się ze srebrnego kielicha, srebrnej pateny, okrągłej podpórki pod patenę, pozłacanego brązowego sitka i brązowego kielicha. Srebrny kielich (wysokość 18 cm , średnica 17 cm), bardzo podobny do kielicha z Ardagh, ale o innych proporcjach, składa się z trzech głównych elementów: misy z prostym wystającym brzegiem, zdobionego trzonu i wysokiej podstawy lub stopy. Podobnie jak kielich z Ardagh, jest ozdobiony paskiem filigranowych paneli tuż pod brzegiem, oddzielonych siedmioma oprawami z bursztynowych kropli; na uchwytach duże tarcze zdobione bursztynem i filigranem; na trzonie złote dekoracje połączone z filigranowymi panelami; po stronie pod podstawą motywy geometryczne i zoomorficzne. Zastosowano różne techniki filigranowe, datowane na wczesne dekady IX wieku. Wszystkie przedmioty pochodzące z Derrynavlan można powiązać z nabożeństwem liturgicznym, takim jak msza zapisana w Mszale ze Stowe w VIII wieku (patrz Liturgia celtycka). 9. Skarb wyspy św. Niniana. Grupa znaleziona w 1958 roku na wyspie St. Ninian na Szetlandach obejmuje dwadzieścia osiem elementów z dekorowanego srebra i szczękę morświna zamkniętą w modrzewiowym pudełku. Grupa, pochodząca z piktyjskiego środowiska, została odłożona pod koniec VIII w., nawet jeśli niektóre elementy mogły być używane przez jakiś czas. Stylistycznie charakter grupy sugeruje asymboliczną sztukę Piktów, a porównania prowadzą do daty późniejszej niż Ewangelie z Lindisfarne, być może do połowy VIII w. Trwają dyskusje, czy tę grupę należy przypisać kościołowi celtyckiemu, czy nie. W każdym razie stanowi on część profanów bogatego skarbu, którego najstarszy przedmiot, srebrny puchar przeznaczony do zawieszenia, nie może być starszy niż 700, a najnowsza data nie późniejsza niż ostatnia ćwierć VIII w. Ta kolekcja musi zatem pochodzić z ok. 775 r. 10. Pas relikwiarzowy Moylough. Znaleziony w 1943 r. w Moylough Townland, w hrabstwie Sligo, w Irlandii, pas relikwiarzowy Moylough jest wykonany z dwóch brązowych pasów należących do skórzanego pasa, który najprawdopodobniej należał do świętego. Różne teksty wspominają o relikwiach tego rodzaju przechowywanych w klasztorach. Zewnętrzna płyta z brązu nosi serię opraw z żółtymi i czerwonymi emaliowanymi dekoracjami oraz panelami z niebieskich i białych millefiori. Nie ma dekoracji z maswerkami zwierzęcymi i rycinami, a zatem relikwiarz pasa jest starszy niż kielich z Ardagh, być może około 700 r. 11. Relikwiarz Monymuska. To relikwiarz w kształcie pudełka o długości 10 cm , wykonany z drewna, zdobiony wstawionymi płytami z brązu; tylna strona jest pokryta grawerowanym srebrem i również ozdobiona medalionami. Dekoracyjne detale przypominają znaleziska z wyspy St. Ninian i dekoracje Ewangelii z Lindisfarne. Ujawnia to wpływy z Northumbrii sprzed VIII w. w regionie piktyjskim, do którego kunsztu należy dzieło. Relikwiarz Monymuska, który dziś znajduje się w Edynburgu, wydaje się nigdy nie zaginąć. Czasami nazywany jest "Brecbennoch of St. Columba". Mówi się, że był noszony w bitwie pod Bannockburn (1314) i jest wspomniany w dokumentach dotyczących nadań ziemi z początku XVI w. 12. Broszka z Hunterston. Broszka (średnica 10 cm ), znaleziona w Szkocji około 1830 r., należy do pseudo-półpierścieniowego zdobionego typu broszki. Broszka "z Tary" (która dała nazwę typowi) oraz broszki z Westness, Dunbeath i Hunterston stylistycznie należą do okresu Ewangelii z Lindisfarne i późniejszego, do około pierwszej ćwierci VIII w. Broszka z Hunterston jest najstarszą pozostałą częścią serii, datowaną na krótko po 700 r., a ponieważ połączenie między końcami jest ozdobione krzyżem, w zaginionym prototypie ten element był prawie na pewno relikwiarzem. W rzeczywistości jest to ważny element sztuki hiberno-saskiej i ogólnie chrześcijańskiej starożytności. 13. Skarb z Hoxne. W listopadzie 1992 r. w pobliżu wioski Hoxne w Suffolk przypadkowo odkryto największy i najbogatszy skarb, jaki kiedykolwiek znaleziono na całej wyspie. Składa się z 565 złotych solidów (głównie od Arkadiusza i Honoriusza), 60 miliarenses, 14 000 srebrnych siliquae i ponad 200 przedmiotów ze złota i srebra, na wielu z których pojawiają się znaki wiary chrześcijańskiej. Skarb można datować na okres od połowy IV do pierwszej dekady V w.

WYROCZNIA W BAALBEK: Wyrocznia w Baalbek to grecka kompozycja wyroczni z VI w. n.e. zawarta w XII-wiecznym rękopisie z Góry Athos, części szerokiego nurtu tradycji sybillińskiej. Wyrocznia jest "przeróbką" starszej wyroczni przypisywanej Sybilli tyburtyńskiej, skomponowanej w IV w. n.e. i docierającej do nas w łacińskim tłumaczeniu. Jej nazwa pochodzi od prawdopodobnego autorstwa nieznanego autora z syryjskiego miasta Baalbek - przemianowanego na Heliopolis po osiedleniu się tam kolonistów macedońskich (III w. p.n.e.) - siedziby słynnego sanktuarium lokalnego Baala, utożsamianego z Zeusem, a później z Jowiszem, znanego zatem w świecie grecko-rzymskim jako Zeus/Jupiter Heliopolitanus. Autor sybilliński zdaje się wskazywać na założenie sanktuarium w fragmencie, w którym wspomina o świętych budowlach wzniesionych przez "trzech władców, Antiocha, Tyberiusza i Gajusza" .Wyrocznia polega na interpretacji przez Sybillę snu 100 rzymskich senatorów, jako części wykładu przebiegu historii ludzkości w świetle zbawczego działania Boga w Chrystusie. Autor swobodnie rozwija dane ze swojego źródła, wydłużając sześćdziesiąt lat po założeniu Konstantynopola, które przepowiedziano jako datę końca świata, i wstawia cały szereg informacji historycznych z okresu po IV w. Pokazuje to, jak Sybilla, która przez stulecia przeobraziła się z pogańskiej prorokini w autorytatywną rzeczniczkę objawienia jednego Boga Żydów i chrześcijan, potrafiła dostosować swoje przesłanie, bogate w apokaliptyczną treść, do zmieniających się sytuacji historycznych.

WOLNOŚĆ - WOLNA WOLA: Pojęcie wolności było centralne dla starożytnej filozoficznej refleksji, zwłaszcza w platonizmie i stoicyzmie. Pierwszy, idąc za Platonem, uprzywilejowaną perswazję, instruktaż i swobodne przestrzeganie zasad i dyscypliny jako podstawę edukacji; drugi, od starożytnej Stoa (zwłaszcza Chryzypa) i dalej, silnie odczuwał potrzebę pojednania między uniwersalnym losem/koniecznością (ei`marme,nh, avna,gkh) a ludzką wolnością. Główna krytyka Justyna wobec myśli stoickiej, którą skądinąd cenił pod wieloma innymi względami , ale którą pozostawił doktrynie platońskiej i chrześcijaństwu, leży właśnie w jej determinizmie, który w rzeczywistości neguje ludzką wolność, jak potępia w swojej drugiej Apologii 7,3-8. Rzeczywiście, w swojej pierwszej Apologii , Justyn atakuje determinizm, używając stoickiej terminologii etycznej, ale nalegając na ludzką wolność i odpowiedzialność każdego człowieka przed Bogiem. Według Justyna etyka stoicka jest dobra, ale nie jest odpowiednio ugruntowana w metafizyce i jest podważana przez determinizm. Inni autorzy patrystyczni również popierali doktrynę ludzkiej wolności i odpowiedzialności - ugruntowaną w Biblii i w idei sądu i Bożej kary lub nagrody za ludzkie czyny - przeciwko determinizmowi: na przykład Teofil, Ireneusz, i Atenagoras, który również był dobrze zaznajomiony z grecką filozofią. Ale tymi, którzy po Justynie, najbardziej energicznie bronili wolności przed gnostycznym i astrologicznym predestynacją byli z pewnością Klemens, Orygenes i Bardesanes. Pierwsi dwaj stanowczo sprzeciwiali się walentynianowskiej idei, że ludzkość jest podzielona na trzy klasy, z których każda jest z natury przeznaczona do zbawienia lub potępienia, niezależnie od indywidualnych wyborów. Klemens argumentował za ludzką wolnością w wielu fragmentach gdzie stosuje zasadę Platona, że cnota jest czymś avde,spoton, a Bóg jest avnai,tioj, aby twierdzić, że każdy jest odpowiedzialny za swoje własne wybory - tak jak czyni to w VII, 2, 12 i w I, 17, 83-84, gdzie przytacza również przykłady zaczerpnięte przez Chryzypa na temat wolności człowieka. Klemens poświęca długą rozprawę odpowiedzialności człowieka, czerpiąc poparcie zarówno z Biblii, jak i ze świata klasycznego. Każda istota rozumna jest obdarzona wolnością, w tym diabeł, który nie był zły z natury, ale stał się taki z powodu złego wyboru . Klemens opowiada się za sokratyczno-platońską zasadą, że wybiera się zło, myląc je z dobrem (etyczny intelektualizm), i podejmuje stoicką zasadę, że błędy są konsekwencją zgody udzielonej złemu twierdzeniu. Z tej perspektywy jasne jest, że aby dokonywać dobrych wyborów, trzeba mieć dobrą wiedzę i intelektualne rozeznanie. Klemens atakuje twierdzenie Walentyna, że dusza może być zbawiona przez naturę, a nie przez wiedzę. Klemens otwarcie krytykuje gnostyczny predestynacjanizm, tak jak teoretyzowali Walentyn, Bazylides i ich zwolennicy, ponieważ podważa on ludzką wolność, e`kou,sion i avkou,sion oraz boską karę i nagrodę w "zbawczej sprawiedliwości" Boga . Gdyby ludzie nie mieli wolności, byliby jak marionetki. Dokładnie ten sam argument można znaleźć u współczesnego Klemensowi Bardesanesa z Edessy, który napisał Kata. Ei`marme,nhj, które jest przynajmniej częściowo zachowane w języku greckim przez Euzebiusza, a w języku syryjskim w tak zwanym Liber Legum Regionum, kol. 10 Nau: gdyby ludzie zostali stworzeni przez Boga bez wolności, byliby po prostu narzędziem tego, który poprowadził ich ku dobru lub złu. Bardesanes, podobnie jak Klemens i Orygenes, polemizował z gnostycyzmem i marcjonizmem, a także z astrologicznym predestynacją. Całe Liber i fragmenty Euzebiusza poświęcone są obaleniu determinizmu i losu oraz obronie ludzkiej wolnej woli. Te same argumenty Contra Fatum, częściowo obecne już u Filona i w platońskiej tradycji filozoficznej, pojawiają się ponownie u Orygenesa, Didymosa Ślepego, Diodora z Tarsu (który napisał Kata. Ei`marme, nhj zachowane przez Focjusza) i Grzegorza z Nyssy, który również napisał traktat zatytułowany Contra Fatum. Dla Orygenesa w szczególności poparcie dla wolności człowieka było kluczowe. Starałem się wykazać, że oparł on swoją teodyceę i eschatologię właśnie na tej polemice z gnostyckim determinizmem, co jest oczywiste gdzie zaczyna od poparcia wolności człowieka i konstruowania teodycei, która niszczy doktryny Walentyniana i Marcjona, a kończy na teorii apokatastasis. Rzeczywiście, zarówno dla niego, jak i później dla Grzegorza z Nyssy, na którego głęboko wpłynął Orygenes, wolność człowieka wcale nie podważa ostatecznej apokatastasis: ponieważ w aivw/nej każdy doświadczy konsekwencji swoich poprzednich wolnych wyborów, ale prędzej czy później wszyscy osiągną oczyszczenie i oświecenie, również dzięki pomocy aniołów i Chrystusa-Logosa, który jest Wielkim Lekarzem, a wszyscy dobrowolnie przylgną do Dobra, tj. Boga. Apokatastasis nie jest w najmniejszym stopniu sprzeczne z wolnością wszystkich rozumnych stworzeń. Nie wszyscy zostaną zmuszeni do poddania się, ale dobrowolnie i świadomie wybiorą Dobro po jego poznaniu, dzięki czystemu, niezaciemnionemu umysłowi. Etyczny intelektualizm Orygenesa z pewnością odegrał zasadniczą rolę, ale ważne jest, aby zauważyć, że ostateczny, błogosławiony telos jest osiągany i zachowywany przez wszystkich nie tylko za pomocą wiedzy i oświecenia, oczyszczenia i uświęcenia, ale także i przede wszystkim za pomocą miłości (avga,ph), która gwarantuje jedność wszystkich w apokatastasis. Rzeczywiście, według Orygenesa, ludzka wolność nie pociąga za sobą nowego upadku na końcu, a zatem seria aivw/nej dobiegnie końca w avi?dio,thj apokatastasis (patrz wieczność), ponieważ "miłość nigdy nie zawodzi". Orygenes cytuje św. Pawła, 1 Kor 13,8a: h` avga,ph ouvde,pote evkpi,ptei. Nie będzie już więcej ko,roj (nasycenia), ponieważ dobroć Boga, jako przedmiotu miłości, nigdy się nie wyczerpie. "To, co będzie w stanie powstrzymać wolność w przyszłym świecie, aby zapobiec jej ponownemu popadnięciu w grzech, zostało wskazane przez Apostoła w krótkim stwierdzeniu: Miłość nigdy nie upada. Dlatego mówi się, że miłość jest większa niż wiara i nadzieja. Ponieważ tylko dzięki miłości nie będzie już można grzeszyć… gdy osiągniemy szczyt doskonałości, tym bardziej niemożliwe będzie, aby nasza wolność odpadła od przedmiotu jej miłości… Siła miłości jest tak wielka, że przyciąga wszystko do siebie [tanta caritatis vis est ut ad se omnia trahat]. Miłość przyciągnie wszystko do siebie i obali wszystkie moce, ponieważ to Bóg pierwszy dał nam podstawę miłości. Tak więc, całkiem słusznie, miłość, która sama jest większa od wszystkiego innego, uchroni każde stworzenie przed upadkiem. Wtedy Bóg będzie wszystkim we wszystkim [ideo merito caritas, quae sola omnium maior est, omnem creaturam continebit a lapsu. Tunc erit Deus omnia in omnibus]". To samo będzie utrzymywał Grzegorz z Nyssy : "Nikt nie wypadnie [mhdeno.j avpopi,ptontoj] z Królestwa Bożego". Apokatastasis charakteryzuje się doskonałą i nieomylną miłością według Orygenesa i Grzegorza. Jednocześnie apokatastasis będzie panowaniem wolności: jednym z fragmentów Nowego Testamentu, który Orygenes najbardziej kocha i wielokrotnie odnosi do zmartwychwstania i apokatastasis : każde stworzenie zostanie wyzwolone z niewoli skażenia do wolności chwały dzieci Bożych. "Całe stworzenie ma nadzieję na swoje wyzwolenie, ma nadzieję na uwolnienie z łańcuchów skażenia, gdy dzieci Boże, które upadły i rozproszyły się, zostaną ponownie zebrane w jedności" ; "Rozumiem słowa Apostoła: "wszelkie stworzenie zostanie wyzwolone z niewoli skażenia do wolności chwały dzieci Bożych" w tym sensie, że pierwsze stworzenie istot rozumnych i niematerialnych było takie, aby nie podlegać skażeniu, ponieważ było bez (ciężkich) ciał. Ponieważ gdziekolwiek są ciała, natychmiast następuje skażenie. Stworzenie zostanie uwolnione z niewoli zepsucia, gdy otrzyma chwałę Syna Bożego, a Bóg będzie wszystkim we wszystkim" . Rzeczywiście, w Orygenes przedstawia apokatastasis jako "wyzwolenie stworzenia i koniec niewoli", tj. zniewolenie przez zło, które przyniosło śmierć i zepsucie. Apokatastasis będzie chwalebnym osiągnięciem doskonałej wolności dla wszystkich ludzi i wszystkich rozumnych stworzeń. Tę ideę podziela w całości również Nyssa. W De Anima, 101,25-43, opisuje on apokatastasis jako osiągnięcie prawdziwej wolności po wyzwoleniu od zła: "Ewangelia… twierdzi, że sprawiedliwość Boża dotyczy wszystkich, przyznając czas niezbędny do umorzenia długu, według jego wagi, nie zaniedbując nawet najmniejszego długu. A Ewangelista powiedział, że umorzenie długów nie następuje za pomocą zapłaty pieniędzy, ale raczej, że dłużnik jest wydany katom, dopóki nie spłaci całego swojego długu: a to nie oznacza nic innego, jak tylko, że za pomocą wymaganego cierpienia i kary uczestnictwa w bólu, umorzył dług, który nabył podczas swojego ziemskiego życia . I tak, po zrzuceniu wszystkiego, co było mu obce, tj. grzechu, i po zrzuceniu wstydu, który wyniknął z jego długów, może w końcu osiągnąć stan wolności i zaufania". Istnieje jeszcze inne znaczenie, w którym można rozumieć wolność: w przeciwieństwie do niewolnictwa, które w starożytnym świecie było regularną instytucją. Filozofowie, a zwłaszcza stoicyzm rzymski, podkreślali, że zarówno niewolnictwo, jak i wolność można znaleźć w sferze moralnej - jako zniewolenie namiętności i wolność od namiętności gwarantowane przez mądrość - i często zalecano traktowanie niewolników w sposób humanitarny, w świetle naszej wspólnej natury ludzkiej, np. przez Senekę. Być może tym, który zaszedł najdalej, był uczeń Muzoniusza Rufusa, Dio Chryzostom: uznał, że niewolnictwo samo w sobie "jest niesprawiedliwe i nie należy do prawdy" , tak jak wszelkie formy posiadania osoby przez inną osobę są niesprawiedliwe, ponieważ z natury i w prawdzie wszyscy ludzie są wolni - chociaż nawet Dio nie walczył o wyeliminowanie niewolnictwa. Również św. Paweł notorycznie napominał panów, aby kochali swoich współwyznawców, nawet jeśli są niewolnikami, i pamiętali, że oni również mają Pana w niebie, przed którym wszyscy ludzie, niewolnicy i wolni, będą musieli stanąć na sądzie. A w Gal 3,28 Paweł twierdzi, że "w Chrystusie nie ma ani niewolnika, ani wolnego". Ale ani Seneka, ani Paweł nie potępiali niewolnictwa jako instytucji; w 1 Kor 7:20 Paweł zaleca swoim współwyznawcom utrzymanie warunków społecznych, jakie mieli przed nawróceniem na chrześcijaństwo (ponieważ najwyraźniej jest to "obojętne", w terminologii stoickiej), a po nawróceniu zbiegłego niewolnika Onezyma odesłał go z powrotem do jego pana Filemona, choć z pewnością nazywając go "moim sercem", ponieważ był jego duchowym synem. Ogólnie rzecz biorąc, stanowisko Ojców nie skutkowało potępieniem niewolnictwa jako instytucji. Przeważnie postrzegali je jako zło, z pewnością, ale zło konieczne, konsekwencję Upadku, którego jako takiego nie można wyeliminować. Augustyn przedstawia niewolnictwo jako owoc grzechu. Nie jest ono częścią planu Bożego, ale wynikiem rozkładu; zostanie wyeliminowane dopiero w innym świecie. Niektórzy Ojcowie, tacy jak Teodoret w De Providentia Divina 7, utrzymywali nawet użyteczność nie tylko ubóstwa i bogactwa, ale także niewolnictwa i panowania, pod pretekstem zróżnicowania zadań. Bazyli w De spiritu sancto 20 uznaje, że żaden człowiek nie jest niewolnikiem z natury - twierdzenie to jest sprzeczne z przekonaniem Arystotelesa - ponieważ z natury wszyscy ludzie są wolni; ale wkrótce wyjaśnia, że niektórzy są niewolnikami z powodu wojny, inni z powodu ubóstwa, a jeszcze inni dzięki niewypowiedzianej opatrznościowej dyspensie, ponieważ gorsi zostali zmuszeni do służenia lepszym, co jest "nawet nie potępieniem, ale błogosławieństwem". Ponieważ jest pożyteczne, aby ci, którzy mają skąpy intelekt, służyli tym, którzy są lepsi. Przynajmniej Bazyli nalega, że w odniesieniu do Boga wszyscy jesteśmy niewolnikami, ponieważ wszyscy należymy do Boga, naszego Stwórcy. Ale Jan Chryzostom twierdził , że nie ma potrzeby niewolników, ponieważ Bóg uczynił nas zdolnymi do służenia sobie, a nawet naszym bliźnim; przytacza przykład św. Pawła, który pracował dla siebie i nie miał niewolników. Zwłaszcza posiadanie wielu niewolników jest "haniebne", ponieważ to nie konieczność wprowadziła niewolnictwo, ale grzech: ale teraz Chrystus wyeliminował to, ponieważ w Chrystusie nie ma ani niewolnika, ani wolnego. Dlatego Jan radzi, aby pozwolić swoim niewolnikom być wolnymi, ponieważ trzymanie niewolników nie jest dziełem filantropii. Przede wszystkim przynajmniej jeden Ojciec uważał, że ludzka wolność jest tak cennym dobrym i boskim darem dla wszystkich ludzi, że sama instytucja niewolnictwa jest nie do zniesienia i powinna zostać całkowicie zniesiona; mianowicie Grzegorz z Nyssy. W odróżnieniu od innych autorów patrystycznych uważał, że niewolnictwo, dalekie od bycia obojętnym lub nieuniknionym następstwem Upadku, jest pozytywnym przestępstwem wobec Boga i ludzkości i że powinno zostać radykalnie wyeliminowane. Jego główny argument znajduje się w jego czwartej Homilii o Księdze Koheleta , w komentarzu do Księgi Koheleta 2:7. Homilie te zostały wygłoszone w 379 r. n.e.; w 321 r. Konstantyn przyznał kościołom władzę manumissio w Ecclesia, a Wielkanoc stała się tradycyjną okazją do wyzwolenia niewolników. Grzegorz napomina swoją trzodę, by uwolniła swoich niewolników. Jednak jego przemówienie nie jest okazjonalne: raczej składa się z pełnego argumentu na rzecz wewnętrznej nielegalności i bezbożności wszelkiego niewolnictwa. Od początku homilii (334) krytykuje tych ludzi, którzy uważają się za panów innych ludzi, co jest niczym innym, jak ogromnym domniemaniem; nie można udawać, że posiada się innego człowieka przed Bogiem, ponieważ wszyscy należymy tylko do Boga. Ci, którzy udają, że posiadają inne osoby, czynią z posiadania Boga swoją własność (335). Ci, którzy zakładają posiadanie niewolników, sprzeciwiają się Bożemu dekretowi, który uczynił wszystkich ludzi wolnymi. Prawo Boże nie daje nam żadnych przywilejów nad innymi, ponieważ Bóg uczynił każdego człowieka panem całego stworzenia, a każdy, kto ośmiela się zniewolić jakiegokolwiek człowieka, walczy z decyzją Boga. Bóg nadał ludziom władzę nad nierozumnymi stworzeniami, a nie nad innymi ludźmi. Ci, którzy zakładają posiadanie niewolników, dzielą naturę ludzką na niewolnictwo i panowanie (336). Ale obrazu Boga nie można kupić za żadną cenę: Bóg uczynił każdego człowieka właścicielem całego kosmosu i żadna kwota pieniędzy, jakkolwiek duża, nie mogłaby go kupić. Nawet Bóg nie zniewoliłby ludzkości: ponieważ, gdy ludzie zniewolili się grzechem, Bóg ponownie wezwał ich do wolności; nawet cały świat nie mógłby kupić ani jednego ludzkiego stworzenia. Tylko głupiec mógłby założyć, że jest panem obrazu Boga (337). Wszyscy są równi, wszyscy podlegają tym samym namiętnościom, cierpieniom i radościom, wszyscy oddychają tym samym powietrzem, wszyscy będą mieli ten sam osąd, to samo Królestwo lub Gehennę i to samo zbawienie, i nie wolno dzielić natury ludzkiej na niewolnictwo i panowanie. Ale korzeniem wszystkich grzechów jest miłość do pieniędzy i posiadania (339). Podobne stanowiska zajmuje Grzegorz w De Oratione Dominica i De Beatitudinibus . Grzegorz zauważa, że to. auvtokrate.j kai. to. avde,spoton są podstawowymi cechami całej natury ludzkiej, stworzonej na obraz Boga.

WIERNY : Termin "wierny" (fidelis = pisto,j) obejmuje kilka znaczeń: (a) może oznaczać "tego, kto wierzy", tj. tego, kto pokłada swoją wiarę w kimś innym lub przez to wiąże się z czymś; (b) trzymanie się nauki itp.; (c) trzymanie się Boga, który inspiruje absolutne zaufanie: fidelis homo est credens promittente Deo . Przeciwieństwem jest incredulus. (d) "Wierny" jest również stosowany do Boga, nie tylko jako "tego, który jest godny wiary", ale także jako "tego, który jest wierny swoim obietnicom": fidelis Deus est exhibens quod promisit homini ; Bóg sam wybiera, aby byli fideles. Wreszcie (e) słowo to, jako rzeczownik, było zwyczajowo używane do wskazania ochrzczonych, którzy jako tacy mieli pełny udział w liturgii i w życiu wspólnoty chrześcijańskiej, w przeciwieństwie do terminu christianus, który obejmował również katechumenów, którzy wierzą w Chrystusa, ale jeszcze nie mają pełnego udziału w Jego tajemnicy (christiani, inquiunt, sumus. Fideles ergo estis? Baptizati estis? Baptizati, inquiunt, sumus;). Augustyn często używa podwójnego terminu christianus fidelis . To samo znaczenie jest powszechne w chrześcijańskich inskrypcjach z pierwszych wieków. Rozważmy przykład epigrafu poświęconego dziecku zmarłemu w wieku dwóch lat i kilku miesięcy, ochrzczonemu, urodzonemu z ochrzczonych rodziców: fidelis ex fidelibus (pistos ex pistōn).

WIARA

I. Stary Testament - II. Judaizm - III. Nowy Testament - IV. Pisma żydowsko-chrześcijańskie - V. Ojcowie Apostolscy - VI. Apologeci i pisarze antyheretyccy - VII. Złoty wiek patrystyki.

Ojcowie Kościoła byli bardziej zainteresowani treścią wiary, die Heilsgeschichte, niż analizą samego aktu wiary . W tym artykule zbadamy przede wszystkim ich teologięwiary, podczas gdy treść wiary zostanie omówiona w różnych innych wpisach. Najczęściej używanym hebrajskim rdzeniem do wyrażenia wiary Izraela w Boga jest 'mn: wskazuje on na stabilność, pewność, wierność, godność zaufania. Czasownik 'aman wyraża stanowczość (a więc prawdę), jak w Iz 7:9: "Jeśli nie uwierzysz [ta'aminu], nie będziesz miał stabilności [te'amenu]"; słowa 'emunah i 'emet oznaczają wierność. Pojęcie wiary obejmuje również zaufanie, jak w Rdz 15:6: "Uwierzył Panu, a On poczytał mu to za sprawiedliwość". W ST wiara jest kwestią ontologiczną, "bycie/niebycie" , a nie epistemologiczną, "wiedza/niewiedza" , jak w NT: "Jeśli mnie poznacie, poznacie i mojego Ojca" i w użyciu Iz 7:9 LXX, u ojców Kościoła: "Jeśli nie uwierzycie, nie zrozumiecie [intelligetis]". II. Judaizm. Abraham, Izaak, Jakub i Mojżesz są wskazywani jako modele wiary: ; Jubileusz ;Psalmy Salomona . Jest to powtarzający się temat u Ojców: Cyprian, Ambrose, Grzegorz z Nyssy, Grzegorz Wielki. U Filona z Aleksandrii wiara jest zawarta w ramach judaizmu hellenistycznego. Wiara to przekonanie, że Bóg jest jeden i zaufanie do Jego "opatrzności", pro,noia i "opatrznościowej opieki" . Wymaga to wiary w Jego obietnice i odwrócenia się od tego, co jest przeznaczone do zagłady . Dzięki pośrednictwu wiary człowiek zostaje uwolniony od wątpliwości i wahania i obdarzony pewnością i zaufaniem . Zbawienie jest przez wiarę, jak w przypadku Abrahama . III. Nowy Testament. Wiara odgrywa tutaj centralną rolę. Wyrażenie "wierzyć w Chrystusa" (pisteu,ein eivj Cristo,n) pojawia się często; u Jana ponad trzydzieści razy między 2:11 a 17:20. "Wierzyć w Niego" oznacza "przychodzić do Niego" , "przyjąć Go" "miłować Go" . W Mk 1,15 meta,noia głoszona przez Jezusa jest ściśle związana z wiarą: "Zmień swoje życie i wierz w Ewangelię". Wiara to zaufanie i pewność w Jezusie . W listach Pawła wiara jest ściśle związana z Heilsgeschichte. Apostolski kerygmat skłania słuchaczy do wiary, do nawrócenia i do powrotu do Boga Paweł sprzeciwia się żydowskiemu stanowisku usprawiedliwienia przez uczynki prawa, na którego niemoc wskazuje z powodu niewoli grzechu . Dla autorów Nowego Testamentu Abraham jest wzorem prawdziwego wierzącego , a "ci, którzy są z wiary" są przez sam ten fakt uczynieni dziećmi Abrahama i otrzymują swoje błogosławieństwo tylko w jedności z tym "wierzącym" w którego wierze chodzą , o ile wierzą w tego, który wskrzesił Jezusa, "autora i dokończyciela wiary" , z martwych. IV. Pisma żydowsko-chrześcijańskie. 1. Didache. Pi,stij pojawia się trzy razy: 10,2, gdzie dziękowano za gnw/sij, pisti,j i avqanasi,a; 16,2, "cały czas twojej wiary", wskazuje na czas od nawrócenia; wiara oddziela od pogan i Żydów. Wytrwałość w wierze prowadzi do zbawienia: 16,5, "którzy pozostaną mocni" w swojej wierze, zostaną zbawieni" . 2. List Barnaby. Porównaj : "czas twojego życia i wiary". "Nadzieja w Bogu, w Jezusie, w imieniu, w krzyżu oznacza to samo, co "wierzyć" w Boga, w Niego ; nadzieja i wiara są często zestawiane ze sobą . Wiara jest pełnią i doskonałością w Starym Testamencie . Abraham, "bo uwierzył, on sam" jest wzorem "naszego ludu" ; przedmiotem tej wiary jest Chrystus . Wiara pochodzi ze słuchania . Barnaba pisze, aby chrześcijanie oprócz wiary mieli "doskonałą wiedzę" (i]na meta. th/j pi,stewj u`mw/ntelei,an e;chte kai. th.n gnw/sin 1,5), "mądrość, zrozumienie, naukę i wiedzę" . Jest to pierwsza wzmianka w literaturze chrześcijańskiej o augustyńskim crede ut intelligas . 3. Pasterz Hermasa. Główny temat nauczania Hermasa koncentruje się na wierze, z którą wierzy się w Boga i która prowadzi wierzącego w służbie Panu i ucieczce od grzechu . Chrześcijanin musi "przyoblec się w wiarę", ponieważ jest ona silna i dopełnia wszystkiego , jest pierwszym z dobrych uczynków i matką pozostałych cnót . Słuchanie prowadzi do wiary, a wiara do metanoi i do potwierdzenia samej wiary w chrzcie . Wiara jest niezbędnym warunkiem wstępnym życia i przynależności do kościoła . Wiara to wiara w Syna Bożego . U Hermasa wiara-zaufanie jest okazywana raczej niż wiara-wiedza. W konsekwencji Hermas ostrzega: "Jeśli nosisz imię, a nie nosisz jego mocy, będziesz nosił imię na próżno" . V. Ojcowie Apostolscy. 1. Pierwszy List Klemensa. Klemens chwali Koryntian za ich "doskonałą i mocną wiarę" oraz za ich "doskonałą i głęboką wiedzę [gnosis]", tj. ich głębokie zrozumienie tajemnic wiary chrześcijańskiej. Jest to wyrażenie drogie św. Pawłowi . Wiara i wiedza idą ręka w rękę. Klemens mówi o "zgłębianiu głębin boskiej wiedzy" . Przez Chrystusa "kosztujemy nieśmiertelnej wiedzy" . "Większa wiedza" oznacza większą odpowiedzialność. "Niech każdy będzie wierny, każdy zdolny do wyjaśnienia głębokiej wiedzy" . Wiedza czyni wiarę doskonałą. Uświęcenie pochodzi z wiary, darmowego daru Boga, który obejmuje uczynki jako konsekwencję wiary . 2. Ignacy Antiocheński. Przedmiotem i fundamentem wiary jest kerygmat chrystologiczny, jak to jest odzwierciedlone szczególnie u św. Pawła . Przeciwko Doketystom zaleca "stanowczość w wierze" i "zgodność w wierze" . "Poznaniem Boga jest Jezus Chrystus" . On jest prawdziwą gnozą i daje nieśmiertelność . "Wiara jest początkiem, a miłość celem" życia chrześcijańskiego . 3. Polikarp ze Smyrny. Wiara jest "matką nas wszystkich" . Owocem wiary jest zbawienie i zmartwychwstanie z martwych . Wiara polega na "wierzeniu w Tego, który naszego Pana Jezusa Chrystusa wskrzesił z martwych i dał Mu chwałę" . VI. Apologeci i pisarze antyheretyccy. 1. Justyn. Był jednym z pierwszych pisarzy chrześcijańskich, którzy próbowali pogodzić wiarę i rozum. Zmartwychwstanie, proroctwo i teologia Logosu są fundamentami wiary . Biorąc pod uwagę, że Bóg może stworzyć człowieka z nasienia , nie jest irracjonalne wierzyć, że Bóg może odtworzyć ciała po tym, jak zostaną one rozproszone po ziemi . Proroctwo jest świadectwem prawdy - historyczną realizacją, która oferuje dowody wiary również dla pogan. Gnoza jest "łaską zrozumienia" znaczenia proroctw wiedzą o Bogu i Chrystusie . Chrystus, boski Logos, jest uniwersalnym rozumem, "pierwiastkowym logosem", w którym uczestniczą wszystkie istoty rozumne. Wiara to "wierzenie, że ukrzyżowany Jezus jest Chrystusem Bożym". Chrześcijanie są "potomkami Abrahama, który został błogosławiony ze względu na swoją wiarę" ; są "odrodzeni przez wodę, wiarę i drewno" , ponieważ "uwierzyli przez chrzest pokuty i poznanie Boga". 2. Ireneusz. Pierwszy wśród pisarzy chrześcijańskich, który zinterpretował Iz 7:9 (LXX) w kategoriach problemu wiary-wiedzy. "Wypełnieniem [tych przykazań] jest nabycie wiary, ponieważ "jeśli nie uwierzycie", mówi Izajasz, "nie zrozumiecie" ; a prawda wywołuje wiarę, ponieważ wiara ma za przedmiot to, co rzeczywiście istnieje , w taki sposób, że wierzymy w rzeczy, które są właśnie dlatego, że są i w ten sposób, wierząc w rzeczy, ponieważ są, utrzymujemy nasze wiecznie mocne przekonanie o nich" . Prawdziwa gnoza, która jest nauką apostołów , składa się z wiary. Ireneusz przeciwstawia jedność wiary różnorodności doktryny gnostycznej i gnostycznej "sukcesji". Istnieje jedna i identyczna wiara, głoszona przez apostołów, która pozostaje w kościele dzięki nieprzerwanej sukcesji biskupów . Wiara Abrahama i wiara chrześcijanina są "jedną i tą samą" . Przeciwstawiając się gnostyckiemu determinizmowi, Ireneusz twierdzi, że zgoda intelektu na wiarę jest wolna: "W wierze wolność wyboru ludzkiego jest zachowana przez Boga pod Jego własną kontrolą" . Jego doktryna jest zakorzeniona "w rozwoju zbawczej oikonomii wiary" : avnakefalai,wsij lub przywrócenie człowieczeństwa we wcielonym Logosie za pomocą stopniowego wykształcenia. 3. Klemens Aleksandryjski. Fundamentem wiary jest Logos, "Nauczyciel maluczkich". Wiara w Boga oznacza słuchanie Logosu . "Kto pozostał niedowiarkiem na głos Logosu, nie uwierzył w Boga" . U Klemensa znajdujemy biblijnie zorientowaną teologię wiary, opartą na Iz 7,9 . Klemens definiuje i broni swojej koncepcji wiary w konfrontacji z filozofami: "Wiara, którą Grecy poniżają jako daremną i barbarzyńską, jest w rzeczywistości przesłanką [pro,lhyij] przyjętą swobodnie, zgodą [sugkata,qesij] udzieloną z szacunkiem - "podstawą tego, czego się spodziewamy, i dowodem rzeczy niewidzialnych", według apostoła. Bez wiary nie można podobać się Bogu . Inni zdefiniowali ją jako intelektualną zgodę [sugkata,qesij] na rzeczywistość nieobjawioną, tak jak demonstracja jest zgodą na rzeczywistość jeszcze nieznaną… Badanie wiary odnosi się do tych rzeczy, aby stać się wiedzą [evpisth,mh] opartą na solidnym fundamencie", innymi słowy, gnozą . Klemens wyjaśnia: "Niczego nie można się nauczyć bez wiary, ponieważ niczego nie można się nauczyć bez wcześniejszej koncepcji intelektualnej [a;neu prolh,yewj]. Jak mówi prorok : "Jeśli nie uwierzysz, nie zrozumiesz"" . Klemens łączy arystotelesowską definicję wiary ze stoicką definicją zgody (sugkata,qesij) i epikurejską definicją pro,lhyij, wcześniejszej wiedzy .Odpowiadając na walentynianową ideę "wiary spirituali, którzy wyznają gnozę, a nie "zwykłą wiarę" psychici", Klemens nalega, że "nie ma ani gnozy bez wiary, ani wiary bez gnozy" . W przeciwieństwie do Bazylidesa, który utrzymywał, że "Bóg jest znany z natury (fu,sei)", Klemens powtórzył, że "wiara jest rozumną zgodą duszy, która wykonuje swoją wolną wolę, a nie niezdefiniowanym pięknem, które rzekomo należy bezpośrednio do stworzenia" . Podsumowuje: "Nic nam nie pozostaje, jak tylko rozróżnić niepoznawalne (a;gnwston) przez łaskę Boga i tylko przez ten logos, który pochodzi od Niego". 4. Orygenes. Źródłem wiary jest słowo Pisma Świętego, które prowadzi, jak gdyby, do duchowego małżeństwa wierzącej duszy z "Logosem-Pismem Świętym" . Studnie w Księdze Rodzaju (24 i 29) są figurami Pisma Świętego: przy studniach atriarchowie spotykają swoje małżonki. Orygenes rozróżnia wiarę prostą (yilh. pi,stij; pisteu,ein mo,non) i wiarę połączoną z wiedzą (pisteu,ein evgnwke,nai); ta druga ma większe znaczenie . Po zmartwychwstaniu uczniowie przypomną sobie, co powiedział Jezus , "i uwierzą: wraz z wiedzą, także ich wiara będzie doskonała" . Wiara rodzi zgodę i jest wystarczająca dla większości ludzkości VII. Złoty wiek patrystyki. 1. Wschód. Wersja Iz 7,9 w Septuagincie, "jeśli nie uwierzysz, nie zrozumiesz" (zamiast hebrajskiego "nie będziesz utwierdzony"), nadal stwarzała Ojcom problemy teologiczne i psychologiczne: czy wiara poprzedza akt inteligencji, czy następuje po nim? W Ep. ad Amphilochium (235), Bazyli pyta: "Co jest pierwsze, wiedza czy wiara? Mówimy, że biorąc wszystko pod uwagę, w przypadku nauk wiara poprzedza wiedzę; ale w naszym nauczaniu, nawet jeśli ktoś powie, że wiedza zaczyna się przed wiarą, zgadzamy się - pod warunkiem, że zostanie zrozumiana wiedza współmierna do ludzkiego pojmowania. W przypadku nauk musimy najpierw uwierzyć, że litera "A" jest naprawdę tak nazywana, a później, po nauczeniu się liter i ich wymowy, również osiągnąć dokładne pojęcie ich znaczenia. Ale w tym, co dotyczy naszej wiary w Boga, idea, że Bóg istnieje, pojawia się najpierw i wnioskujemy to z jego dzieł … wiara następuje po tej wiedzy, a adoracja po tej wierze". A w Ps 115:1 oświadcza: "Wiara musi poprzedzać wszelkie rozważania o Bogu, wiara, a nie demonstracja (avpo, deixij), wiara, która skłania umysł do wyrażania zgody bardziej niż metody rozumu, wiara, która nie rodzi się z zasad geometrycznych, ale z działania Ducha Świętego". Biorąc pod uwagę, że każda wiedza jest poprzedzona przez pewien rodzaj wiary, wiara chrześcijańska również musi poprzedzać wiedzę, nie jako powszechne i elementarne pojęcie, ale jako wiedza demonstracyjna (avpo, deixij). Według Ojców, przede wszystkim istnieje naturalna wiedza o Bogu, która pochodzi ze stworzenia; następuje dar wiary, a na końcu wiedza scientia o treści wiary, Teodoret z Cyrrhus w Graecarum affect. curatio 1 przedstawia optymalne podsumowanie greckiej myśli patrystycznej: "Niech nikt nie mówi przeciwko wierze. W końcu Arystoteles nazywa wiarę kryterium nauki. Epikur mówi, że wiara jest antycypacją (pro, lhyij) umysłu i że ta antycypacja staje się przede wszystkim poznaniem (gnw/sij), a następnie zrozumieniem (kata, lhyij). Ponadto, tak jak ją definiujemy, wiara jest dobrowolnym, posłanym (sugkata, qesij) umysłem lub kontemplacją (qewri, a) rzeczy tajemnych i skupieniem na tym, co naprawdę jest i zrozumieniem rzeczy niewidzialnych… Wiara potrzebuje wiedzy, tak jak wiedza potrzebuje wiary. Ale wiara poprzedza wiedzę, a wiedza następuje po wierze". Grecka teologia zasadniczo pozostaje w tym zarysie. Teodoret używa serii terminów pochodzących z gnoseologicznego słownictwa greckiej filozofii - sugkata, qesij, qewri, a, kata, lhyij - które wyraźnie wskazują na intelektualny charakter wiary. Krótko mówiąc, przede wszystkim istnieje początkowa wiedza o Bogu i fakcie objawienia, potwierdzona cudami; następnie wiara, pod wpływem łaski, przyjmuje prawdę bez pytań; w końcu następuje dialektyczne badanie głębin objawionej prawdy: to jest chrześcijańska gnoza, tj. teologia . 2. Zachód. Augustyn. Z Iz 7:9 (LXX) Augustyn wyprowadził aforyzm: "Crede ut intelligas". Później poinformowany o tłumaczeniu bliższym hebrajskiemu, zauważył, że było "coś cennego w obu tłumaczeniach (ex utroque magnum aliquid insinuatur) …Istotą wiedzy jest wizja Boga, podczas gdy wiara karmi nas jak dzieci… Ale jeśli nie chodzimy w wierze, nie możemy osiągnąć wizji, która nie znika, ale trwa przez nasz intelekt, gdy zostanie oczyszczony przez zjednoczenie z Prawdą" . Ścieżka wiedzy to autorytet i rozum: Chrystus jest tym najwyższym autorytetem . Autorytet ma tylko doczesne pierwszeństwo, rozum cieszy się pierwszeństwem z mocy prawa . "Autorytet wymaga wiary i przygotowuje ludzkość do rozumu. Rozum prowadzi do zrozumienia i do wiedzy". To rozum wskazuje "komu należy wierzyć" . Każda pewność zaczyna się od wiary, włączając w to pewności pochodzenia ludzkiego. De Mag. wykłada intellectus fidei poprzez przeplatanie Iz 7:9 LXX z Mt 23:8-10. Wiara pełni rolę ostrzeżenia i zewnętrznego wezwania, tak że człowiek jest wewnętrznie zorientowany na Chrystusa i oświecony przez "wewnętrzną Prawdę", ponieważ "Syn Boży stał się Synem Człowieczym w taki sposób, aby przyjąć w sobie naszą wiarę (ipse in se exciperet fidem nostram) i doprowadzić nas do swojej prawdy" . Augustyn łączy zarys gnozeologiczny, wiara-autorytet-rozum-rozumienie, z teologicznym zarysem wcielenia i Trójcy . W Trin. "Augustyn wyróżnia dwie drogi swojej teologii: dogmatyczną, czyli usprawiedliwienia wiary, i poszukiwanie zrozumienia wiary" . Według Augustyna, najpierw jest pewna znajomość faktu objawienia , następnie zgoda wiary pod wpływem łaski wreszcie refleksja nad tym, w co się wierzy, co prowadzi do głębszego zrozumienia . "Nikt, nie rozumiejąc przynajmniej czegoś, nie może uwierzyć w Boga: ale prawdą jest również, że aby uwierzyć w objawienie w całej jego pełni, trzeba zostać uzdrowionym tą samą wiarą, z którą zaczęło się wierzyć. W rzeczywistości są rzeczy, w które, jeśli się ich nie zrozumie, nie wierzy się: tak jak są inne, w które, jeśli się w nie nie wierzy, nie rozumie się. Wiara pochodzi ze słuchania, a słuchanie z kolei pochodzi z głoszenia Chrystusa . Jak więc ktoś mógłby uwierzyć komuś, kto głosi wiarę, jeśli ten, poza innymi sprawami, nie zna języka kaznodziei? Z drugiej strony, gdyby nie istniały żadne prawdy, których nie moglibyśmy zrozumieć, jeśli najpierw nie uwierzyliśmy, Prorok nie powiedziałby: "Jeśli nie uwierzycie, nie zrozumiecie" . Podsumowując, nasz intelekt postępuje, wnikając coraz głębiej w prawdy wiary: wiara postępuje podobnie, osiągając wiarę w to, co zrozumiała; umysł ostatecznie postępuje w samym akcie rozumienia, a to dlatego, że wnika coraz głębiej w te same rzeczy, które proponuje wiara". Augustyn mówi o sobie: "Quaesivi te et desideravi intellectu videre quod credidi" .Ogólny wniosek. "Od Justyna historia dogmatu o Chrystusie jest pełna napięcia między wiarą jako słuchaniem kerygmatu a wysiłkiem na rzecz zrozumienia wiary" . Intellige ut credas, crede ut intelligas

WŁOCHY

I. Rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa - II. Archeologia.

I. Rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa. Św. Paweł napisał (Rz 1,8): "Wiara wasza jest sławna po całym świecie". Wspólnota chrześcijańska w Rzymie była zatem znana w świecie chrześcijańskim ze swojej wiary zimą 56-57, kiedy Paweł pisał prawdopodobnie z Koryntu. Istnieje tylko jedna anegdota na temat historycznych antecedencji: wygnanie Żydów z Rzymu na rozkaz Klaudiusza, ponieważ byli uwikłani w ciągłe zamieszki "z powodu Chrestusa" (Swetoniusz, Klaudiusz 25). Pierwsi chrześcijanie rzymscy, jak to miało miejsce gdzie indziej, pochodzili z synagogi, ponieważ sieć synagog oferowała wsparcie chrześcijańskim misjonarzom. Tekst Swetoniusza, jeśli rzeczywiście odnosi się doChrystusa, jest jednym z najstarszych i najważniejszych dokumentów, ponieważ jest świadectwem niechrześcijańskim, w którym pojawia się imię Chrystusa. Wypędzenie Żydów datowane jest na lata 48-49 . Euzebiusz pisze, że Piotr przybył do Rzymu na początku panowania Klaudiusza , ale nie jest to pewne. W każdym razie Rzym przyjął ewangelię w latach między 43 a 49 . Paweł przybył do Rzymu około roku 60. Piotr i Paweł, według jednomyślnego świadectwa źródeł, ponieśli męczeństwo w mieście. W 64 r. ofiary prześladowań Nerona pochodziły z najniższych klas społecznych; ale w kolejnych prześladowaniach Domicjana, w 95 r., byli to członkowie rodzin szlacheckich i konsularnych, takich jak Acilli. Ale czy oni naprawdę byli chrześcijanami? Niestety akty męczenników spisano dopiero po połowie II w. n.e. Wspólnota chrześcijan przed przybyciem Pawła istniała także w Pozzuoli (starożytne Puteoli) i w sąsiednich miastach . Można być pewnym, że to Rzym, wraz z przybyciem i śmiercią dwóch apostołów, stanowił na terytorium Italii decydujące centrum rozprzestrzeniania się wiary chrześcijańskiej . Rzym był miejscem spotkań chrześcijan zewsząd, zwłaszcza z prowincji wschodnich, którzy często otwierali tam szkoły i tworzyli określone wspólnoty. Prestiż kościoła rzymskiego świecił nie tylko we Włoszech, ale także na odległych terytoriach. Na początku III w. Orygenes w czasach papieża Zefiryn (zm. ok. 217) udał się do Rzymu, aby "zobaczyć najstarszy kościół Rzymian" . Szukając dowodów chrześcijańskich poza miastem Rzym, musimy zawsze rozróżniać między obecnością chrześcijańską, dla której możemy mieć wskazówki archeologiczne lub literackie, a zorganizowaną wspólnotą z biskupem. W niektórych przypadkach mogli tam być tylko osiedleni księża lub misjonarze. Istnienie męczennika w mieście nie zawsze jest oznaką wspólnoty z biskupem na czele. Szósty kanon Soboru Serdica ustanowił, że "ogólnie rzecz biorąc, nie jest dozwolone mianowanie biskupa w wiosce lub małym mieście, w którym wystarczy jeden kapłan; w rzeczywistości biskupi nie powinni być mianowani w tych miejscach, aby nie dewaluować imienia i autorytetu biskupa". Możemy teraz wskazać niektóre miasta z najstarszą obecnością chrześcijańską. Konsultacja wpisów archeologicznych dla głównych miast lub regionów posłuży jako uzupełnienie i uzupełnienie tych krótkich notatek. Chrześcijaństwo w Rawennie jest pokazane przez inskrypcje datowane na koniec II w. lub co najmniej początek III w. . Św. Apolinary męczennik, pierwszy biskup, jest czczony jako założyciel, lub przynajmniej organizator kościoła w Rawennie . W 343 Sewer, dwunasty biskup w kolejności sukcesji, był obecny na Soborze w Serdice (Hfl-Lecl I, 749). Rawenna zyskała na znaczeniu, gdy Honoriusz ustanowił tam siedzibę cesarstwa zachodniego w 404. Podczas biskupstwa Piotra Chryzologa, około 431, niektóre kościoły Emilii (Forl?, Faenza, Bolonia, Modena) zostały wyłączone spod jurysdykcji Mediolanu i przyłączone do Rawenny, której biskup uzyskał w ten sposób autorytet metropolity . Jeśli Lucillus z Werony, obecny w Serdica (343), był uważany za szóstego na tej diecezji, jego pierwszy biskup, Euprepius, musiał pochodzić z połowy III w. Biskupi Brescii, z Clateusem, i Padwy, z Prosdocimusem, muszą pochodzić z początku IV w. Inną ważną diecezją była diecezja Mediolanu. Mirokles, szósty biskup, jest wymieniony jako obecny na synodzie w Rzymie (313) i Arles (314) . Biskupia diecezja Mediolanu została już ustanowiona w drugiej połowie II w. , ale osiadły biskup (Anathelon, lub Anatolius, lub też Anatolon) nie może być dużo wcześniejszy niż w połowie III w. W Piemoncie chrześcijaństwo rozprzestrzeniło się w IV w. wraz z biskupstwami. Do 378 r. p.n.e. Włochy były nadal uważane za bezpośrednio posłuszne Rzymowi. Dzięki osobistej działalności Ambrose′a (373-397) władza Mediolanu została ustanowiona nad całym regionem . Wraz z przeniesieniem siedziby cesarskiej do Rawenny (404), wpływy Mediolanu zmalały, a tymczasem Akwileja również stała się trzecim ośrodkiem w północnej Italii. Hermagoras został mianowany jego pierwszym biskupem . Po prześladowaniach Dioklecjana stało się ośrodkiem o silnych powiązaniach z Wenecją i Istrią. Teodor (ok. 308-319), czwarty (lub piąty) biskup z rzędu, pojawia się w spisie aktów synodu w Arles (314) . Kazał wybudować bazylikę ze wspaniałymi mozaikami, znakiem wielkości i bogactwa tej społeczności. O tym kościele Hierome pisze: "Duchowni z Akwilei są uważani za grupę świętych" . Na soborze w 381 r. obecni byli biskupi z całej północnej Italii (Bolonia, Vercelli, Piacenza, Trydent, Brescia, Emona [Lublana?], Lodi, Altino, Tortona, Genua, Pawia) . W Neapolu katakumby św. Januarego mają hypogeum z początków III w.; dlatego obecność chrześcijańska musi być nieco wcześniejsza i została usankcjonowana przez ofiarę wielu męczenników (G. Penco, 33 i nast., z bibl. dla Kampanii, Kalabrii, Marchii, Umbrii, Apulii, Sycylii). W Cimitile, niedaleko Noli, chrześcijańskie mauzoleum z III w. ze scenami biblijnymi (Adam i Ewa, Jonasz) dowodzi istnienia wspólnoty. W Syrakuzach na Sycylii dobrze zorganizowana wspólnota chrześcijańska istniała już w połowie III w. z lapsi w prześladowaniu Decjusza ; świadectwa różnych cmentarzy sugerują istnienie dużej wspólnoty. Chrestus, pierwszy historycznie zweryfikowany biskup, zaproszony przez Konstantyna do udziału w Soborze w Arles w 314 r. z dwoma kapłanami, z upoważnieniem do używania cursus publicus , był tam obecny ze swoim diakonem Florusem. Syrakuzy miały swoich męczenników, ale informacje o nich nie są pewne; jednak Łucja zmarła podczas prześladowań Dioklecjana. Wokół jej grobu rozwinął się cmentarz, a jej cześć rozprzestrzeniła się również poza Sycylię. Męczennicy z niektórych miast (Katania, Palermo) wskazują na istnienie wspólnot, nawet jeśli małych, ale nie są one dobrze udokumentowane w źródłach literackich. Kompleksowy obraz całych Włoch pokazuje nam dość ograniczoną liczbę diecezji na północy i znacznie więcej w centrum i na południu. W zamian diecezje N wydają się większe. Pod koniec III w. istniało 16 diecezji; w IV w. powstało 55 nowych diecezji; w V w. powstało ich kolejnych 155. Na początku VI w. Włochy (wliczając wyspy) osiągnęły liczbę 258 diecezji .

II. Archeologia. 1. Wenecja i Istria (łac. Venetia et Histria). Monumentalne dowody życia chrześcijańskiego w regionie w III w. są całkowicie nieobecne, ale rozkwit męczenników w prześladowaniach Dioklecjana (wiele osób ma pewne dowody) pokazuje, że przynajmniej w drugiej połowie III w. w regionie istniały wspólnoty chrześcijańskie. Ośrodkiem chrześcijaństwa była Akwileja, z najstarszymi monumentalnymi pozostałościami całej Doliny Padańskiej. Dwie równoległe prostokątne bazyliki bez absyd, zbudowane przez biskupa Teodora, obecnego na antydonatystycznym soborze w Arles (314), są godne uwagi ze względu na duże obszary mozaikowe, bogate w wartości biblijne i dydaktyczne. Najstarszy datowany napis nagrobny pochodzi z 336 r., a cmentarze rozmieszczono wzdłuż Via Gemina, Annia i tej nazwanej Iulia Augusta, gdzie ponadto rozpoznano struktury grobowe, takie jak prostokątne memoria na cześć św. Protusa, "nauczyciela świętych Kanzyjskich" (wg Passio), odkryte w S. Canzian d′Isonzo (IV w.). Żarliwe życie chrześcijańskie Akwilei odzwierciedla seria bazylik stopniowo budowanych na miejscu wczesnych bazylik, w baptysterium o planie czworokąta i kanciastych wewnętrznych niszach z pierwszych lat V w. oraz w wielu bazylikach podmiejskich, takich jak bazylika Monastero, dla społeczności wschodnich, której cała powierzchnia mozaiki i część elewacji są zachowane. Odzwierciedla się to również w bazylice alla Beligna w przedchrześcijańskim miejscu kultu (Belenus, lokalny przykład Apolla) na planie krzyża w kształcie litery T i być może poświęconej apostołom (bogata mozaika apsydalna z dwunastoma barankami) oraz w bazylice św. Feliksa i Fortunata trójdzielnej, nad grobem św. Fortunata, który był męczennikiem z Feliksem na początku IV w. Obok Akwilei znajduje się Grado, twierdza nadbrzeżna, zbudowana na wyspie na rozkaz Akwilejczyków podczas najazdów. Nad małą bazyliką grobową z końca IV w. znajduje się jądro obecnej katedry (konsekrowanej przez biskupa Elię w 579 r.), która oprócz nienaruszonej architektury zachowuje całą mozaikową podłogę z VI w. Bazyliki datowane na okres od V do VI w. są poświadczone na wyspie i na innych wyspach laguny (S. Maria delle Grazie, Piazza della Vittoria, Barbana, S. Giuliano). W sąsiedniej Istrii Parenzo wyróżnia się kilkoma podmiejskimi kaplicami grobowymi i dwoma najstarszymi prostokątnymi miejscami kultu bez absydy, które zachowały mozaikowe podłogi (koniec IV w.), a następnie innymi, tymi dwoma równoległymi, z których trójdzielna, wyrównana z ośmiokątną baptysterium, stała się baptysterium biskupa Eufrazjusza, które, unikalne na wschodnim brzegu Adriatyku, zachowuje świąteczną dekorację mozaikową w centralnej apsydzie i częściowo w bocznych apsydach. W pobliżu Parenzo znajduje się Orsera, gdzie odkopano późnoantyczne budynki, później ponownie wykorzystane jako miejsca kultu. Również Cittanova, której kościół parafialny wydaje się zachowywać ślady paleochrześcijańskiej trójdzielnej katedry, która miała ośmiokątną baptysterium. Pola straciła wielką bazylikę, którą Maksymian, biskup Rawenny (546-556), tam zbudował, i zachowało się tam tylko łacińskie martyrium, ale ma trójdzielną katedrę z V w., która miała po bokach bazylikę jednosalową, a z przodu baptysterium w greckim krzyżu. Za murami, na wsi i na wyspie Brioni znajdują się ruiny lub pozostałości innych bazylik; w Nesactium dwie równoległe bazyliki z V w. (jednak nie wiadomo tam o żadnym biskupie); w Samagher mała bazylika wydała niezwykłą skrzynię z rzeźbionej kości słoniowej (obecnie w Museo Archeologico w Wenecji). Triest ma mozaikową podłogę podmiejskiej bazyliki na planie krzyża i część mozaikowej podłogi katedry (V w., rozbudowana w VI w., biskup Frugifer). W pobliżu Triestu znajduje się St. Giovanni del Timavo z trójdzielną bazyliką, być może zbudowaną nad przedchrześcijańską kaplicą (V w.). W obecnym Friuli dwa rzymskie ośrodki, które stały się biskupstwami, mają szczególne znaczenie: Forum Iulii (Cividale), którego ośmiokątna bazylika jest znana (V w.) i Iulium Carnicum (Zuglio), gdzie poświadczona jest bazylika typu adriatyckiego, której mozaikowa podłoga jest zachowana, a na grzbiecie św. Piotra pozostałości epigraficzne i ruiny małej bazyliki z epoki najazdów. Należy również wspomnieć o castrum Ibligo (Invillino), gdzie na grzbiecie Zuca w pierwszych latach V w. zbudowano bazylikę typu adriatyckiego z geometryczną mozaikową podłogą i kaplicą trichora z centralną wielokątną absydą; miejsce to było prawdopodobnie w związku z ufortyfikowaną miejscowością na sąsiednim grzbiecie Santino. W dolnym Friuli, w St. Canzian d′Isonzo, znajduje się kolejna bazylika z grobem świętych z Canzian (IV i V w.). Podążając wzdłuż wybrzeża na zachód, Concordia jest biskupim miastem najbogatszym w monumentalne obecności: obok małej trichory, być może z połowy IV w. (warte uwagi są najstarsze wielokątne apsydy regionu), na początku V w. zbudowano trójdzielną bazylikę z wewnętrzną apsydą; jej mozaikowa podłoga jest nienaruszona, podczas gdy trichora, wydłużona, stała się bazyliką martyrialną: miejsce to dostarczyło również wielu inskrypcji grobowych i sarkofagów. Następnie Eraclea z bazyliką (V w.) i Equilium (Iesolo) z bazyliką, która dostarczyła mozaikową podłogę z inskrypcjami z pierwszych lat VI w., poświęconą Madonnie; następnie Torcello, które zachowuje ze starożytnej bazyliki okrągłe baptysterium z dwiema niszami i pamiątkowym epigrafem z 639 r. Wewnątrz, biskupstwem, które wykazuje największą żywotność jest Werona, z jej bazylikami biskupimi: dwie, ustawione w linii, być może jedna po drugiej, jedna z końca IV w. (biskup św. Zenon), druga z pierwszych lat V, trójdzielna, z mozaikami w nawach bocznych i w atrium oraz długą soleą. Bazyliki podmiejskie wyróżniają się planem architektonicznym: bazylika św. Stefana zbudowana na planie krzyża, jako być może bazylika apostołów, która zachowuje martyrium (kaplicę świętych Teuterii i Toski) dawniej na planie krzyża łacińskiego. Należy również wspomnieć o podmiejskim hypogeum, S. Maria in Stelle, bogatym w freski i mozaiki, które należy datować na V w. Następna pod względem znaczenia pozostałości jest Vicenza. Podmiejska bazylika świętych Feliksa i Fortunata, zbudowana na miejscu pochówku - zachowuje ciało św. Feliksa - najpierw jako hala, potem trójdzielna, z wieloma sekcjami mozaiki (V w.) ma z boku martyrium (kaplica S. Maria Mater Domini) na planie zamkniętego krzyża, z figuralnymi mozaikami ściennymi z końca V w.; pomimo przeciwnych opinii, pozostałości baptysterium zdają się wskazywać na to, że była to pierwsza katedra, później przeniesiona wewnątrz murów, o czym świadczą płyty mozaikowych podłóg z dedykacjami donatorów pod obecną katedrą. Najbardziej pewnym paleochrześcijańskim jądrem Padwy jest kaplica na planie zamkniętego krzyża św. Prosdocimus w S. Giustina, gdzie bazylika, która się tu znajdowała, wydaje się być całkowicie utracona (VI w.); inne miejskie miejsce kultu znajduje się w pobliżu ratusza (mozaikowa inskrypcja Eutheriusa, V w.); być może hypogeum znajdowało się w pobliżu obecnej bazyliki św. Zofii; elementy rzeźby z bazyliki paleochrześcijańskiej poświęconej św. Marii znane są z Ceneda (Vittorio Veneto), gdzie w VII w. schroniła się siedziba biskupia Opitergium (Oderzo). Stąd pochodzą fragmenty inskrypcji nagrobnych z V w., które świadczą o obecności wspólnoty chrześcijańskiej. W Treviso niedawne wykopaliska ujawniły mozaikową podłogę okrągłego baptysterium (2. połowa IV w.), a w Feltria (Feltre) okrągłe baptysterium w strefie podmiejskiej przed katedrą (V w.). Idąc w górę doliny Adygi, w Tridentum (Trent), katedra wznosi się poza murami na grobie św. Wigiliusza (być może męczennika z 405 r.); odkryto epigrafy grobowe i mozaikowe podłogi przypisane do VI w.; w Dos Trento, schronieniu podczas najazdów, znajduje się bazylika z mozaikową inskrypcją (VI w.). W Bauzanum (Bolzano) rozpoznano bazylikę typu adriatyckiego poniżej katedry. W Val di Non znajdują się co najmniej dwie kaplice paleochrześcijańskie. W wyniku dogłębnej analizy można stwierdzić, że po pierwszych architektonicznych i figuralnych wyrażeniach w Akwilei na początku IV w. niewiele innych biskupstw posiada jasną dokumentację sztuki chrześcijańskiej w tym samym wieku (Parenzo, Triest, Concordia, być może Orsera, Werona, Treviso, S. Canzian d′Isonzo), podczas gdy intensywna obecność została stwierdzona w V w., a jej aktywność poświadczona w VI w., kiedy to w drugiej połowie sprzyjające warunki polityczne ożywiły również działalność biskupów Akwilei-Grado, Parenzo, Triestu, Poli, a we wnętrzu regionu Padwy i Trydentu. 2. Liguria i Emilia. Chociaż najstarsze monumentalne pozostałości chrześcijańskie w Dolinie Padańskiej znajdują się w Akwilei, Mediolan, od 285 r. stolica rzymskiego Zachodu, ma zakorzenioną tradycję wspólnoty chrześcijańskiej zjednoczonej w środowisku cmentarnym przed edyktem Konstantyna. Misyjna działalność Mediolanu szła we wszystkich kierunkach, szczególnie w czasach Ambrożego. Do najbliższych biskupstw należały Brixia, Laus Pompeia, Vercellae, Comum. W Brixia (Brescia) dwa pomniki zbudowane wzdłuż Via di Cremona, obecnie poniżej kościoła S. Afra, w obszarze pogrzebowym, są prawdopodobnie najstarszym świadectwem, ale są tam ślady innych podmiejskich ośrodków kultu. Pierwszym historycznie znanym biskupem był Ursycyn, który podpisał się w Serdica w 343 r., ale z mozaik możemy wywnioskować, że podwójna katedra (S. Peter de Dom i S. Maria Maggiore) wydaje się pochodzić z pierwszych lat V w. Na osi bazyliki N znajduje się baptysterium, na planie kwadratu z ośmioma głębokimi wewnętrznymi niszami. Bazylika na grzbiecie Cidneo, S. Stefano in Arce, jest prawdopodobnie Longobard (Lombard), zbudowana wokół starszej kaplicy. Brescia przechowuje cenne kości słoniowe (lipsanotheca z ok. 360 r., trzy dyptyki z kości słoniowej z V w.), purpurowe evangeliarium z VI w., fragmentaryczny sarkofag z kolumnami i część innego na dwóch poziomach z onyksu z przejściem przez Morze Czerwone (IV w.). W Laus Pompeia (Lodi Vecchio) biskup Bassianus zbudował katedrę i w 387 r. poświęcił podmiejską bazylikę apostołom. W Vercellae (Vercelli) nie jest jasne, czy jego pierwszy biskup, Euzebiusz (połowa IV w.), wygnany za swoją wiarę prawosławną, jest odpowiedzialny za katedrę składającą się z dwóch równoległych bazylik, S. Maria Maggiore i Trójcy, która w związku z poświęceniem miała apsydę triconchową, jak w niektórych bazylikach egipskich. Niedaleko Vercelli znajduje się Desana, gdzie znaleziono bogate repozytorium wyrobów złotniczych z V w., w tym trzynaście srebrnych ligaul z symbolami chrześcijańskimi. W Comum (Como) biskup Abundius (zm. 437) zbudował podmiejską bazylikę apostołów, zainspirowany przez S. Simpliciano w Mediolanie; niemal współcześnie stoi katedra S. Euphemia, dziś pod romańskim S. Fedele, która zachowuje na swojej osi baptysterium z niszami rozpiętymi łukami łukowymi, w pobliżu którego znajdowała się mozaika (koniec V w.), być może katechumenatu. Prześledźmy teraz drogi zaczynające się w Mediolanie. Na północy wspomnijmy Modicia (Monza), która ma chrześcijańskie znaki w ampułkach z palestyńskiej cyny i w fiolce z poświęconym olejem na grobach męczenników w katakumbach Rzymu wysłanych przez Grzegorza Wielkiego do królowej Teodelindy. Nad Como, na wyspie Comacina, schronieniu przed najazdami, zachowało się baptysterium i zaginiona bazylika S. Euphemia, być może dzięki biskupowi Agrypinowi (VI w.); w Gravedona pozostałości dużego kwadratowego baptysterium z niszami rozpiętymi łukiem łukowym i płytami mozaikowej podłogi z V w.; w Riva S. Vitale nienaruszone baptysterium na planie kwadratu z półkolistymi niszami w rogach, które zachowuje wiele części mozaikowej podłogi z marmurowych intarsji. W Val d′Olona należy wspomnieć o Castelseprio z bazyliką typu adriatyckiego, z apsydą dodaną później (VI w.) i ośmiokątnym baptysterium z pięknymi ścianami; a na podnóżach Alp, Bergomum (Bergamo), gdzie dokumenty topograficzne nie są zbyt pewne i koncentrują się na podwójnej podmiejskiej bazylice na grobie św. Aleksandra (koniec IV w.). Na terenie Bergamo znajduje się Calcio, które odsłania mozaikę bazyliki z końca IV w. W kierunku W, Novara (starożytna Novaria) - której pierwszy biskup, Gaudentius, pochodzi z końca IV w. - ma najbardziej imponującą paleo-chrześcijańską budowlę dzisiejszego Piemontu: ośmiokątne baptysterium z niszami rozpiętymi łukami łukowymi (początek V w., sklepienie karolińskie), które przetrwało nawet po zastąpieniu starożytnej katedry obecną w połowie XIX w. Współcześnie (397) znajduje się biskupstwo Eporedia (Ivrea). Na południowym terytorium regionu, Ticinum (Pavia) ma pewne dowody historyczne, ale skromne pozostałości monumentalne, ze względu na wielką żywotność miasta w okresie wczesnego średniowiecza i kilka inskrypcji (słynna jest inskrypcja Ennodiusa, 521). Z pewnością jest podwójna katedra (S. Maria Maggiore i S. Stefano) i bazylika z apsydą triconch w obrębie murów, do których należy dodać wiele podmiejskich bazylik, takich jak S. Pietro in Ciel d′Oro i S. Giovanni Domnarum (VI w.). Na terenie Pawii, Laumellum (Lomello) zachowuje ośmiokątne baptysterium z niszami rozpiętymi łukami łukowymi, jedyne paleochrześcijańskie (VI w.) dobrze zachowane w obecnej Lombardii. W Cremonie, pod katedrą, pozostała tylko paleochrześcijańska mozaika, ale poświęcenie katedry (S. Maria i S. Stefano) sugeruje podwójną bazylikę. Przed przekroczeniem Padu, w Mantui (Mantova), mozaika z V w., w pobliżu katedry, poświadcza możliwą podwójną katedrę (współczesny sarkofag, nieco przerobiony, znajduje się w obecnej katedrze). Po drugiej stronie Padu, Dertona (Tortona), jedna z najstarszych diecezji regionu (biskup Esuperantius pochodzi z końca IV w.), ma wiele epigrafów nagrobnych, znalezionych wzdłuż drogi do Voghery, i wydaje się, że poświadczono miejską katedrę i podmiejską bazylikę apostołów. Schodząc w dół Via Emilia docieramy do Placentii (Piacenzy), której pierwszym poświadczonym biskupem jest Sabinus, obecny na soborze w Akwilei w 381 r.: tutaj podmiejska bazylika o planie krzyża poświęcona świętym Wiktorowi i Antoninowi wydaje się być współczesna jemu. W Fidentia (Fidenza) można powiedzieć, że importowana cześć św. Domnina została skonsolidowana w oratoriach IV w. Szlachetne świadectwo daje w Parmie bogata mozaika z V w. odkopana przed katedrą (a teraz w krypcie), dokumentująca istnienie miejskiej katedry w mieście, podczas gdy w Mutina (Modena) poświadczona jest tylko bazylika z IV w., pod biskupem Theodulus. W Bononii (Bolonia) przybycie św. Ambrożego odnotowano w 393 r., gdzie jego biskup Eustazjusz ożywił kult, przenosząc ciała świętych Witalisa i Agrykoli do podmiejskiej bazyliki, podczas gdy biskupowi św. Petroniuszowi zawdzięczamy konstytucję tego obszaru kultu św. Stefana, zwanego Nova Hierusalem, przebudowywanego wielokrotnie. Bazylika miejska S. Maria Maggiore wydaje się być późniejsza, w której rozpoznano tylko fragmenty z VI w. W rozległym regionie, który prawie sięga morza i jest w dużej mierze przecinany przez główne drogi doliny Padu, Postumia i Emilia, wymiana handlowa i obecność cesarska wyraźnie determinowały wysiłki chrześcijan. Oprócz średniowiecznych opisów, chociaż mogły istnieć chrześcijańskie struktury cmentarne przed edyktem Konstantyna, to w IV w. kościoły się skonsolidowały, często ożywione apostolskim zapałem św. Ambrożego, który z pewnością wywarł wielki wpływ na budownictwo chrześcijańskie w całym regionie. Mediolan jest miastem doliny, które ponad wszystkie inne zachowuje znaczące pozostałości architektury i jest jedynym w regionie, które ma mozaiki ścienne. Wokół Mediolanu, Monza i Brescia zachowują przykłady złotnictwa i kości słoniowej o dużym znaczeniu. Po stwierdzeniach z V w. najazdy i potrzeby polityczne zahamowały wznoszenie pomników jako świadectw, jednak wznoszenie ich z większą energią wznowiono w epoce Longobardów. 3. Alpes Cottiae. Chrześcijaństwo mogło rozprzestrzenić się na najdalsze zakątki Doliny Padańskiej dzięki energiom wyrażanym z Mediolanu, ale z pewnością także z tych z Doliny Rodanu (przez Col de Montgenèvre bardziej niż Col du Mont Cenis), gdzie w Lyonie około 180 r. biskupem był św. Ireneusz, a męczennicy zginęli pod Markiem Aureliuszem. Turyn miał męczenników pod Dioklecjanem, Oktawiuszem, Adwentorem i Solutorem, ale diecezja z siedzibą w mieście została utworzona dopiero pod koniec IV w. ze św. Maksymem. Nie jest jasne, czy jest on odpowiedzialny za podwójną katedrę (S. Giovanni i S. Maria), sugerowaną przez wczesnośredniowieczną. Biorąc pod uwagę pewne dedykacje, niektóre inne bazyliki miejskie należy uznać za współczesne lub tylko nieco późniejsze, podczas gdy w pobliskim Collegno trójdzielna bazylika z połowy V w. można zobaczyć w S. Massimo, a w S. Ponso Canavese wczesnośredniowieczne baptysterium ma korzenie paleochrześcijańskie, ośmiokątny plan z niszami rozpiętymi łukami łukowymi i sześciokątnym basenem. W Monteu da Po, w rzymskim centrum Industria, poświadczona jest bazylika św. Jana. Również w Hasta (Asti) podwójna katedra poświęcona św. Janowi i św. Marii wydaje się prawdopodobna, podczas gdy w Alba Pompeia (Alba) istnieją tylko poświadczenia diecezji z V w. Na terenie Alessandrii, w Ticineto, w rustykalnej willi, rozpoznano salę z absydą w obszarze pogrzebowym, którą należy datować na V w. W prowincji Cuneo dedykacje kościoła w Busca sugerują obecność paleochrześcijańską, podczas gdy w Revello należy wspomnieć o najstarszym chrześcijańskim napisie z tego regionu, datowanym na 341 r. Interesujące inskrypcje nagrobne są znane w Aquae Statiellae (Acqui); w Augusta Bagiennorum (Bene Vagenna), w portyku rzymskiego teatru, można zobaczyć trójdzielną bazylikę z V w. Po drugiej stronie Apeninów, Albintimilium (Ventimiglia) ma architektonicznie ambrozjańskie baptysterium; Albingaunum (Albenga) (które ma ślady bazyliki paleochrześcijańskiej w katedrze) baptysterium oparte na ośmiokącie mediolańskim, które jest najbardziej znanym paleochrześcijańskim zabytkiem wybrzeża, zachowuje mozaikowe sklepienie z V w., w tym monogram Chrystusa radiato. Miasto ma również małą bazylikę w obszarze pogrzebowym, S. Calogero, zbudowaną, jak się wydaje, pod koniec IV w. i wielokrotnie przebudowywana, zależność od opactwa na wyspie Gallinaria, poświadczona co najmniej od VI w. Inne oznaki chrześcijańskiej starożytności są skromne: w Taggia być może chrzcielnica; w kościele parafialnym Finalmarina pozostałości jednonawowej bazyliki z inskrypcją datowaną na 517 r.; w Noli autorstwa S. Paragorio epigraficzne poświadczenia bazyliki i pozostałości baptysterium z VI w. W Genui (Genua) biskup Diogenes był znany w połowie IV w., ale dwa cmentarze, S. Sabina i S. Stefano, są z pewnością chrześcijańskie, gdzie znajduje się inskrypcja z 493 r. Tutaj obecność biskupów, którzy uciekli z Mediolanu, wydaje się ożywić kultywowanie świętych czczonych w Mediolanie: apostołów, św. Wawrzyńca, świętych Nazariusza i Celsusa. Na włoskiej Riwierze małe bazyliki, datowane na VI w., znajdują się w Portofino, w Portovenere (S. Pietro), jedna na wyspie Tino i w Palmaria; starszy jest cmentarz kościoła parafialnego S. Venerio w pobliżu Migliariny, który można odnieść do końca IV w. Ogólnie rzecz biorąc, można powiedzieć, że dopiero niedawno zwrócono uwagę na wykopaliska pozostałości najstarszej starożytnej obecności chrześcijańskiej w północnej części regionu. Intensywne życie średniowiecza i późniejszych wieków wzdłuż wybrzeża Ligurii rozproszyło się bardzo: nienaruszone baptysterium w Albenga jest najcenniejszym świadectwem. Badania nad obecnością emigrujących biskupów Mediolanu w Genui i wzdłuż wybrzeża będą miały szczególne znaczenie. 4. Alpes Graiae. Najważniejszą diecezją regionu jest Augusta Praetoria (Aosta), która wydaje się mieć bardziej zdecydowaną obecność chrześcijańską za sprawą Maksyma z Turynu (koniec V w.). Jednak na razie monumentalne świadectwa są późniejsze: podmiejska bazylika S. Lorenzo, na planie krzyża łacińskiego, wyróżnia się z pewnością swoim ambrozjańskim wkładem (1. połowa V w.); jest miejscem wielu grobowców biskupów Aosty. Istnieją dobre powody, aby twierdzić, że na terenie obecnej katedry istniała w epoce paleochrześcijańskiej podwójna bazylika, podczas gdy na podstawie dokładnych wykopalisk rozpoznano przedchrześcijański obszar grobowy poza murami, na zachód od miasta; był on używany również w epoce chrześcijańskiej z dwoma memoriae i małą bazyliką z wydłużoną absydą, być może poświęconą św. Genezjuszowi. W pobliskim kościele parafialnym Saint-Vincent odkryto małą bazylikę grobową (koniec V-VI w.) nad łaźniami prywatnej willi. 5. Etruria. Istnieją liczne dowody istnienia podziemnych cmentarzy, zwłaszcza w południowej części regionu (Tuscia romana). Z pewnymi wyjątkami (np. cmentarze w Chiusi i Bolsena) są to hypogea o skromnych rozmiarach, które powtarzają w większości wspólne cechy obecne również w południowym Lacjum (patrz poniżej) i w szczątkowych dowodach terytorium Sabinów i Paeligni (patrz poniżej), które można podsumować jako: ograniczone rozmiary, nieregularność wykopalisk, ponowne wykorzystanie wcześniej istniejących struktur, przewaga pochówków bez tłumów i typowe zamykanie nisz płytkami pokrytymi zaprawą. W wielu przypadkach hypogea są powiązane z kultem jednego lub większej liczby męczenników, co często prowadziło do budowy sanktuarium powyżej. W diecezji Lorium znajdują się trzy cmentarze związane z kultem męczenników: pierwszy cmentarz św. Rufina i Seconda przy dziesiątym kamieniu milowym Via Cornelia w rejonie zwanym dziś Boccea; nad cmentarzem wznosiła się budowla, obok której już na początku VI w. biskup Lorium miał zwykle swoją rezydencję, tak bardzo, że nazywano go episcopus St. Rufinae, lub episcopus ecclesiae Silvae Candidae od nazwy miejsca męczeństwa obu świętych; drugi cmentarz nosi imię S. Mario, Marty, Audifaxa i Habakuka, około dwunastu mil od Rzymu, nadal przy Via Cornelia; a trzeci, dla św. Bazylidesa, zaczynał się przy dwunastym kamieniu milowym Via Aurelia. W diecezji Acquaviva, na wsi Capena, podziemne cmentarze zachowały się w pobliżu Morlupo, w Monte della Casetta i w Rignano, ostatni z relatywnie większego kompleksu, poświęconego S. Theodorze. Hypogea Vulci i ten w rejonie Nazzano są zachowanymi zabytkami cmentarnymi diecezji Tarquinii, podczas gdy w diecezji Forum Clodii, z trzech cmentarzy wymienionych przez źródła, znany jest tylko cmentarz S. Alessandro, w pobliżu Baccano, w pobliżu którego znaleziono również pozostałości ołtarza. W diecezjach Sutri i Nepi pozostały odpowiednio katakumby S. Giovenale i S. Savinilla - lub Ss. Romano i Tolomeo - z których pierwsza wykorzystuje ponownie pomieszczenia z epoki etruskiej. Trzy hypogea - S. Eutizio, drugie, anonimowe, w pobliżu Bassano pod kościołem S. Maria de Luco, trzecie, oznaczone jako Salvatore z Rosello - pojawiają się na terytorium Ferento, podczas gdy dwa współczesne podziemne budynki, jeden w miejscowości Le Grotte, drugi w starożytnej wsi Sorrina Nova, dołączają do znacznie ważniejszego kompleksu S. Cristina w diecezji Volsinii (dziś Bolsena). Składa się on z trzech jąder, dziś połączonych ze sobą, zlokalizowanych wokół grobu męczenników, a zatem właściwych katakumb, tzw. groty S. Cristina z jej aneksami, a w strefie północno-zachodniej, tzw. obszaru Longobard. Cmentarz poświęcony Ss. Felicissima i Gratiliano jest oznaczony w diecezji Falerii, a wreszcie w Clusium (współczesne Chiusi) pozostały dwa podziemne cmentarze; anonimowy w miejscowości S. Caterina, składający się z dwóch głównych galerii, które zaczynają się od trapezoidalnego oratorium i do których biegną boczne przejścia pod kątem prostym; i drugi, znacznie lepiej znany, w S. Mustiola, składający się z serii galerii, które obecnie otaczają małą podziemną bazylikę i który, według inskrypcji i graffiti, został zbudowany w swoim pierwotnym jądrze przed pokojem religijnym. Jeśli chodzi o obszary naziemne, dla późnej epoki rzymskiej zidentyfikowano kilka grobowców o różnych typologiach w ubiegłym wieku na obszarze miejskim obecnej Civitavecchia, podczas gdy znacznie większy obszar grobowy, ok. 80 grobowców, został niedawno znaleziony na grzbiecie Pionta w pobliżu Arezzo, z udokumentowanym użytkowaniem od połowy V do połowy VII wieku. Dokumentacja dla epoki lombardzkiej jest bardziej obfita. Oprócz odkryć rozproszonych grobowców, znalezionych mniej więcej w całym regionie, zorganizowane cmentarze znaleziono w rejonie Chiusi u podnóża grzbietu Arcisa na wsi w pobliżu Portonaccio; w Fiesole, w rejonie rzymskiej świątyni, pod obecną Via di Riorbico; w pobliżu Grosseto, nekropolie Grancia i Casetta di Mota. Są to, w większości, grobowce o prostokątnej lub trapezoidalnej (antropomorficznej) formie, częściowo wykopane w ziemi i częściowo zbudowane z dużych kamiennych płyt, czasami wybrukowanych cegłami, co odrestaurowało, oprócz rodzimego materiału, bogate dobra pogrzebowe Longobardów. Mniej bogata jest dokumentacja dotycząca pierwotnych budowli kultowych w regionie. W Perugii, na obszarze pozamiejskim, znana jest tzw. świątynia S. Michele Arcangelo, na planie centralnym, powszechnie datowana na VI w. W Chiusi, choć jeszcze nie zbadane, ruiny sali kultowej pozostają nad katakumbami S. Mustiola - zaproponowano ją jako pierwotną katedrę. Podobnie, nie są jeszcze znane wyniki wykopalisk przeprowadzonych pod obecną katedrą w celu zidentyfikowania obecności lub braku starszej budowli kultowej, do której należałyby kapitele ponownie wykorzystane w późniejszym budynku. W Arezzo, oprócz wspomnianego już obszaru pogrzebowego, wykopaliska niedawno ujawniły trójnawową bazylikę z trzema absydami, uważaną za średniowieczny wygląd kościoła św. Marii i św. Szczepana. Ważniejsze są dowody dotyczące Florencji. Na obszarze podmiejskim, w pobliżu obecnego kościoła św. Felicyty, odkryto bazylikę o dużych rozmiarach o charakterze grobowym, umieszczoną nad rzymskim obszarem pogrzebowym. Na obszarze miejskim, ważne wykopaliska pod kościołem S. Maria del Fiore ujawniły pozostałości kościoła S. Reparata, w którym rozpoznano różne fazy, począwszy od paleochrześcijańskiej - trzy nawy z dużą półkolistą absydą i polichromowaną mozaikową podłogą, której datę określa się zazwyczaj na koniec V w. i początek VI w. - po wczesnośredniowieczne renowacje. Pozostaje ustalić z całą pewnością moment, w którym kościół S. Reparata uzyskał godność katedry, aspekt, który można wyjaśnić, gdy możliwe będzie dokładniejsze odczytanie informacji archeologicznych oferowanych w przeszłości przez struktury pod baptysterium S. Giovanni. Spośród dowodów wczesnośredniowiecznego miasta, na koniec, należy wspomnieć o budynku apsydy znalezionym pod średniowiecznym kościołem S. Pier Scheraggio, który, jak się wydaje, należy datować na epokę Longobardów. Jeśli chodzi o Pizę, jedyne zabytkowe pozostałości dotyczą ośmiokątnego budynku znalezionego w rejonie cmentarza monumentalnego (Camposanto) i zidentyfikowanego jako pierwotne baptysterium, datowane, najprawdopodobniej, na epokę wcześniejszą niż VII wiek; podczas gdy w Lukce wykopaliska ujawniły starożytny kompleks biskupi pod kościołem S. Giovanni i Reparata. Składa się on z sali modlitewnej, której całą absydę i część sali znaleziono, datowane na V wiek, ale być może wstawione do poprzedniego chrześcijańskiego miejsca kultu. Ta sama sala pokazuje renowacje z epoki Longobardów. Po lewej stronie kościoła znajduje się pierwotne baptysterium, składające się z budynku w kształcie czworoboku z centralną niecką, datowane na okres od V do VI w. Nowe badania dotyczące terytorium północnego Lacjum i Toskanii doprowadziły do uzyskania nowych informacji, w szczególności do lepszego zdefiniowania dowodów cmentarnych, jak w przypadku katakumb S. Theodora w Rignano Flaminio, których nowy sektor został zbadany, lub katakumb znalezionych w pobliżu Visentium, nad jeziorem Bolsena, używanych od IV do V w.; ważne odkrycia zostały dokonane na cmentarzach S. Savinilla w Nepi, S. Gratiliano i Felicissima w Falerii Novi oraz S. Giovenale w Sutri. Bardzo interesująca jest również propozycja zlokalizowania najstarszego znanego sanktuarium poświęconego archaniołowi Michałowi w strefie Castel Giubileo, przy Via Salaria. Paleochrześcijański budynek kultu należący do wiejskiej osady w południowej Etrurii badanej w Mola di Monte Gelato, na wsi Faliscan, został przypisany do początku V w. i znajduje się w powiązaniu z obszarem pogrzebowym, najwyraźniej używanym przez lokalną społeczność, co prawdopodobnie należy rozpatrywać w powiązaniu z castrum Capracorum; mała sala należąca do podobnego kontekstu znajduje się w strefie Ischia di Castro i jest datowana na VI-VII w. na podstawie wyposażenia grobowego grobowców do niej dołączonych; inny wiejski kościół znajdował się na terenie Orte (miejscowość Le Cese), a ostatni został zidentyfikowany w Cava Santi, wzdłuż Via Amerina. Terytorium Bracciano, ostatecznie, było przedmiotem całkowitego ponownego zbadania, ze wszystkimi jego paleochrześcijańskimi obecnościami, podczas gdy ważne badania archeologiczne miały miejsce na terenie podmiejskiej diecezji Silva Candida. W Toskanii nowe badania pozwoliły na dokładniejsze zdefiniowanie katakumb S. Caterina i S. Mustiola w Chiusi i doprowadziły do odzyskania katakumb na wyspie Pianosa, poza identyfikacją pewnych pochówków z epoki Longobardów w pobliżu katedry w Pizie. Na terytorium Arezzo jednak prześledzono fazy osadnictwa średniowiecznego kościoła parafialnego Retina, umieszczając jego pochodzenie między późnym antykiem a wczesnym średniowieczem oraz Pieve di S. Pancrazio w Sestino. Dalsze badania rzuciły wreszcie nowe światło na wczesnośredniowieczne fazy katedry w Roselle i powiązanych obszarów pogrzebowych w obszarze Grosseto. 6. Umbria i Picenum. W Ankonie do tej pory odnaleziono trzy obszary pogrzebowe o pochodzeniu niechrześcijańskim; były one niewątpliwie używane przez społeczność począwszy od IV w. Od 1879 roku znane jest oratorium, poświęcone, jak się wydaje, Flaviusowi Evintiusowi Veteranusowi, z mozaikową podłogą, datowaną na okres między końcem IV a początkiem V wieku, wokół którego znajdują się grobowce zbudowane z dachówek. Drugi obszar to udokumentowany obszar wokół i pod kościołem S. Maria della Piazza, z licznymi grobowcami ze ścianami z wapiennych płyt, również pokrytymi dachówkami, których epigraficzne i rzeźbiarskie pozostałości świadczą o jego użytkowaniu aż do wczesnego średniowiecza. Trzeci obszar jest poświadczony na północnej ścianie grzbietu Astagno, z odkryciem ok. 60 grobowców zbudowanych z dachówek, wszystkie zorientowane z północy na południe, być może w celu nawiązania do memoria S. Stefani, znanego z przejścia św. Augustyna, którego lokalizacja jest nadal przedmiotem debaty. Do tych trzech obszarów można dodać grobowce odkryte na Guasco Ridge w rejonie obecnie opuszczonych rzymskich budowli, które tam istniały, a z pewnością były starsze niż bazylika św. Wawrzyńca (patrz poniżej). W Osimo niektóre znaleziska składające się z sarkofagów i inskrypcji, dziś w dużej mierze zachowanych w Duomo, zostały powiązane z obszarem pogrzebowym związanym z pamięcią męczennika Florentiusa, wspomnianego w Martyrologium Hieronima, być może również miejscem pierwotnej katedry. W Tolentino epigraf znanego sarkofagu Fl. Iuliusa Caterviusa wspomina o panteum cum trichoro zbudowanym na cześć zmarłego przez jego żonę Sewerynę - z którą później powiązano kościół o tej samej nazwie. Na planie sprzed prac rekonstrukcyjnych kościoła w 1822 r. pomnik jest nadal widoczny. Wspomnienie o nim pozostało w małym pomieszczeniu zwanym "więzieniem S. Catervio" pochodzącym z czasów rzymskich, podczas gdy fragmenty mozaiki z wizerunkiem pawia mogą być dowodem na istnienie budowli o charakterze chrześcijańskim z nim powiązanych. W starożytnej Cluanie (dziś Porto Civitanova) wokół kościoła poświęconego św. Maro - w którym znaleziono pozostałości mozaikowych podłóg datowanych na V w. - niektóre grobowce i fragmenty epigraficzne wskazują na obecność chrześcijańskiego cmentarza już w IV w. Do okresu Longobardów należy wreszcie nekropolia Castel Trosino, która dostarczyła bogatych dóbr grobowych. Jeśli chodzi o miejsca kultu, w Ankonie kościoły S. Lorenzo i S. Maria della Piazza oferują typową ikonografię bazylikową: pierwszy, w rejonie Kapitolu, po okresie opuszczenia wskazanym przez wspomniane już grobowce, jest trójnawowy, z absydą i pokrywa się z poprzecznym ramieniem obecnego kościoła S. Ciriaco; miał wejście na poziomie obecnej kaplicy Ukrzyżowanego i absydę w kaplicy Madonny. Pozostałości mozaikowej podłogi umieszczają ją w kontekście VI w. Druga, na obszarze obok portu i wewnątrz - bardzo blisko - murów miejskich, jest również trójnawowa, z oryginalną absydą w nawie głównej i drugą dodaną później do prawej nawy. Liczne pozostałości podłogi dokumentują podwójną fazę konstrukcyjną w kontekście V i VI w. W Fano, pod obecną katedrą poświęconą Matce Boskiej, podczas prac restauracyjnych (1934-1938) znaleziono trójnawowy budynek z absydą i interkolumnami, być może podwyższonym prezbiterium i przedsionkiem. Mozaikowa dekoracja podłogi absydy przedstawia kantar otoczony dwoma pawiami, z których wychodzą gałęzie akantu, zwieńczone monogramem chrystologicznym, datowanym na V lub VI w. W Ascoli Piceno, w budowlach tworzących obecny kompleks biskupi, podejmowano próby odczytania (choć przy zastosowaniu wyraźnie odmiennej chronologii) wcześniejszych faz, które w przypadku baptysterium, odizolowanego od budynku kultu, można lepiej ukonkretnić dzięki odkryciu starożytnej niecki chrzcielnej oraz kilku gruntownie przebudowanym strukturom należącym do prawdopodobnej apsydy. W Teramo (Interamnia Praetuttianorum), w rejonie obecnego kościoła S. Maria dei Pompetti (średniowiecznego S. Getulio), pozostałości triforium, które ponownie wykorzystuje klasyczne elementy, przypisano starożytnej katedrze S. Maria Aprutiensis, datowanej na VI w. Pozostałości pomieszczeń z polichromowanymi mozaikowymi podłogami znaleziono niedawno w Monte Giove, w mieście Penna S. Andrea, i prawdopodobnie przypisano je budynkowi kultu poświęconemu św. Piotrowi, znanemu z lokalnej tradycji. W przypadku najstarszej epoki, o ile wiadomo obecnie, Umbria nie pozwala nam określić rozmiaru i charakteru zlokalizowanych miejsc pochówku. Te, z wyjątkiem małego hypogeum ledwo widocznego poniżej kościoła św. Wiktora w Otricoli, i tego większego - które nawet ostatnie badania ujawniają jako charakteryzujące się znaczną długością trwania w czasie i stłoczeniem pochówków - istniejące obok Villa S. Faustino (Massa Martana), wszystkie, w kilku zidentyfikowanych, znajdują się nad ziemią. W Narni skąpe dowody są powiązane z pochówkiem św. Juwenalisa i późniejszego biskupa Kasjusza w pobliżu murów miejskich i na obszarze poniżej obecnej katedry; podczas gdy w Terni wykopaliska z XVII w. wydają się ujawniać ziemne grobowce i sarkofagi związane z pamięcią męczennika Walentyna. W Spoleto z drugiej strony różne jądra cmentarne świadczą o obecności wielu obszarów o różnych funkcjach wokół obwodu murów. Od grobu św. Piotra wzdłuż Via Flaminia, do grobu św. Grzegorza, uważanego za największy w mieście, do pochówków związanych z tradycyjną pamięcią św. Konkordiusza i św. Poncjana, do domniemanych paleo-chrześcijańskich obszarów wokół kościoła św. Tomasza, do tego związanego z kościołem św. Sabinusa, do tego, w końcu, pod kościołem Świętych Apostołów, który dostarczył szesnaście kamiennych sarkofagów z dachami spiczastymi i innych wykonanych z terakoty, w których pochowano biskupa Spesa i członków kościoła Spoletine. W Foligno, poniżej współczesnej katedry św. Felicjana, odkrycie grobowców zbudowanych z dachówek świadczy o obecności starożytnego miejsca pochówku związanego z pamięcią męczennika. Do późniejszej epoki należą nekropolie Nocera Umbra. Pierwszym, już znanym, jest rozległy cmentarz Longobardów, znaleziony pod koniec poprzedniego wieku, który dostarczył kosztownego wyposażenia grobowego, które można przypisać do przedziału chronologicznego, który sięga od końca VI w. do całego VII w. Do tej samej epoki można przypisać inne jądro cmentarne, w obecnym Piazza delle Medaglie d′Oro, które zostało zniszczone: trzecie wreszcie, w rejonie Pettinara, zachowało się przez około jedną trzecią swojego zasięgu i, chociaż pochodzi z tego samego okresu, powinno zostać przypisane ludności tubylczej. Dowody architektoniczne regionu są notorycznie powiązane z dwoma słynnymi zabytkami diecezji Spoletine: Sant′Angelo de Spoleto i tak zwaną świątynią Clitunnusa. Pierwszy - trójnawowy budynek z transeptem i absydą zamkniętą bocznymi kaplicami - jest wynikiem różnych działań konstrukcyjnych, z których pierwsze wydaje się pochodzić z okresu zawartego między końcem IV a V w. Druga, choć o dyskusyjnej dacie i przeznaczeniu, oferuje niezwykłą typologię, która przypomina świątynię w antis. Nadal w Spoleto należy również wspomnieć o kościele Świętych Apostołów z trzema nawami bocznymi podzielonymi pilastrami i transeptem z potrójną absydą oraz pomieszczeniu związanym z klasztorem św. Marka, którego pozostałe mozaikowe podłogi zgadzają się z chronologią końca VI w. poświadczoną listami Grzegorza Wielkiego. Jeśli chodzi o pozostałe terytoria, istnieje niewiele zachowanych dowodów paleochrześcijańskich zabytków, czy to w ruinach, czy też identyfikowalnych w późniejszych budynkach. Tak więc wOtricoli, w Podere Civitella, pozostały ruiny prawdopodobnie apsydy należącej do budynku, który inskrypcja z VII w. wspomina jako połączony z baptysterium z dedykacją Marcellusa. Nadal w Otricoli, bardziej starożytne struktury są widoczne w kościele Madonna del Buon Consiglio, podczas gdy w tym już wspomnianym kościele św. Wiktora, w pobliżu biegu Tybru, dziś całkowicie przebudowanym, jedynym zachowanym dowodem jest płyta ołtarzowa z inskrypcją biskupa Fulgencjusza i krzyżem między dwoma barankami, który można przypisać do połowy VI w. W Pesaro, wreszcie, poniżej i niemal wewnątrz obwodu obecnej katedry, wykopaliska wydobyły na światło dzienne niektóre struktury i pozostałości mozaikowej podłogi, które przypisano, choć z dużą dozą niepewności, VI w. W Marche liczba znanych grobowców wzrosła, wzbogacona o identyfikację małego obszaru pogrzebowego w strefie Attiggio, w pobliżu Fabriano (Ancona), przypisywanego VI-VII w. i podobnego pod względem typologii do grobów nekropolii Castel Trosino; o groby Esanatoglia (Macerata), które najprawdopodobniej były częścią cmentarza połączonego z budynkiem kultu, oraz o analizę cmentarza S. Emidio alle Grotte w Ascoli Piceno. Nowe badania doprowadziły do lepszego zrozumienia Kościoła Świętych Męczenników w Osimo, którego pochodzenie można powiązać z jednym lub kilkoma czczonymi grobowcami; wykopaliska objęły również zabytki strefy Pesaro, gdzie oprócz nowych i istniejących już nabytków katedry, zidentyfikowano paleochrześcijańską bazylikę w Colombaro, którą prawdopodobnie należy uznać za bazylikę S. Cristoforo ad Aquilam. Jednocześnie ponowne zbadanie dowodów dotyczących sarkofagu Flaviusa Iuliusa Caterviusa w Tolentino umożliwiło zidentyfikowanie niektórych pozostałości muru mauzoleum, w którym pierwotnie się znajdował, zatartego przez przebudowę katedry w XIX wieku, i zrekonstruowanie jego okrągłego planu wyposażonego w trzy wielkie nisze. Następnie, bardzo interesujące jest rozpoznanie późnej fazy antycznej, która przyniosła fortyfikacje amfiteatru w Ankonie, co prawdopodobnie należy rozpatrywać w powiązaniu z wydarzeniami wojny grecko-gockiej. W pobliżu tego samego miasta, ponadto w Montemarciano, budynek apsydy z III w., z pewnością przeznaczony do celów kultu w epoce paleochrześcijańskiej, został później zajęty przez pochówki, co jest wyraźnym wskazaniem na obecność osady. W Umbrii jednak zrozumienie dotyczące katakumb Villa S. Faustino w Massa Martana zostało wzbogacone o odkrycie małego budynku kultu, zbudowanego w tym samym czasie co obszar pogrzebowy w IV-V w. 7. Sabines i Paeligni. Odkrycie w Rieti niektórych epigrafów nagrobnych na terenie obecnego cmentarza, poza starożytną Bramą Interocrina, zasugerowało obecność obszaru pogrzebowego również o charakterze chrześcijańskim, w którym rozwinął się kult św. Eleuteriusza, któremu poświęcono bazylikę, znaną już pod koniec VIII w. Kult męczenników jest udokumentowany od V w. również w Amiternum (Mart. hier., 24 lipca), gdzie ponadto monumentalna lokalizacja jest bardzo wyraźna. Tutaj (dziś S. Vittorino) wokół grobu męczennika Wiktoryna, złożonego w mauzoleum, rozwinął się, począwszy od IV w., podziemny cmentarz, który był stale odwiedzany i połączony z sanktuarium na powierzchni. W hypogeum wyróżnia się intensywna strefa pochówku o charakterze retrosanctos, w przeciwieństwie do innej z pokojami rodzinnymi i odizolowanymi grobowcami. Cmentarz naziemny jest również udokumentowany w podmiejskiej części starożytnej Forcony (dziś Civita di Bagno) w pobliżu pierwotnej katedry miasta poświęconej S. Massimo; a także w Corfinium, w obszarze tzw. kaplicy S. Alessandro - która była częścią kompleksu katedry w Valva - niedawno odkryto grupę pochówków na wielu poziomach, które rozwinęły się wokół mauzoleum. Katakumby, które oferują bardzo podobne cechy do hypogea w Lacjum, są znane w końcu w Castelvecchio Subequo. Rozwinęły się w dwóch ortogonalnych ramionach, z pochówkami w loculi i arcosolia zamkniętymi tynkowaną cegłą, a także formae na podłodze. Znaleziska epigraficzne i ceramiczne umieszczają to hypogeum - być może nie jedyne - w IV w.; jest ono połączone z obszarem nadziemnym, zidentyfikowanym tylko częściowo, poprzez obecność glinianych grobowców oznaczonych ścianami i pokrytych, ogólnie rzecz biorąc, dużymi płytkami. Jeśli chodzi o architekturę, do dziś zachowało się niewiele monumentalnych dowodów z okresu wcześniejszego niż średniowiecze. Ostatnie badania obszaru amfiteatru starożytnego Amiternum odrestaurowały pomieszczenie z apsydą, z pozostałościami mozaikowej podłogi i widocznymi śladami użytkowania przez społeczność chrześcijańską. W Casalbordino, w diecezji Chieti, wykopaliska przeprowadzone w ostatnich latach ujawniły bazylikę składającą się z sali z apsydą, trzech naw i mozaikowej podłogi, wielokrotnie przerabianą na przestrzeni lat i powiązaną z klasztorem S. Stefano ad rivam maris. Początkowa chronologia bazyliki wydaje się być zlokalizowana w IV wieku, a pierwsza rekonstrukcja datowana jest na drugą połowę tego samego wieku. Istnieje wiele aktualizacji dotyczących miejsc pochówku znalezionych w Abruzji w ostatnich latach, wśród nich katakumby uzupełnione naziemnym miejscem pochówku w Castelvecchio Subequo i pochówki związane z klasztorem benedyktyńskim w pobliżu opactwa Monte Santo w Civitella del Tronto; inne jądro pochówku charakteryzuje obszar kościoła S. Giovanni in Venere w Fossacesia, w powiązaniu z materiałami ceramicznymi z VI-VII w., podczas gdy w Lanciano niektóre grobowce świadczą o bizantyjskim i longobardzkim osadnictwie. We wczesnym średniowieczu inne cmentarze zajmowały obszar obok katedry w Teramo i strefy Penne, która również prawdopodobnie była związana z katedrą paleochrześcijańską. Pozostałości należące do połączonego kompleksu kościelnego pojawiły się w Loreto Aprutino, na obszarze charakteryzującym się pochówkami zorganizowanymi poza pomieszczeniem, które w VI-VII w. musiały pełnić funkcje kultu, a także inne budynki, z których jeden był używany jako baptysterium; również nekropolie w Petrano i Santangelo w prowincji Chieti, używane do VIII-IX w., prawdopodobnie wskazują na obecność ważnego kompleksu kultu. Inne badania potwierdziły paleochrześcijańskie fazy Alba Fucens, ze świadectwami dotyczącymi zarówno budynków kultu, jak i miejsc pogrzebowych; zrozumienie kompleksu biskupiego w Corfinium wzrosło, podczas gdy w Sulmonie identyfikacja fresku przypisywanego VIII w. przyczynia się do rekonstrukcji etapów budowy kościoła S. Gaetano. W ostatnich dekadach zwrócono uwagę, w szczególności, na osady monastyczne w Abruzji, jak w przypadku badań kompleksu św. Stefana w Rivo Maris w Casalbordino (Chieti) lub rekonstrukcji późnego antyku i wczesnego średniowiecza w klasztorach S. Pietro w Campovalano i S. Clemente w Vomano. Nowe dowody pochodzą wreszcie z Molise, gdzie najważniejszą interwencją, wciąż w toku, jest badanie ważnego kompleksu monumentalnego S. Vincenzo w Volturno. Wczesnośredniowieczne cmentarze odkryto w S. Maria di Casalpiano w pobliżu Casacalenda, gdzie grobowce zajmują struktury należące do willi, oraz w Larinum, w obrębie rzymskiego amfiteatru. Inne trwające badania dotyczą ecclesia baptismalis w Monteroduni, w pobliżu Isernii (M. Raddi). 8. Lacjum i Kampania . Najstarsze starożytne świadectwa chrześcijaństwa w Kampanii, jak również ogólnie dla orbis christianus antiquus, mają charakter cmentarny zarówno nad ziemią, jak i pod ziemią. Pierwsze pojawiają się jako ciągłość w użytkowaniu wcześniej istniejących miejsc pochówku o charakterze niechrześcijańskim. W tym sensie nie można oczywiście mówić o innowacjach co do typologii pochówków, z wyjątkiem symboliki dekoracji i należących do nich formuł epigraficznych, jak pokazują np. odkrycia w Ostii (S. Ciriaco przy 7. kamieniu milowym via Ostiense; obszar S. Ercolano; obszar S. Aurea), w Portus i w Cimitile (Nola). Jeśli chodzi o cmentarze podziemne, konieczne jest postępowanie zgodnie z regionalnym rozróżnieniem w zależności od niektórych lokalnych typologii. W S Lazio ostatnie badania ujawniły szereg małych podziemnych cmentarzysk, prawdopodobnie powiązanych ze społecznościami wiejskimi - Vico Moricino (Anagni), S. Ilario ad Bivium (Colleferro), Paliano, Subiaco - charakteryzujących się skromnymi rozmiarami, ponownym wykorzystaniem istniejących wcześniej struktur, zwłaszcza hydraulicznych, pochówkami w zamkniętych loculi ze strukturami pokrytymi tynkiem, datowanymi w większości przypadków na erę nie wcześniejszą niż IV w. Obok nich, niektóre hypogea diecezji podmiejskich (S. Alessandro w diecezji Nomentum, cmentarz w Zotico i Ad decimum w diecezji Labicum oraz S. Senatore w Albano) oferują bardziej wyrazistą i złożoną ikonografię z obecnością, czasami, czczonych grobowców (S. Alessandro, Zotico i S. Senatore), które modyfikowały ich oryginalne struktury i znacznie przedłużyły ich żywotność. Znacznie bardziej rozległe są sieci cmentarne katakumb neapolitańskich, które prezentują o wiele bardziej rozwinięty aspekt. Ciągłość życia kompleksów cmentarnych, nawet przez wiele stuleci po ich pierwotnym użytkowaniu, jest ponadto związana z wstawieniem do nich budynku kultu o charakterze męczenniczym, który zmienia ich naturę i wygląd, często dając życie bardzo wyodrębnionym osadom - obecność klasztorów, bibliotek, łaźni, xenodochia itd. - celów pielgrzymkowych, a czasami nawet katedr, które były późniejszymi czynnikami urbanizującymi w kształtowaniu średniowiecznego miasta. Tak jest na przykład w przypadku bazyliki odkrytej w Pianabella (Ostia), która świadczy, w obecnym stanie badań, o budynku o charakterze męczenniczym z typologiami pochówku, które przypominają bazylikę na cześć męczennika Agapita w Palestrinie, która również została zbudowana na terenie pochówku i obdarzona najprawdopodobniej godnością katedry; i kompleksu, również w Ostii, zbudowanego wokół memoria S. Aurea, które dało początek średniowiecznemu grodu Gregoriopolis, który nadal istnieje. Również w Portus, na granicach znanej nekropolii Isola Sacra, kompleks związany z kultem męczennika Hipolita miał powstać, później jako siedziba biskupia we wczesnym średniowieczu, gdzie prymitywne memoria jednej nawy i absydy, zbudowane w istniejących wcześniej pomieszczeniach, rozwinęło się w większy budynek z trzema nawami i prawdopodobnymi aneksami, a w fazie średniowiecznej, w basenie chrzcielnym w lewej nawie. (Wykopaliska są w toku.) Sanktuarium zbudowane nad ziemią na wspomnianym już cmentarzu S. Alessandro przy Via Nomentana zostało podzielone na wiele czczonych memoriae, które warunkowały jego ikonografię i fazy budowy, które rozciągały się na średniowiecze. Ale najbardziej spektakularny przykład stanowi kompleks Cimitile, w pobliżu Noli, na którego terenie cmentarnym Paulinus, zaczynając od pierwszego miejsca kultu pamięci - tak zwanej bazyliki E - i poprzez wielką absydę na W, zbudował wielki kompleks wokół grobu męczennika Feliksa. Składał się on z bazyliki z trójpłatową absydą, tak zwanej bazyliki Świętych Męczenników, bazyliki S. Calionio oraz bazyliki S. Tommaso i S. Stefano, a także budynków klasztornych i różnych aneksów. W Capua można rozpoznać pozostałości czterech budynków kultu, zaczynając od tak zwanej bazyliki Apostolorum, zbudowanej za Konstantyna, którą ostatnio utożsamiono z budowlą z absydą i trzema nawami, w centrum starożytnego miasta, w pobliżu Via Appia. Również miejski jest kościół S. Maria Maggiore, którego obecny plan z pięcioma nawami powtarza być może oryginał, datowany, na podstawie dekoracji mozaikowej, na 2. połowę VI w. Z drugiej strony kościół S. Stefano Maggiore, z trzema nawami i trzema absydami, wzniósł się w strefie pozamiejskiej, nawet jeśli jego wykorzystanie jako cmentarza pozostaje do dziś niepewne. Wreszcie, nad obszarem pogrzebowym, być może obok prymitywnej cella memoriae, wzniosła się bazylika poświęcona S. Prisco, z trzema nawami, która zachowuje, w kaplicy S. Matrona, duże ślady oryginalnej dekoracji mozaikowej, datowanej ogólnie na koniec V w. Dyskusyjnej chronologii w kontekście epoki Longobardów - chociaż z prawdopodobnie starszymi oryginalnymi jądrami - podlegają kompleksy Atripalda i Prata zbudowane nad obszarami pogrzebowymi starożytnego Abellinum (Avellino). Bazylika z pięcioma nawami, zbudowana nad grecką świątynią, oferuje w Cumie baptysterium z okrągłym basenem zbudowanym w miejsce apsydy. Wreszcie baptysterium Nocera Inferiore jest powszechnie datowane na drugą połowę VI wieku. Ma plan koła z apsydą na zachodzie, obszernym obejściem oddzielonym od centralnej sali piętnastoma parami kolumn i basenem, który jest okrągły wewnątrz, ośmiokątny na zewnątrz, bogato zdobiony i zwieńczony baldachimem. Jeśli chodzi o terytorium Lacjum, na południe od Rzymu, oprócz nowych informacji na temat znanego już kompleksu monumentalnego S. Ilario ad Bivium (Valmontone), liczne badania dotyczące terytorium Ostii wydają się mieć szczególne znaczenie; wśród nich jest niedawna identyfikacja dużej bazyliki wyposażonej w aneks o okrągłej formie, w której zaproponowano, że można dostrzec katedrę Konstantyna z powiązanym baptysterium. Wykopaliska umożliwiły dokładne rozróżnienie faz katakumb S. Senatore w Albano Laziale, podczas gdy lokalizacja bazyliki martyrologicznej św. Prymusa i Felicjana w Nomentum oraz cmentarza paleochrześcijańskiego w Velletri stała się możliwa dzięki ponownemu zbadaniu dokumentacji archiwalnej. Natomiast w katakumbach S. Quirico, w pobliżu Paliano, stał mały kościół, którego pozostałości zostały znalezione. Również Kampania wzbogaciła się o nowe paleochrześcijańskie obecności, takie jak faza związana z początkami kościoła S. Paride w Teano i kompleks architektoniczny obok kościoła S. Vito w Sele (Salerno), gdzie można zidentyfikować budynek kościelny datowany na okres między końcem V a VI w. Do tego samego przedziału chronologicznego można przypisać teren pogrzebowy przyłączony do bazyliki S. Biagio w Castellamare di Stabia. Ponadto nekropolia znaleziona w rejonie willi morskiej w Torre del Greco (dzielnica Sora) datowana jest na drugą połowę V w., podczas gdy inny rozległy teren pogrzebowy połączony z budynkiem kultu, który można przypisać do IV w., został odkryty w Atripalda. Natomiast w Frigento uzyskano informacje na temat wczesnośredniowiecznej fazy kościoła S. Maria Assunta i ogólnie na temat osady, która do niego należała. Dużą uwagę poświęcono również paleochrześcijańskim działaniom starożytnej Kapui (obecnie S. Maria Capua Vetere), w szczególności otoczeniu pierwotnego budynku chrzcielnego, kościoła biskupiego i katakumb św. Augustyna. Nowe badania stale dodają ważne wkłady związane ze znanymi już zabytkami, takimi jak neapolitańskie katakumby S. Gennaro i S. Gaudioso lub kompleks S. Felice w Cimitile. Wreszcie, ponownie w Neapolu, na obszarze bardzo blisko katedry, badania kompleksu Carminiello ai Mannesi, rzymskiej insuli, która była aktywna do V-VIII w., są bardzo interesujące. 9. Apulia i Kalabria. Chociaż w odniesieniu do obszarów pogrzebowych obserwacje sformułowane dla poprzedniego regionu są ważne, szczególne cechy, również związane z odmienną naturą geologiczną terenu, są ukazane przez serię małych hypogea zlokalizowanych w Apulii (It. Puglia). Wzdłuż łuku wybrzeża Gargano znajdują się różne grupy podziemnych cmentarzysk o technicznych i morfologicznych cechach wykopalisk i konstrukcji grobowców, które przypominają przykłady z Sycylii i Malty: loculi i arcosolia w naturalnych wnękach i ścianach skalnych połączonych z obszarami nadziemnymi za pomocą form i grobowców w skale o zakrzywionych żebrach, prostych pomieszczeniach i monumentalnych obszarach z sarkofagami, czasami wyposażonych w "baldachim" (np.: Siponto, stanowiska Capparelli i Iunitite w pobliżu Manfredonii; Mattinata, stanowisko Salatella w pobliżu Vieste; Monte Pucci; Ischitella; Cagnano Varano). Te same cechy można znaleźć również w niektórych hypogeach obszaru Matery i Canosa, gdzie kompleks S. Sofia, który wziął swoją nazwę od kościoła cmentarnego o tej samej nazwie powyżej, jest podzielony na dwa poziomy. W Venosa (starożytna Wenezja), ponadto, obok chrześcijańskich hypogea, odkrycie podziemnych żydowskich jąder cmentarnych stwarza interesujące problemy dla relacji kulturowych między dwiema społecznościami religijnymi. Później, począwszy od ostatniej ćwierci VI w., obszary pogrzebowe związane z obecnością osad Longobardów (np. nekropolia w Benewencie) nabierają szczególnego zainteresowania, ze względu na szczególną typologię pochówków, a zwłaszcza ze względu na zwyczaj chowania zmarłych z osobistymi wyposażeniem grobowym, czasami dość drogim. Ponadto, są one obok innych, które ostatnie badania coraz bardziej ujawniają, należących do społeczności tubylczych (np. cmentarze w Ruvo, Canne, na terytorium Matery, w Calle w pobliżu Tricarico, Boscosalice w pobliżu Pisticci i miejscowość St. Peter Mandurino w pobliżu Taranto). Jeśli chodzi o miejskie budynki kultu, w Ventaroli kościół S. Maria in Foro Claudio, z trzema nawami i triforium na fasadzie, wydaje się pochodzić z VIII w.; budynek, przeciwnie - składający się z dużej przestrzeni absydy z dwoma skrzydłami bocznymi - wydaje się należeć do epoki Longobardów (koniec VI w.) i jest obecnie włączony do katedry w Benewencie. W tym samym mieście kościół (z dwiema nawami i absydą) S. Ilario a porta Aurea powinien być przypisany, jak się wydaje, do VII w. W Siponto niedawna hipoteza proponuje umiejscowienie baptysterium, być może na planie ośmiokątnym, na miejscu obecnego kościoła S. Maria, na osi z bazyliką katedralną o tej samej nazwie, której pochodzenie powszechnie uważa się za datowane na koniec IV w. W późnej epoce rzymskiej obecność kilku małych oratoriów z absydami i grobowcami w środku, w okolicy forum Herdonii, świadczy o ponownym wykorzystaniu rzymskich budynków publicznych. W Canosa (starożytnym Canusium) znane jest wielkie baptysterium S. Giovanni, zbudowane na planie dwunastokątnym, z czterema kaplicami na osiach i zakrzywionym atrium; ma podwójne obejście oznaczone kolumnami z okrągłym wewnętrznym perybolusem i siedmiokątnym b asenem, i wydaje się, że w tej dojrzałej fazie można je datować na pierwszą połowę VI w.; nie znamy jednak żadnego monumentalnego śladu z sali katedry, niezależnie od tego, czy jest on identyfikowany z kościołem S. Salvatore, który źródła umieszczają przed baptysterium, czy z innym pobliskim kościołem S. Maria, o którym również wspominają teksty literackie. Religijną topografię Canusium uzupełnia kościół S. Leucio, być może w rejonie starożytnego Capito lium, którego mozaikowa dekoracja podłogowa jest datowana na VI w., a także kościoły S. Pietro i S. Giovanni e Paolo, wymienione w źródłach, a także kościół S. Sabino, w którym występuje wiele ponownie wykorzystanych materiałów paleochrześcijańskich. Do fazy longobardzkiej należy datować opactwo Świętej Trójcy w Venosa, uzupełnione domniemanym domem gościnnym częściowo przymocowanym do fasady kościoła. W Trani wykopaliska ujawniły, pod obecną katedrą, bazylikę z VI w. poświęconą Matce Bożej. Jest to budynek z trzema nawami, z parami kolumn i mozaikową podłogą, który wykazuje różne rekonstrukcyjne interwencje począwszy od epoki longobardzkiej. W Bari badania ujawniły również fazę poprzedzającą obecną katedrę. Jeśli chodzi o Egnathię, kompleks biskupi z bazyliką nazwaną na cześć biskupa Rufentiusa został zbudowany w centrum miasta wzdłuż skrzyżowania Via Traiana. Składa się on z bazyliki z trzema nawami poprzedzonymi przedsionkiem. Baptysterium, wstawione w kompleks pomieszczeń dołączonych do bazyliki i które, podobnie jak ona, ponownie wykorzystuje istniejące wcześniej konstrukcje, przypomina swoim kwadratowym układem i basenami w centrum, które łączą prostokątny basen z półkolistą misą, typologie, które nie tylko znajdują się w Salonie, ale są również rozsiane w całym Illyricum i greckim Wschodzie między V a VI wiekiem, chronologię, która ponadto jest potwierdzona przez pozostałości mozaikowej podłogi sali. Nadal w Egnathii wykopaliska odrestaurowały inny budynek kultu w dwóch fazach: pierwsza z jednonawową apsydą, której chrześcijański charakter pozostaje niepewny, datowany na okres między końcem IV a V wiekiem; drugi z trzema nawami i zorientowaną absydą, należący do wieków wczesnego średniowiecza. Chrzcielnica w kształcie krzyża i ślady sąsiadujących ze sobą budynków o niepewnej definicji to to, co pozostało w Belmonte koło Altamury, podczas gdy pozostałości bazyliki paleochrześcijańskiej - która jest prawdopodobnie starożytną katedrą - z fragmentami podłogi i kolumnami, znajdują się w Kannach. W Crepacore, niedaleko Orii, kościół S. Pietro jest, według niedawnej chronologii, kościołem bizantyjskiego castrum, który porównywano do niektórych kościołów sycylijskich i który wykazuje analogie, w Apulii, do krypty Annunziata w Erchie, kościoła Seppannibale i do Centopietre w Pat?. Być może mozaiki zachowane w sklepieniu i kopule kościoła S. Maria w Casaranello należy datować na połowę V w. Budynek ten, w świetle najnowszych odkryć, okazał się mieć plan krzyża z niezwykłym przedłużeniem nawy, później flankowanej dwoma nawami bocznymi. Kościół S. Giovanni al Sepolcro w Brindisi pochodzi z paleochrześcijańskiej budowli, później zmodyfikowanej w epoce romańskiej, podczas gdy kościół S. Pietro w Otranto, na planie krzyża wstawionego w czworokąt, pochodzi z epoki dominacji bizantyjskiej. W Apulii do bogatej panoramy znanych paleochrześcijańskich struktur dołączyły pewne ważne odkrycia, jak w przypadku kompleksu architektonicznego S. Giusto (Lucera), który można przypisać do końca V do VI wieku, który składał się z bazyliki do celów kultu, innej o przeznaczeniu pogrzebowym, budynku chrzcielnego i innych pomieszczeń, być może związanych z siedzibą biskupią. Inny budynek kultu, czynny w okresie między V a X wiekiem, oznaczał obszar w pobliżu Vaste (Lecce). Ważne odkrycie miało również miejsce w Faragoli, niedaleko od Ascoli Satriano (Foggia), gdzie wraz z widocznymi pozostałościami całej osady wyłonił się kościół, którego tożsamość, jak zaproponowano, jest tożsamością bazyliki paleochrześcijańskiej związanej z kultem S. Potito i biskupstwem Ascoli. Wyniki badań przeprowadzonych w kościele S. Maria z Siponto i w katedrze w Barletta umożliwiły ponadto identyfikację faz paleochrześcijańskich, jak również w przypadku kościoła S. Pietro w Crepacore (Brindisi) i przyległego cmentarza, datowanego dziś na VII wiek. Hypogeum charakteryzujące się grobowcami i grobami typu arcosolium zostało z kolei zbudowane między końcem IV a V w. w historycznym centrum Tarentu (w rejonie Palazzo delli Ponti). Zidentyfikowano również pozostałości bazyliki Zbawiciela w Canosa, znalezione na obszarze przed baptysterium, podczas gdy w Bitonto odkryto katedrę paleochrześcijańską poniżej katedry średniowiecznej, a także kościół S. Apollinare w Rutigliano dostarczył śladów należących do fazy wczesnego średniowiecza. W Belmonte, niedaleko Altamury, w końcu udało się rzucić nowe światło na sytuację ecclesia baptismalis poświadczonej od V do VIII w. Przechodząc do Kalabrii, poza różnymi świadectwami wczesnośredniowiecznych nekropolii, które odkryto w prowincji Kroton, w Bova Marina zbadano osadę, której istnienie datowane jest na VI-VII w., wśród której budynków rozpoznano żydowską synagogę, datowaną na pierwszą połowę IV w.; w Catanzaro natomiast wiejska willa z późnego antyku była zajmowana w VI i VII w. przez nekropolię, która później z kolei ustąpiła miejsca kościołowi S. Maria di Zarapotamo. W strefie Castrovillari (localit? Sassone) osada wczesnośredniowieczna jest poświadczona obecnością budynku kultu i nekropolii z monumentalnym grobowcem; kościoła przypisanego do epoki bizantyjskiej i cmentarza z VII w. zostały znalezione w Presinace di Nocara, podczas gdy w Taureana (Palmi) inny mały kościół z wczesnego średniowiecza jest widoczny na podstawie niektórych pozostałości. Przebadano pomieszczenia w pobliżu Vibo Valentia, na terenie Piscino di Piscopio, należące, jak sugerowano, do kompleksu kościelnego z IV w. Obecność struktur związanych z dwoma budynkami kultu zbudowanymi w VII w. w rejonie katedry Rossano Calabro, ostatecznie pozwala na rewizję jej daty wstecz. 10. Lucania i Brutium. Istnieje niewiele monumentalnych dowodów chrześcijaństwa w tym regionie: w kontekście pogrzebowym najbardziej znanym dziś kompleksem pozostaje cmentarz sub divo w Tropei, który rozwinął się, jak się wydaje, wokół zachowanego cubiculum, wykopanego w skale, gruntownie przebudowanego i zamkniętego w obecnym Palazzo Toraldo, dawniej castrum z IV w. Z tego obszaru pochodzą liczne epigrafy, które stanowią kolekcję Toraldo. W tym samym obszarze notatki sporządzone w ubiegłym stuleciu z okazji zburzenia zamku odnotowują istnienie małego, jednonawowego budynku kultu, podziemnego pomieszczenia i studni z graffiti, w tym monogramami chrystologicznymi. Dwa trichory Policastro Busentino i Padula wydają się mieć charakter grobowy, oba ponownie wykorzystane w późniejszych budynkach kultu, pierwszy został ukończony prostokątną salą, najwyraźniej dopiero w epoce normańskiej. Jeśli chodzi o architekturę, w Paestum kościół S. Annunziata ujawnił, w ostatniej renowacji (1962 r.), fazę paleochrześcijańską reprezentowaną być może przez ikonografię trzech naw z podwyższonym prezbiterium - przynajmniej w drugiej fazie - i dołączoną strefą pogrzebową. W Sala Consilina, tak zwane baptysterium S. Severina, za obecną katedrą, ma centralny plan z czterema prostokątnymi ramionami na głównych osiach, a ostatnio zaproponowano jego ponowną datowanie na IV w. Pozostałości baptysterium S. Giovanni in Fonte, wspomniane w liście Cassiodora (Ep. 8,33), znajdują się w starożytnym Marcellianum (dziś S. Giovanni in Fonte). Jest to pomieszczenie jednonawowe z ryzalitem i absydą, zawierające dużą misę obramowaną pilastrami, które podtrzymują kopułę, być może datowaną na IV w. W Padula, ostatecznie, wspomniana powyżej trichora została ukończona prostokątną salą, stając się w ten sposób prezbiterium kościoła S. Nicola delle Donne. W Basilicata nowe badania skupiły się na późnoantycznej osadzie Metaponto, z kompleksem kultowym pochodzącym sprzed połowy IV w., składającym się z bazyliki i dołączonego baptysterium. 11. Sycylia. Wyspę cechuje obfitość zachowanych zabytków, różnorodność i nowość typologii, które odzwierciedlają wielorakie doświadczenia kulturowe typowe dla basenu Morza Śródziemnego, które tutaj się połączyły i rozwinęły. Szczególny charakter gleby z pewnością sprzyjał, od najwcześniejszej epoki, stosowaniu podziemnych grobów, tak bardzo, że pod względem wielkości i różnorodności podziemna sieć cmentarna Sycylii może być w pewnym stopniu porównywana do rzymskiej, nawet jeśli różni się od niej pod pewnymi szczególnymi cechami. Oprócz Syrakuz, prawdziwe i właściwe katakumby znajdują się przede wszystkim w strefie przybrzeżnej, zaczynając od wybrzeża wschodniego, gdzie na terytorium Augusty, w dzielnicy zwanej Grotte del Monaco u ujścia Molinello, znajduje się wielka katakumba, której pochodzenie jest wcześniejsze od pokoju religijnego. Dalej na południe, wzdłuż wybrzeża południowego, w Cava d′Ispica, katakumby Larderia wyróżniają się rozległym zasięgiem, w strefie, która ma również liczne małe hipogea i sanktuaria skalne . Podążając na zachód, na płaskowyżu Ereo, jądra różniące się wymiarami i artykulacją znajdują się najpierw w obszarze Modica, następnie w Agrigentum, z katakumbą Fragapane, a następnie ponownie w Marsali i w Palermo, gdzie katakumby Ponta d′Ossuna wyróżniają się jako największa struktura, która ze względu na swój rozmiar i rodzaj wykopalisk przypomina cmentarze w Syrakuzach. Charakterystyczną cechą wyspy jest jednak niezliczona ilość małych hipogeów, które są rozłożone z dużą koncentracją przede wszystkim w południowo-wschodnim narożniku, zarówno na wybrzeżu, jak i w głębi: od budynków wybrzeża wschodniego (Mesyna, Taormina, Katania, Lentini, Canicattini Bagni), po grupę gór Lauro (Monterosso Almo, region Vizzini-Mineo-Grammichele, Licodia Eubea, Chiaramonte Gulfi), po te na wybrzeżu południowym (Cugni di Cassaro, Avola, Noto, Cittadella, Pachino, Rosolini, Cava d′Ispica, Scicli), płaskowyż Ereo (Ragusa), dolinę Ippari (Comiso), region Camarina (S. Croce Camarina), równinę Gela i region Caltagirone. Mniej powszechne są dowody w pozostałej części terytorium, które jest podzielone między centralną Sycylię (Mussomeli, Caltanissetta, Serra di Falco, Palma di Montechiaro, Naro i Agrigentum), region SW (Selinunte, Mazara, Marsala), pas wybrzeża NW (Carini, Palermo) i archipelag Eolski (Lipari). Większość z nich, nawet jeśli z bardzo zróżnicowanymi artykulacjami i rozwinięciami, składa się z dużych czworokątnych pomieszczeń, czasami również krzyżowych (np. Cittadella), które charakteryzują się bogatą typologią pochówków, wśród których grobowiec z baldachimem wyróżnia się oryginalnością i monumentalnością. Składa się on z sarkofagu wyrzeźbionego w skale i połączonego ze sklepieniem pomieszczenia za pomocą czterech pilastrów odpowiadających narożnikom. Ten typ jest bardzo rozpowszechniony w hypogea rozsianych w regionie pomiędzy Ragusą i Noto na południowo-wschodnim krańcu wyspy, poza wyjątkiem, jeszcze nie wyjaśnionym, dotyczącym Syrakuz. Inne typy składają się z grobowców z sarkofagami wykutymi w skale i połączonymi ze sobą oraz z arcosolii, zarówno tradycyjnego typu, jak i okazałych grobowców wielokrotnych, które są głęboko zakopane w ścianach, tak że stanowią prawdziwe i właściwe krótkie ambulatorium. Szczególny typ grobowca, wreszcie, nazywany jest "sykulijskim", wykopanym na froncie skały, z arkadowym lub prostokątnym otworem. Oprócz cmentarzy podziemnych, Sycylia wyprodukowała również, naturalnie, dokumentację otwartych obszarów pogrzebowych, które nie wykazują szczególnych cech, z wyjątkiem obszarów górskich, poprzez wykorzystanie wspomnianych już grobowców typu sykulijskiego i tak zwanego typu kampańskiego, ten również wykuty w skale. Te same przyczyny historyczne i geograficzne, które determinują zróżnicowaną typologię struktur cmentarnych, wpływają również na odbiór architektury sakralnej wyspy. W bazylikach na planie podłużnym, chociaż ikonografia powtarza w znacznym stopniu tradycyjne plany pięter w budynku znalezionym w Salemi - z którego pozostały jedynie widoczne pozostałości mozaikowej podłogi, w wielu fazach - gdzie indziej można znaleźć szczegóły w ostatecznych rozwiązaniach, takie jak w poligonalnym zapadnięciu kościoła w Zitone, w pobliżu Lentini, datowanym na V w., lub w trójkonchowej absydzie kościoła S. Pancrat w Cava d′Ispica i S. Pietro ad Baias w Syrakuzach, które sugerują powiązanie ze środowiskiem greckim i egipskim. Jeśli chodzi o połączenie z przestrzenią zewnętrzną budynku, zwykłe rozwiązanie quadriporticus zakończyło kościół Nesima w pobliżu Katanii, podczas gdy otwarty problem pozostawiły cztery bazyliki: S. Pietro z Ortigii (koniec IV w.), S. Foc? z Priolo (IV-V w.), S. Giovanni z Palagonii (V w.), S. Maria della Pinta w Palermo (VI w.), uważane do kilku dekad temu za należące do szczególnego typu architektonicznego, który pokazuje otwarte skrzydło łuków osadzonych na pilastrach. Ostatnie obserwacje sugerują jednak, że to rozwiązanie jest istotne tylko dla bazyliki Palagonii, która, mając charakter pogrzebowy, w tym przypadku znalazłaby analogię z niektórymi budowlami cmentarnymi Gruzji. Jeśli chodzi o resztę, wstawienie budynków kultu nad budowle cmentarne, czy to podziemne, czy na wolnym powietrzu, znajduje wiele porównań na wyspie, z wielością form i typologii. Istnieją również różne konstrukcje na planie krzyża lub centralnym. Wśród nich dwa kościoły S. Croce Camerina, nazwane Vigna di Mare i Bagno di Mare (lub S. Nicola), z prymitywną kopułą utworzoną z muszli ustawionych w rzędach na planie krzyża łacińskiego, oraz kościół kaplicy Salvatorello - lub Buonaiuto - w Katanii, na planie centralnym z wystającym czworobokiem i sklepieniem umieszczonym na kątownikach (V-VI w.); kościół La Favorita, w pobliżu Noto, kwadratowy na zewnątrz i okrągły wewnątrz, z kopułą umieszczoną bezpośrednio nad murami obwodowymi, lub również kościół S. Lorenzo w Pachino, bizantyjska przebudowa greckiej świątyni, która wykorzystuje rozwiązanie pendentywów w połączeniach kopuły, oferują wyraźne wpływy wschodnie i afrykańskie; te ostatnie pojawiają się ponownie w trichorach Malvagno, Maccari i S. Teresa, w pobliżu Syrakuz, których kopuły są umieszczone na złączach pendentywnych, z datą z końca VI w. W ramy wciąż zachowanej starożytnej architektury wyspy wchodzą również, naturalnie, struktury wykute w skale, o spornej dacie, ale mimo to na ogół raczej późniejsze. Badania na Sycylii umożliwiły w szczególności zwiększenie naszej wiedzy na temat przeznaczenia cmentarzyska na wyspie, jak w przypadku prywatnego hypogeum Manomozza III, w pobliżu Priolo Gargallo (Syrakuzy), używanego w połowie V w., lub nekropolii w Lardii, z licznymi chrześcijańskimi meblami, używanej między IV a V w., do której w VI w. przyłączono niewielki budynek kultu; następnie kościół, nadal o zmniejszonych wymiarach, został zidentyfikowany w późnorzymsko-bizantyjskiej osadzie Giarranauti. Więcej dowodów cmentarnych pojawiło się na terytorium Ragusy: hypogeum i naziemny obszar grobowy przypisywane III w. w Modica są połączone z pochówkami w S. Croce Camerina, czy to w pobliżu kościoła Mezzagnone, czy blisko Castello, które można przypisać, na podstawie odkrytego wyposażenia grobowego, pierwsze z V w., a pozostałe z VI-VII w., drugie w związku z pozostałościami budynku kultu i późnej osady bizantyjskiej. Do tego samego okresu chronologicznego i kulturowego należą również wyposażenie grobowe znalezione w jądrze cmentarnym Chiaramonte Gulfi, podczas gdy VII w. oznaczał porzucenie kościoła cmentarnego w Kaukana, przypisywanego epoce Justyniana. Następnie nowe badania skupiły się na stanowiskach Sophiana (Caltanissetta), charakteryzujących się nekropolią z nienaruszonymi monumentalnymi grobowcami, które można przypisać V-VI w., oraz Eraclea Minoa (Agrigentum), gdzie nad nekropolią z IV w. zbudowano bazylikę cmentarną, obok której zidentyfikowano inne pochówki i budynek również zajmowany przez grobowce. W tej samej prowincji, w Fragapane, dwa hypogea, używane między IV a V w., wykazują ślady ponownego użycia w okresie średniowiecza, kiedy w jednym zainstalowano piec, a drugi stał się magazynem materiałów. Interesujących odkryć dokonano również w Marsali, gdzie poza odcinkiem nekropolii Lilibeo, gdzie znajduje się wspaniale zdobione hypogeum, w którym znajdował się grób Crispii Salvii, zbadano trzy jądra katakumb w latomii S. Maria della Grotta, również zdobione, które noszą ślady użytkowania z okresu od końca II do IV w. Jednakże budowa dużego cmentarza na wolnym powietrzu w Piana degli Albanesi (Palermo), w dzielnicy S. Agata, charakteryzującego się kurhanami, sięga V w. Mniej bogate są odkrycia związane z obiektami kultu, wśród których wyróżnia się odkrycie mozaikowej podłogi, datowanej na V-VI w., co świadczy o istnieniu starszej bazyliki pod katedrą Rogera II w Cefalù. 12. Sardynia. Prawie całkowity brak źródeł literackich dla okresu paleochrześcijańskiego i wczesnego średniowiecza ogranicza badania wyłącznie do dokumentacji archeologicznej. Z tego wynika, po pierwsze, wniosek, że na terytorium siedmiu diecezji, na które wyspa była podzielona w czasach Grzegorza Wielkiego, żaden zabytek nie jest starszy niż koniec III w., a najlepiej początek IV w.; najwcześniejszy znaleziony dowód pochodzi w rzeczywistości z fragmentarycznego frontu sarkofagu z Olbii ze scenami ofiary Izaaka i Daniela wśród lwów, wykonanego najprawdopodobniej przez warsztaty w Ostii. Wszystkie inne zabytki wyspy, od cubiculi cmentarza w Bonaria do grobowców w rejonie S. Saturno w Cagliari, do katakumb w S. Antioco na półwyspie Sulcis, do hypogeum w Bonorva, do cmentarzy w Tharros i Cornus, aż do tych w Forum Traiani, Porto Torres i Olbia, nie dostarczyły żadnych elementów konstrukcyjnych, ani materiałów epigraficznych czy wyposażenia, które mogłyby pozwolić na datowanie ich wcześniej niż epoka wspomniana powyżej. Rodzaje pochówków są zróżnicowane, zarówno w obszarach podziemnych, jak i naziemnych. Te pierwsze stworzyły, obok prawdziwych i właściwych katakumb, takich jak katakumby w S. Antioco, pojedyncze cubiculi wyrzeźbione w skale poprzez połączenie kilku punickich komór hypogea z galeriami, takimi jak w Bonaria Ridge w Cagliari lub połączone, jak w Forum Traiani, w Porto Torres i w Bonorva, tutaj również z ponownym wykorzystaniem poprzednich grobowców. Przeciwieństwem wspólnotowego charakteru cmentarza S. Antioco jest znajomy i prywatny charakter innych struktur, zgodnie z tym, co wydaje się być wnioskowane z nielicznych pochówków w arcosolii, które są regularnie otwierane w ścianach skalnych. Dekoracja freskowa, wciąż zachowana w niektórych hypogea, wykazuje ogólnie cechy stylistyczne i tematy zgodne z ówczesnymi obrazami środowisk rzymskich ze skłonnością do motywów kwiatowych, zgodnie z gustem powszechnym w orbis christianus z IV w., ale także niezależność w ikonograficznym opracowaniu tych samych tematów. Wokół grobów naziemnych obszary S. Saturno i Bonaria w Cagliari wyprodukowały, obok niechrześcijańskich mauzoleów, przynajmniej w ich pierwotnej fazie, groby z cegły pokryte płytami lub płaskimi dachówkami, sarkofagi, groby "beczkowe" i proste pochówki zbudowane z dachówek. Tę samą typologię można znaleźć w obszarze S. Gavino w Porto Torres, połączonym z grobowcami kurhanowymi z mozaikowymi pokryciami, które przypominają afrykańskie przykłady, a także w Cornus, gdzie niedawne wykopaliska udokumentowały obecność mensy do refrigerium. Nadal w kontekście cmentarnym należy wspomnieć o bogatym materiale epigraficznym. Na wyspie nie znaleziono wielu miejsc kultu sprzed IX wieku. Pierwotne jądro S. Saturno w Cagliari, które ma kopulasty korpus ozdobiony ramionami poprzecznymi, zostało porównane z pierwszą fazą budowy S. Giovanni in Sinis w przedmieściach Tharros. Oprócz tych struktur (które wykazują projekty o charakterze pogrzebowym i męczeńskim) i małego kościoła S. Maria z Mesomundo w pobliżu Siligo (również zbudowanego na planie centralnym, ale podporządkowanego ikonografii łaźni rzymskiej, w której został zbudowany), sale Cornus, bazylika znaleziona pod S. Gavino w Porto Torres i kościół S. Andrea Pischinapiu na wsi Narbolia (który również został zbudowany w dawnym budynku łaźni) są dowodem jedynych znanych dziś przykładów budynków wzniesionych na planie podłużnym. W szczególności dwie równoległe i sąsiadujące ze sobą sale Cornus, z których druga została przekształcona w późniejszym czasie w baptysterium, wykazują ikonografię odzwierciedlającą cechy afrykańskie, zwłaszcza w niektórych fazach restauracji, których wykonanie zostało wstępnie przypisane prawosławnym biskupom, którzy byli uchodźcami z Afryki za panowania Trazamunda (496-523). Basen chrzcielny, murowany, ośmiokątny na zewnątrz i krzyżowy wewnątrz, zwieńczony był baldachimem, podobnie jak baptysterium w Tharros, gdzie niestety nie zachowały się żadne pozostałości bazyliki biskupiej z nim połączonej. Również na Sardynii ostatnie znaleziska w szczególności pozwalają na aktualizację ram informacji dotyczących cmentarzy: w Porto Torres, za hypogeum i kolumbarium, zbadano paleochrześcijańską nekropolię na piazza Mameli, a późna faza nekropolii w bazylice S. Gavino została zidentyfikowana. Na terenie Sassari odkryto inną nekropolię o ogromnych rozmiarach w regionie Montal?, którą można datować na okres od II do IV wieku i prawdopodobnie można ją powiązać z wczesnośredniowiecznym kościołem skalnym; w Padrii z kolei kościół został założony nad grobowcem beczkowym wewnątrz przestrzeni, która później została wykorzystana do wstawiania grobów ziemnych. Ważne wyniki wyłoniły się z badań obszaru archeologicznego Cornus, gdzie oprócz wielu informacji na temat cmentarza i jego kompleksów kultu, osiągnięto nowe zrozumienie dotyczące insula episcopalis. Seria innych ważnych badań pozwoliła nam wreszcie określić wydarzenia związane z budową kilku pomników, takich jak sanktuarium S. Maria z Bonaccattu w prowincji Oristano, zbudowane między VI a VIII wiekiem na terenie budynku cywilnego; ecclesia baptismalis w Nurachi, również w tej samej prowincji, datowane na VI wiek; oraz kościół S. Nicola w Orroli (Nuoro) zbudowany we wczesnym średniowieczu na planie krzyża i podwyższonym prezbiterium. W przypadku pierwotnej fazy sanktuarium S. Antioco w Sulci zaproponowano datę V wieku i wysunięto hipotezę o funkcji katedry. Szczegółowe informacje na temat kolejności faz dziejów sporządzono również w odniesieniu do sanktuarium S. Lussorio w Fordongianus, kościoła S. Saturnino w Cagliari i kościoła Nostra Signora w Mesumundu w prowincji Sassari.

WSTAWIENNICTWO: W prawie rzymskim istniała instytucja prawna intercessio, która w prawie publicznym polegała na wecie urzędnika przeciwko komuś innemu (np. w okresie republikańskim konsul przeciwko swojemu koledze na zasadzie par potestas; lub trybuna plebsu). W IV w. chrześcijańskie intercessio i azyl w kościołach stały się ważne: są to dwie odrębne praktyki, chociaż często się uzupełniały. Intercessio polegało na interwencji u władz na rzecz kogoś w trudnej sytuacji (nie było to proste zalecenie, jak to często bywało). Chociaż nie była to prawdziwa instytucja prawna w sensie technicznym, była zgodna z tradycyjną praktyką rzymską (Gaudemet, 282). Intercessio było skuteczne, jeśli autorytet mediatora był uznawany i szanowany przez władze zajmujące się daną sprawą. Duchowieństwo chrześcijańskie cieszyło się w tym czasie autorytetem w imię religii, a nie tylko postacią wstawiennika jako takiego, nawet jeśli prestiż osobisty miał swoje znaczenie (np. Augustyn, Ambrose itd.). Ktoś interweniował, aby znieść lub opóźnić wyrok, lub dać pole do poprawy winnych; taka interwencja stwarzała problemy prawne, moralne i praktyczne. Augustyn rozwinął swoje nauczanie na ten temat i udzielił odpowiedzi przede wszystkim w liście do Macedoniusza . Augustyn uważał to za obowiązek biskupi (officii sacerdotii nostri esse dicamus intervenire pro reis; intercessionis officio). W przypadku zabójstwa Marcelina i jego brata przez hrabiego Marinusa, który obawiał się, że interwencja kościoła mu przeszkodzi , interwencja kościoła okazała się konieczna. Synezjusz z Cyreny odrzucił prośbę pewnego Aleksandra, który fałszował wino i został aresztowany za oszustwo i osadzony w więzieniu , ponieważ według niego winni musieli zostać ukarani, aby oczyścić miasto. Intercessio zrodziło się z chrześcijańskiej koncepcji przebaczenia w kontekście naprawy winnych. Azyl (ad ecclesiam confugere) polegał jednak na przyjęciu i ochronie kogoś w miejscu uważanym za święte: to szczególna jakość miejsca musiała gwarantować bezpieczeństwo każdemu, kto chciał z niego skorzystać. Intercessio i azyl były odrębnymi praktykami, dlatego mógł zdarzyć się przypadek, jak to czasami bywało, w którym powoływano się tylko na intercessio (jeśli ktoś był w więzieniu, na wygnaniu itp.) lub w którym przyznawano tylko azyl. Mimo to azyl - jeśli pozwalał zbiegowi uciec - zazwyczaj wiązał się również z intercessio przed władzami, na korzyść zbiega. Sobór w Serdica w 343 r., mówiąc o azylu w kościele, mówił również o intercessio: "To uczciwa rzecz, że biskupi wysuwają intercessio (episcopi intercessionem praestant) za tych, którzy są niesprawiedliwie uciskani, za źle traktowaną wdowę lub za sierotę, której odebrano majątek" (kan. 7). Ponadto, ponieważ osoba, która schroniła się w kościele - jak sądzono - mogła być niewinna, istniał czas ochrony, który był przydatny do udowodnienia swojej niewinności. Największą aktywność biskupią w zakresie interwencji można zaobserwować w kwestiach sprawiedliwości karnej, częściowo z powodu przekonania o korupcji sędziów i systemu, który bierze pod uwagę różnice klasowe i wynikające z tego uciskanie biednych, lub również z powodu kar uważanych za nadmierne. Biskupi czuli się zobowiązani do wstawiania się za potępionymi: Ambroży , Possidius , Augustyn . Mnisi, zwłaszcza na Wschodzie w ogóle, a w Konstantynopolu w szczególności, potężni dzięki swoim wpływom społecznym i politycznym, byli uważani za gwarantów prawdziwej sprawiedliwości dla ochrony ubogich. Niektórzy biskupi, np. Rabbula z Edessy, chcieli zarezerwować interwencjęinterwencja przed sędziami wyłącznie dla duchowieństwa Reakcją cesarską na nadmierną ingerencję mnichów było zakazanie im udawania się do miasta . Cesarskie ustawodawstwo w tej sprawie miało na celu jedynie ograniczenie faktycznego stosowania zwyczaju interwencji kościelnej lub mnichów. W 392 r. cesarz Teodozjusz ostrzegł sędziów, aby byli troskliwi w stosowaniu kary i nie przedstawiali wymówki interwencji kościelnej dla swoich opóźnień; Dlatego duchownym nie powinno się pozwalać na utrudnianie wykonywania wyroków poprzez apelację lub usunięcie skazanego. Prawo nie dopuszczało wstawiennictwa duchowieństwa za skazanego lub za osobę, która wyznała swoją winę. W 398 r. Arkadiusz zakazał duchowieństwu i mnichom usuwania skazańców z kary pro criminum immanitate lub zatrzymywania skazańców przy sobie (asylum), ale ze względów humanitarnych dopuszczało apelację o większe gwarancje. Po upływie terminu odwołania inne ingerencje duchownych nie były dopuszczalne. Biskupi mieli obowiązek kontrolowania mnichów w sprawach sądowych.

WSTAWIENNICTWO, OGÓLNE (Oratio Fidelium). : Wstawiennictwo, czyli oratio fidelium, odbywa się w ramach liturgii Słowa. Justyn umieszcza je po kazaniu wygłoszonym przez przewodniczącego zgromadzenia. W związku z liturgią chrztu wspomina o intencjach dla nas samych, dla tych, którzy zostali oświeceni, i aby każdy, gdziekolwiek by się znajdował, pozostał wierny swojej znajomości prawdy. W rozumieniu Justyna modlitwa wiernych przyjmuje rolę odpowiedzi zgromadzenia, jako prośba, na Słowo Boże głoszone w czytaniach i wyjaśniane w homilii. Hipolit Rzymski wyklucza katechumenów z oratio fidelium i z następującego po nim pocałunku pokoju, ponieważ czynności te zakładają chrzest . Tertulian wymienia intencje oratio fidelium, które dotyczą czytelnika jego Apologeticum: Oramus pro imperatoribus, pro ministris eorum et potestatibus, pro statu saeculi, pro rerum quiete, pro mora finis . Struktura wstawiennictwa jest inna na Wschodzie i na Zachodzie. Serapion z Thmuis przewiduje dwie grupy modlitw: jedną za katechumenów i drugą za wiernych. W obu przypadkach jednak intencji towarzyszy krótka modlitwa, podobna do struktury rzymskiej liturgii Wielkiego Piątku (Mohlberg, Liber sacramentorum, 65-67). W ósmej księdze Konstytucji Apostolskich znajdujemy trzy grupy modlitw wstawienniczych w formie litanii. Pierwsza grupa kończy liturgię Słowa i jest recytowana przez katechumenów, pokutników i wiernych w trzech oddzielnych grupach. Diakon proponuje intencję, a zgromadzenie odpowiada Kyrie eleison. Na koniec biskup odmawia modlitwę końcową, a wierni wymieniają pocałunek pokoju (Funk, Didascalia et Constit. Apostol., 478-495). Druga grupa modlitw wstawienniczych następuje po epiklezie, a trzecia przed komunią . Na Zachodzie zachowano rozróżnienie między modlitwami wstawienniczymi za katechumenów i za ochrzczonych. Prosper z Akwitanii domaga się, aby były one obchodzone w ten sam sposób na całym świecie i wymienia szczególne intencje, w których cały Kościół modli się, w posłuszeństwie boskiemu nakazowi: za niewiernych, heretyków, pokutników i katechumenów (Auctoritates [Indiculus] de gratia 8: PL 51, 209-210). W Africa, według świadectwa Augustyna, modlitwa wiernych następuje po homilii; dlatego wiele homilii Augustyna kończy się zaproszeniem: Conversi ad Dominum . Struktura jest taka sama jak w liturgii Wielkiego Piątku w rycie rzymskim. Od VI w. oratio fidelium znika z mszy rzymskiej, z wyjątkiem Wielkiego Piątku. Papież Gelazy zniósł je, zastępując litanie znane jako deprecationes gelasianae, które zawierają 19 intencji z odpowiedzią Kyrie eleison (Capelle, Le Kyrie de la messe). Praktyka ta istniała w Jerozolimie w przypadku nieszporów, kiedy to,według Egerii, diakon wygłaszał intencje, a dzieci śpiewały w odpowiedzi Kyrie eleison . Zainspirowany praktyką rzymską, prawdopodobnie pochodzącą ze Wschodu, Cezariusz z Arles, na Soborze w Vaison w Prowansji, zadekretował, ut in omnibus ecclesiis nostris ita tam sancta consuetudo et ad matutinum et ad missas et ad vesperas Deo propitio intromittatur. Reguła św. Benedykta mówi o litanii dla Jutrzni i Nieszporów, prawdopodobnie w stylu Gelazjańskiego deprecatio. Gdy deprecatio zostało przeniesione do początkowego rytu Mszy, wstawiennictwo, czyli oratio fidelium, jako składnik liturgii Słowa zniknęło. Reforma Grzegorza Wielkiego, charakteryzująca się chęcią skrócenia celebracji mszy, wykluczyła deprecatio z odpowiedzi Kyrie i Christe eleison w dni robocze, aby umożliwić zgromadzeniu wydłużenie tych dwóch wezwań.

WCIELENIE : Teologia patrystyczna ukształtowała koncepcję wcielenia po pismach Jana. Rzeczownik sa,rkwsij, choć używany już przez Ireneusza i przez Ch. Noetuma (16), staje się szeroko używany dopiero w drugiej połowie IV w. podczas sporu apolinarskiego . To samo dotyczy łacińskiej wersji incarnatio . Ponieważ Nowy Testament wskazuje na tę samą rzeczywistość za pomocą szeregu innych wyrażeń , autorzy chrześcijańscy z kolei przedstawiają ją za pomocą różnorodnych słów: evnanqrw,phsij , evnswma,twsij, parousi,a, evpidhmi,a (najczęściej używany termin u Orygenesa) itd. . Jednocześnie rozważali to z różnych punktów widzenia: jako wydarzenie historyczne w narodzeniu się z Maryi (patrz wyznania wiary), jako przyjęcie natury ludzkiej (patrz sformułowania teologiczne), jako ciągłe istnienie Logosu w ciele (e[nwsij, kra/sij), jako tajemnica zbawienia w globalnym sensie (oivkonomi,a, Ireneusz, Tertulian). Sama ta różnorodność wyrażeń i podejść dowodzi złożoności i centralnego znaczenia tajemnicy wcielenia w teologii patrystycznej. Z jednej strony trudno jej było pogodzić ten paradoks wiary chrześcijańskiej z zarzutami dotyczącymi niezmienności Boga, fundamentalnej zasady greckiej filozofii , podczas gdy jednocześnie stawiała czoła potrzebie zbawiciela wolnego od skażenia grzesznego ludzkiego ciała. Nie mniej trudno było wyjaśnić intymną jedność Boga z całkowitą naturą ludzką - mianowicie współistnienie dwóch woli w jednym Chrystusie. Od II do VII wieku ta chrystologiczna kontrowersja wykorzystywała wiele sił intelektualnych i religijnych. Szczególnie godne uwagi jest stanowisko Orygenesa . W ślad za Ireneuszem rozwinął on rozróżnienie między tym, co boskie, a tym, co ludzkie w Chrystusie, ale nie bez teologicznych refleksji, które prowadzą do uznania jednego Chrystusa. Szkoda, że jego doktryna na temat duszy Jezusa była zbyt dwuznaczna, aby mogła zostać szeroko zaakceptowana, ponieważ uchwyciła ona kluczowy punkt spotkania między Bogiem-Stwórcą a człowiekiem-stworzonym w Chrystusie. Równie interesujące jest fundamentalne stwierdzenie Augustyna, że tylko Syn stał się wcielony . Stanowi ono podstawę doktryny o unii hipostatycznej, która została rozwinięta w późniejszych debatach między zwolennikami Cyryla Aleksandryjskiego a obrońcami wiary Chalcedonu . Z drugiej strony bogactwo terminów biblijnych i filozoficznych, za pomocą których Ojcowie próbowali wyrazić tajemnicę wcielenia, pozwala zrozumieć, w jaki sposób doktryna ta znajduje się w samym centrum wiary chrześcijańskiej, do której w mniej lub bardziej wyraźny sposób muszą się odnosić wszystkie inne tajemnice. Następujące fakty są szczególnie godne uwagi: wcześnie nastąpiło przejście od apokaliptycznej refleksji, która przeciwstawiała zmartwychwstanie Chrystusa paruzji, do tej porównującej wcielenie preegzystującego Słowa z ostatecznym zmartwychwstaniem umarłych . Wspominają o tym już Ignacy Antiocheński i Justin (rozróżnienie między dwiema paruzjami). Ta teologia wcielenia ugruntowała się w czasie kontrowersji antygnostycznej, w której Ireneusz i Tertulian bronili salus carnis, zbawienia całego człowieka właśnie z wiarą w rzeczywiste wcielenie Boga. W tym kontekście wcielenie jest również zawarte jako warunek śmierci, a następnie zmartwychwstania i jako podstawa nowego narodzenia dla chrześcijan . Ten "wcielony" realizm będzie później niezbędnym warunkiem wstępnym dla teologii ofiary jedynego Odkupiciela . W tym samym duchu całe życie chrześcijańskie, nie tylko jego początek w chrzcie i koniec w zmartwychwstaniu, jest postrzegane jako naśladowanie wcielenia Syna Bożego. Ten podstawowy temat, oparty zwłaszcza na liście do Filipian (2:5-11), znalazł swój najbardziej wymowny wyraz w teologii augustyńskiej, w której pokora Boga, ukazana we wcieleniu (humanitas = humilitas), jest jedyną drogą do przezwyciężenia pychy i dojścia do miłości Boga i bliźniego, tj. prawdziwej sprawiedliwości, i w której to samo wcielenie jest modelem absolutnie wolnego charakteru łaski Bożej, bez której nie można naśladować pokory Chrystusa, wytrwając do końca . Nie mniej ważny jest związek, jaki Ojcowie dostrzegają między wcieleniem Słowa a Kościołem. Wykazano to w szczególności w tekstach Orygenesa i Augustyna, którzy na tle 1 Kor 6,17 i Ef 5,31-32, wyjaśniają tym samym językiem małżeńskim zarówno wcielenie, jako zjednoczenie Słowa z ciałem, jak i kościół jako zjednoczenie Chrystusa z chrześcijanami . W kontekście eklezjologicznym porównanie wcielenia i Eucharystii, które można znaleźć począwszy od Justyna (1 Apol. 66), zasługuje na szczególną wzmiankę. Warto również zwrócić uwagę na porównanie Nemesiusa zjednoczenia w ludziach ciała i duszy z wcieleniem, podczas gdy Grzegorz z Nazjanzu i Augustyn robią odwrotnie .Podsumowując, można przypomnieć teologię tajemnicy Orygenesa, acc. w którym, podczas gdy wszystkie stworzone rzeczy symbolizują Słowo Boże, wcielenie jawi się jako podsumowanie całej ekonomii zbawienia (patrz Harl, Orygenes, 143, 200-204). Tak więc teologia patrystyczna zapowiadała nowożytną teorię, że wcielenie Słowa jest modelem relacji między Bogiem a ludzkością - w istocie, każdej relacji między Stwórcą a jego stworzeniem (Rahner).

Wróżenie: Magiczna sztuka odkrywania nieznanego poprzez inter-odwzorowywanie przypadkowych wzorów lub symboli za pomocą narzędzi takich jak chmury, karty tarota, płomienie, dym. Wróżenie kontaktuje się z umysłem psychicznym poprzez oszukiwanie lub uśpienie umysłu świadomego poprzez rytuał i obserwację lub manipulację narzędziami. Wróżenie nie jest konieczne dla tych, którzy mogą łatwo nawiązać kontakt z umysłem psychicznym, choć mogą je praktykować.

Wahadło: Urządzenie wróżbiarskie składające się ze sznurka przymocowanego do ciężkiego przedmiotu, takiego jak kryształ kwarcu, korzeń lub pierścień. Wolny koniec sznurka trzyma się w dłoni, łokieć opiera o płaską powierzchnię i zadaje pytanie. Ruch wahadła ciężkiego przedmiotu decyduje o odpowiedzi. Obrót oznacza "tak" lub pozytywną energię. Ruch wahadła w przód i w tył sygnalizuje coś przeciwnego. (Istnieje wiele metod odczytywania ruchu wahadła; użyj tych, które najlepiej sprawdzają się w twoim przypadku). Jest to narzędzie, które kontaktuje się z umysłem psychicznym.

Wróżenie: Wpatrywanie się w obiekt (kulę z kryształu kwarcu, kałużę, odbicia, płomień świecy) w celu wyciszenia Świadomości i nawiązania kontaktu z Umysłem Psychicznym. Pozwala to wróżącemu uświadomić sobie możliwe zdarzenia przed ich faktycznym wystąpieniem, a także wcześniejsze lub odległe, równoczesne zdarzenia za pomocą zmysłów innych niż te, które są powszechnie akceptowane formy wróżenia.

Wicca: Współczesna religia pogańska, której duchowe korzenie tkwią w szamanizmie i najwcześniejszych przejawach czci dla natury. Do jej głównych motywów należą: cześć dla Bogini i Boga; reinkarnacja; magia; rytualne obrzędy pełni księżyca, zjawiska astronomiczne i rolnicze; sferoidalne świątynie, stworzone z wykorzystaniem Mocy Osobistej, w których odbywają się rytuały.

Widdershins: Ruch przeciwny do ruchu wskazówek zegara, zwykle stosowany w północnej części kraju. Półkula do negatywnych celów magicznych lub do rozpraszania negatywnych energii lub stanów, takich jak choroby. Wiccanie z półkuli południowej mogą używać ruchów w kierunku odwrotnym do dokładnie przeciwnych celów; mianowicie do celów pozytywnych, z powodu podanego w haśle Deosil. W obu przypadkach ruchy w kierunku odwrotnym i deosil są symboliczne; tylko surowi, ograniczeni tradycjonaliści wierzą, że przypadkowe obejście ołtarza tyłem, na przykład, wywoła negatywność. Ich użycie w Wicca wywodzi się ze starożytnych europejskich rytuałów praktykowanych przez ludy, które obserwowały i czciły Słońce i Księżyc podczas codziennych obrotów. Ruch w kierunku odwrotnym, w kontekstach rytualnych, jest nadal odrzucany przez zdecydowaną większość wiccan, chociaż inni używają go od czasu do czasu, na przykład do rozproszenia Magicznego Kręgu na koniec rytuału.

Wizualizacja: Proces tworzenia obrazów mentalnych.

Wizualizacja magiczna: realizowanie polega na tworzeniu obrazów potrzebnych celów podczas Rytuału. Wizualizacja służy również do kierowania Mocą Osobistą i naturalnymi energiami podczas Magii w różnych celach, w tym do Ładowania i formowania Kręgu Magicznego. Jest funkcją Świadomego Umysłu.

wartość zrzeczenia się : kwota, którą ubezpieczyciel wypłaci w przypadku rezygnacji z polisy ubezpieczeniowej

wspierać : 1. działania lub pieniądze przeznaczone na pomoc komuś lub czemuś 2. zgoda lub zachęta ; czasownik 1. przekazać pieniądze, aby pomóc komuś lub czemuś 2. zachęcać kogoś lub zgadzać się z kimś

wybieracz akcji : osoba, której zadaniem jest wybór akcji do kupienia

wycena giełdowa : wartość firmy oparta na aktualnej cenie rynkowej jej akcji

wycena zapasów : oszacowanie wartości zapasów na koniec okresu sprawozdawczego

wypłacalność : stan zdolności do spłaty wszystkich długów w terminie. Przeciwieństwo niewypłacalności

wzór : coś, co jest podawane jako przykład

wynagrodzenie początkowe : wynagrodzenie dla pracownika, gdy lub ona rozpoczyna pracę w firmie

własność państwowa : sytuacja, w której przemysł jest unarodowiony

wstrzymanie wykonania : tymczasowe wstrzymanie nakazu sądowego

wydać : płacić pieniądze

wydawanie : czynność płacenia pieniędzmi za towary i usługi

wydawanie pieniędzy : pieniądze na zwykłe wydatki osobiste

wyłączne przedstawicielstwo : umowa o byciu jedyną osobą reprezentującą firmę lub sprzedającą produkt na danym obszarze.

wyłączny przedstawiciel : osoba, która ma wyłączne przedstawicielstwo dla firmy na danym obszarze.

wyłączny dystrybutor : sprzedawca detaliczny, który jest jedyną osobą na danym obszarze, która ma pozwolenie na sprzedaż produktu

wolny : nie idzie szybko

wsparcie krótkoterminowe : wsparcie dla waluty na rynku międzynarodowym, gdzie bank centralny może pożyczać fundusze od innych banków centralnych na krótki okres

widok : czynność widzenia rachunek płatny na miejscu rachunek, który musi zostać opłacony przy okazaniu, aby kupić coś bez oglądania kupić coś bez obejrzenia

weksel na okaziciela : weksel płatny po okazaniu

warrant na akcje : dokument stwierdzający, że ktoś ma prawo do określonej liczby akcji spółki

wybrane dane osobowe : informacje, takie jak kod pocztowy domu lub nazwisko panieńskie matki, używane do celów identyfikacyjnych

wariancja ceny sprzedaży : różnica między rzeczywistą ceną sprzedaży a ceną sprzedaży zaplanowaną

wyprzedaż : ten przedmiot został wyprzedany cały zapas przedmiot został sprzedany

wrażliwy : szybko reagujący na coś rynek jest bardzo wrażliwy do wyniku wyborów.

wykup akcji : umowa, na mocy której spółka kupuje własne akcje na giełdzie (UWAGA: amerykański termin to stock buyback).

wartość rzadkości : wartość, jaką coś ma, ponieważ jest rzadkie i istnieje na to duże zapotrzebowanie

wartość złomu : wartość aktywów w przypadku sprzedaży na złom

wyszukiwanie : badanie dokumentacji przez prawnika działającego w imieniu osoby, która chce kupić nieruchomość, w celu upewnienia się, że sprzedawca ma prawo do jej sprzedaży

wtórny : drugi pod względem ważności

wtórny rynek kredytów hipotecznych : ogólnokrajowy system zorganizowany przez różne federalne stowarzyszenia hipoteczne do badania ofert kredytów hipotecznych i ich sprzedaży inwestorom

warstwa bezpiecznych gniazd : pełna forma SSL

wskaźnik siły względnej : wskaźnik używany do porównania bieżącej ceny instrumentu lub rynku z ceną w poprzednim okresie. Określa, kiedy akcje są wykupione lub wyprzedane. Skrót RSI

wartość czynszu : pełna wartość czynszu za nieruchomość gdyby był on naliczany według aktualnej stawki rynkowej, tj. liczony od czynszu

Wartość odtworzenia : wartość czegoś dla celów ubezpieczeniowych, gdyby miał zostać wymieniony.

wycenić : zmienić cenę przedmiotu, zazwyczaj w celu jego podwyższenia

wymagać : 1. prosić o coś lub domagać się czegoś żądać pełnego wyjaśnienia wydatków 2. potrzebować czegoś

wymagane rezerwy : rezerwy, które amerykański bank jest zobowiązany przechowywać w gotówce w swoich skarbcach lub jako depozyt w Rezerwie Federalnej

wymóg :1. coś, czego ktoś chce lub potrzebuje 2. coś, co jest niezbędne, aby coś zrobić

wydatki na badania i rozwój : pieniądze wydane na badania i rozwój

Współczynnik aktywów rezerwowych : nazywany również współczynnikiem rezerw

waluta rezerwowa : silna waluta używana w finansach międzynarodowych, utrzymywana przez inne kraje w celu wsparcia ich własnych słabszych walut

wymóg rezerwowy : kwota rezerw, które amerykański bank musi trzymać w depozycie w Federalnym Banku Rezerw

wartość rezydualna : wartość aktywów po ich amortyzacji w księgach rachunkowych firmy

wynagrodzić : zapłacić komuś za wykonanie czegoś

wynagrodzenie : zapłata za usługi

wynagradzający : odnoszący się do pracy, która dobrze płaci.

wartość katastralna : wartość nieruchomości jako podstawa do obliczania podatków lokalnych

wartość rzeczywista : wartość inwestycji, która jest taka sama, np. poprzez indeksowanie

wzajemny : udzielony przez jedną osobę, firmę lub kraj innemu, który w zamian robi to samo.

wzajemne udziały : w liczbie mnogiej sytuacja, w której dwie firmy posiadają wzajemnie swoje udziały, aby zapobiec ofertom przejęcia

wzajemny handel : handel między dwoma krajami

wykupić : 1. spłacić pożyczkę lub dług wykupić kredyt hipoteczny wykup dług 2. wykupić obligację sprzedać obligację za gotówkę 3. wymienić voucher, kupon lub znaczek na prezent lub obniżkę ceny

wykupywalny : odnoszący się do obligacji, które można sprzedać za gotówkę

wykupywalne akcje rządowe : akcje, które można wykupić za gotówkę w przyszłości. W Wielkiej Brytanii tylko pożyczka wojenna jest niewykupywalna.

wykup : 1. spłata pożyczki wykup przed terminem płatności spłata pożyczki przed terminem, w którym spłata jest należna 2. spłata długu wykup kredytu hipotecznego

wartość wykupu : wartość papieru wartościowego w momencie wykupu

wyciąg z rejestru : USA dokument zawierający informacje o firmie w momencie jej rejestracji i notowania na giełdzie papierów wartościowych (UWAGA: brytyjski termin to listing details).

wiek emerytalny : wiek, w którym ludzie przechodzą na emeryturę.

wynik : 1. rachunek zysków i strat firmy na koniec okresu obrotowego 2. coś, co się dzieje z powodu czegoś innego ; 1. wynikać z wydarzyć się z powodu Musimy obsadzić kilka wakatów w wyniku niedawnych

współczynnik aktywów ryzykownych : część kapitału banku, która jest zagrożona aktywa

wzrost : 1. wzrost wzrost cen surowców 2. wzrost wynagrodzenia. (UWAGA:W USA termin to raise.) ; oznaczający podnoszenie się lub stawanie się wyższym.

wpis odwracający : wpis w zestawie kont, który odwraca wpis w poprzednich kontach

wydatki na dochody : wydatki na zakup akcji, ale nie dóbr inwestycyjnych, które są następnie sprzedawane w trakcie bieżącego okresu sprawozdawczego

wzrost procentowy : wzrost obliczony na podstawie wskaźnika dla stu

wiek emerytalny : wiek, po osiągnięciu którego ktoś może przestać pracować i pobierać emeryturę

wypłata emerytury : to samo co dochód

współczynnik P/E :to samo co wskaźnik cena/zysk

wieczny inwentarz : system ewidencji i wyceny zapasów, w którym każda zakupiona pozycja zapasów jest dodawana do sumy, a każda sprzedana pozycja jest odejmowana, dzięki czemu dane dotyczące zapasów są zawsze poprawne i aktualne

współwłaściciel :osoba, która jest współwłaścicielem czegoś z jedną lub kilkoma innymi osobami

współwłasność: sytuacja, w której dwie lub więcej osób jest właścicielami tej samej nieruchomości

wartość nominalna : to samo co wartość nominalna

wypłata : spłata części kwoty, która została pożyczona

wzorzec : ogólny sposób, w jaki coś zazwyczaj się dzieje.

wzorzec handlu : ogólny sposób, w jaki prowadzony jest handel.

wakacje płatnicze : okres, w którym płatności nie muszą być dokonywane, zwłaszcza w przypadku spłaty długu lub kredytu hipotecznego

wypłata : pieniądze wypłacone na dokończenie spłaty czegoś, co jest należne, np. pieniądze wypłacone pracownikowi po rozwiązaniu z nim stosunku pracy

wypłata : pieniądze wypłacone, aby pomóc firmie lub osobie w trudnych sytuacjach

wybierz : rzecz wybrana

wydarzenie po bilansie : coś, co ma miejsce po dacie sporządzenia bilansu, a przed czasem, gdy bilans zostanie oficjalnie zatwierdzony przez dyrektorów, co wpływa na sytuację finansową firmy

wstępny: wczesny, dziejący się przed czymkolwiek innym

wstępne ogłoszenie: ogłoszenie całorocznych wyników spółki, podawane do prasy przed opublikowaniem szczegółowego raportu rocznego

wstępny prospekt emisyjny : taki sam jak prospekt emisyjny wierzyciel uprzywilejowany : wierzyciel, któremu należy zapłacić w pierwszej kolejności, jeśli spółka jest w stanie likwidacji

wartość bieżąca: 1. wartość, jaką coś ma teraz 2. wartość obecnie określonej sumy pieniędzy, która ma zostać otrzymana w przyszłości, jeśli zostanie zainwestowana przy obecnych stopach procentowych. Skrót PV 3. Cena, jaką akcja musi osiągnąć w przyszłości, aby była równa dzisiejszej cenie, uwzględniając inflację pod uwagę

wycinek prasowy : fragment wycinka z gazety lub czasopisma odnoszący się do interesującego Cię tematu.

wojna o obniżkę cen : to samo co wojna cenowa

wskaźnik cena/zysk : stosunek między bieżącą ceną rynkową akcji a zyskiem na akcję (bieżącą dywidendą, którą generuje), obliczany poprzez podzielenie ceny rynkowej przez zysk na akcję. Nazywany również wskaźnikiem P/E. Skrót PER

wartość portfela : wartość czyjegoś portfela inwestycyjnego

wykres kołowy :diagram, na którym informacje są przedstawione jako koło podzielone na części

wrażliwy na cenę : odnoszący się do produktu, na który popyt znacząco się zmieni, jeśli jego cena wzrośnie lub spadnie

wojna cenowa : konkurencja między firmami o zdobycie większego udziału w rynku poprzez obniżanie cen. Nazywana również wojną cenową.

wcześniejszy : wcześniej wcześniejsze porozumienie, które zostało osiągnięte wcześniej bez wcześniejszej wiedzy bez wcześniejszej wiedzy

własność prywatna : sytuacja, w której spółka jest własnością prywatnych akcjonariuszy

w toku :iść naprzód, iść naprzód .

weksel : dokument stwierdzający, że ktoś obiecuje zapłacić określoną kwotę pieniędzy w określonym terminie

wyciskanie zysków : ścisła kontrola kwoty zysków, które spółki mogą wypłacić w formie dywidendy

wygórowany : z ceną tak wysoką, że nie można sobie na nią pozwolić.

własność prywatna : własność należąca do osoby prywatnej, a nie do sektora publicznego

weksle podstawowe : weksle, które nie wiążą się z żadnym ryzykiem

własnościowy : produkt, np. lek który jest wytwarzany i jest własnością firmy

wskaźnik ostrożnościowy : stosunek kapitału do aktywów który bank uważa za rozsądny zgodnie z przepisami UE

własność publiczna : sytuacja, w której rząd jest właścicielem przedsiębiorstwa, tj. gdy branża jest znacjonalizowana

wymagania dotyczące pożyczek sektora publicznego : kwota pieniędzy, którą rząd musi pożyczyć na pokrycie własnych wydatków. Skrót PSBR

wydatki publiczne: wydatki rządu lub władz lokalnych

wydatki publiczne : pieniądze wydawane przez władze lokalne lub centralne

windykacja: czynność ściągania należnych pieniędzy

wpis debetowy: / wpis po stronie debetowej konta

windykator: osoba, która ściąga długi

wskaźnik rotacji należności: średni czas spłaty zobowiązań przez dłużników

wskaźnik zadłużenia: zadłużenie firmy wyrażone jako procent kapitału własnego powiększonego o kapitał pożyczkowy

wskaźnik obsługi długu: zadłużenie firmy wyrażone jako procent jej kapitału własnego

weksle płatne na żądanie: weksel płatny na żądanie natychmiast

weksle płatne na żądanie:weksel, który należy zapłacić w momencie jego przedstawienia

weksel płatny na żądanie: weksel, który należy zapłacić po wezwaniu do zapłaty

wyznaczyć: mianowany na stanowisko, ale jeszcze niepracujący.

wysyłki bezpośrednie: rzeczownik liczba mnoga US czeki wysyłane bezpośrednio do banku trasata w celu rozliczenia, bez przechodzenia przez izbę rozliczeniową

wypłacić: czasownik wypłacić pieniądze

wypłata: rzeczownik wypłata pieniędzy

wartość zdyskontowana: różnica między wartością nominalną akcji a jej niższą ceną rynkową

wypłata dywidendy: pieniądze wypłacone akcjonariuszom w formie dywidendy

wątpliwy: wątpliwy dług dług, który może nigdy nie zostać spłacony wątpliwa pożyczka pożyczka, która może nigdy nie zostać spłacona

wolny przedsiębiorca : osoba opowiadająca się za wolnym handlem

w pełni : całkowicie

w pełni rozwodniony zysk na akcję : zysk na akcję obliczony na całkowitej liczbie akcji, przy założeniu, że akcje zamienne zostały zamienione na akcje zwykłe

wolny na pokładzie : w cenie wszystko Koszty sprzedawcy do momentu dostarczenia towaru na statek w celu transportu. Skrót FOB

wolne rezerwy : część rezerw banku, które przekraczają ustawowy poziom i mogą być wykorzystywane do różnych celów według uznania banku

wolnostojący : stojący oddzielnie, nie przymocowany do ściany

wolnostojący dodatkowy dobrowolny wkład : wpłata dokonywana przez osobę fizyczną do niezależnego funduszu emerytalnego w celu uzupełnienia zakładowego programu emerytalnego. Skrót FSAVC

wolny handel : system, w którym towary mogą być przewożone z jednego kraju do drugiego bez żadnych ograniczeń

wolna emisja: to samo co emisja premiowa

wolny rynek : rynek, na którym nie ma rządowej kontroli podaży i popytu, a prawa jednostek i organizacji do własności fizycznej i intelektualnej są przestrzegane

właściciel : osoba posiadająca nieruchomość na własność

wolny kapitał : kwota kapitału firmy w akcjach, które są dostępne do obrotu na giełdzie papierów wartościowych

wolne negocjacje zbiorowe : negocjacje między kierownictwem a związkami zawodowymi dotyczące podwyżek płac i warunków pracy

wolna konkurencja : fakt swobody konkurowania bez ingerencji rządu

wolna waluta : waluta, której rząd zezwala na kupno i sprzedaż bez ograniczeń

wolna przedsiębiorczość : system biznesowy wolny od ingerencji rządu

waluta obca : pieniądze innego kraju

wahający się : poruszający się w górę i w dół wahający się ceny dolara

wahanie: ruch w górę i w dół

wynajem floty : umowa wynajmu wszystkich samochodów firmy od tej samej firmy w specjalnej cenie

wydatki stałe : koszty, które nie zmieniają się przy różnych poziomach produkcji, np. czynsz, pensje pracowników i ubezpieczenia

wartość nominalna : wartość zapisana na monecie, banknocie lub certyfikacie

wiara: kupić coś w dobrej wierze kupić coś myśląc, że jest dobrej jakości, że nie zostało skradzione lub że nie jest imitacją

wycofać się: musieć użyć czegoś, co jest trzymane w rezerwie gotówkowej w nagłych wypadkach wypełnić : wykonywać polecenia klienta dotyczące kupna lub sprzedaży.

wypełnić lub zlikwidować : czasownik amerykański oznaczający natychmiastową realizację zlecenia klienta lub w przeciwnym razie zlecenie zostanie anulowane. Skrót FOK

wyroby gotowe : wyroby gotowe, które są gotowe do sprzedaży

wyprzedaż pożarowa : 1. sprzedaż towarów uszkodzonych przez ogień 2. sprzedaż czegoś po bardzo niskiej cenie

wcześnie : przed zwykłym czasem

wczesny dzień zamknięcia : dzień powszedni, zwykle środa lub czwartek, kiedy niektóre sklepy zamykają się po południu

wczesne wypłacenie : czynność wypłacania pieniędzy z rachunku depozytowego przed terminem płatności Wcześniejsze wypłacenie zwykle wiąże się z karą.

wzrost zarobków : wzrost zysku na akcję

wyniki zysków : sposób, w jaki akcje przynoszą dywidendy

wkłady związane z zyskami : składki na ubezpieczenie społeczne, które rosną wraz ze wzrostem zarobków pracownika

wzrost gospodarczy : tempo, w jakim rośnie dochód narodowy kraju

wskaźnik ekonomiczny : różne statystyki, np. dla stopy bezrobocia lub handlu zagranicznego, które pokazują, jak gospodarka będzie się zachowywać w krótkim lub długim okresie

wartość dodana ekonomiczna : różnica między zyskiem firmy a koszt kapitału. Skrót EVA

wydajność efektywna : rzeczywista wydajność wyrażona jako procent ceny zapłaconej po wprowadzeniu korekt

wybierać : wybrać kogoś w głosowaniu

wykup pracowniczy : zakup firmy przez jej pracowników

wprowadzić : pisać wpisać nazwisko na listę.

wprowadzanie : czynność wpisywania pozycji do rejestru

wydatki na rozrywkę : pieniądze wydane na zapewnienie posiłków odwiedzającym w celach biznesowych

wpis : 1. informacja pisemna umieszczona w księdze rachunkowej aby dokonać wpisu do księgi rachunkowej 2. czynność wejścia lub miejsce, w którym można wejść, aby przejść przez punkt wejścia celnego

wyrównywać : równać się

wskaźnik błędów : liczba błędów na tysiąc wpisów lub na stronę

Wspólny Rynek Europejski: dawniej nazwa Wspólnoty Europejskiej, organizacji, która łączy kilka krajów europejskich w celach handlowych

Wspólnota Europejska : dawniej nazwa Unii Europejskiej. Skrót WE

wyjątek : nieobejmujący

wyjątkowy : inny lub nietypowy

wymiana : 1. akt dawania jednej rzeczy za inną 2. rynek akcji, towarów, kontraktów futures itp. czasownik 1. wymieniać coś (na coś innego) dać jedną rzecz w zamian za coś innego 2. wymieniać umowy 3. wymieniać walutę jednego kraju na walutę innego

wymienny : możliwy do wymiany

wyłączny : 1. ograniczony do jednej osoby lub grupy mieć wyłączne prawo do wprowadzania produktu na rynek być jedyną osobą, która ma prawo do wprowadzania produktu na rynek 2. z wyłączeniem nieuwzględniania

wykluczyć : nie uwzględniać odsetek

wykluczenie: 1. czynność nieuwzględniania czegoś 2. pozycja wykazana w zeznaniu podatkowym, ale od której nie płaci się podatku

wymiana kontraktów : moment sprzedaży nieruchomości, w którym kupujący i sprzedający podpisują umowę sprzedaży, która wtedy staje się wiążące

wyłączność : wyłączne prawo do wprowadzania produktu na rynek

wykonać : oznaczający wykonanie polecenia.

wykonanie: 1. wykonywanie zlecenia handlowego lub umowy 2. wykonywanie zlecenia prawnego lub umowy

wykonawca : wdrażanie decyzji rzeczownik osoba w firmie, która podejmuje decyzje, menedżer lub dyrektor sprzedaż , kierownicy starszy lub młodszy kierownik

wykonawca : osoba lub firma, która dba o wykonanie warunków testamentu.

wykonywać : 1. użycie czegoś wykonanie opcji wykorzystanie opcji, wprowadzenie opcji w życie 2. rok finansowy w trakcie bieżącego wykonania wydatki : kwota wydanych pieniędzy

wydatki : wydane pieniądze

wydatki : pieniądze wypłacone na pokrycie kosztów poniesionych przez kogoś podczas wykonywania czegoś.

wygaśnięcie : czynność wygaśnięcia

wygasnąć : kończyć się

wygaśnięcie : czynność wygasania

wyraźnie : wyraźnie w słowach

wzrost zewnętrzny: wzrost firmy poprzez kupowanie innych firm, a nie poprzez rozszerzanie istniejącej sprzedaży lub produktów. Przeciwieństwo wzrostu wewnętrznego.

wyciąg : wydrukowany dokument, który jest częścią większego dokumentu. .

współczynnik śmiertelności: liczba zgonów w danym okresie, wyrażona jako procent całkowitej populacji

większość : ponad połowa grupy większość

wykup menedżerski: zakup spółki zależnej przez grupę zewnętrznych dyrektorów. Skrót MBI.

wykup menedżerski: przejęcie firmy przez grupę pracowników, zazwyczaj starszych menedżerów i dyrektorów. Skrót MBO

wyroby przemysłowe : rzeczownik w liczbie mnogiej, przedmioty wytwarzane maszynowo

wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego: żądanie od nabywcy kontraktu futures lub opcji wpłacenia większej kwoty depozytu zabezpieczającego, ponieważ spadek ceny papierów wartościowych lub towarów zmniejszył wartość pierwotnie wpłaconego depozytu zabezpieczającego

wartość rynkowa: wartość aktywów, akcji, produktu lub firmy sprzedanych dzisiaj

wartość dodana rynkowa: różnica między wartością rynkową firmy a wysokością zainwestowanego przez nią kapitału. Skrót MV A

wartość zapadalności: kwota płatna w momencie zapadalności obligacji lub innego instrumentu finansowego.

wielo- : przedrostek odnoszący się do wielu rzeczy lub wielu rzeczy jednej rzeczy

wielowalutowy : w kilku walutach

wielostronny : między kilkoma organizacjami lub krajami umowa wielostronna handel wielostronny handel między kilkoma krajami

wielokrotność : 1. akcja będąca wielokrotnością 5 akcja o wskaźniku P lub E równym 5 (tj. 5 to wynik podzielenia bieżącej ceny rynkowej akcji przez zysk na akcję). 2. firma posiadająca sklepy w kilku różnych miastach.

wielokrotne wnioski: kilka wniosków o nową emisję akcji, złożone przez tę samą osobę, ale pod różnymi nazwiskami. W niektórych emisjach akcji osoby składające wielokrotne wnioski mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności karnej.

wielokrotna własność : sytuacja, w której coś jest wspólną własnością kilku stron

wiele sklepów : jeden sklep w sieci sklepów

wpływ : szok lub silny efekt wpływ nowej technologii

wdrażać : wprowadzać w życie wdrażać umow,ę wdrażać decyzję

wdrażanie : proces wprowadzania czegoś w życie wdrażanie nowych zasad

wartość przypisana : wartość przypisana danym liczbowym, dla których nie można obliczyć dokładnej wartości.

wypłata dochodu : umowa, zgodnie z którą regularnie pobiera się mniejsze kwoty z pieniędzy gromadzonych w funduszu emerytalnym, zamiast wypłacać je jednorazowo w celu opłacenia renty

wsparcie dochodowe : świadczenie rządowe wypłacane osobom o niskich dochodach, które pracują mniej niż 16 godzin tygodniowo, pod warunkiem, że wykażą, że aktywnie poszukują pracy. Skrót IS

wynik dochodu : rzeczywista procentowa stopa zwrotu z akcji rządowych, przy czym stałe oprocentowanie jest przedstawiane jako procent ceny rynkowej

włączyć : 1. wnieść coś, aby stać się częścią głównej grupy 2. Założenie spółki zarejestrowanej w USA.

wcięcie : 1. zamówienie złożone przez importera na towary z zagranicy 2. wiersz tekstu, który zaczyna się kilka spacji od lewego marginesu ; wciąć coś złożyć zamówienie na coś

wskaźnik : czynnik sytuacji wskazujący na ogólną tendencję

wypadek przy pracy : wypadek, który ma miejsce w pracy

własność przemysłowa : fabryki lub inne budynki wykorzystywane do celów przemysłowych

wstrzyknąć : wstrzyknąć kapitał do firmy wpłacić pieniądze do firmy

wstrzyknięcie : wstrzyknięcie kapitału w wysokości 100 000 GBP lub wstrzyknięcie kapitału w wysokości 100 000 GBP do istniejącej działalności gospodarczej

wewnątrz : szczególnie w biurze lub budynku firmy.

wykup instytucjonalny : przejęcie firmy przez instytucję finansową, która wspiera grupę menedżerów, którzy będą nią zarządzać. Skrót IBO

wypłata okresowa : wypłata części dywidendy

wewnętrzna stopa zwrotu : średnia roczna stopa zwrotu z inwestycji, gdzie odsetki naliczane w danym okresie są równe pierwotnemu kosztowi inwestycji. Skrót IRR

wzrost wewnętrzny : rozwój firmy poprzez rozwijanie istniejącej działalności z własnych środków, w przeciwieństwie do przejmowania innych firm. Nazywany również wzrostem organicznym. Przeciwieństwo wzrostu zewnętrznego.

wewnętrzny: 1. w firmie zdecydowaliśmy się na wewnętrzne mianowanie 2. w kraju lub regionie

wartość wewnętrzna : wartość, która istnieje jako część czegoś, na przykład wartość opcji (w przypadku opcji kupna jest to różnica między ceną bieżącą a wyższą ceną wykonania)

wprowadzić : sprawić, by ktoś poznał kogoś lub coś przedstawić klienta pozyskać nowego klienta i zapoznać go z kimś wprowadzić nowy produkt na rynek wyprodukować nowy produkt i wprowadzić go na rynek

wprowadzenie : 1. list zapoznanie kogoś z inną osobą 2. czynność wprowadzenia istniejącej spółki na giełdę papierów wartościowych (tj. uzyskanie pozwolenia na obrót akcjami na giełdzie, stosowana w przypadku, gdy spółka powstaje w wyniku wydzielenia się z istniejącej, większej spółki i nie są oferowane do sprzedaży żadne nowe akcje)

wydawanie: organizowanie emisji akcji

wyszczególnić : aby sporządzić szczegółową listę rzeczy.

wyciąg szczegółowy: wyciąg bankowy, na którym każda transakcja jest szczegółowo rejestrowana

wypłata na rękę: taki sam jak dochód osobisty do dyspozycji Po wszystkich potrąceniach jej wypłata na rękę wynosi tylko 600 funtów tygodniowo.

wartość aktywów materialnych , wartość netto aktywów materialnych : wartość wszystkich aktywów spółki pomniejszona o jej aktywa niematerialne, np. wartość firmy, wyrażona jako wartość na akcję

wakacje podatkowe : okres, w którym nowa firma jest zwolniona z płacenia podatku

warunki : w liczbie mnogiej warunki lub obowiązki, które muszą być wykonane w ramach umowy lub ustalenia, które muszą zostać uzgodnione przed wejściem umowy w życie, w celu wynegocjowania lepszych warunków.

wycieczka : (wakacyjna) podróż do różnych miejsc, powrót na końcu do miejsca rozpoczęcia podróży

wierzyciele handlowi: w liczbie mnogiej firmy, którym firma jest winna pieniądze. Kwota należna wierzycielom handlowym jest wykazywana w sprawozdaniach rocznych.

waluta handlowa : rzeczownik nazywany również walutą pojazdową

wzorzec handlowy: ogólny sposób prowadzenia handlu

wartość transferowa: wartość emerytury w momencie jej przeniesienia z jednego programu do inny

waga trojańska : system miary wagi stosowany do złota i innych metali, takich jak srebro i platyna KOMENTARZ: waga trojańska dzieli się na grany, pennyweights (24 grany = 1 pennyweight), uncje (20 pennyweights = 1 uncja) i funty (12 uncji trojańskich = 1 funt). Waga trojańska jest nieco mniejsza niż jej odpowiednik w systemie avoirdupois; funt trojański to 0,37 kg lub 0,82 funta avoirdupois; Zobacz także avoirdupois.

WOLUSJANUSZ (zm. 437) : R.A.A. Wulusian, syn pogańskiego arystokraty i pontifexa Maksyma Cejoniusza Rufusa Albinusa, prefekta Rzymu w 389/381 r. i chrześcijańskiej matki, której imię jest nieznane. Był wujem Melanii Młodszej. Był prokonsulem w Kartaginie przed 412 r., prefektem Rzymu (417-418) i prefektem pretorium na Zachodzie (428-429). Został ochrzczony w święto Epifanii na łożu śmierci na prośbę swojej siostrzenicy Melanii, gdy przebywał w Konstantynopolu w 437 r. z oficjalną misją zorganizowania cesarskiego małżeństwa Walentyniana III i Eudoksji. Będąc jeszcze poganinem, walczył z Pelagianami. Był w kontakcie z Augustynem, który wysoko go cenił i namawiał go do czytania chrześcijańskich Pism i wyjaśniał mu trudności z nimi związane. W rzeczywistości Volusianus, twierdząc, że jest otwarty na włączenie się do jego szkoły, opowiada Augustynowi o dyskusjach i trudnościach, jakie miał krąg swoich przyjaciół na temat religii chrześcijańskiej. Marcellinus poprosił również Augustyna o odpowiedź na trudności Volusianusa , który wysłał mu dwa listy zawierające wyjaśnienia dotyczące religii chrześcijańskiej, a także pogańskiego sprzeciwu, że chrześcijaństwo jest niezgodne z potrzebami imperium.

WITALIAN, papież (zm. 672) : Pochodzący z Segni; zastąpił Eugeniusza I, który zmarł 2 czerwca 657 r. i został konsekrowany 30 lipca. Po jego wyborze Typos Konstansa II z 648 r. nadal obowiązywał; sprzeciwił się mu papież Marcin I, a został potępiony przez Sobór Laterański w 649 r. Natychmiast wysłał delegację do Konstantynopola: napisał do cesarza Konstansa , a także do patriarchy Piotra (Mansi 11,572), który przyjął jego listy przychylnie, a jego imię przywrócono do dyptyków, praktyka ta została wykluczona od czasów papieża Honoriusza (zm. 638). Ponadto przyjął Konstansa II z wielkimi honorami w Rzymie podczas wizyty cesarza w mieście w lipcu 663 r. - ostatnim cesarzem, który odwiedził Rzym był Walentynian III w 450 r. - mimo że zakończyła się ona splądrowaniem miasta i wywiezieniem z niego dużej ilości brązu. Cesarz podczas swojego długiego pobytu w Italii nabył wiele dóbr na Południu dzięki swojej działalności. Za jego pontyfikatu Maur z Rawenny uzyskał od cesarza Konstansa, który osiedlił się na Sycylii, zwolnienie spod jurysdykcji rzymskiej, co wywołało głośne protesty ze strony Witaliana (Jaffé 209-210) i zerwanie stosunków między dwoma kościołami w Rzymie i Rawennie po śmierci Maura w 673 r. Witalian, podobnie jak jego poprzednicy, nadal interesował się Anglami (Jaffé 2089), z których niektórzy również przybyli do Rzymu na pielgrzymkę; ponadto wysłał greckiego mnicha Teodora z Tarsu (668-690), aby został arcybiskupem Canterbury, którego sam konsekrował.

WITALIS, Apolinarysta (zm. ok. 385) : Około 375 r. kapłan Witalis, wyświęcony przez Meletiusza z Antiochii, pojawił się w Antiochii jako przywódca ważnej grupy, która odwoływała się do nauki Apolinary′ego z Laodycei . Udał się do Rzymu, aby przedstawić swoją naukę papieżowi Damazemu, który przyznał mu list komunijny, zastrzegając jednak ostateczną decyzję Paulinusowi, biskupowi antymeletiańskiej strony Kościoła Antiochii, strony popieranej przez Rzym . Kiedy po śmierci cesarza Walensa (9 sierpnia 378 r.) Melecjusz z Antiochii powrócił z wygnania, aby wstąpić na tron Antiochii, Witalis, a także Melecjusz z Antiochii i Paulinus, wkrótce zostali odsunięci na bok . Fragment z De fide Witalisa został przekazany przez Cyryla z Aleksandrii w jego traktacie De recta fide ad reginas . Ten krótki tekst potwierdza, że Chrystus jest te,leioj qeo,j i te,leioj a;nqrwpoj; anatemizuje tych, którzy mówią, że "Chrystus miał ciało niebieskie, współistotne Bogu według ciała"; ale jednocześnie anatemizuje tych, którzy nie wyznają, że "ciało Pana jest współistotne istotom ludzkim"; i potępia również tych, którzy mówią, że człowieczeństwo Chrystusa jest pozbawione rozumnej duszy, którzy mówią, że cierpiała boskość Chrystusa, a nie ciało Chrystusa, i którzy "dzielą" Zbawiciela i nie wyznają, że Logos i istota ludzka są jedną rzeczą.

WIZJE (ikonografia)

I. Wizja Abrahama w Mamre - II. Wizja Jakuba w Betel - III. Wizja Ezechiela - IV. Wizja pasterza Hermasa - V. Wizja Perpetuy i Felicyty.

I. Wizja Abrahama w Mamre. Wizja Abrahama w Mamre jest unikatowa w malarstwie i znajduje się na fresku z około połowy IV w., umieszczonym w suficie arcosolium hypogeum z Via Dino Compagni , który, mając na uwadze Rdz 18:1-3, wizualnie przedstawia spotkanie patriarchy z trzema gośćmi, posłańcami jego przyszłego ojcostwa; widzimy to także w przypadku kontrowersyjnej pokrywy tzw. sarkofagu św. Sotera , który zachował się w katakumbach św. Kaliksta i którego powstanie można datować na drugą tercję IV w. Jeśli chodzi o technikę mozaikową, to istnieją dwa świadectwa, które wnoszą swój wkład, z najbardziej złożonym schematem ikonograficznym, a mianowicie wydarzeniem, o którym mowa, to jest panelem pochodzącym z V w. z bazyliki Santa Maria Maggiore w Rzymie i lewą ścianą prezbiterium bazyliki San Vitale w Rawennie, późniejszą o prawie jedno stulecie, która, ozdobnie rozwiązując wersety z Rdz 18, 9-12, przedstawia Abrahama, gdy przygotowuje się do podania talerza z cielcem trzem gościom siedzącym przy przygotowanym stole, podczas gdy Sara podsłuchuje, w pierwszym przypadku wyrabiając ciasto, w drugim, zdezorientowana i stojąca przed domem. Nie należy pomijać faktu, że według niektórych epigramatów (Mazzoleni 1989), podobne dzieła sztuki zdobiły również bazylikę św. Ambrożego w Mediolanie i ściany hipotetycznej bazyliki hiszpańskiej. Jeśli chodzi o rzeźbę, dwa późne sarkofagi wydają się bardzo specyficzne, oba datowane na V w. i pochodzące z obszaru galijskiego, odpowiednio zachowane w Tuluzie i w Lucq de Bearn. Te sarkofagi, odsłaniające połączenie między sceną wizji Mamre a ofiarą Izaaka - w rzeczywistości postacie trzech gości pojawiają się obok samego Izaaka, wciąż młodego człowieka, gotowego do ofiary - podkreślają związek Izaaka z samym Chrystusem, co później zostanie wyraźnie ukazane przez (co było dla Augustyna) jednorodną i stałą egzegezę, która rozpoczęła się od apostoła Pawła i była nieprzerwanie kontynuowana w myśli takich autorów jak Klemens Aleksandryjski (Paed. 1,5: SC 70,150-152), Tertulian , Ps.- Cyprian, Meliton z Sardes, Ambrose i Augustyn, aby wymienić tylko najbardziej znaczących z tych pisarzy. W Mamre, niedaleko Hebronu, na życzenie cesarza Konstantyna, wzniesiono bazylikę na pamiątkę czczonego miejsca .

II. Wizja Jakuba w Betel. Chociaż ikonograficzny prototyp wizji Betel, czyli "dom Boży" (Rdz 28,10-16), i jego lokalizacja, która z powodu tego wydarzenia zmieniła swoją pierwotną nazwę "Luz" , są rozpoznawalne wśród żydowskich fresków synagogi Dura Europos , Rzym dostarcza jedynych dwóch świadectw chrześcijańskich, które się do niego odnoszą: (1) Fasada sarkofagu z późnego okresu konstantyniańskiego, przechowywanego w lapidarium katakumb św. Sebastiana, w rzeczywistości pokazuje - ledwo czytelnie - postać śpiącego Jakuba, z głową opartą na stosie kamieni i pustą drabiną obok niego. (2) Na malowidle sufitu arcosolium w pomieszczeniu B z hypogeum Via Dino Compagni, pochodzącym z połowy IV w., dwaj aniołowie wchodzą i schodzą po drabinie zgodnie z opisem wizji i stają twarzą w twarz z patriarchą, który częściowo leży na skalnym wybrzuszeniu i jest przedstawiony z otwartymi oczami (Ferrua 1990, nr 48), aby podkreślić cudowne wydarzenie. Na koniec, aby uzyskać pełny obraz, należy zwrócić uwagę na obecność samotnej drabiny w dolnym rejestrze Relikwiarza z Brescii.

III. Wizja Ezechiela. Myśl chrześcijańska uważała wizję Ezechiela (Ez 37,1-10) za niewątpliwy symbol ostatecznego zmartwychwstania lub bardziej ogólnie jako wyraz wiary w nią, a Ezechiel staje się świadkiem potwierdzającym . Chociaż wizja ta była już reprezentowana przez freski synagogi w Dura Europos , a malarstwo rzymskie całkowicie ją zignorowało, udokumentowano ją na kilku rzeźbiarskich świadectwach, z których wszystkie należą do stolicy, z wyjątkiem dwóch sarkofagów, z których jeden zachował się w Kapui , a drugi w Gironie. Te odkrycia - których chronologia jest bardzo jednorodna, nie wykraczając poza pierwszy trzydziestoletni okres IV w., z wyjątkiem uszkodzonej pokrywy, odkrytej w Maius i datowanej między późnym okresem gallińskim a tetrarchią - zwykle skupiają się na wizerunku Chrystusa, który, pomagając prorokowi, odtwarza "suche kości", które można zidentyfikować w małym trupie rozłożonym u ich stóp, który może pojawić się sam lub z głową podpartą czaszką, lub raczej z większą liczbą czaszek i figurek "tych, którzy mają zostać wskrzeszeni", które albo stoją, albo leżą wokół nich . Należy również przypomnieć złote szkło, odkryte w Kolonii i datowane na IV w., gdzie Ezechiel pojawia się sam, zamierzając dokonać cudu za pomocą virga skierowanej w stronę ziemi, na której leżą części ludzkich ciał w trakcie rekompozycji , oraz miniaturę o zupełnie innym i późniejszym schemacie, z X w., należącą do Ms A.F. gr. 510 z Biblioth?que Nationale w Paryżu.

IV. Wizja Pasterza Hermasa. Do pierwszych dekad III w. należy jedyne graficzne świadectwo nieodłączne od trzeciej wizji Pasterza Hermasa), którą można dostrzec na fresku z katakumb S. Gennaro w Capodimonte . Graficzna transkrypcja tekstu pokazuje trzy młode dziewczyny przystępujące do budowy wieży, symbolicznie reprezentującej kościół, wykorzystujące duże, dobrze obrobione kamienie - lub raczej świętych, wierzących i pokutujących grzeszników - odrzucające te, które są niedoskonałe i pozostawiające je nieużywane na obrzeżach. Biorąc pod uwagę, że oczywiste znaczenie kompozycji jest chrzcielne (w tekście wieża znajduje się na wodzie, ale wariant ikonograficzny można interpretować w świetle podobieństw ) jako pokutny i pogrzebowy , można wnioskować, że inspirujące krótkie dzieło z połowy II w. było czytane publicznie lub że przynajmniej cieszyło się znacznym szacunkiem wśród wiernych w czasie, w którym rzemieślnik doprowadził swoje dzieło do końca.

V. Wizja Perpetuy i Felicyty. Przechowywany w Muzeum w Burgos sarkofag, datowany na początek V w. , wydaje się wymagać złożonej interpretacji, ponieważ na tylnej stronie znajduje się niezwykłe przedstawienie, jedyne w swoim rodzaju, które, jak się okazuje, można odczytać jedynie na podstawie pierwszej wizji, jaką Perpetua - potępiona ad bestias (zob. damnatio ad bestias) - miała we śnie podczas swego uwięzienia . Scena, o której mowa, została niewątpliwie przedstawiona w celu wzmocnienia wiary w nadzieję na wieczną nagrodę. Ukazuje ona drabinę, krótką, z ostrymi i zaostrzonymi ostrzami, po której Perpetua przygotowuje się do skoku, aby dostać się do raju. Najpierw jednak musi uniknąć zderzenia z potwornym zwierzęciem, po tym, jak zostaje postawiona na nogi dzięki wsparciu swojego katechety Saturusa.

WIZJE ŻYCIA POŚMIERZONEGO. : Ludzie zawsze szukali odpowiedzi na pytanie o swoje przeznaczenie po śmierci: wizje życia pozagrobowego, obecne w każdej epoce i każdej religii (istnieją liczne przykłady w starożytności klasycznej: Ulisses, Pitagoras i Eneasz), stanowią próbę zapewnienia pewności ludziom, którzy martwią się o swój przyszły los. W starożytnej literaturze chrześcijańskiej, początkowo wstawianej w celu edukacji i szerszych kontekstów, wizje życia pozagrobowego stopniowo przybrały własną osobliwą fizjonomię, stając się odrębnym gatunkiem literackim, który wyrażał się w coraz bardziej złożonych i artykułowanych opowieściach, z własną strukturą kompozycyjną i powtarzającymi się tematami i elementami, które są wspólne dla różnych przykładów: w tym kontekście gatunek ten zostałby ustanowiony i rozwinął się, szczególnie na Zachodzie między VII a VIII wiekiem n.e. Pierwszą pośród wszystkich wizji życia pozagrobowego była kanoniczna Apokalipsa, która stanowi obowiązkowy punkt wyjścia dla wizji życia pozagrobowego, oferując punkty do późniejszych rozwinięć. Jednak biorąc pod uwagę trzeźwość i niedobór informacji, chrześcijanie czerpali również z innych źródeł, zwłaszcza tekstów apokryficznych, aby ustanowić bardziej konkretny i określony obraz świata i przedstawić życie pozagrobowe z dodatkiem coraz nowych szczegółów opisowych. Mamy na myśli serię dzieł pochodzenia żydowskiego i bliskowschodniego, w których eschatologiczne wizje i proroctwa łączyły się z mitami i ezoterycznymi objawieniami, tworząc kompleks pism nazywanych "apokaliptycznymi", które stały się powszechne między II w. p.n.e. a II w. p.n.e. AD, z których niektóre mają silnie schrystianizowany charakter: 4 Ezdrasza, Księga Henocha, Apokalipsa Piotra i Apokalipsa Pawła. Visio Pauli cieszyła się znaczną sławą, apokryficzna apokalipsa napisana pierwotnie po grecku, dla której istnieją wersje w różnych językach, zwłaszcza po łacinie, przerobiona na różne sposoby ( Augustyn ostrzegałby niczego niepodejrzewających czytelników przed łatwym uwierzeniem w bajki zawarte w tej apokalipsie, tekście, którego autorytetu nie uznał prawowierny kościół: W Joz 98,8): jej rozpowszechnienie odżywiało wyobraźnię ludową, która miała nadzieję wypełnić luki i milczenie Pisma Świętego na temat życia w innym świecie. Jako konkretne antecedencje i modele w starożytnej literaturze chrześcijańskiej można by zacytować Passio Perpetuae et Felicitatis, wizję przypisywaną Saturusowi, więźniowi oczekującemu męczeństwa , która miała wpłynąć na całą późniejszą literaturę martyrologiczną, wizję, której celem było wzmocnienie wiary i nadziei męczenników na przyszłą nagrodę; Tak zwany Sen św. Hieronima, opowiedziany przez autora młodemu Eustochium, który był ważny dla niektórych elementów, które miały posłużyć jako zarys całej literatury wizji: nieprzewidziana choroba, stan śpiączki lub śmierć, nieoczekiwane ożywienie i szczegółowy opis wizji pośród zdziwienia obecnych; fragment z Vita Martini (7,6) Sulpicjusza Sewera, odtworzony na wzór Hieronima dla kontekstu narracyjnego; oraz sen wdowy wspomniany przez Ewodiusza, biskupa Uzalis, w liście do św. Augustyna . We wszystkich tych fragmentach można już dostrzec motywy i elementy, które znajdziemy później: raj jako ogród o nieograniczonej rozciągłości, błogosławieni w białych szatach, aniołowie-przewodnicy, zapach, który zapewnia sytość i niebiański pałac. Wizja życia pozagrobowego, która dojrzewała fragmentarycznie w pierwszych wiekach, stała się prawdziwym i właściwym gatunkiem literackim za sprawą Grzegorza Wielkiego, dziedzica i inicjatora tradycji, która miała trwać przez całe średniowiecze i osiągnąć punkt kulminacyjny w wspaniałej konstrukcji poematu Dantego. Modelem, do którego odwołują się wszyscy kolejni autorzy, jest tekst Dialogów IV,37-38, gdzie Grzegorz, wyjaśniając diakonowi Piotrowi znaczenie zabitych przez przypadek, przytacza niezwykłe doświadczenie niektórych osób (mnicha Piotra, szlachetnego Szczepana, bezimiennego żołnierza dotkniętego zarazą w Rzymie), wszystkich osób, o których sądzono, że zmarli i zostali cudownie przywróceni do życia, którzy twierdzą, że byli w innym świecie i podają jego opis. Wszystkie podstawowe motywy przedstawienia życia pozagrobowego Grzegorza znajdują się niemal niezmienione w literaturze wizji, które biorą z niego wskazówki: czarny dym piekła, w który wrzucane są dusze uznane za winne, wąski most, który wisi nad nim i pełni funkcję probatio, aby oddzielić sprawiedliwych od niesprawiedliwych, walka aniołów i demonów o posiadanie duszy walczącej między dobrem a złem, mieszkania sprawiedliwych i raj opisany jako cudowny ogród z pachnącymi kwiatami. Istotne analogie z Grzegorzem Wielkim są obecne w dziele historycznym jego współczesnego Grzegorza z Tours , chociaż w jego relacji o wizji Salwiusza z jej szczegółowym opisem życia pozagrobowego mamy do czynienia z historią o wiele bardziej rozbudowaną i organicznie ustrukturyzowaną, z autonomiczną fizjonomią, której schemat-typ służy do informowania każdej kolejnej kompozycji tego gatunku literackiego. Pierwszym ogniwem długiego łańcucha, który nastąpił, były wizje młodego Augusta opisane w Żywotach ojców z Merydy , małym dziele wizygockim z pierwszej połowy VII w., przekazywanym pod imieniem pewnego Pawła, diakona Merydy, które naśladuje tradycyjną formułę: kwitnący i pachnący ogród, błogosławiony ubrany na biało i sytość dana przez niebiańskie pożywienie. Przechodząc z kontynentu (Włochy Grzegorza Wielkiego, Francja Grzegorza z Tours, Hiszpania autora Vitae sanctorum Patrum Emeretensium) do Irlandii, znajdujemy Vita Fursei. Napisana w 656/657 roku, opowiada o podróży do zaświatów irlandzkiego mnicha, Fursy′ego, założyciela klasztorów, który był jeszcze młody i chorował: dwaj biskupi, Beoanus i Meldanus, nakładają na niego obowiązek wygłaszania kazań przez jeden dzień (= 12 lat) i oferują mu szereg nauk moralnych. Schemat jest schematem tradycyjnym: nowy element jest ustanowiony przez wizję jako pieczęć świętości protagonisty, rodzaj nagrody przyznawanej w oczekiwaniu (wzmianki biograficzne i streszczenie wizji znajdują się w Historia Ecclesiastica III,19 Czcigodnego Bedy). W Visio Baronti, pierwszym utworze literackim w całości poświęconym wizji życia pozagrobowego i stanowiącym przykład przyjęty jako wyjaśnienie tezy doktrynalnej lub wydarzenia, które ma zostać wstawione do biografii świętego, przechodzimy do opowieści o znacznej szerokości i złożoności, pomyślanej jednolicie i organicznie ustrukturyzowanej, skomponowanej w celu poprawy zdrowia duchowego czytelnika. Napisane w 678/679 r. w Galii, anonimowe dzieło opowiada wizję pewnego Barontiusa, mnicha z klasztoru Lonrey, zgodnie z tradycyjnym schematem, ale rozwinięte i wzbogacone: prawdziwa i właściwa podróż do innego świata z obszernym opisem trasy bohatera. Na drodze tej tradycji, która została skonsolidowana, ale wyraźnie rozwinięta, opat Bierzo św. Walerius, pochodzący z Astorgi, w północno-zachodniej Hiszpanii, opowiada trzy wizje życia pozagrobowego w swoim Dicta ad beatum Donadeum scripta (2. połowa VII w.). Decydujący wkład do gatunku literackiego - w 1. połowie VIII w. - wnoszą wizje opowiedziane w liście Bonifacego oraz w Historia Ecclesiastica Bedy : po raz pierwszy znajdujemy potwierdzone, obok piekła i raju, istnienie miejsca kary/przejściowej przyjemności dla pokutujących grzeszników i tych, którzy nie są doskonale dobrzy, co z czasem stanie się czyściec. Wraz z tym trzecim, pozaziemskim królestwem, ostateczność wizji zostałaby rozszerzona, aby objąć, oprócz osobistego nawrócenia czytelników, również bodziec do nasilenia praktyk pobożności dla zmarłych. Przykładem tej organicznej reprezentacji chrześcijańskiego życia pozagrobowego, charakteryzującej się trójpodziałem piekło-czyściec-raj, jest Visio Wettini, datowany na rok 824 w swojej pierwszej kompozycji w prozie, a następnie zredagowany w formie poetyckiej przez Walafrida Strabona. W ciągu IX wieku narodził się i zakorzenił szczególny typ wizji życia pozagrobowego, wizja, która była przede wszystkim polityczna w naturze i końcu, rozkwitła głównie w okresie dynastii Karolingów i podlegała osądowi eschatologicznemu: nagroda lub wieczna kara przypisywana jej stała się zatem wyrazem przekonań politycznych autora (Visio cuiusdam paupercolae mulieris, Visio Bernoldi i Visio Karoli). Pod koniec IX w. wizja życia pozagrobowego wyraźnie stanowiła gatunek literacki o utrwalonej tradycji, o czym świadczy świadectwo Hincmara z Reims, który w Visio Bernoldi cytuje jako gwarantów prawdziwości swojej narracji autorów poprzednich wizji: Grzegorza Wielkiego, Czcigodnego Bedę, Bonifacego i Visio Wettiniego

WIZYGOCI : Ludność E Germanów, należąca do wielkiego ludu Gotów, którzy wyemigrowali z brzegów Morza Bałtyckiego do południowej Rosji nad Dniestrem i nad Morzem Czarnym. Niepewna jest epoka, w której nastąpił podział Gotów na Ostrogotów i Wizygotów. Według Jordanesa miało to miejsce po ich oblężeniu w Poncie, kiedy Wizygoci uznali władzę Baltungów; Ostrogoci z kolei uznali władzę Amalów. W IV w. chrześcijaństwo rozprzestrzeniło się wśród nich w formie ariańskiej głoszonej przez biskupa Wulfilę. W tym samym czasie Wizygoci zostali zmuszeni przez Hunów do przesunięcia się na zachód i w ten sposób wejścia w strefę rzymską. W 376 r. pod wodzą Fritigerna przekroczyli Dunaj i zostali zmuszeni do obrony Tracji. Z powodu rzymskich administratorów zbuntowali się i pokonali siły rzymskie pod Marcianopolis w 377 r., a następnie zadali im klęskę pod Hadrianopolis (9 sierpnia 378 r.), gdzie cesarz Walens stracił życie; cesarz rzucił się, aby chronić Konstantynopol, który był zagrożony przez najeźdźców. Następnie Goci, dowodzeni przez Atanaryka, roztropnie zgodzili się zostać sojusznikami imperium, zajmując stałe miejsce zamieszkania w Mezji Dolnej. Po śmierci Teodozjusza Wielkiego (395 r.), Stylichon odebrał Alarykowi, nowemu duxowi Wizygotów, wszelkie nadzieje na uzyskanie wysokiej rzymskiej godności wojskowej, chociaż brał udział w bitwach z uzurpatorem Eugeniuszem i poniósł ciężkie straty żołnierzy w bitwie w pobliżu rzeki Frigido (5 września 394 r.). Skutki były katastrofalne dla imperium, ponieważ Alaryk ze swoim ludem wystawił na próbę Trację, Macedonię i Tesalię; wkroczył do Grecji i podbił Ateny; następnie przekroczył przesmyk Koryncki, aby zamieszkać na Peloponezie i ostatecznie osiedlił się w Illyricum, którym rządził w imieniu cesarza Arkadiusza z tytułem dux i magister militum, w oczekiwaniu na sprzyjającą okazję, która pozwoliłaby mu najechać Półwysep Apeniński. W 400 r., gdy Alanowie i Wandalowie wkroczyli do Noricum i Recji, Stylichon musiał ruszyć w ich kierunku. Alaryk skierował się zatem w stronę Mediolanu, ale Stylichon, który osiągnął porozumienie z tymi barbarzyńcami, zawrócił i pokonał Wizygotów pod Pollenzą nad rzeką Tanaro (402). Po śmierci Stylichona (408 r.) Alaryk nie napotkał żadnego oporu na swojej drodze do Italii i mógł udać się prosto w kierunku Rzymu. Po pierwszym splądrowaniu Rzymu w 410 r., gdy na Półwyspie Apenińskim panował wielki zamęt, który w tym czasie rozpadł się na kawałki, Wizygoci, bohaterowie jednego z najbardziej traumatycznych wydarzeń w historii miasta Rzymu, wkrótce znaleźli się bez przywództwa z powodu nieprzewidzianego zniknięcia Alaryka. Po trzech dniach plądrowania Rzymu Alaryk wpadł na pomysł szybkiego podboju bogatej prowincji Afryki, aby następnie ponownie tam wejść i rządzić żelazną pięścią całym półwyspem. Jego następcą został jego szwagier Ataulf, który zastraszony przytłaczającą siłą Herakliana, generała Honoriusza, porzucił pomysł podboju Afryki i wolał udać się na północ w stronę Galii, gdzie w 412 r. rozpoczął prawdziwą i właściwą wojnę z Rzymianami po zawarciu paktu z antycesarzem Jowinusem, który uzurpował sobie tytuł w 411 r.; Jednakże porozumienie między nimi nie trwało zbyt długo z powodu pragnienia Jowinusa, by rządzić całą Galią bez niczyjej ingerencji. Ataulf zwrócił się wówczas do cesarza Honoriusza, obiecując głowę uzurpatora, a także powrót jego siostry Galli Placydii, która została wzięta do niewoli przez Gotów podczas plądrowania Rzymu, w zamian za zapasy zboża i przydział ziemi. Honoriusz początkowo przyjął obietnicę, ale potem jej nie dotrzymał, co zmusiło Ataulfa do przyjęcia wrogiej postawy wobec imperium. W 413 r. Wizygoci byli w stanie zająć w szybkiej kolejności Narbonę, Tuluzę i Bordeaux, a na początku 414 r. Ataulf, po tym jak Galla Placydia wyszła za mąż po raz drugi, radykalnie zmienił swoje usposobienie z wojowniczego na pokojowe. Niemniej jednak wojna natychmiast stała się nieunikniona i po zmianie wydarzeń, gdy sytuacja Gotów stała się rozpaczliwa, Ataulf był zmuszony szukać schronienia w Hiszpanii, gdzie w 415 r. zajął prowincję Tarraco, mieszkając tam przez krótki czas. Wallia, jego następca, dotrzymał obietnic złożonych Rzymianom i między 416 a 418 r. uzyskał prowincję Aquitanica Secunda i kilka sąsiednich okręgów. W tym samym roku Wallia zmarł. Jego następca Teodoryk (419-451) miał obowiązek ustanowienia i wykonania podziału ziem pomiędzy ludnością gotycką i rzymską, ta druga zmuszona była, na swoją niekorzyść, zaakceptować tę sytuację. Relacje między tymi dwoma narodami były również trudne, ponieważ Wizygoci nie wydawali się traktować z należytą powagą wartości foedus, który od dawna łączył ich z imperium. Wystarczy pomyśleć o tym, co wydarzyło się w 422 r., kiedy Rzymianie, którzy ustawili się do wojny z Wandalami, licząc na interwencję wojsk gockich, mieli niefortunną niespodziankę, gdy zostali zaatakowani zza pleców właśnie przez swoich "sojuszników", którzy wykorzystali okazję, aby spróbować uwolnić się spod jarzma cesarskiego. Wizygoci byli świadkami uznania ich pełnej suwerenności nad prowincjami, które pierwotnie im przydzielono (Aquitanica Secunda i północno-zachodni róg Narbonensis Prima). W zamian byli zmuszeni oddać imperium terytoria podbite do 426 r. W ten sposób narodziło się wizygockie królestwo Tuluzy. Tylko niebezpieczeństwo ze strony Hunów zagrażających Rzymowi mogło zjednoczyć Rzymian z Wizygotami przeciwko wspólnemu wrogowi. Król Teodoryk pomógł pokonać Attylę w bitwie na Polach Katalaunijskich (451), gdzie zginął ten sam odważny władca gocki. Po panowaniu Turyzmunda (451-453) i Teodoryka II (453-466) to Euryk przejął stery królestwa Tuluzy i był prawdziwym założycielem tego królestwa, ponieważ cesarz Juliusz Nepos (475) formalnie uznał jego suwerenność nad całym regionem, w tym terytorium między rzeką Loarą, rzeką Rodanem, Pirenejami i dwoma oceanami, a także Alwernią. Za panowania Euryka nie tylko królestwo Tuluzy osiągnęło swój maksymalny zasięg, ponieważ duża część Półwyspu Iberyjskiego była z nim połączona, ale, jak wspominał Sydoniusz Apolinary, dwór w Tuluzie stał się ważnym i żywym ośrodkiem. Granica tego królestwa znajdowała się w ciągłej opozycji między gotycką mniejszością ariańską a katolicką większością. Sytuacja zaostrzyła się za sprawą Alaryka II, następcy Euryka, który jako ostatni akt pojednania między dwiema populacjami różnych wyznań religijnych ogłosił 2 lutego 506 r. Lex Romana Visigothorum, zwane także Breviarium Alarici. Jednak Gallo-Rzymianie chcieli usunąć Wizygotów i zwrócili się o pomoc do króla Franków Chlodwiga, który niedawno nawrócił się na katolicyzm (496). Król Franków zaatakował zatem Alaryka, który przegrał bitwę i swoje życie pod Campus Vocladensis (współczesne Vouillé). To był koniec królestwa Tuluzy. Wizygoci zdołali przetrwać tylko dzięki interwencji Teodoryka Wielkiego, który zachował koronę dla swojego wnuka Amalaryka (507-531). On również z powodów wyznaniowych źle traktował swoją żonę Klotyldę, córkę Chlodwiga, co skłoniło Chlodwiga do wypowiedzenia wojny nowo powstałemu królestwu hiszpańskiemu. Alaryk został pokonany pod Narbonne w 531 r., a Wizygoci, niemogący, podobnie jak w niedawnej przeszłości, liczyć już na pomoc Teodoryka i niezdolni do zniesienia naporu doświadczonych, wojowniczych ludzi, takich jak Frankowie, utracili Akwitanię. Natychmiast po porażce Alaryk został zabity przez własnych żołnierzy, a wraz z jego śmiercią wygasła królewska dynastia Balti; od tego czasu tron był celem dążeń wielu arystokratycznych rodzin, a wprowadzenie nowej dynastii stało się niemożliwe. Cesarz Justynian starał się wykorzystać wewnętrzne nieporozumienia na dworze, który od Atanagilda został ustanowiony w Toledo i podbił Betykę (dzisiejsza Andaluzja). Brat Atanagilda, Leowigild (567-583), rozszerzył panowanie swojego królestwa Swebów w Gallaecia i zadał Frankom ciężką klęskę również dzięki decydującemu wkładowi swojego syna Recareda. Gdy wewnętrzne napięcia między arianami a hispano-katolikami zostały rozwiązane, Leowigild poświęcił się zaciekłym prześladowaniom antykatolickim, których ofiarą padł nawet jego syn Ermenegild, podczas gdy Recared (586-606) rozpoczął dzieło romanizacji królestwa poprzez nawrócenie na katolicyzm i późniejsze nawrócenie swojego ludu, co zostało postanowione na Trzecim Soborze w Toledo (589). Fuzja została w ten sposób przyspieszona między Wizygotami a Hispano-Rzymianami i, pomimo głupich prób przywrócenia arianizmu do supremacji, takich jak te podejmowane przez Witteryka (603-610), została w znacznym stopniu wsparta przez rozwój ustawodawstwa wizygockiego. Uczeni nie są pewni (w rzeczywistości są w znacznej rozbieżności), czy aspekt osobowości, a nie terytorializmu przeważał w prawie wizygockim, ale od czasu, gdy Recceswint z Liber Iudiciorum z 654 r. zebrał wszystkie prawa, które uważał za antiquae, a jego własne zostały do nich dodane i były uważane za korpus, który został w ten sposób ustanowiony jako ważny dla całej populacji królestwa. Miało to również na celu osiągnięcie ostatecznej integracji między arianami i katolikami. Charakterystyczne jednak dla królestwa Sisebuta (612-620) było prześladowanie Żydów, którzy od czasów cesarstwa mieszkali w dużych liczbach w Hiszpanii i byli chronieni przez stosowne prawa. W V w., wraz z Lex Romana Visigothorum, Alaryk II otrzymał rzymskie prawo dotyczące Żydów i wprowadził tylko pewne ograniczenia, takie jak utrzymanie rozdziału ras, wynikającego z prawa, które uznawało małżeństwo między katolikami i Żydami za cudzołóstwo, oraz zakaz posiadania przez Żydów chrześcijańskich niewolników i piastowania urzędów publicznych. Na Trzecim Synodzie w Toledo, Recared zmodyfikował już prawo Alaryka II, czyniąc chrzest obowiązkowym dla synów z małżeństw mieszanych; Sisebut poszedł dalej i nakazał, aby wszyscy Żydzi zostali ochrzczeni, pod karą wygnania i konfiskaty dóbr, jeśli odmówią tego. Sisebut był przywódcą o godnej uwagi pozycji, który nie tylko wyróżniał się w zwycięskich kampaniach wojskowych i obronie katolicyzmu, ale był także człowiekiem pióra, który odegrał znaczącą rolę w tak zwanym renesansie kultury w Hiszpanii. Po nawróceniu Recareda powstało wiele prestiżowych szkół biskupich, których celem było ukształtowanie gotyckiej biurokracji, jak i duchowieństwa. Obok szkół biskupich rozprzestrzeniały się już szkoły monastyczne, które miały fundamentalne znaczenie w ponownym odkryciu i późniejszym studiowaniu klasyki łacińskiej. Nie brakowało wizygockich władców, którzy nabyli niezwykłą ilość kultury jak na tamte czasy, a Sisebut był jednym z nich; w rzeczywistości był jednym z jej autorów. Najpoważniejszym problemem królestwa toledańskiego był wewnętrzny konflikt na dworze między tymi, którzy pragnęli powrotu do swoich ariańskich korzeni, a zwolennikami Kościoła katolickiego. Ponadto zawsze pozostawała nierozwiązana kwestia sukcesji tronu, która pozostała elektoralna, a nie dynastyczna. Szukano lekarstwa na niestabilność polityczną, ale wszelkie próby były daremne, a nieustanne walki wewnętrzne wśród szlachty spowodowały upadek społeczeństwa. Po śmierci Wittizii w 710 r. nowy król Roderyk nie został uznany przez krewnych Wittizii, a w międzyczasie Arabowie, którzy już oblegali Hiszpanię za panowania Wamby (672-680), wykorzystali nieporozumienie wśród arystokratów gockich; pod wodzą Al Tarika, 19 lipca 711 r., w pobliżu jeziora Janda, odnieśli ważne zwycięstwo nad armią wizygocką dowodzoną przez samego Roderyka. W 713 r. król Wizygotów, gdy jego siły zbrojne zebrały się w celu podjęcia ostatecznej i desperackiej próby obrony w pobliżu Segowii, poniósł decydującą klęskę, która była ostatnim aktem wizygockich rządów nad Półwyspem Iberyjskim, który od tego momentu pozostawał nieprzerwanie w rękach Arabów przez siedem stuleci.

WINOROŚL : Wino i winogrona często występują w starożytnym języku symbolicznym jako znaki szczęścia, fortuny, płodności, odrodzenia i nieśmiertelności, co widać po ich powiązaniu z kultem Dionizosa, boga, który cyklicznie umiera i odradza się, oraz ich przedstawieniu w kontekstach pogrzebowych. W ST, w błogosławieństwach Jakuba, Mesjasz jest opisany: "Przywiązał źrebię swoje do winorośli, a źrebię osła swojego do wybornej winorośli, w winie wyprał szaty swoje, a we krwi winogron swoją suknię". Winorośl jest również symbolem Izraela , który jest czasami opisywany jako winorośl, która więdnie lub wybrana winnica, która jest teraz skażona. W NT jednak Chrystus jest tym, o którym mówi się, że jest prawdziwym krzewem winnym, podczas gdy Ojciec jest winogrodnikiem, a wierni latoroślami. Winorośl pojawia się następnie w przypowieści o morderczych dzierżawcach, królestwie Bożym, które gospodarz odbierze niegodziwym i da ludziom zdolnym uczynić je owocnym , chociaż żniwo jest równowagą ludzkich czynów przedstawionych w oczach Boga pod koniec życia. Winorośl jest wreszcie krwią Chrystusa, wylaną jako znak nowego przymierza . Wśród komentatorów wczesnych wieków, Orygenes odnosi się do Adama i Chrystusa jako do winorośli, które różnią się ze względu na ilość i jakość owoców, które wydały . Efrem Syryjczyk potwierdza, że w Boże Narodzenie jałowa winorośl wydała na świat kiść winogron . Następnie Orygenes rozwija temat duchowej winnicy, którą wszyscy ludzie mają w swoim sercu i muszą pielęgnować z namysłem. Ale winogrona i wino w pismach autorów chrześcijańskich stają się prawie zawsze symbolem krwi Chrystusa: w ten sposób Mesjasz, który pierze swoje szaty w winie, a swoją szatę we krwi winogron , jest dla Justina Męczennika i Ireneusza z Lyonu Chrystusem, który krwią swojej męki oczyścił grzeszny kościół, chociaż dla Orygenesa oczyszcza ona Jego własne ciało. Tertulian również czyta fragment z Księgi Rodzaju odnoszący się do męki Chrystusa i oferuje podobną interpretację dla Iz 63:1, gdzie znajdujemy obraz zbieracza winogron ubranego w szaty poplamione winogronami. Hipolit jednak wyróżnia w Rdz 49:11 dwa symbole, widoczne w wyrażeniu "pierze swoje szaty w winie", typ chrztu Chrystusa, oraz w "krwi winogron", typ męki Chrystusa. Nawet święci prowadzeni na męczeństwo są wyciskani jak winogrona w tłoczni. Winnica w przypowieści o niegodziwych dzierżawcach z Mt 21:33nn. była tradycyjnie interpretowana jako naród żydowski, powierzony kapłanom i uczonym w piśmie, dzierżawcom w przypowieści. Ale właściciel ziemski odbierze im ją za to, że źle potraktował jego wysłanników/proroków i zamordował własnego syna, Chrystusa: tak interpretują tę przypowieść w pismach Ireneusza i Tertuliana, chociaż Orygenes, obok tej egzegezy, przedstawia identyfikację winnicy z nauką Pisma Świętego, najpierw powierzoną narodowi żydowskiemu, teraz chrześcijanom . Wreszcie pęd z gronem winogron niesiony przez dwóch izraelskich odkrywców z drążkiem podczas eksploracji ziemi Kanaan był dla Ojców zapowiedzią krzyża Chrystusa: tak Klemens Aleksandryjski; Maksym z Turynu i Izydor z Sewilli VIR DEI. Kategoria "człowieka boskiego/człowieka Bożego", typowa dla świata grecko-rzymskiego, była często używana w pierwszych dekadach XX wieku, ze względu na wpływ Religionsgeschicht liche Schule, do klasyfikowania przedstawień Jezusa w NT. Obecnie interpretacja ta cieszy się mniejszą akceptacją wśród uczonych, zwłaszcza dlatego, że zauważono, że cechy tej postaci zmieniają się zauważalnie wraz ze zmianą epok i kultur. W rzeczywistości całkowitą ciągłość można zidentyfikować tylko przy pomocy polimorficznych, a nawet polisemicznych pojęć, takich jak dynamis (Corrington). Status quaestionis nauki w tej debacie można znaleźć w D. Zeller, Mensch, göttlicher: Neues Bibellexikon II (1995) 764-765, a szerzej w E. Koskenniemi, Apollonios von Tyana in der neutestamentlichen Exegese, Tübingen 1994, 64-164, i w D.S. du Toit, Theios Anthropos, Tübingen 1997, 2-39. Podobnie, koncepcja theios an?r miała być również operacyjna nawet w hellenistycznym judaizmie, który był uważany za pośrednika między światem greckim a światem Nowego Testamentu i chrześcijańskim; później jednak dostrzeżono tę obcość tej idei zarówno dla kultury biblijnej, jak i, w związku z tym, także dla kultury żydowsko-hellenistycznej - nawet tam, gdzie obok wybitnych korzeni biblijnych nie można zignorować wkładu hellenistycznego. Zobacz C. Halloday, "Theios Aner" w Hellenistic Judaism, Missoula, MT 1977; W. Schottroff, Gottmensch I, w RAC 12 (1982) 155-234. Z leksykalnego punktu widzenia zauważono, że termin theios we wczesnochrześcijańskiej literaturze greckiej prawie nigdy nie wskazuje na boską naturę i pochodzenie tzw. an?r - nie wydaje się, aby było to określenie techniczne w okresie przedchrześcijańskim - co jest prawdą również w przypadku Nowego Testamentu. Podobne obserwacje przedstawia również D.S. du Toit, Theios Anthropos, 2-3, poprzez analizę semantyczną następujących terminów: theios / thespesios / daimonios anthr?pos, z czego wyłania się ważne twierdzenie, że wyrażenia te nie wskazują ontologicznie na naturę boską ani synostwo, przynajmniej w świecie pogańskim, nawet jeśli, jak zauważa D. Zeller, wniosek ten nie wydaje się uwzględniać klasy theioi andres dostarczanych przez wróżbitów lub proroków, manteis, o których mówi się, że faktycznie posiadają "naturę boską" lub theia physis, temat badany przez D. Zellera: Theia physis Hipokratesa i innych boskich ludzi, w Early Christianity and Classical Culture: Comparative Studies in Honor of Abraham J. Malherbe, red. J. Fitzgerald - T. Olbricht - M. White. Prawdą jest jednak, że świadectwa, począwszy od Pindara i Platona, pokazują, że ta początkowo boska physis nie miała znaczenia ontologicznego, jakie jest obecne w literaturze cesarskiej i w judaizmie hellenistycznym, z Flawiuszem Józefem Flawiuszem, który używał wyrażenia theios an?r częściej. Plutarch, na przykład, używał theios w odniesieniu do istoty ludzkiej w pewnym momencie w sensie ontologicznym, a w innym w sensie etycznym. W tekście z II w. n.e. o Hipokratesie, ta jednostka jest theios, jednostką, która zstępuje od bogów. Jednym z najsłynniejszych "boskich mężów" starożytności był, w sferze pogańskiej, Apoloniusz z Tyany, którego biografia, przypisująca mu boską naturę i pochodzenie, została napisana przez Filostrata na początku III w. n.e., długo po śmierci Apoloniusza. W szczególności to odchylenie chronologiczne - znacznie szersze niż to, które przypadało na życie Jezusa i powstanie ewangelii - skłoniło Koskenniemiego, 233-235 , do ostrzeżenia uczonych, gdy korzystali z Filostrata jako źródła na temat theios an?r dla I w. AD, kwestionując tezę wysuniętą przez H. Betza - który badał tę koncepcję w grecko-rzymskim i starożytnym świecie chrześcijańskim w Gottmensch II, w RAC 12 (1982) - że filozofowie taumaturgiczni są reprezentatywnymi wyrazami "boskiego człowieka" w okresie starożytnym. Interpretacja kategorii theios an?r jako wskazującej ogólnie na starożytnych taumaturgów obdarzonych nadprzyrodzonym lub boskim stanem, jest jednak nadal spotykana w myśli różnych uczonych, takich jak B. Kollmann, Jesus und die Christen als Wundertäter, Göttingen 1996, 58-59. W literaturze z epoki cesarstwa jednak theios często odnosi się do założycieli dyscypliny lub szkoły filozoficznej, oznaczając nie tyle boską naturę, ile ich wyższość nad przeciętnym człowiekiem. Mogłoby się to również wyrażać w mądrości, cnocie, proroctwach i dziełach artystycznych, a także w cudach. W różnych przypadkach wyrazy tej wyjątkowości mogą opierać się na theia physis rozumianej w mniej lub bardziej ontologicznym sensie. Szczególnie w odniesieniu do tej koncepcji wydaje się istnieć mierzalna różnica w stosunku do biblijnego i chrześcijańskiego theios an?r, który, posiadając coś więcej niż tylko boską naturę, jest "z Boga". W świecie chrześcijańskim istota ludzka theios znajduje swój model w Chrystusie, który został obdarzony boską naturą jako Syn Boży, ale poza ideą uczestnictwa w naturze Boga przez Chrystusa, theios an?r jest istotą ludzką, która należy do Boga i naśladuje Go, naśladując Chrystusa, i jest przede wszystkim świętym, postacią z kolei podlegającą rozwojowi w historii, od męczennika do spowiednika, ascety, a także duchownego. Tak więc np. Orygenes twierdzi, że natura ludzka staje się boska przez Chrystusa: "Tak więc natura ludzka [physis], dzięki swej komunii z tym, co bardziej boskie, staje się boska [theia], nie tylko w Jezusie, ale we wszystkich tych, którzy z wiarą przyjmują życie, którego nauczał Jezus". Podobnie, Cyryl Aleksandryjski stwierdza, Tes. 4: "Kto uczestniczy w Synu, uczestniczy w naturze boskiej [theia physis]". W odniesieniu do istot ludzkich, theios wskazuje również w pismach Ojców na obraz Boga odciśnięty na naszej naturze według Księgi Rodzaju, przez co dusze chrześcijańskie są nazywane theiai psychai. Największą częstotliwość słowa theios w odniesieniu do osób ludzkich można jednak znaleźć w odniesieniach do niektórych świętych i proroków, jak w Ignacym Antiocheńskim, Magn. 8,2 i apostołach, jak w Orygenesie o Lamentacjach, gdzie Paweł jest ho theios apostolos; Cyryl Aleksandryjski, gdzie Paweł jest theios, tak jak Mojżesz itd. Zobacz także A. Grillmeier, Gottmensch III (Patristik). Właśnie ze względu na swoją przynależność, a zatem bliskość z Bogiem, święci byli postrzegani jako orędownicy grzeszników, również na wzór Chrystusa, pierwszego orędownika, zgodnie z refleksją Orygenesa (Ramelli). Istnieje wiele studiów poświęconych "boskim mężom" lub "świętym", zwłaszcza w późnej starożytności, gdzie znajdujemy trzy paradygmaty: pogańskiego filozofa, chrześcijańskiego ascetę i rabinackiego mędrca, z których wszystkie zostały porównane przez R. Kirschnera w The Vocation of Holiness in Late Antiquity: VChr 38 . Aspektem vir dei jest zdolność leczenia duszy i ciała, która objawia się również w cudach (J.M. Petersen, Dead or Alive? The Holy Man as Healer in the Late VI Cent.: JMedHist 9 (1983) 91-98): dlatego też ogromne znaczenie ma rola "świętych mężów", zarówno chrześcijańskich, jak i pogańskich, w dokonywaniu cudów w pogańskiej i chrześcijańskiej historiografii IV-VI w., temat badany przez L. Cracco Rugginiego, The Ecclesiastical Histories and the Pagan Historiography: Athenaeum 65 (1977) 107-126. Na przykład samo nawrócenie Rabbuli, biskupa Edessy z V w., początkowo pogańskiego syna poganina i chrześcijanki, było wynikiem cudów, znaku boskiego działania za pośrednictwem istot ludzkich. Wreszcie, posługa kościelna, zwłaszcza w późnej starożytności, nadawała charakter theios temu, kto go nabył: Ps.-Dionizy Areopagita definiuje hierarch?s jako entheos i theios an?r, człowieka Bożego i natchnionego przez Boga.

WINCENTY, męczennik (zm. 22 stycznia 304) : Najstarsze niehagiograficzne informacje o Wincentym pochodzą od Paulina z Noli , Prudentiusa i Augustyna Sermons . Teksty te przedstawiają Wincentego jako diakona biskupa Waleriusza z Saragossy i męczennika z prześladowań Dioklecjana; chociaż biskup przeżył, Wincenty został skazany na śmierć i stracony w Walencji 22 stycznia 304 r. Jego Pasja opiera się na tych informacjach , które zostały napisane w formie epickiej przed końcem IV w. Obfituje w kary, wizje i inne cechy ubioru i instytucji, które pokazują, jak szybko te procedury literackie pojawiły się w hiszpańskiej hagiografii. Gry słowne z Vincentiusem i łacińskim czasownikiem vincere z pewnością podejmowały tradycyjny temat, mianowicie męczeństwo jako zwycięstwo nad diabłem, ale zainspirowały również kazania Augustyna i wizygockie modlitwy liturgiczne. Kult świętego rozprzestrzeniał się od V w. w Hiszpanii, Galii i Afryce, o czym świadczą zarówno kościoły zbudowane na jego cześć, jak i rozprzestrzenianie się jego relikwii. Jego święto, 22 stycznia, pojawia się w kalendarzach mozarabskich, w Cal. Carth., w kalendarzu z VI i VII w. Carmona, w kalendarzu Polemiusa Silviusa (448) i w Martyrologium hieronima.

WINCENTY, prezbiter (IV w.) : Prezbiter kościoła w Konstantynopolu , ale łaciński w kulturze, znany Hieronimowi we Włoszech i od tego momentu jego przyjaciel, towarzysz podróży i ascetyzm. Hieronim zadedykował mu łacińskie tłumaczenie Kroniki Euzebiusza z Cezarei ,którą ukończył między 378 a 381 rokiem. Wincenty namawia go do studiowania Pisma Świętego i tłumaczenia na łacinę pism Orygenesa ; towarzyszył Hieronimowi najpierw do Rzymu, a następnie do Palestyny w 385 roku ; następnie udał się ponownie do Rzymu przed Rufinem z Akwilei; przebywał jeszcze w Rzymie za czasów papieża Anastazego (399-401); następnie powrócił do Betlejem.

WINCENTY z Kapui (IV w.) : Biskup Kapui, prawdopodobnie utożsamiany z rzymskim księdzem o tym samym imieniu, który reprezentował papieża Sylwestra na soborze nicejskim (325). W 344 r. został wysłany z misją, wraz z Eufratasem z Kolonii, na dwór Konstancjusza w Antiochii, aby złagodzić jego antynicejskie posunięcia, bez powodzenia. Wysłany przez papieża Liberiusza w 353 r. do Arles, ponownie na dwór Konstancjusza, na lokalnym soborze zgodził się podpisać potępienie Atanazego. W 357 r. Liberiusz, który został wygnany do Tracji z powodu swojego stosunku do Atanazego, napisał także do Wincentego i innych urzędników kościelnych, aby ten mógł wspólnie z innymi biskupami z Kampanii podjąć działania mające na celu odwołanie jego wygnania

WINCENTY z Lerynu (zm. przed 450) : Wincenty żył w pierwszej połowie V w. i jest najsłynniejszym mnichem z Lerynu. Zbieramy informacje o jego życiu od Gennadiusza i samego Wincentego . Pochodzący z Galii, był zaangażowany w burzliwe życie tamtego stulecia (i miał karierę wojskową?), zanim przeszedł na emeryturę do klasztoru w Lerynu, gdzie został wyświęcony na kapłana. Gennadiusz podkreśla swoją znajomość Biblii i nauk Kościoła, którą prawdopodobnie zdobył w Lerynu. Wcześniej otrzymał solidne wykształcenie również w literaturze świeckiej, co wynika z jego stylu pisania. Eucheriusz z Lyonu przedstawia go jako człowieka świętego, wybitnego ze względu na elokwencję i mądrość; chwali go jako "błyszczącą perłę wewnętrznego światła" (De laud. eremi 42); prawdopodobnie powierzył mu edukację swoich synów Saloniusa i Veranusa. Zmarł przed 450 rokiem (być może już w 435). Jego święto obchodzone jest 24 maja. Sława Wincentego wiąże się z jego Commonitorium (Memoriałem), które zostało zredagowane około 434 roku pod pseudonimem Peregrinus. Ponadto skomponował Excerpta, dzieło wspomniane w IX wieku, ale odkryte przez Madoza w Cod. 151 Biblioteca comunale di Bagno a Ripoli i opublikowane w 1940 roku: było to pierwsze augustianowskie florilegium z tekstem odnoszącym się do tajemnic Trójcy i wcielenia, zaczerpnięte głównie z De Trinitate. Obiectiones Vincentianae zaginęły. Pisma Vincenta są cenne ze względu na ich stylistyczną elokwencję i jasność myśli. Commonitorium, jeśli chodzi o herezję, jest jedynym znanym nam dziełem w starożytności, które traktuje temat w sposób teoretyczny, pytając, czym jest herezja w przeciwieństwie do ortodoksji. Zapewnia "leczenie metody" i teologii, nie tylko podając jej ilustracje. Ortodoksja dla Vincentego jest utożsamiana z tradycją apostolską; herezja jest jej zniekształceniem: fraza quod ubique, quod semper, quod ab omnibus creditum est (rozdz. 2) jest ortodoksyjna: trzy kryteria ortodoksji to zatem powszechność, starożytność i jednomyślność, które następnie stosuje przede wszystkim do przeszłych kontrowersji, w szczególności donatyzmu i arianizmu. Aby uniknąć zasady tradycji prowadzącej do teologicznej nieruchomoś ci, Wincenty przewiduje również pewien postęp : "Rośnie … i energicznie czyni wielkie postępy … ale tylko w swoim własnym rodzaju, mianowicie w tej samej doktrynie, w tym samym rozumieniu i tym samym pojęciu" (Crescat … et multum vehementerque proficiat … sed in suo dumtaxat genere, in eodem sc. dogmate, eodem sensu, eaque sententia). Kryterium to zostałoby następnie przyjęte przez Sobór Watykański I . Wpływ i sukces Commonitorium, zwłaszcza od XVI w. na, były istotne i długotrwałe: katolicy, protestanci, starokatolicy i anglikanie uznali go za punkt odniesienia w odniesieniu do debaty teologicznej: w tym celu zobacz pisma Roberta Bellarmina, Jacques′a-Bénigne′a Bossueta, Johna Henry′ego Newmana i Johanna Josepha Ignaza von Döllingera. Dzisiaj, chociaż obserwujemy ważność tej ponad tysiącletniej definicji tekstu wincentyńskiego (prawosławie = tradycja; herezja = zmiana), istnieje tendencja, zwłaszcza wśród uczonych, do nieabsolutyzowania jego wartości normatywnej, do postrzegania go bardziej w sensie "afirmatywnym" niż "wyłącznym".

WIGILIUSZ z Tapsus. : Uczestniczył jako biskup Tapsus (Ras Dimas, Tunezja) w dramatycznym spotkaniu katolików i arian, które król Wandali Huneryk zwołał w lutym 484 r. Współcześni uczeni wysunęli hipotezę, że następnie uciekł do Konstantynopola. Różne dzieła błędnie przypisywano Wigiliuszowi, wśród których znajduje się Ps.-Athanasian De Trinitate; ale następujące są z pewnością jego autorstwa: Contra Eutychetem i Dialogus contra Arianos …, do których z dużym prawdopodobieństwem należy dodać Ps.-Augustianin Contra Felicianum. Ta krótka praca przedstawia w formie dialogicznej tematy kontrowersji trynitarnej, która była aktualna w Afryce Wandali, wykorzystując jedynie racjonalne argumenty bez odwoływania się do cytatów z Pisma Świętego. Ten sam materiał jest traktowany w znacznie bardziej obszerny i kompletny sposób w Dialogus contra arrianos, sabellianos et photinianos w trzech księgach, gdzie dialog między katolikiem a trzema heretyckimi zwolennikami ma na celu obalenie jednej herezji za pomocą drugiej. Cel jest jednak przede wszystkim antyariański i w rzeczywistości praca ta dotarła do nas również w skróconej redakcji zawierającej dwóch rozmówców, katolika i ariańskiego. W Dialogus Wigiliusz wspomina o dwóch innych swoich antyariańskich dziełach przeciwko Maribadusowi i przeciwko Palladiuszowi z Ratiaria, które zaginęły. Traktat Contra Eutychetem, w pięciu księgach, przedstawia katolicką doktrynę na temat Chrystologii jako pozycję pośrednią między przeciwstawnymi błędami Nestoriusza i Eutychesa i broni doktryny chalcedońskiej, która identyfikuje dwie natury w Chrystusie, ludzką i boską, współistniejące, bez pomieszania i bez rozdzielenia, w jednej jedynej osobie. Podając różne pisemne cytaty w ostatnich dwóch księgach dzieła, Vigilius odrzuca dwa monofizyckie dokumenty przeciwko Soborowi Chalcedońskiemu i przeciwko papieżowi Leonowi Wielkiemu, które wydają się być nieznane w inny sposób. Być może należy je utożsamiać z dwoma pismami Tymoteusza Ailourosa ( Tymoteusza II).

WIEDEŃ

I. Miasto i chrześcijaństwo - II. Sobór.

I. Miasto i chrześcijaństwo. Colonia Julia Vienna w Narbonensis, później Civitas Viennensium lub Wiedeń (w IV w.), metropolia Viennensis i przez pewien czas stolica diecezji cywilnej, w V w. jedna z rezydencji królów burgundzkich, przeżywała nowy okres rozkwitu w 2. połowie VI w. Była siedzibą jednej z pierwszych wspólnot Galii, ponieważ w 177 r. Sanctus pojawia się tam jako diakon , ale pierwszym biskupem o wiarygodnym poświadczeniu był Werus (Sobór w Arles, 314), chociaż poprzedzali go Krescens (utożsamiany z uczniem Pawła!), Zachariasz i Marcin w wątpliwej liście sporządzonej przez Ado z Vienne w IX w. Pomimo starożytności, ekspansji biskupstwa na prowincję przeciwstawiał się rozwój Arles; po mało znanych postaciach Justyna, Dionizjusza, Parokosa, Florentyusza i Lupicina, Simplicjusz próbował potwierdzić pewne prawa metropolitalne pod koniec IV w., na Soborze Turyńskim, ale papież Zosimus (417-418) poparł cele Patroklusa z Arles . Po Klaudiuszu (… 441/442…), Nektariuszu i Nicecie (…449 …), Mamertus, pomimo swej pasterskiej gorliwości (Rogacje) i pomimo intelektualnej żywotności swego brata Klaudianusa (CPL 983-984), nie był w stanie wyjść poza ograniczoną prowincjonalną jurysdykcję przyznaną mu decyzją papieża Leona w 450 r. Od końca V w. nowa geografia polityczna faworyzowała Vienne przez pewien czas, zwłaszcza po Hezychiuszu, pod rządami jego syna, bardzo sławnego Awitusa z Vienne (494-518), który działał na dworze króla Burgundii; po Julianie (518/523-532) i Donninusie, Pantagacie (538) i Hezychiuszu ( …549-552…) ukończyli przed zostaniem biskupami. Ale po Namacjuszu (zm. 559), Filipie (… 570-573…), Ewancjuszu (…581-585…) i Werusie (586), Dezyderiusz nie był w stanie uzyskać paliusza od Grzegorza Wielkiego i naraził się na wrogość ze strony Arydiusza, biskupa Lyonu. Biskupi z VII w. Donnulus, Aetherius, Clarentius, Sindulf, Ecdicus, Coaldus, Dodolenus, Bobolinus, George, Deodatus, Blidrannus, Eocald, Eobolinus i Austrobert nie byli dobrze znani. Vilicarius, który otrzymał paliusz od Grzegorza III (731-741), był w tym samym czasie co inwazja Saracenów (725) i ostatecznie wycofał się do klasztoru, według Ado, biskupa, który zmarł w 875 r. Pomimo wszystkich tych trudności lokalna misja była bardzo aktywna w IV i V w., o czym świadczą inskrypcje (zwłaszcza w VI w.) i liczne zabytki: w mieście można wymienić, oprócz kompleksu biskupiego (poświęconego Machabeuszy), świątynię Augusta i Liwii poświęconą kultowi chrześcijańskiemu (św. Marii) oraz dwa klasztory (św. André-le-Haut i św. Niceta); poza murami, zwłaszcza na prawym brzegu Rodanu, stoi kilka bazylik: św. Gerwazego z IV w., św. bazylika Stephani, św. Piotr (z czasów Mamertusa) i kilka oratoriów; na lewym brzegu znajduje się bazylika Ferreoli z V w.

II. Sobór. Około 471/475 r. Mamertus z Vienne uzyskał akceptację swoich Rogacji od swoich kolegów i postów, które ustanowił na trzy dni poprzedzające Wniebowstąpienie Jezusa. Zwyczaj ten szybko się rozprzestrzenił .

WIKTORYN z Petovium (Pettau) (zm. 304?) : To, co wiemy o osobie i dziele Wiktoryna, biskupa Petovium w Pannonia Superior (dzisiejszy Ptuj, w Słowenii), zawdzięczamy przede wszystkim św. Hieronimowi, który żył w 2. połowie III w. i został zamęczony w pierwszych latach prześladowań Dioklecjana, prawdopodobnie w 304 r. Prekursor łacińskiej egzegezy biblijnej, poświęcił jej większość swojej działalności literackiej, jak wynika z licznych dokumentów przypisywanych mu przez Hieronima. Według Hieronima, Wiktoryn zaproponował interpretacje następujących ksiąg: Księga Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Izajasza, Ezechiela, Habakuka, Koheleta, Pieśń nad pieśniami i - jedyny zachowany dokument - Apokalipsa (Objawienie). Ta lista jest niewątpliwie niekompletna, jak można zauważyć w wyrażeniu kończącym podsumowanie dzieła Wiktoryna przez Hieronima - et multa alia - oraz w fakcie, że sam Hieronim wspomina gdzie indziej . Komentarz Wiktoryna do Ewangelii Mateusza. Do tej pracy prawdopodobnie należą fragmenty, które G. Mercati opublikował z Ambrosiana MS I 101 sup. pod tytułem Anonymi chiliastae w Matthaeum fragmenta. Przypisanie Wiktorynowi wydaje się być potwierdzone cechami językowo-stylistycznymi oprócz tych dotyczących treści: millenaryzm, który jest równoległy z Komentarzem do Apokalipsy. Komentarz do Apokalipsy, poza tym, co znajduje się w tekście oryginalnym, zachowanym przez XV-wieczny rękopis Ottobonianus Lat. 3288 A, dotarł do nas w trzech kolejnych rewizjach. Po pierwsze, na prośbę pewnego Anatoliusza, Hieronim poddał tekst radykalnej rewizji: wprowadził dodatki (których główne źródło zostało odkryte w Komentarzu do Apokalipsy Tykoniusza), dokonał skreśleń i poprawek, poprawił słownictwo i w szczególności, jako niezłomny przeciwnik millenaryzmu, wyeliminował wszelkie ślady tej nauki; zgodnie z tym ostatnim kryterium zastąpił całe zakończenie, w którym rozdziały 20 i 21 zostały wyjaśnione głównie ad litteram. Z dwóch pozostałych wersji pierwsza przedstawia przeróbkę Hieronima, odnawiając ją w pewnych punktach i obszerniej cytując tekst Apokalipsy; druga ustanawia wszystkie poprzednie redakcje, nie bez wprowadzania poprawek i transpozycji. W świetle oryginalnej Âprecenzji, której wskazówki służą wyłącznie do rekonstrukcji pierwotnej idei Wiktoryna na temat millenaryzmu, można stwierdzić, że jego przywiązanie do tej doktryny nie jest ani całkowite, ani bezwarunkowe. Zgodnie z tradycyjnym schematem jego tysiąclecie charakteryzuje się przewagą dóbr materialnych. Ale obok nich, które w myśleniu Wiktoryna są w innym przypadku mniej ordynarne niż w pismach Papiasza, Neposa czy Ireneusza z Lyonu, współistnieją również dobra duchowe: "W tym królestwie ci, którzy zostali pozbawieni swoich dóbr dla imienia Pana, i ci, którzy zostali zabici z wszelkiego rodzaju nieprawością i wrzuceni do więzienia … "otrzymają pociechę", to jest korony niebieskie i bogactwa". Nieco inaczej niż millenaryści, Wiktoryn dostarcza zasadniczo dosłownej interpretacji Obj. 20-21, ale - i to jest najbardziej charakterystyczny aspekt jego tysiącletniego królestwa - nie waha się włączyć do struktury swojego dosłownego komentarza pewnych alegorycznych wyjaśnień: np. duchowo, tak bardzo jak to możliwe, niebiańską Jerozolimę, widzi w jej "drzwiach z pereł" "apostołów", a w jej "kamieniach różniących się typem i kolorem" "ludzi i bardzo cenną różnorodność ich wiary" . W egzegezie Wiktorynusa można dostrzec duchowego ucznia Orygenesa; w rzeczywistości, chociaż Wiktoryn dystansuje się od Orygenesa, trzymając się millenaryzmu, z którym Orygenes walczył w obronie duchowej interpretacji tych fragmentów biblijnych, które zwolennicy millenaryzmu wyjaśniali w sensie dosłownym, zwraca się do niego, gdy znajduje alegoryczne znaczenia w kontekście Ap 20-21, do których millenaryści zastosowali ściśle dosłowną egzegezę. Wielorakie świadectwa Hieronima dotyczące wpływu Orygenesa stają się niezwykle ważne, gdy odnosi się on konkretnie do zaginionych dzieł Wiktoryna, które ojciec kościoła w tym czasie był nadal w stanie przeczytać. U Hieronima dowiadujemy się np., że w sex alae uni et sex alae alteri z Iz 6,2 Wiktoryn widział alegorycznie dwunastu apostołów , a w melior est puer pauper et sapiens quam rex senex et stultus z Koh 4,13 widział, idąc śladem Orygenesa, alegorię Chrystusa i diabła . Zamiłowanie Wiktoryna do alegoryczno-orygenowskiej egzegezy i jego millenarystycznych tendencji wyraźnie wyłania się także z fragmentu Tractatus de fabrica mundi, o którym świadczy MS 414 z IX w. Lambethana Bibliotheca Londinensis, dzieło, które można by utożsamić z jednym z "licznych innych", do których nawiązywał Jerome, nie podając ich tytułów, a które zostało ponownie przypisane Victorinusowi na podstawie jego szczególnego języka, stylu i myśli. Autor wyjaśnia siedem dni stworzenia, zatrzymując się w subtelnych rozważaniach na temat liczby cztery, a zwłaszcza na cnocie liczby siedem, jej znaczeniu w historii ludzkości i rozwoju życia moralnego. Daje on również świadectwo swoim millenarystycznym przekonaniom, gdy - na podstawie cytatu z Psalmu 89:4 ("Bo tysiąc lat w Twoich oczach, Panie, jest jak jeden dzień" [in oculis tuis, domine, mille anni ut dies una]), który do tego czasu stał się już niemal kanoniczny - umieszcza siedem dni stworzenia w odniesieniu do 7000 lat trwania świata, a siódmy dzień odpoczynku w odniesieniu do tysiąca lat królestwa Chrystusa, w którym Syn Boży będzie panował nad ziemią w towarzystwie swoich wybranych. Wśród dzieł Wiktoryna, Hieronim wymienia również traktat zatytułowany Przeciwko wszystkim herezjom , który Harnack utożsamił z tekstem Ps.-Tertuliana o tym samym tytule (z krótkim przeglądem 32 herezji, od Dositheusa do Praxeasa), poświadczonym w wielu rękopisach jako ósmy dodatek do De praescriptione haereticorum Tertuliana. Jednakże tej identyfikacji, którą z czasem Harnack utrzymywał z mniejszym zapałem, wydają się przeciwstawiać względy stylu i chronologii. Negatywna ocena Hieronima na temat tego autora, który, choć docenia dobrą wolę i erudycję swego rodaka, wielokrotnie krytykuje go za to, że nie posiada pełnej znajomości łaciny lub przynajmniej nie zna tego języka tak dobrze jak greki . A w Epist. 70,5 Hieronim nie przyznaje się nawet do jego erudycji, lecz jedynie do jego eruditionis voluntas.

WIKTOR (VI w.) : Afrykański biskup katolicki nieznanej diecezji, za panowania Wandala Trazamunda (zm. 523), który został zesłany na Sardynię, podobnie jak wielu innych zwolenników wśród duchowieństwa katolickiego (508/509). W trakcie swojego biskupstwa zainteresował się kwestiami teologicznymi dotyczącymi akackiej schizmy, a w latach 519-523 podpisał listy napisane przez Fulgencjusza z Ruspe do scytyjskich mnichów i archimandrytę Jana z Konstantynopola .

WIKTOR (Wincenty), donatysta. Zwolennik ruchu rogatystów donatystów, który nawrócił się na katolicyzm, identyfikowany przez niektórych uczonych jako podobnie nazwany biskup katolicki Wiktor z Cartenny ). Około 418 r. Wiktor napisał dzieło w dwóch księgach, biorąc za punkt wyjścia jedno z pism Augustyna , które znalazł w Mauretańskiej Cezarei w domu hiszpańskiego księdza o imieniu Piotr. Ta praca, która z pewnością była dedykowana kapłanowi Piotrowi, zaginęła, ale na podstawie ksiąg 3 i 4 Augustyna De natura et origine animae , które ją obala, można powiedzieć z całą pewnością, że traktowała ona kwestię pochodzenia duszy i że w sposób nie do końca ortodoksyjny doszła np. do twierdzenia, że dusze są cielesne, preegzystujące i identyfikowalne z Bogiem.

WIKTOR I, papież (189?-198?) : Wraz z Wiktorem papiestwo weszło w nową fazę swojej historii. Po raz pierwszy interwencje wspólnoty rzymskiej zostały skonkretyzowane w osobie jej biskupa i to w kwestii powszechnej dyscypliny, mianowicie celebracji Paschy . Z wyjątkiem kościoła w Efezie pod Polikratesem , wszystkie wspólnoty podzielały rzymską tradycję obchodzenia święta wielkanocnego w niedzielę, zamiast 14 Nisan, chociaż nie wszystkie - np. Ireneusz z Lyonu - aprobowały autorytarne procedury stosowane przez rzymskiego biskupa. Wiktor okazał się nie mniej zdecydowany w obliczu adopcji, ekskomunikując Teodota Starszego (garbarza). Pisma Wiktora nie zachowały się. Wspominają o nich tylko Euzebiusz i Hieronim .

WIKTOR z Antiochii. : Prezbiter (około 500), znany jest błędnie jako autor komentarza do ewangelii Marka; w rzeczywistości tekst przypisywany mu jest częścią cateny, której głównymi źródłami są homilie o Mateuszu autorstwa Jana Chryzostoma, Orygenesa, Cyryla Aleksandryjskiego, Tytusa z Bostry i Teodora z Heraklei. Naukowcy muszą jednak najpierw wyjaśnić, czy autor tej kompilacji, który najwyraźniej używa cateny o Mateuszu w jej pierwotnej formie, jest tym samym autorem scholia o tekstach ST i NT, które w różnych rękopisach catenae występują pod imieniem Victor. Nie mamy żadnych informacji o życiu tej osoby.

WIKTOR z Kapui (zm. 554). : Wiktor, który zmarł 2 kwietnia 554 r., zgodnie z inskrypcją pogrzebową, był biskupem Kapui przez 13 lat i 34 dni. Był człowiekiem uczonym, co przejawiało się znajomością greki, matematyki, astronomii i muzyki, a także biegły w teologii i egzegezie. Czcigodny Bede pisze o nim, że był vir doctissimus et sanctissimus. Wiktora zapytano o jego opinię na temat computus wielkanocnego i wolał on opinię Aleksandryjczyków ; ułożył on Libellus de cyclo paschali na ten temat , tekst używany przez Bedę, a także wspominany przez Adonisa , z którego zachowały się tylko fragmenty, w których można znaleźć dyskusję na ten temat przedstawioną przez Victoriusa z Akwitanii. Inne fragmenty znajdują się w pismach Jana Diakona i zostały zebrane przez Pitrę. Pitra opublikował długi fragment innego dzieła biskupa Victora (sześć fragmentów w rzeczywistości stanowi jeden jedyny fragment), to jest Reticulus (de Arca Noe), który w catena, wciąż nieedytowanej, Pawła Diakona jest określany jako Libellus. W tym tekście, biorąc pod uwagę wymiary arki Noego, Victor spekuluje na temat liczb i ich symbolicznego znaczenia, łącząc je z Chrystusem wzdłuż linii poprzedniej tradycji, zwłaszcza Augustyna; praktykował egzegezę arytmologiczno-chrystologiczną. Alkuin cytuje fragment z jednego z nieznanych w inny sposób dzieł Victora, Liber sponsorum (responsorum) (którego część napisał Pelagiusz), a także inny z jego domniemanej wersji dzieła Cyryla Aleksandryjskiego . Z pewnością tłumaczył z greckiego: Pitra opublikował fragmenty Orygenesa przetłumaczone z niektórych komentarzy do Genesis i Exodus, a także inne fragmenty przetłumaczone z greckiego. Fragment z innego jego zaginionego dzieła został zachowany: Capitula de worriesation Domini . Paweł Diakon dostarcza w catena inne fragmenty z pism Wiktora z Kapui . Najważniejszym dziełem Wiktora była rewizja Diatessaronu, dzieła Tacjana, które nazwał Diapente, ciągłą narracją czterech ewangelii, i normalizuje ją na podstawie tekstu Wulgaty (Wiktor mówi o tym: unum ex quatuor evangelium compositum). W Praefatio in evangelicas harmonias Ammonii ujawnia stan swojej duszy, gdy staje w obliczu niezwykłego tekstu i jego obaw. Mówi, że tekst ten trafił mu w ręce przez przypadek, ale bez nazwiska autora; Euzebiusz z Cezarei dowiedział się, że może to być dzieło Tacjana, heretyka; z tego powodu przyjmuje ostrożną i ostrożną postawę wobec ortodoksji dzieła; ponadto Wiktor dodał do niego kanony Amoniusza/Euzebiusza, to znaczy odniesienia do czterech ewangelii, przed tekstem i zapisał numery odniesienia na marginesie w taki sposób, aby czytelnik (studiosus lector) mógł sprawdzić autentyczność i precyzję cytowanego tekstu ewangelii. Codex Fuldensis zawiera cały NT, listy czytań liturgicznych listów Pawła na różne święta liturgiczne, a także inne teksty, wśród których był apokryficzny List do Laodycejczyków. Transkrypcję i rewizję dzieła ukończono wiosną 546 r., a pracę tę ponownie przejrzano w 547 r.: daty gwarantują dwa podpisy. Rękopis, prawdopodobnie należący do św. Bonifacego (zm. 754 r.), jest zachowany w Fuldzie (Codex Fuldensis) i stanowi wyjątkowe świadectwo Wulgaty. Praca zredagowana przez Wiktora była używana przez tłumaczy w starożytnym języku niemieckim. Pitra opublikował również Scholia Veterum Patrum ( Polikarp, ale w rzeczywistości tylko Pakatus, Orygenes, Bazyli, Didymos i Severian), które zostały przekazane przez Wiktora. Morin przypisuje mu list adresowany do Konstancjusza z Akwinu (biskupa w latach 525/573). Autor odnosi się do lekcjonarza jako Comes i rozróżnia jego dwa typy: jeden przeznaczony do użytku liturgicznego i drugi do nauczania. Ponieważ Wiktor w Kodeksie Fuldensis umieścił listę czytań, jest całkiem prawdopodobne, że był w stanie ułożyć lekcjonarz, o którym mówi list. Lekcjonarz został jednak zrewidowany lub raczej zmieniony w późniejszych czasach, ale towarzyszący mu list wyjaśniający miał odrębny los.

WIKTOR z Kartageny : Afrykański biskup i pisarz z V w., wspomniany jedynie przez Gennadiusza , który przypisuje mu zaginiony traktat Adversus Arianos dedykowany Gensericowi (428-477); księgę o publicznej pokucie, którą być może należy utożsamiać z Ps.-Ambrozjańskim De paenitentia, która przetrwała do naszych czasów w dwóch kodeksach pod imieniem Wiktora z Tunnuny; dzieło pocieszające, obecnie zaginione, dedykowane pewnemu Bazyliemu z powodu śmierci jego syna (próba utożsamienia tego dzieła z De consolatione in adversis przypisywanym Bazyliemu z Cezarei jest mniej prawdopodobna); oraz liczne homilie zebrane w księgach przez brata biskupa, które również zaginęły. De paenitentia to napomnienie, które podkreśla rolę pokuty dla odpuszczenia grzechów i ufność inspirowaną miłosierdziem Bożym, które ma przebaczyć nawet temu, kto ponownie popadł w grzech (istnieje dyskusja, czy traktat odnosił się wyłącznie do przebaczenia Bożego, czy także do powtórzenia spowiedzi przed biskupem lub księdzem).

WIKTOR z Marsylii (zm. 287/292). : W Marsylii około 416 Jan Kasjan zbudował dwa klasztory poza miastem na terenie cmentarnym: jeden dla kobiet (Świętego Zbawiciela) i drugi dla mężczyzn (Św. Piotra). Ten ostatni stał się klasztorem św. Wiktora na pamiątkę męczennika pochowanego na miejscu. Według świadectw z V-VI w., które są bardzo upiększone, Wiktor był żołnierzem, który odmówił oddawania czci pogańskim bóstwom. Wtrącony do więzienia, został nawrócony na chrześcijaństwo. Po różnych torturach, on i inni chrześcijanie zostali ścięci i wrzuceni do morza, ale zostali odkryci przez niektórych chrześcijan, którzy pochowali ich na pogańskim cmentarzu w pobliżu portu. Ostatnie wykopaliska przeprowadzone w krypcie klasztoru św. Wiktora ujawniły istnienie chrześcijańskiego kultu męczenników na pogańskim cmentarzu. Świadectwa archeologiczne potwierdzają późniejsze tradycje. Uczeni dyskutowali, czy Wiktor jest imieniem własnym męczennika, czy raczej personifikacją chrześcijańskiego zwycięstwa nad pogaństwem, a nawet użyciem znanego imienia dla anonimowych zmarłych i czczonych osób na miejscu. Imię Wiktor w tym czasie było bardzo rozpowszechnione. Pierwsze świadectwo bazyliki poświęconej św. Wiktorowi pochodzi z końca VI w. Jego święto przypada na 21 lipca.

WIKTOR z Tunnuny (zm. po 566). Afrykański biskup VI w. (nazwa jego biskupstwa jest niepewna w tradycji rękopisów jego dzieła, podobnie jak w Izydorze z Sewilli). Sprzeciwiał się potępieniu Trzech rozdziałów i z tego powodu około 555 roku został zesłany na wygnanie do Egiptu przez Justyniana. Wezwany w latach 564-565 do Konstantynopola, aby mógł podpisać wyrok skazujący, trzymał się swoich przekonań i z tego powodu został zamknięty w klasztorze tego miasta, gdzie zmarł wkrótce po 566 roku. Był autorem Kroniki, która zaczyna się od stworzenia świata, a kończy na pierwszym roku panowania cesarza Justyniana (566). Pozostała tylko część dotycząca lat 444-566. Dzieło jest interesujące ze względu na historię religii V-VI wieku i informacje o osobistych doświadczeniach autora. Do roku 443 Kronika Wiktora musiała odwoływać się do Kroniki Prospera z Akwitanii, co zostało potwierdzone na początku długiego fragmentu, który przetrwał do dziś.

WIKTOR z Wity (ok. 429-510/512). Biskup i autor historii prześladowań Wandalów w Afryce w czasach Genseryka i Huneryka. Wiele dyskutowano na temat identyfikacji tego Wiktora - autora Historii, który w tradycji rękopisów był nazywany biskupem - z biskupem Wiktorem Witensisem, wymienionym w Notitia provinciarum et civitatum Africae (lista biskupów afrykańskich z soboru kartagińskiego z 484 r.) w sekcji zarezerwowanej dla biskupów Bizaceny (Wiktor Witensis non occurrit). Ta identyfikacja jest sprzeczna z informacjami, które autor dostarcza o sobie w Historii, z których wynika, że w czasie opisywanych wydarzeń nie był biskupem Wity, lecz należał do duchowieństwa kartagińskiego. Że nie był biskupem, lecz zwykłym kapłanem, jest oczywiste, ponadto ze sposobu, w jaki mówi o biskupach, odnosząc się do nich zawsze w trzeciej osobie i nigdy nie włączając siebie do ich grona i z samego faktu, że nie przeszedł wraz z nimi wygnania, które nastąpiło po niepowodzeniu soboru w 484 r. Wspomniana informacja wskazana w tradycji rękopisu nie musi być zatem rozumiana w tym sensie, że Wiktor był biskupem Wity (episcopus Vitensis) podczas prześladowań, ale że Wita była jego miastem urodzenia (patriae Vitensis), i że on, kapłan Kartaginy do śmierci Huneryka, dopiero później został biskupem Wity lub innej nieznanej nam stolicy. Trudno jest ustalić rok urodzenia Wiktora. Fakt, że wydarzenia dotyczące lądowania Wandalów (429) i panowania Genzeryka są opisywane w sposób bardziej ogólny niż te dotyczące panowania Huneryka , a także fakt, że w przypadku pierwszych ksiąg autor wydaje się korzystać z wcześniejszych źródeł, chociaż w przypadku panowania Huneryka odwołuje się do własnego osobistego świadectwa, prowadzi do podejrzeń, że w 429 r. Wiktor jeszcze się nie urodził lub dopiero się urodził. Przypuszczenie to potwierdza informacja, że gdy Walerian z Abensy został wygnany przez Genzeryka (po 455 r.), Wiktor nadal nie piastował urzędu kapłańskiego, który zwykle przyjmowano w wieku około 30 lat. Data jego śmierci jest również niepewna. Według Chiffleta i Lirona, Wiktor był biskupem Bizaceny, który w 507 r. wyświęcił Fulgencjusza z Ruspe i wkrótce potem został wygnany przez Trazamunda na Sardynię, gdzie zmarł około 510 lub 512 r. Dzieło Wiktora - które w archetypie nosi tytuł Historia persecutionis Africanae provinciae temporum Geiserici et Hunerici regis Vandalorum - zaczyna się od prologu (którego autentyczność i jedność literacka zostały niesłusznie podane w wątpliwość), który jest listem dedykacyjnym do autorytatywnej osoby w kościele, najprawdopodobniej biskupa Kartaginy Eugeniusza. Następująca po nim narracja historyczna podzielona jest na trzy księgi: księga 1 zawiera wydarzenia z panowania Genzeryka od 429 r. (rok inwazji) do 477 r. (śmierć Genzeryka); księga 2 opowiada o wydarzeniach panowania Huneryka od 477 do lutego 484 (sobór w Kartaginie); do tej księgi dodano Liber fidei catholicae, przedstawioną arianom przez czterech biskupów delegatów, w celu wyjaśnienia doktryny katolickiej, po niepowodzeniu i zawieszeniu soboru w 484, i napisaną, jak się wydaje, przez Eugeniusza we współpracy z innymi biskupami; księga 3 opowiada o wydarzeniach od lutego do lata 484 (ostatni rozdz., 71, który opowiada o śmierci Huneryka, jest dodatkiem). Dzieło kończy się inwektywą przeciwko barbarzyńcom i wezwaniem o pomoc zarówno do Boga, jak i do ludzi (rozdz. 61-70). Historia została napisana w Kartaginie podczas prześladowań, przed śmiercią Huneryka. Sam autor podaje na początku wyraźną informację chronologiczną: "To już sześćdziesiąty rok od tego czasu, w którym ten okrutny i dziki lud narodu Wandalów przybył do żałosnych granic Afryki" (sexagesimus nunc agitur annus ex eo, quo populus ille surlis ac saevus Vandalicae gentis Africae miserabiles attigit fines, I,1). Datowanie dzieła zależy zatem od roku, od którego zaczyna się ten sexagesimus, tj. od 429 r., roku inwazji Wandalów, lub od 430 r., gdy tylko okupacja została zakończona, lub od 425 r., czasu pierwszego najazdu. Mielibyśmy zatem rok 488, 489 lub nawet 484. Ta ostatnia data jest najbardziej prawdopodobna, ponieważ uzasadniałaby również ostateczne wezwanie pomocy skierowanej do Rzymian, co sugeruje nie do utrzymania sytuację skrajnego niebezpieczeństwa, która miała miejsce bezpośrednio po niepowodzeniu soboru z lutego 484 r. Historia Wiktora jest relacją z prześladowań katolickiego kościoła afrykańskiego przez arian wandalskich, sporządzoną z pasją człowieka należącego do strony cierpiącej, a zatem nie jest pozbawiona sekciarstwa i stronniczości. Powód napisania tego tekstu jest wskazany w prologu, który, jak się wydaje, był skierowany do biskupa Eugeniusza: oferuje on odbiorcy, zgodnie z tym, o co został poproszony, ekspozycję czynów, które miały miejsce w Afryce po inwazji Wandalów, zakładając, że ten sam autor wie, jak je odpowiednio opracować, nadając wartość literacką temu materiałowi, który był jeszcze nieoszlifowany. Jest prawdopodobne, że Eugeniusz, który przybył, aby wypełnić katedrę biskupią Kartaginy podczas prześladowań, poprosił Wiktora o sprawozdanie z okupacji Wandalów, aby z kolei doniósł o nich cesarzowi rzymskiemu i przedstawił pilną potrzebę natychmiastowej pomocy. Historia została zatem napisana w celu poinformowania Rzymian za morzem, za pośrednictwem Eugeniusza, o dramatycznej sytuacji w Afryce i poproszenia cesarza rzymskiego o pomoc. Pomimo ograniczeń wynikających z apologetycznego zamiaru i stronniczej pasji, pomimo pewnych nieścisłości i sprzeczności (które jednak nie są takie, aby podważyć ogólną wiarygodność narracji), pomimo przesady, fantazji i irracjonalnej interpretacji wydarzeń oraz ogólnie naiwnej teologicznej interpretacji tych wydarzeń, a nawet pomimo wypaczonej perspektywy, którą mechanicznie przedstawia Wandalom i Rzymianom jako arianom i katolikom, praca Wiktora ma wyjątkową wartość historyczną, zarówno dlatego, że jest jedynym źródłem wielu opowiadanych wydarzeń, jak i dlatego, że oferuje współczesnemu historykowi ważne informacje historyczne, polityczne i geograficzne, a także ze względu na różne dokumenty wstawione do narracji, wśród których trzy edykty Huneryka są szczególnie znaczące, które rzucają światło na prawo barbarzyńsko-rzymskie. Język Wiktora, choć z pewnymi popularyzatorskimi tendencjami języka potocznego, jest językiem wykształconych kręgów kartagińskich z V w., ze wszystkimi zmianami, jakie czasy i warunki społeczne i religijne Afryki oraz wpływ literatury biblijnej i liturgicznej na niego wpłynęły. Pisarz, choć czasami oddaje się rozwlekłości i rozwlekłości, jest skutecznym gawędziarzem, który wie, jak intrygować i oczarować swoich czytelników.

WEZPAZJAN, cesarz (9-79 n.e.): Tytus Flawiusz Wespazjan, cesarz rzymski w latach 69-79, założyciel dynastii wojskowej Flawiuszów (jego synowie Tytus i Domicjan natychmiast stanęli po jego stronie po tym, jak został ogłoszony cesarzem przez legiony Egiptu, Syrii i Judei). Józef Flawiusz, żydowski historyk, który pracował na dworze Flawiuszów, potępiający przemoc nieprzejednanych wobec chrześcijan i morderstwo Jakuba , ujawnia nam usposobienie, jakie dynastia Flawiuszów miała wobec wyznawców nowej religii. Dwa fragmenty z pism Hegesippusa, cytowane przez Euzebiusza z Cezarei , nawiązują do celowych działań podjętych przez Wespazjana i jego synów przeciwko potomkom Dawida w Palestynie, również w celu ustalenia, czy chrześcijanie stanowią zagrożenie z politycznego punktu widzenia. Tolerancja Wespazjana wynikała z jego obserwacji, że chrześcijaństwo nie stanowi żadnego zagrożenia, a judaizm i chrześcijaństwo znacznie się różnią. Należy zauważyć, że Wespazjan, wyznawca tradycyjnej religii rzymskiej, za życia nie chciał być uważany za boga. Zmarł na gorączkę w lutym 79 r., po reorganizacji armii, przeprowadzeniu reform finansowych i zwiększeniu zadań sądowych i ustawodawczych. Kiedy jego syn Tytus powrócił ze Wschodu w 71 r., Wespazjan świętował z nim triumf w zniszczeniu Jerozolimy.

WERUS z Orange (V-VI w.) : Werus jest regularnie przedstawiany jako następca i biograf św. Eutropiusza, ale w rzeczywistości znamy go tylko jako autora biografii tego ostatniego (BHL 2782). W tytule krótkiego dzieła czytamy: Domino sancto papae Stephano Verus. "Papież" Stefan, o którym mowa, był biskupem Lyonu, który piastował tę katedrę od 501 do 515 roku. Być może Werus nie był biskupem. W tym przypadku Stefan był następcą Eutropiusza i poprzednikiem Florentiusza, który jest poświadczony w 517 roku.

WERONA. : Ważne rzymskie miasto w północnej Italii nad rzeką Adygą, z którego zachowały się liczne pozostałości z tamtego okresu. Znajdujące się na skrzyżowaniu dróg w miejscu o wyjątkowym znaczeniu strategicznym, było często teatrem bitew: cesarz Decjusz pokonał tam Filipa Araba w 249 r.; Konstantyn podbił armię Maksencjusza ; Stylichon pokonał króla Alaryka w 403 r.; a Teodoryk pokonał króla Odoakera. Cesarz Galien (253-368) przebudował i rozbudował jego mury. Teodoryk zbudował tam solidny pałac, a także nowy obwód murów ; w 569 r. zostało splądrowane przez Alboina, króla Longobardów (Lombardów). Chrześcijaństwo musiało zostać zorganizowane w Weronie w ciągu III w., po Akwilei, jak sugerują listy biskupów Werony z początku VIII w. (Viel of Classis z VIII w. [tkanina haftowana wizerunkami pierwszych 35 biskupów] i wczesny Versus de Verona [lub De laudibus Veronae] z IX w.), według których pierwszym był niejaki Euprepius. Wspomniano o męczennikach Firmusie i Rusticusie, być może za Maksymiliana. Niemniej jednak pierwszym biskupem, o którym historycy mają wiarygodne informacje, jest Lucilius (lub Lucillus, jak nazywał go Athanasius), który uczestniczył w Soborze w Serdica w 343 r. Jeśli Lucilius pojawił się jako szósty na liście, Euprepius musiał pochodzić z III w. Ósmym z tej serii był Zenon, pochodzenia afrykańskiego, po 356 r., który był również najważniejszym pastorem kościoła werońskiego w starożytności, któremu nadał wielki impuls swoim zaangażowaniem w ewangelizację i organizację na obszarze, który był nadal głównie pogański, ale jednocześnie zawierał silną obecność żydowską w mieście; w jego czasach budynków kultu chrześcijańskiego było wciąż niewiele . Zenon sprzyjał również życiu ascetycznemu, ponieważ w Weronie powstała jedna z pierwszych wspólnot dziewic na Zachodzie. Około 380 roku biskupem Werony był Syagriusz, do którego Ambrose wysłał dwa listy, w których upominał go za postępowanie wobec dziewicy Indicia . W tym okresie kościół w Weronie zależał od kościoła w Mediolanie; później zależał od Akwilei. W V wieku spotykamy biskupa Petroniusza, 13. z serii, któremu Lanzoni przypisuje dwa kazania, które zwykle noszą imię Petroniusza z Bolonii ; wówczas znamy Gaudencjusza. Istnieje niewiele chrześcijańskich pozostałości archeologicznych; między V a VI wiekiem zbudowano dużą bazylikę z jedną nawą. W okresie wczesnego średniowiecza Werona była wyposażona w skryptorium; jej pierwszym znanym skrybą był Ursycyn (517). Jej Biblioteka Kapitulna była bardzo bogata w starożytne rękopisy, z których wiele pochodziło z innych skryptoriów. Trzy najsłynniejsze rękopisy to: De civitate Dei (V w.) św. Augustyna, In Psalmos i De Trinitate (V w.) Hilarego z Poitiers, Purpurowy Ewangeliarz (V w.), Didascalia apostolica (V w.), dzieło Sulpicjusza Sewera przepisane w 517 r. przez Ursicynusa oraz różne sakramentarze, wśród których było Sacramentarium leonianum
WERONIKA. : W Dziejach Piłata (rozdz. 7) wymieniona jest Berenike (Beronike, po łacinie Weronika) utożsamiana z kobietą z krwotokiem uzdrowioną przez Jezusa . Według Euzebiusza z Cezarei musiała pochodzić z Paneas, gdzie przed Panem stała statua kobiety z krwotokiem (HE 7,18); według innej opinii Weronika pochodziła z Hiszpanii. Ta Berenike-Weronika (zwana także Basillą [Bazylissą?]) w apokryfach Cyklu Piłata otrzymała wizerunek Chrystusa (być może przypomnienie legendy Abgara) i przybyła do Rzymu z Woluzjanem (Śmierć Piłata, Vindicta Salvatoris, Uzdrowienie Tyberiusza). Libellus (gr. Deesis) Veronicae haemorrhousae znajduje się w Chronographia Johna Malalasa . W średniowieczu (XII w.?) ta Weronika stała się kobietą na szóstej stacji Drogi Krzyżowej.

WALENCJA, Sobór. : Międzyprowincjonalne zgromadzenie biskupów z Galii, które odbyło się 12 lipca 374 r. Na swoim synodzie ojcowie ustanowili cztery kanony dyscyplinarne dotyczące przyjmowania do święceń, pokuty dziewic, które upadły, oraz przypadku tych, którzy sami zostali ponownie ochrzczeni przez heretyków

WALENS, cesarz (zm. 378). : Walens, mianowany Augustem przez swego brata Walentyniana I, był cesarzem Wschodu od 364 do 378 roku, kiedy został podbity i zabity 9 sierpnia pod Adrianopolem. Wyznawca ariańskiego wyznania wiary według formuły Rimini, był również jego przekonanym zwolennikiem przeciwko homoiusjanom i Nicejczykom, których prześladował (Soz., HE 6,7: w odniesieniu do losu delegatów zgromadzenia Lampsacus). W 365 roku wydał edykt, który wysyłał biskupów, którzy wstąpili do swoich biskupstw za panowania cesarza Juliana, z powrotem na wygnanie . W 367 r., na początku wojny gotyckiej, został ochrzczony przez ariańskiego Eudoksiusza z Konstantynopola, a dwa lata później, podczas mianowania ariańskiego Demofila na następcę Eudoksjusza, rozpoczął nowe prześladowania tych, którzy nie wyznawali wiary ariańskiej . Zmiany, które naznaczyły politykę religijną V w. w ostatnich dwóch latach jego życia (odwołanie wyroków wygnania wydanych na Nicejczyków nastąpiło w 376 r.), miały dwie interpretacje: były postrzegane jako szczera zmiana poglądów lub jako konieczność polityczna w obliczu zaostrzającej się sytuacji militarnej. Aluzje do Walensa jako osoby odpowiedzialnej za trudną sytuację w cesarstwie są obecne w pismach Ambrożego .

WALENS z Mursy i URSACIUSZ z Singidunum (Belgrad) (IV w.). Ci dwaj ważni zwolennicy iliryjskiego arianizmu pojawiają się po raz pierwszy, jeszcze w młodym wieku, na soborze w Tyrze (335) w szeregach przeciwników Atanazego. Uważano, że ich proariańskie nastawienie wynikało z bezpośredniego kontaktu z Ariuszem podczas ich wygnania w Ilirii (326-328). Chociaż byli zachodni, należeli do antynicejskich i antyatanazjańskich wschodnich zwolenników na soborze w Serdica (343), a zachodni biskupi krytykowali ich za arianizm; Walensa oskarżono również o to, że jakiś czas wcześniej starał się o nieregularne przeniesienie z Mursy do Akwilei. Pozycja dwóch mężczyzn, którzy zamieszkiwali część cesarstwa rządzoną przez Konstansa, a która była antyariańska w wierzeniach, nie była łatwa i w 347 r., podczas ponownego wjazdu Atanazego do Aleksandrii, formalnie się z nim pogodzili. Ale gdy Konstancjusz II został jedynym cesarzem, wpływ obu - szczególnie Walensa, który był bardzo blisko niego podczas bitwy pod Mursą z uzurpatorem Magnetyuszem (351 r.) - stopniowo wzrósł, a oni sami wzięli bezpośredni udział w akcji mającej na celu ustawienie zachodniego episkopatu wzdłuż anty-atanazjańskiej i anty-nicejskiej linii Wschodu. Pracując w ścisłym kontakcie z Germiniuszem, biskupem Sirmium od 351 r., wzięli udział w Soborze w Mediolanie (355), gdzie Walens zapobiegł zatwierdzeniu nicejskiego wyznania wiary zaproponowanego przez jego przeciwników, i pracowali nad Drugą Formułą Sirmium w 357 r., najbardziej otwarcie pro-ariańskim oświadczeniem spośród tych opublikowanych w tamtych latach. Sukces odpowiedzi homoiusowej zaskoczył ich i posłuszni życzeniom Konstantyna podpisali antyariańskie decyzje Soboru w Sirmium z 358 r. Ale na Soborze w Rimini w 359 r. stanęli na czele pro-ariańskiej mniejszości, która po wielu manewrach i wzmocniona poparciem cesarza narzuciła anty-ariańskiej większości Formułę Rimini. Anty-ariańska akcja, która nastąpiła po śmierci Konstantyna (362), postawiła ich w trudnej sytuacji, gdy próbowali bronić swojego stanowiska. Niemniej jednak, dzięki polityce nieinterwencji promowanej przez Walentyniana I, byli w stanie zachować swoje biskupstwa i ogólnie rzecz biorąc zabezpieczyć ariańskie pozycje w Illyricum, które były znaczne dzięki ich własnym działaniom. Około 365 r. Walens łaskawie przyjął Eunomiusza, który przejeżdżał, kierując się na wygnanie; Walensowi udało się uzyskać odwołanie wyroku wygnania, wstawiając się u cesarza o tym samym imieniu. W 366 r. starali się odwieść Germiniusza od decyzji o porzuceniu Formuły Rimini na rzecz formuły bardziej wyraźnie antyariańskiej i z tego powodu zwołali mały sobór ariański w Singidunum (Belgrad), ale bez powodzenia. Po tym wydarzeniu nie mamy żadnych informacji o tych ludziach.

WALENTYNIAN I (zm. 375). Cesarz Zachodu w latach 364-375, choć wyznawał wiarę nicejską, jego działania religijne były inspirowane zasadą neutralności (CTh 9,16,9) nie tylko ze względów politycznych, ale także dlatego, że potwierdzały zasadę, że jako osobie świeckiej nie wolno mu wydawać osądów w kwestiach wiary . Ratyfikował wybór Ambrożego w 373 r. i przypomniał Walentynianowi II o szacunku należnym autonomii kościelnej i zatwierdzeniu jego nominacji . Sam Ambroży w Ep. 17,16 wyobrażał sobie przemowę, którą Walentynian wygłosiłby, gdyby został poinformowany o obecności Ołtarza Zwycięstwa w Senacie, a po swojej śmierci w mowie pogrzebowej przypomina wiarę, którą okazywał pod cesarzem Julianem (De obit. Valent. 55). Dowodem na pełen szacunku dystans, jaki dzielił Walentyniana od Ambrożego, jest milczenie, jakie Ambroży zachował w kwestii drugiego małżeństwa cesarza z Justyną po rozwodzie z pierwszą żoną.

WALENTYNIAN II (371-392). : W 375 r., po śmierci ojca Walentyniana I, będąc jeszcze młodym chłopcem, Walentynian został ogłoszony Augustem przez wojska Illyricum. Początkowo rządził pod opieką matki Justyny, a po jej śmierci pod pogańskim Arbogastesem, swoim ministrem i nauczycielem; nie należy też zapominać o ochronie politycznej, jaką zaoferował mu najpierw Gracjan, a potem Teodozjusz. Jednak główny wpływ na politykę religijną Walentyniana miała jego relacja z Ambrożym, która początkowo była trudna z powodu wpływu arianizującej Justyny i jej osobistej wrogości wobec natarczywości biskupa , ale która następnie stała się naznaczona synowską zależnością od Ambrożego. Kiedy po śmierci matki Walentyniana Teodozjusz narzucił mu pogańskiego Arbogastesa jako swojego ministra, walka między młodym cesarzem, który w tym momencie stał się żarliwym katolikiem, a jego pogańskim ministrem była nieunikniona, a ta niezgoda kosztowała Walentyniana życie. W rzeczywistości w 392 r. został znaleziony martwy w swoim pałacu w Vienne (Galia), a uczeni muszą jeszcze ustalić z całą pewnością, czy było to samobójstwo, czy morderstwo dokonane przez Arbogastesa. Różne prace napisane przez Ambrożego dostarczają informacji o pierwszym i drugim okresie życia Walentyniana. W 384 r. druga petycja Senatu dotycząca Ołtarza Zwycięstwa skłoniła Ambrożego do wysłania mu listów 17 i 18 przeciwko prośbie Symmacha. W kontekście kontrowersji antyariańskiej Ambroży przypomniał Walentynianowi w liście 21 o szacunku, jaki jego ojciec miał dla autonomii kościoła, a w Sermo contra Auxentium wyjaśnił wiernym zgromadzonym w bazylice prawdziwy powód swojej odmowy przekazania tej autonomii cesarzowi, tak jak prosił. Jednak w 387 r. sam Walentynian zwrócił się do Ambrożego, aby poprosić go o udanie się do Trewiru przed Maksymusem, aby uzyskać ciało Gracjana, a zwłaszcza odwieść go od jego celu, jakim była inwazja na Italię . Po śmierci Justyny, w 388 r., Ambroży pochwalił powrót Walentyniana "do drzwi wiary" i uwolnił go od odpowiedzialności za jego poprzednie działania polityczne (De Joseph 36). Dekret z 391 r., który zakazał kultu pogańskiego i odrzucił przywrócenie Ołtarza Zwycięstwa, można przypisać przyjaźni Walentyniana z Ambrożym. W 392 r., gdy szczątki młodego Walentyniana zostały pochowane w Mediolanie, Ambroży opłakiwał jego śmierć w liście do cesarza Teodozjusza i w mowie pogrzebowej

WALENTYNIAN III (419-455). : Syn Konstancjusza III i Galli Placydii (siostry Honoriusza). Walentynian był cesarzem rzymskim Zachodu w latach 424-455. Po koronacji, która miała miejsce w Rzymie w 425 r., gdy miał zaledwie sześć lat, przeniósł się do Rawenny, gdzie na dworze poeta Merobaudes narysował obraz Walentyniana i jego rodziny w krótkim poemacie, z którego zachowały się 23 wersy. Jego panowanie, pod przewodnictwem matki, zostało naznaczone ostatnim wielkim kryzysem cesarstwa zachodniego, a mianowicie inwazją Hunów. Cesarstwo zachodnie w tym czasie było również zagrożone przez Wandalów, którzy pojawili się w Afryce Północnej, rozdartej buntem dwóch generałów Aetiusza i Bonifacjusza. Rzym zawdzięczał swoje przetrwanie militarnej odwadze Aecjusza i apelowi papieża Leona Wielkiego do Attyli Hun. Nierozsądna polityka Walentyniana, która posunęła się aż do zamordowania Aecjusza (21 września 454), i jego brak moralnego kompasu były powodem jego zabójstwa. Jego polityka religijna, naznaczona wpływem Leona Wielkiego, doprowadziła do późniejszego tłumienia pogaństwa, zakazując, pod karą śmierci, ponownego otwierania świątyń i składania ofiar ; wydał zakazy przeciwko heretykom i nestorianom , manichejczykom i pelagianom z południowej Galii , potwierdzając tym samym wszystkie przywileje Kościoła katolickiego . Na prośbę Leona Wielkiego Walentynian wielokrotnie orzekał na rzecz prymatu biskupa Rzymu . W Kronice Hydatiusa często pojawiają się wzmianki o Walentynianie.

WALENTYNUS, męczennik. : W Mart. hier. (14 lutego) wspomniany jest męczennik z Terni, którego bazylika jest poświadczona w VIII i IX w. Na tej samej drodze, to jest Via Flaminia, ale przy wyjściu z Rzymu, stoi inna bazylika Walentyna, której budowę przypisuje się papieżowi Juliuszowi I (337-352), ale jego kościół tytularny nie został opisany jako poświęcony konkretnemu świętemu . Papież Teodor (642-649) przywrócił ją ; faktycznie dokończył dzieło rozpoczęte przez papieża Honoriusza . Wszystkie trasy wspominają o bazylice . Te wiarygodne szczegóły pozostawiają otwarte trzy możliwości: (1) dwóch odrębnych świętych, jeden w Terni, drugi w Rzymie; (2) jeden jedyny Walentyn z Terni, pochowany tam, którego brandea zostały zabrane do Rzymu; (3) jeden jedyny Walentyn z Rzymu, którego kult rozprzestrzenił się wzdłuż Via Flaminia docierając do Terni. Na korzyść trzeciej hipotezy przemawia epigraf rzymskiej bazyliki: inskrypcja datowana na 318 r. świadczy o tym, że cmentarz był używany bardzo wcześnie, a niektóre inskrypcje z późniejszej epoki używają imienia św. Walentyna. Istnieje jednak fakt, że z najstarszych dokumentów, to jest Mart. hier. i Liberian Catal., pierwszy umieszcza męczennika w Terni, chociaż drugi nie przedstawia Walentyna jako świętego. Z tego powodu uczeni proponują, że w rzymskiej postaci można dostrzec tego, który dostarczył papieżowi Juliuszowi funduszy na budowę podmiejskiej bazyliki; Pasja BHL 8450-8461 przyczyniłaby się do pomylenia go z osobą o tym samym imieniu z Terni.

WALENTYN Gnostyk (II w.). : W swoim obaleniu gnostycyzmu fałszywie tak zwanego, Ireneusz z Lyonu nawiązał powiązania między różnymi heretyckimi naukami, które przedstawiał, używając schematu diadoch?, a mianowicie sukcesji nauczycieli, która była typowa dla szkół filozoficznych jego czasów; mówi więc o "szkole walentynian", która sięga czasów nauczyciela z II w. o imieniu Walentyn. Ostatnie badania ujawniły jednak, jak trudno w tym przypadku mówić o prawdziwym i właściwym rozwoju przez uczniów organicznego systemu doktrynalnego, zaczynając od pierwotnego jądra, które można by znaleźć już w nauczaniu Walentyna, tak jak rozumiemy to poprzez świadectwa, które do nas dotarły. Zjawisko to zostało również zweryfikowane w starożytnych szkołach filozoficznych, gdzie osobista sukcesja nie zawsze koniecznie oznaczała ciągłość i rozwój elementów doktrynalnych nauczania nauczyciela założyciela. Według informacji podanych przez herezjologów, Walentyn, być może pochodzenia egipskiego , przybył do miasta Rzymu około 140 roku. W pewnym momencie opuścił wielki kościół i założył własną szkołę, w której szerzył swoje nauki. Z jego prac posiadamy tylko kilka fragmentów zachowanych w pismach Ojców, które są niewystarczające do precyzyjnego odtworzenia jego myśli. Na podstawie tego, co przetrwało, wyłania się obraz Walentyna, biblijnego teologa, który ma ślady platońskiego wpływu, ale który nie jest zbyt daleko od bardzo dobrze zdefiniowanych granic chrześcijańskiej ortodoksji. Informacje, które posiadamy na temat złożonych systemów teologicznych opracowanych przez uczniów Walentyna, są jednak znacznie bardziej szczegółowe; herezjolodzy przekazali nam dobre sześć odrębnych prezentacji. Oto główne cechy doktrynalnego systemu walentynian: boska Pleroma składa się z 30 Eonów, połączonych w sprzężone syzygie; pierwsze cztery pary są najważniejsze i tworzą pierwotną Ogdoadę, z której pochodzą wszystkie inne Eony. Jedność dwóch elementów par (syzygiae) jest przedstawiana jako model jedności, która została zerwana przez grzech, symbolizowany przez seksualne oddzielenie Adama od Ewy, i że duchowa istota ludzka musi zostać przywrócona przez ponowne zjednoczenie się ze swoim niebiańskim partnerem. Pierwsze pochodzenie grzechu jest wskazane w kolejach losu ostatniego Eonu, mianowicie Sofii, która poprzez swoje niepohamowane pragnienie poznania niepoznawalnego Ojca powoduje degradację boskiego elementu w świecie, który pochodzi właśnie z materializacji ignorancji lub błędu Sofii. Jednocześnie rozpoczął się proces odzyskiwania upadłego boskiego elementu przez niebiańskiego Zbawiciela. Proces ten - który prowadzi do różnych momentów, interwencji różnych istot boskich, aktywności Demiurga, rozróżnienia istot ludzkich na trzy typy (duchowe lub pneumatyczne, zwierzęce lub psychiczne i materialne lub hyliczne) - doprowadziłby ostatecznie do reintegracji w Pleromie elementu boskiego, pozbawionego zanieczyszczenia materią, i organizacji innych istot zgodnie z ich naturą (całkowite zbawienie i pełna reintegracja dla pneumatyki; częściowe, niższe zbawienie dla psychiczności; rozwiązanie dla hylicznych). Szkoła walentynianska dzieliła się na dwie gałęzie: jedną italską i drugą wschodnią. Heraklion, Ptolemeusz i Florynus należeli do gałęzi italskiej; Teodot i Marek do gałęzi wschodniej.

WALERIAN, cesarz (ok. 193-260). : Publiusz Licyniusz Walerian, cesarz rzymski (253-260), mianowany przez legiony po śmierci Trebonianusa Gallusa, osadził na tronie swojego syna Gallienusa, powierzając mu obronę zachodnich granic. Walerian został wzięty do niewoli przez perskiego Szapura I, podczas kampanii wojskowej na Wschodzie i wkrótce potem zmarł. Początkowo był przychylny chrześcijanom, których przyjmował nawet we własnym domu, o czym zaświadcza Dionizy z Aleksandrii w liście do Hermamona; następnie stał się wobec nich wrogi z powodów politycznych (za Waleriana państwo oficjalnie dowiedziało się o istnieniu kościoła i po raz pierwszy rozpętało powszechne prześladowania). W 257 i 258 roku wydał dwa edykty przeciwko chrześcijanom, uderzając ich żelazną pięścią: wśród ofiar prześladowań byli papieże Stefan I i Sykstus II, Wawrzyniec, Dionizy z Aleksandrii, Cyprian i Fructuosus. Komodian przyrównał (Carmen apol., passim) siedem lat panowania Waleriana do siedmiu lat Apokalipsy.

WALERIAN z Akwilei (zm. 388). Po tym, jak Fortunacjan został skompromitowany przez arianizm, św. Walerian (368?-388) objął katedrę biskupią w Akwilei. Natychmiast zainicjował bardziej wyraźny kurs teologiczny i duszpasterski na rzecz Soboru Nicejskiego. Pod jego biskupimi rządami Akwileja zyskała wybitną rolę wśród kościołów północnej Italii, w tym Mediolanu, gdzie rządził pół-ariański Auksencjusz, a także wśród kościołów położonych między Morzem Adriatyckim a Dunajem. Być może to również ta energiczna akcja na rzecz ortodoksji, oprócz jej położenia geograficznego, uczyniła z Akwilei stolicę soboru zachodniego we wrześniu 381 r. Walerian wiedział, jak pozyskać dobrze przygotowane i pracowite prezbiterium, które nawet św. Hieronim opisał jako praktycznie chór beatyfikacyjny. WALERIAN z Calahorry (Calagurris). : Biskup na początku V w. Wspominają go Prudencjusz (Perist. 11,2) i Jerome (Vir. ill. 111). Napisał wyznanie wiary, które zostało zachowane. Prawdopodobnie należał do bogatej rodziny z regionu Saragossy.

WALERIAN z Cimiez (zm. ok. 460). : Walerian prawdopodobnie należał do szlacheckiej rodziny Walerianów; ożenił się, a następnie został mnichem, najpierw na kontynencie, a następnie na wyspie Lérins. Około 439 r. został wybrany na biskupa Cimiez (Cemenelum), przedmieścia Nicei, i jako taki uczestniczył w soborach w Riez w 439 r. i Vaison w 442 r., które zwołano w celu wzmocnienia dyscypliny kościelnej. Wspierał arcybiskupa Hilarego z Arles w walce z Leonem I. W 449 r. zatwierdził wybór Ravenniusa, opata Lerynu. Podpisał Tomus ad Flavianum i ponownie interweniował na Soborze w Arles w 455 r., który rozstrzygnął spór między biskupem Fréjus i Lerynu. Zmarł wkrótce po tym, około 460 r. Jego święto obchodzone jest 23 lipca. Napisał około 20 homilii, które w szczególności traktują o kwestiach moralnych i konieczności spójności w życiu chrześcijańskim (i przypomina teorie wywodzące się z filozofii stoickiej). Jego doktryna łaski wydaje się być bliska doktrynie nauczycieli z Prowansji ( półpelagian). Napisał również List do mnichów o cnocie i porządku nauczania apostolskiego. Riberi przypisuje mu kazanie De dedicatee ecclesiae, ale inni uczeni wątpią w to przypisanie.

WALERIUSZ z Bierzo (zm. po 691). : Hiszpański asceta i autor z 2. połowy VII w. Pochodzący z regionu Asturii (prowincja Léon), prawdopodobnie z Bierzo (obszar graniczący z Gallaecia). Po otrzymaniu scholastycznej formacji swoich czasów wstąpił do klasztoru Complutum, który założył Fructuosus z Bragi, którego ascetyczne ślady podążał. Opętany ideą diabła i niebezpieczeństw życia na świecie, zawsze żył w samotności. Spędził życie na nieustannej pokucie i prowadził kilku uczniów i mnichów, których było całkiem sporo w Bierzo. Jego przyjacielem, a być może uczniem, był opat Donadeus, któremu dedykował swoje pisma. Jego nieprzejednany ascetyzm wykrywał wszędzie diaboliczne sztuczki. Zmarł po 691 r. Pamięć o nim w tym miejscu trwała co najmniej do X w., kiedy biskup Gennadiusz z Astorgi zaczął go upamiętniać wraz z Fructuosusem z Bragi jako prototyp życia ascetycznego w Bierzo. Uczeni znają jego osobowość z jego pism, z których prawie wszystkie powstały między 675 a 690 r. Na potrzeby formacji mnichów, którym przewodził, zredagował hagiograficzną kompilację około 50 tekstów, która została zachowana mniej lub bardziej kompletna w różnych rękopisach od X do XII w. Wśród nich znajdujemy żywoty Pawła, Hilariona i Malchusa autorstwa Hieronima; Indiculus Possidiusa, żywoty św. Germana, krótkie, budujące narracje wybrane z Vitae Patrum i Vita Fructuosi, niektóre narracje napisane przez niego samego i inne mniej interesujące. Kompilację należy czytać z dwoma poematami (Epitameron), które ilustrują jej cele, opisując ją jako środek duchowego zbudowania, zapewniając oś orientacji dla nawrócenia monastycznego. Krótkie teksty w niej zawarte opowiadają o wizjach raju, które widzieli mnisi lub conversi; ciekawy fragment ma formę listu, który podsumowuje dla mnichów z Bierzo, jak wiele Waleriusz dowiedział się o Itinerarium Egerii. Przedstawia Egerię jako odważną bohaterkę wiary, kobietę niezwykle oddaną Pismu Świętemu. Napisał również traktat o życiu monastycznym (De genere monachorum), z którego zachowały się tylko fragmenty. Jedna z jego książek o nauczaniu ma szerszy charakter (Epitameron de quibusdam admonitionibus vel rogationibus), która w celu moralnego i duchowego zbudowania - częściowo nawiązując do Zdań Izydora - łączy pewne wyrafinowane techniki literackie: są to kompozycje poetyckie w miejscach, w których początkowe słowa każdego wersu lub całego poematu zaczynają się od tej samej litery. Wydaje się, że Waleriusz interesował się również pewnym gatunkiem tekstów, takim jak te z centosów Psałterza. Zachowała się obszerna część De quinquageno numero psalmorum, czyli małego traktatu o Psalmach. Wiele osobistych informacji na temat Waleriusza znajduje się w jego autobiografii (Ordo querimoniae prefati discriminis) oraz w dwóch pracach, które ją podsumowują (Replicatio sermonum a prima conversione i Quod de superioribus querimoniis residuum sequitur), które zostały napisane około 20 lat później, przedstawiając w różnych perspektywach tematy, które już w niej były obecne. W centrum jego życia znajdują się duchowe walki i jego opór wobec pokus, który czasami przybierał konkretną i gwałtowną formę. Co więcej, niektórzy uczeni niedawno przypisali Waleriuszowi De vana saeculi sapientia broszurę, która przetrwała do naszych czasów anonimowo, a w której chwalone jest życie chrześcijańskie, życie objaśniane w kontekście monastycznym.

WANDALOWIE : Ludność pochodzenia germańskiego (choć pierwotnie ze Skandynawii), która w I w. n.e. zamieszkiwała region nadbałtycki między Łabą a Wisłą. Pliniusz przypisuje nazwę Vandili rozległej grupie plemion germańskich (Burgodiones, Varinnae, Charini i Gutones); również w pismach Tacyta można znaleźć formę Vandilii, która ma być powiązana z nazwą Lugii , wspomnianych przez Strabona jako sprzymierzeńców Maroboduusa, a przez Tacyta jako sprzymierzeńców Hermundurów przeciwko Wanniuszowi (50 n.e.). Zstąpiwszy na południe do limesu naddunajskiego, Wandalowie zostali wyraźnie wymienieni po raz pierwszy podczas wojny prowadzonej przez Marka Aureliusza przeciwko Markomanom i Kwadom (171-173). Podzielili się na dwie grupy: Silingów - stąd nazwa Śląsk - i Asdingów . W 214 r., za Karakalli, znajdujemy ich w niezgodzie z Markomanami; w 270 r. Wandalowie Asdingowie, przekroczywszy Panonię, zostali pokonani przez Aureliana i odepchnięci za rzekę Dunaj; po ponownym wzniesieniu się nad Dunajem w kierunku W i skierowaniu się w stronę granicy Renu, w 279 r. Wandalowie Silingowie zostali pokonani wraz z Burgundami w Recji przez Probusa. Około 335 r. Wandalowie Asdingowie, pobici przez Gotów nad Dunajem, uzyskali od Konstantyna pozwolenie na zamieszkanie w Panonii, jako poddani Rzymu i z obowiązkiem dostarczania kontyngentów wojskowych. Pozostali tutaj przez prawie 60 lat, a pod koniec zostali zmuszeni przez Hunów do powrotu na granicę nadreńską, gdzie wraz z Swebami, Alanami i Silingami, którzy zostali już zmuszeni do powrotu w III w., utworzyli dużą kolumnę barbarzyńców, która po pokonaniu oporu Franków (w bitwie z nimi Wandalowie stracili swojego króla Godigiselosa), przekroczyła Ren 31 grudnia 406 r. (przy współudziale Wandalów Stylichona - według oskarżenia podanego przez Orozjusza), najechała Galię i zadała poważne spustoszenie. Jesienią 409 roku Wandalowie, Swebowie i Alanowie, wspierani przez Gerontiusa (zwolennika uzurpatora Maksymusa w Hiszpanii), wkroczyli do Hiszpanii, poddając ją najbardziej katastrofalnym najazdom, do tego stopnia, że w 411 roku zawarli traktat pokojowy z cesarzem Honoriuszem, który uznał osadnictwo barbarzyńców za foederati: Asdingowie i Swebowie zajęli Gallaecia; Silingowie, Betica; Alanowie, Lusitania i Carthaginensis. W 416 roku wizygocki król Wallia zebrał pod sobą całą populację Wandalów i resztki Alanów, z tytułem "Króla Wandalów i Alanów". Następnie Wandalowie zeszli do południowej Hiszpanii (od której pochodzi nazwa Andaluzji) i byli w stanie podbić Kartagenę i Sewillę (425), a zatem doszli do punktu, w którym zagwarantowali sobie kontrolę nad całą Hiszpanią. W tym czasie nietolerancja ariańskich Wandalów wobec katolików już się ujawniła; ich nietolerancja wybuchła następnie w szczególnie gwałtownych formach w Afryce. W 428 r. następcą Gunderyka został jego brat Genseryk (428-477), który w następnym roku poprowadził swój lud (kombinację około 80 000 rozproszonych Wandalów, Alanów i Wizygotów, którzy pozostali w Hiszpanii) do Afryki, przyciągnięty bogactwem i żyznością regionu (zaopatrzenie Włoch w zboże zależało od Afryki) i faworyzowany przez nieporozumienie między Bonifacym, gubernatorem prowincji, a gubernatorem cesarskim (ale pomysł, że sam Bonifacy wezwał Wandalów do Afryki, wydaje się fałszywy) Rzymianie zostali wkrótce rozgromieni i mogli utrzymać w posiadaniu jedynie takie główne ośrodki jak Kartagina i Hipopo (właśnie podczas oblężenia Wandalów św. Augustyn zmarł tutaj 28 sierpnia 430 r.); następnie zawarto porozumienie pokojowe, na podstawie którego Rzymianie nadali Wandalom status foederati ustanowionych w konsulacie Numidii, a Hippopo była stolicą. Tak rozpoczęło się afrykańskie królestwo Wandalów, które osiągnęło szczyt swojej potęgi za panowania Genzeryka. Panowanie Wandalów rozszerzało się stopniowo: 19 października 439 r. (który stał się pierwszym rokiem nowego wandalskiego systemu datowania) Kartagina została podbita, a w 442 r. porozumienie pokojowe z cesarzem Zachodu uznało niepodległość królestwa Wandalów i jego rozszerzenie na inne regiony Afryki; w tym samym czasie bardzo wyszkolona flota Wandalów wielokrotnie atakowała wybrzeża Sycylii i Sardynii pirackimi inwazjami. Śmierć cesarza Walentyniana III dała Genzerykowi okazję do rzucenia się na Rzym i ponownego splądrowania go, po wizygockim z 410 r., w czerwcu 455 r. (Pewien umiar w stosunku do kościołów chrześcijańskich został zachowany dzięki interwencji papieża Leona I). Po dwóch tygodniach Genzeryk opuścił Rzym i zabrał ze sobą do Afryki dużą ilość łupów, a także ważnych zakładników, w tym wdowę po Walentynianie, Eudoksję i jej córki: Eudokię (która została wydana za mąż za Huneryka, syna Genzeryka) i Placydię (później uwolnioną wraz z matką). Wielokrotne próby osłabienia i zniszczenia potęgi Wandalów za pomocą działań militarnych i dyplomatycznych nie powiodły się i w 476 r. cesarz Bizancjum musiał oficjalnie uznać królestwo Wandalów na rozległym terytorium: całej prowincji Afryki, Baleari, Ischii, Korsyki, Sardynii i Sycylii (która później, z wyjątkiem miasta Lilybaeum, została przekazana Odoakerowi w zamian za coroczny trybut). Osiedlenie się Wandalów w Afryce doprowadziło do poważnych wstrząsów społecznych i religijnych. Szczególnie w prowincji Proconsularis (lub Zeugitana) wokół Kartaginy właściciele ziemscy zostali wywłaszczeni i wygnani lub zmuszeni do pozostania na swoich dawnych posiadłościach jako niewolnicy lub koloniści; ale także w innych regionach miały miejsce konfiskaty państwowe i nakładanie wysokich podatków. Podobnie, Wandalowie arianie poddali katolików najsurowszym prześladowaniom: dokonano niezliczonych aktów przemocy fizycznej, zakazano prawowiernego kultu, duchowieństwo katolickie zostało wygnane, a kościoły i majątek kościelny zostały rozebrane lub skonfiskowane i przekazane duchowieństwu ariańskiemu . Pod koniec panowania Genzeryka prześladowania osłabły, a wygnanemu duchowieństwu pozwolono powrócić. Genzeryka zastąpił jego syn Huneryk (477-484), który po początkowym okresie względnej tolerancji wobec katolików (w 481 r. biskup Kartaginy, Eugeniusz, został ponownie mianowany biskupem), ponownie podjął zaciekłe represje: szczególnie poważny był dekret z 24 stycznia 484 r., który stanowił, że wszystkie edykty wydane wcześniej przez cesarzy rzymskich przeciwko heretykom należy teraz stosować wobec katolików, ze wszystkimi konsekwencjami, jakie to ze sobą niosło; między innymi wszyscy, którzy pracowali w armii lub administracji publicznej, zostali zmuszeni do wyboru między nawróceniem się na arianizm a zwolnieniem, któremu towarzyszyło wygnanie i konfiskata dóbr; konferencja biskupów afrykańskich, która rozpoczęła się w Kartaginie 1 lutego, zakończyła się krwawo dla strony katolickiej. Pod rządami Huneryka Maurowie (Berberowie) mogli wycofać się spod rządów Wandalów. Jego następca Gunthamund (484-496) przyjął łagodniejsze podejście w sprawach religijnych: kościoły katolickie zostały ponownie otwarte, a wygnańcy mogli powrócić. Ponadto stłumił bunt Maurów i podjął daremną próbę odzyskania Sycylii. Uwięził poetę Dracontiusa (głównego zwolennika odrodzenia kulturowego, które charakteryzowało wandalską Afrykę) za poemat, który mógł być dedykowany cesarzowi Zenonowi. Następcą Gunthamunda został jego brat Trazamund (496-523), który ustanowił politykę bliskiej współpracy z Teodorykiem, którego siostrę Amalafridę poślubił w 500 r., jako część projektu ustanowienia wielkiego sojuszu wśród arian Germanów, których przywódcą musiał być król Ostrogotów. Za Trazamunda wznowiono wyroki wygnania przeciwko duchowieństwu katolickiemu (jednak bez przemocy z wcześniejszych czasów); wśród wygnańców był także biskup Ruspe, Fulgencjusz, który miał stać się postacią o wielkim prestiżu wśród afrykańskiego episkopatu tego czasu: właśnie z tego powodu w 515 r. Trazamund wezwał go z powrotem do Kartaginy na debatę na temat kwestii trynitarnych; ale próba ta została udaremniona przez nieprzejednaną ortodoksję Fulgencjusza, który został zmuszony do powrotu na wygnanie do Cagliari. Hilderyk (523-530), syn Huneryka i Eudokii, doprowadził do politycznego zwrotu: król Wandalów zerwał poprzednie porozumienie z Ostrogotami (kazał aresztować Amalafrydę i wymordować Gotów w jej otoczeniu) i nawiązał stosunki z cesarzem Bizancjum i Rzymianami oraz w pełni przywrócił wolność wyznania katolikom. (W 525 r. w Kartaginie odbył się sobór biskupów katolickich.) Ale prorzymska i prokatolicka polityka Hilderyka wzbudziła głębokie niezadowolenie wśród Wandalów, które wybuchło podczas poważnych klęsk, jakie poniósł z rąk Maurów: król został zdetronizowany, uwięziony i zastąpiony przez Gelimera (530), prawnuka Genzeryka. Cesarz Justynian wykorzystał wówczas okazję, aby wysłać do Afryki siły ekspedycyjne (w których służył historyk Prokopiusz z Cezarei, który przedstawił podsumowanie tej kampanii) dowodzone przez Belizariusza, który, wspomagany przez siły wsparcia Ostrogotów na Sycylii, bunt Sardynii i przychylność samej ludności afrykańskiej, w krótkim czasie (czerwiec 533-marzec 534) obalił królestwo Wandalów, którzy w ten sposób definitywnie zniknęli z historii ludzkości.

WATYKAN

I. Historia i archeologia - II. Badania pod Bazyliką św. Piotra.

I. Historia i archeologia. Od czasów starożytnych na prawym brzegu Tybru w pobliżu Rzymu można było znaleźć rozległe terytorium, które źródła literackie określały początkowo jako Ager Vaticanus, a później Vaticanum. Ten rozległy obszar przecinały trzy główne drogi (Triumphalis, Cornelia i Aurelia), chociaż trudno jest zrekonstruować te drogi z dokładnością. Obszar ten zajmowały ekstrawaganckie ogrody i nekropolie, których liczne pozostałości znajdowano wiele razy na przestrzeni wieków. Najsłynniejsza z takich nekropolii znajdowała się wzdłuż Via Cornelia, którą wykopano w latach 1940-1949 i 1953-1957 pod bazyliką watykańską: znajdują się tam dwa rzędy grobowców dla bogaczy, zarówno kwadratowych, jak i prostokątnych, z różnych okresów chronologicznych, rozciągających się od czasów Hadriana do końca III w. Niektóre z najstarszych grobowców, ubogich pochówków ziemnych, odkryto na obszarze oznaczonym literą P, obszarze o powierzchni prawie 30 m2 odsłoniętym od otwartego nieba i blisko innych budynków pogrzebowych na północ od drogi grobowej. W tym miejscu, przy ścianie zachodniej, znaleziono małą edykułę grobową z dwoma wnękami umieszczonymi nad nią, rozdzielonymi kamiennym stołem podpartym dwiema marmurowymi kolumnami, w której można rozpoznać tzw. trophaeum, które według Gaiusa stało nad grobem apostoła Piotra. Nekropolia została celowo pokryta ziemią i zamknięta w epoce Konstantyna pod budowę bazyliki chrześcijańskiej, którą umieścił nad nią: ostatni datowany pochówek to pochówek Trebelleny Flaccilli w mauzoleum T, gdzie znajduje się urna na popiół zawierająca monetę datowaną na lata 317/318. Najważniejszym monumentalnym budynkiem w rejonie Watykanu, który odpowiada lewej stronie współczesnej bazyliki św. Piotra i jest do niej prawie równoległy, był z pewnością cyrk zbudowany przez Kaligulę w horti Agrippinae. W centrum cyrku - opuszczonego w drugiej połowie IV w. - znajdował się, jak wiadomo, egipski monumentalny obelisk, który został przeniesiony z Aleksandrii na specjalnie zbudowanym w tym celu statku, który papież Sykstus V umieścił w centrum placu Świętego Piotra. Cyrk Gai et Neronis, którego dokładny kształt pozostaje jedynie hipotetyczny, jest również znany, ponieważ za panowania cesarza Nerona ogrody, które go otaczały, przyjęły licznych ewakuowanych, którzy przeżyli słynny pożar z lipca 64 r., a wkrótce potem stały się teatrem dla niektórych masowych egzekucji chrześcijan, których uważano za odpowiedzialnych za ten incydent. Podczas tych prześladowań apostoł Piotr został również ukrzyżowany, a jego ciało pochowano w miejscu, które dziś oznacza ołtarz główny i baldachim Berniniego w bazylice watykańskiej. Ponadto na terenie Watykanu naukowcy wiedzą o istnieniu ważnego Phrigianum, sanktuarium frygijskiej bogini Kybele, ale jego topograficzne położenie okazuje się w każdym przypadku problematyczne, a znane problemy interpretacyjne nadal istnieją nawet w przypadku Gaianum.

II. Badania pod Bazyliką Świętego Piotra. Głębokie poczucie świętego szacunku i nabożny strach religijny powstrzymywały ludzi przez prawie szesnaście stuleci przed podejmowaniem wykopalisk pod posadzką Bazyliki Watykańskiej w pobliżu grobu Świętego Piotra. Już w czasie budowy baldachimu Berniniego, w latach pontyfikatu Urbana VIII (1623-1644), wiemy w istocie o obawach wywołanych podjęciem budowy ciężkiej konstrukcji i ryzyku, że może ona spowodować zawalenie się, które ostatecznie zatarłoby ślady grobu apostoła i pobliskich miejsc pochówku wiernych. Geneza eksploracji przeprowadzonych pod Bazyliką Piotrową w połowie XX w. sięga roku 1920, kiedy Gustavo Giovannoni - z okazji 400. rocznicy śmierci malarza Rafaela i z pragnieniem wydobycia na światło dzienne pozostałości starożytnej bazyliki konstantyńskiej i kościoła z XVI w. - na zebraniu Papieskiej Rzymskiej Akademii Archeologii wysunął propozycję podjęcia pewnych wykopalisk eksploracyjnych w grotach świętych. Benedykt XV, uzyskawszy zgodę papieskiej komisji archeologii sakralnej, był przychylny starannym badaniom, które jednak nie zostały rozpoczęte pod jego patronatem z powodu jego przedwczesnej śmierci, a ambitny projekt wykopalisk pozostał nietknięty nawet podczas pontyfikatu Piusa XI (1922-1939). Dopiero za jego następcy Piusa XII (1939-1958) rozpoczęto skomplikowane prace wykopaliskowe: prace prowadzone w pierwszych miesiącach jego pontyfikatu z pewnością przyczyniły się do uczynienia grot watykańskich bardziej dostępnymi; niemniej jednak ich centralna część, podzielona na trzy nawy mocnymi betonowymi filarami, zapewniała jedynie ograniczoną wysokość, co skłoniło Giovannoniego, członka Collegio degli Architetti della Fabbrica di S. Pietro, do pomysłu obniżenia jej podłogi o ok. 80 cm. Niedługo potem, 18 stycznia 1941 r., podczas przeprowadzania płytkich wykopalisk w pobliżu jednego z filarów nawy środkowej, archeolodzy odkryli elegancką ramę mauzoleum (nazwanego później F or Caetennius Antigonus): w ten sposób rozpoczęła się druga, najważniejsza i najbardziej owocna faza eksploracji archeologicznych pod bazyliką watykańską. Pod administracyjną i moralną władzą Monsignora Ludwiga Kaasa - skarbnika Reverenda Fabbrica di S. Pietro - Pius XII powołał komisję archeologów, w skład której weszli Enrico Josi oraz jezuici Antonio Ferrua i Engelbert Kirschbaum, do którego następnie dołączył architekt Bruno Maria Apollonj Ghetti, chociaż część techniczna została powierzona wyżej wspomnianemu Giovannoniemu, któremu pomagali Enrico Galeazzi i Giuseppe Nicolosi, architekci Fabbrica di S. Pietro. Wykopaliska, głębokie na ok. 10 m w niektórych miejscach, pozwoliło na identyfikację pod współczesną podłogą świętych grot - zbudowanych z dwoma różnymi poziomami chodników dla lepszego zachowania najwyższych mauzoleów dolnej nekropolii - grobowca św. Piotra, na którym około połowy II w. zbudowano edykuł grobowy przylegający do tak zwanego czerwonego muru - mianowicie trophaeum Gajusza, czyli grób apostoła wspomnianego przez Euzebiusza z Cezarei w polemicznym dialogu prezbitera Gajusza z montanistą Proklusem. Ta pierwsza Memoria apostolica została później ujęta w monument zbudowany przez Konstantyna i na tym samym miejscu, z celową ciągłością, zbudowano ołtarz Grzegorza Wielkiego, ołtarz Kaliksta II (1123) i współczesny ołtarz papieski Klemensa VIII (z 1594). Po oficjalnym opublikowaniu wyników wykopalisk w 1951 r., w latach 1953-1958 Adriano Prandi przeprowadził inne badania archeologiczne, a w tych samych latach Margherita Guarducci rozszyfrowała, nie bez niepokojących podejrzeń i kontrowersji, graffiti pod Konfesją bazyliki i zidentyfikowała relikwie św. Piotra z "odkrytymi kośćmi" pochodzącymi z pustej części ściany g. Wyniki badań przeprowadzonych w latach 50. XX wieku, a w szczególności informacja o odkryciu kości św. Piotra - potwierdzona oficjalnym uznaniem kościoła na prośbę papieża Pawła VI - wywołały ożywioną debatę naukową i religijną.

WEDASTUS, święty (zm. 540). : Św. Wedasyt (fr. Vaast, Gaston) urodził się, według jego Żywota, na granicy Limousin i Périgord; jednak według niedawnej hipotezy urodził się w Châlus. Został pustelnikiem w pobliżu Toul; tamtejszy biskup wyświęcił go na księdza. Zabrany do Reims przez Chlodwiga, był prawdopodobnie jego katechetą. Remigiusz z Reims mianował go biskupem Arras (po 496), a następnie Cambrai, z obowiązkiem przywrócenia chrześcijaństwu regionów, które stały się pogańskie wraz z przybyciem Franków. Około 534 r. wycofał się w samotność za rzeką Crinchon. Zmarł w 540 r., po 40 latach biskupstwa. Został pochowany w kościele Notre Dame w Arras; następnie przez Auberta z Cambrai-Arras, jednego z jego następców, został przeniesiony do swojej celi poza miastem, która stała się centrum potężnego opactwa St. Vaast. Jego pierwszą Vitę zawdzięcza Jonaszowi z Bobbio (przed 642) , kolejną Alkuinowi (800) , który również napisał mszę (zaginioną), inskrypcje ołtarzy i kościołów oraz homilię (BHL 8509). Istnieje kilka libri miraculorum z IX-XIV w. Święto świętego przypada na 6 lutego, a translacja jego relikwii na 1 października

wskaźnik opóźniony: wskaźnik, który pokazuje zmianę trendów gospodarczych później niż inne wskaźniki, np. produkt narodowy brutto. Przeciwieństwo wskaźnika wyprzedzającego

wynajmujący : osoba lub firma będąca właścicielem wynajmowanej nieruchomości

wygasła opcja: opcja, która nie została wykorzystana i wygasła

wygasła polisa: polisa ubezpieczeniowa, która została wypowiedziana z powodu niezapłacenia składek

wiodący bank: : główny bank w konsorcjum kredytowym.

wiodący:: 1. najważniejszy. 2. co jest pierwsze.

wskaźnik wyprzedzający:: wskaźnik, taki jak księga zamówień produkcyjnych, który pokazuje zmianę trendów gospodarczych wcześniej niż inne wskaźniki. Przeciwny wskaźnik opóźniony

wiodący ubezpieczyciel: firma ubezpieczeniowa, która organizuje emisję akcji (UWAGA: amerykański termin to zarządzający ubezpieczyciel).

wykup lewarowany , przejęcie lewarowane : akt zakupu wszystkich akcji spółki poprzez pożyczenie pieniędzy pod zastaw akcji, które mają zostać kupione. Skrót LBO

wykres liniowy: wykres lub diagram, w którym wartości są przedstawiane liniami

wskaźnik płynności: wskaźnik księgowy służący do pomiaru płynności organizacji. Nazywany również wskaźnikiem acid test ratio, wskaźnikiem quick ratio,

wymagania notowania: w liczbie mnogiej warunki, które musi spełnić spółka, aby jej akcje mogły zostać notowane na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych

Wskaźnik wartości nieruchomości (loan to value): kwota kredytu hipotecznego wyrażona jako procent wartości nieruchomości. Skrót LTV

Wskaźnik wartości nieruchomości (LTV):kwota pierwszego zabezpieczenia hipotecznego jako procent całkowitej wycenionej wartości nieruchomości

władza lokalna: wybrana jednostka rządowa zarządzająca niewielkim obszarem kraju

wypadek przy pracy : wypadek, który ma miejsce w pracy

wpis otwarcia : pierwszy wpis na rachunku rachunkowym

wzrost organiczny: to samo co wzrost wewnętrzny

wydatki własne : w liczbie mnogiej kwota pieniędzy zwrócona pracownikowi, który wydał swoje prywatne pieniądze na działalność firmy

wydajność na godzinę: ilość czegoś wyprodukowanego w ciągu godziny

w całości: całkowicie

winny : winien pieniądze .Ile nadal są winni firmie jej dłużnicy?

własny : mieć lub dysponować .

właściciel : osoba, która jest właścicielem czegoś

właściciel-użytkownik : osoba, która jest właścicielem nieruchomości, w której mieszka

własność : fakt posiadania czegoś własność firmy przeszła na banki

wynik końcowy : kwota wyprodukowana przez kraj lub firmę

wynagrodzenie za nadgodziny : wynagrodzenie za nadgodziny

walne zgromadzenie: zgromadzenie wszystkich akcjonariuszy spółki lub wszystkich członków spółdzielni

wartość firmy w toku: wartość firmy w toku, w przeciwieństwie do jej wartości po rozbiciu

współczynnik złota do srebra: wartość obliczana jako liczba uncji srebra potrzebna do zakupu jednej uncji złota

Wskaźniki ekonomiczne rządu: statystyki pokazujące, jak gospodarka kraju będzie się rozwijać w perspektywie krótkoterminowej lub długoterminowej.

Wydatki rządowe: zwane również wydatkami rządowymi.

Wsparcie rządowe: pomoc finansowa udzielana przez rząd. Przemysł lotniczy jest zależny od wsparcia rządowego.

Wykres: diagram przedstawiający relację między dwoma zestawami wielkości lub wartości, z których każdy jest przedstawiony na osi.

Wielki Kryzys: światowy kryzys gospodarczy w latach 1929-1933.

Wynagrodzenie brutto: to samo co dochód brutto

Właściciel gruntu: osoba lub firma będąca właścicielem nieruchomości, która jest następnie wynajmowana i podnajmowana. Naszym właścicielem gruntu jest firma ubezpieczeniowa.

Wyniki grupy: sprawozdania finansowe i sprawozdania finansowe grupy spółek na koniec roku

wzrost: 1. fakt stawania się większym lub powiększania się, firma dąży do wzrostu, firma dąży do szybkiej ekspansji 2. drugi etap cyklu życia produktu, po wprowadzeniu na rynek, kiedy popyt na produkt gwałtownie rośnie

Wskaźnik wzrostu: wzrost wyrażony w procentach

wrogi: nieprzyjazny, okazujący niechęć

wrogie przejęcie : to samo co sporne przejęcie

wrogi oferent, wrogi konkurent :a osoba lub firma składająca wrogie przejęcie

wrogie przejęcie : przejęcie, w którym zarząd spółki nie rekomenduje go akcjonariuszom i próbuje mu się przeciwstawić

wskaźnik inflacji bazowej : brytyjska wartość inflacji obejmująca takie pozycje, jak odsetki od kredytu hipotecznego i podatki lokalne, które nie są uwzględniane w danych o inflacji dla innych krajów.

wysoka cena akcji : cena na londyńskiej giełdzie papierów wartościowych, która przekracza 10,00 GBP na akcję, co zniechęca małych inwestorów

wysoki : duży, nie niski

wysokie opodatkowanie: opodatkowanie, które nakłada wysokie podatki na dochody lub zyski najwyższy próg podatkowy grupa, która płaci najwięcej podatku duża wielkość (sprzedaży) duża liczba sprzedanych przedmiotów 2. najwyższy oferent osoba, która oferuje najwięcej pieniędzy na aukcji

wysoko : bardzo dyrektor zarządzający wysoko ją ceni dyrektor zarządzający uważa ją za bardzo kompetentną

wysoko opłacany : zarabiający wysoką pensję

wysoko postawiony : zajmujący ważne stanowisko Delegacja spotkała się z wysoko postawionym urzędnikiem w Ministerstwie Handlu.

wysoka cena : o wysokiej cenie

wysokie ciśnienie : silne naleganie, aby ktoś coś zrobił praca pod dużą presją ciężka praca, gdy kierownik mówi, co masz robić i jak to zrobić szybko lub gdy klienci pilnie proszą o dostawy

wysokiego ryzyka : który wiąże się z większym ryzykiem niż zwykle

wynajem : 1. umowa, na mocy której klienci płacą za możliwość korzystania z samochodu, łodzi lub sprzętu należącego do kogoś innego przez określony czas 2. pracować na zlecenie ; czasownik 1. zatrudnić kogoś nowego do pracy dla ciebie; zatrudnić personel; zatrudnić kogoś nowego do pracy dla ciebie; 2. wynająć samochody, sprzęt lub pracowników; pożyczać samochody, sprzęt lub pracowników klientom, którzy płacą za ich użytkowanie KOMENTARZ: Umowa najmu sprzętu itp. obejmuje dwie strony: najemcę i właściciela. Sprzęt pozostaje własnością właściciela do momentu, w którym najemca go używa. W przypadku umowy ratalnej sprzęt pozostaje własnością właściciela do momentu, aż najemca wywiąże się z warunków umowy (tj. do momentu uiszczenia przez niego wszystkich należności).

wpływy netto : przychody po odliczeniu prowizji, podatku, rabatów itp.

wynagrodzenie netto : wynagrodzenie, które pozostaje po odliczeniu podatku i składek na ubezpieczenie społeczne

wartość netto : wartość całego majątku osoby lub firmy po odliczeniu tego, co dana osoba lub firma jest winna

wartość aktywów netto na akcję : wartość spółki obliczona poprzez podzielenie funduszy własnych akcjonariuszy przez liczbę wyemitowanych akcji

wartość księgowa netto : koszt historyczny aktywów pomniejszony o wszelkie skumulowane odpisy amortyzacyjne lub inne rezerwy na utratę wartości, np. obniżenie do wartości netto możliwej do uzyskania lub wartość aktywów, która została przeszacowana w dół w celu odzwierciedlenia warunków rynkowych. Skrót NBV.

wartość nominalna : taki sam jak wartość nominalna

wąski rynek : rynek akcji, na którym dostępnych jest bardzo niewiele akcji i gdzie cena może się gwałtownie wahać

waluta narodowa : oficjalna waluta kraju, będąca prawnym środkiem płatniczym w tym krajunominować : proponować kogoś do pracy nominować kogoś na stanowisko mianować kogoś a stanowisko bez wyborów nominować kogoś na pełnomocnika mianować kogoś swoim pełnomocnikiem

nominować : proponować kogoś do pracy nominować kogoś na stanowisko mianować kogoś a stanowisko bez wyborów nominować kogoś na pełnomocnika mianować kogoś swoim pełnomocnikiem

wartość bazowa : podstawowa wartość firmy, w tym jej aktywa, wartość firmy itp.

wierzyciel niezabezpieczony : wierzyciel, któremu należą się pieniądze, ale który nie ma zabezpieczenia długu ze strony dłużnika

w górę : Stopa inflacji stale rośnie. Akcje nieznacznie wzrosły pod koniec dnia.

wydobycie : odnoszący się do działalności firmy na początku procesu (np. wiercenie w poszukiwaniu ropy naftowej jako działalność firmy naftowej).

wykorzystanie : czynność korzystania z czegoś

wykorzystać : oznaczający użycie czegoś

wspólny zarząd: zarządzanie sprawowane przez dwie lub więcej osób

współwłasność: posiadanie nieruchomości przez kilku właścicieli

wypłacić: 1. wypłacić pieniądze z konta wypłacić pieniądze z banku lub z konta 2. wycofać ofertę pracy

wypłata: czynność wypłaty pieniędzy z konta z siedmiodniowym wyprzedzeniem.

won: jednostka walutowa używana w Korei Północnej i Południowej

Warunki pracy: w liczbie mnogiej ogólny stan miejsca pracy, np. czy jest gorąco, głośno, ciemno czy niebezpiecznie

wartość: mający wartość lub cenę

wreck: 1. statek, który zatonął, który został poważnie uszkodzony i nie może utrzymać się na wodzie. 2. fakt zawalenia się lub firma, która upadła.

writ :, nakaz sądowy : dokument prawny rozpoczynający postępowanie w Sądzie Najwyższym.

write : , write down czasownik frazowy oznaczający zanotowanie wartości aktywów na niższą niż poprzednio zapisana wartość

write off : czasownik frazowy oznaczający anulowanie długu lub usunięcie aktywów z ksiąg rachunkowych jako bezwartościowych

write out (wypisać): czasownik frazowy oznaczający zapisanie czegoś w całości.

writedown (obniżenie): obniżenie wartości księgowej aktywów w celu zachowania zasady ostrożności.

writing: coś, co zostało spisane, aby umowa została spisana

wartość zapisana: to samo, co wartość księgowa netto

WTO: skrót od Światowej Organizacji Handlu

wydajność : pieniądze uzyskane jako zwrot z inwestycji, wyrażony jako procent zainwestowanych pieniędzy czasownik wygenerować

wage : pieniądze wypłacane pracownikowi w zamian za wykonaną pracę, zwłaszcza gdy są wypłacane co tydzień i w gotówce.

(UWAGA: Liczba mnoga "wages" jest częściej używana w odniesieniu do zarobionych pieniędzy, ale wage jest używane przed innymi rzeczownikami).

KOMENTARZ: Termin "wages" odnosi się do tygodniowego lub godzinowego wynagrodzenia pracowników, zazwyczaj wypłacanego gotówką. W przypadku pracowników opłacanych comiesięcznym czekiem, używany jest termin "salary" (pensja).

walk-in: osoba, która zgłasza się do organizacji z prośbą o pracę, nie wiedząc, czy są dostępne jakieś stanowiska (UWAGA: Liczba mnoga to walk-ins).

wall of money: duża kwota pieniędzy gotowa do zainwestowania na giełdzie (w szczególności pieniądze z nowych funduszy inwestycyjnych lub od inwestorów zagranicznych) (UWAGA: podobne do wagi pieniędzy).

wallpaper: akcje emitowane w dużych ilościach podczas oferty przejęcia, w której firma kupująca oferuje je w zamian za akcje kupowanej firmy

wall safe :
sejf zainstalowany w ścianie

Wall Street : 1. ulica w Nowym Jorku, przy której znajduje się Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych 2. amerykańskie centrum finansowe Analitycy z Wall Street przewidują wzrost stóp procentowych.

warehouse : duży budynek, w którym przechowywane są towary

warehousing : 1. czynność przechowywania towarów w magazynie 2. Nielegalny czyn, w którym ktoś kupuje udziały w spółce w imieniu innej spółki i przechowuje je w gotowości do oddania, gdy druga spółka złoży ofertę przejęcia.

warrant : 1. oficjalny dokument, który pozwala komuś coś zrobić 2. warrant

warrantee : osoba, której udziela się gwarancji

warrant holder : /?w?r?nt ?h??ld?/ rzeczownik osoba, która posiada warrant na akcje

warrantor : osoba, która udziela gwarancji

warrant premium : premia płacona za zakup warrantów, powyżej ceny akcji, do których uprawniają

warranty : 1. dokument prawny, który obiecuje, że maszyna będzie działać prawidłowo lub że przedmiot jest dobrej jakości 2. obietnica zawarta w umowie 3. oświadczenie złożone przez ubezpieczonego, w którym oświadcza, że podane przez niego fakty są prawdziwe

wash : praktyka sprzedaży i odkupu tego samego papieru wartościowego w celu zmniejszenia zobowiązania podatkowego lub zwiększenia wolumenu obrotu. bond-washing

wash sale : sprzedaż, a następnie odkupienie pakietu akcji, podobnie jak w brytyjskiej "umowie noclegowej". W USA może być również używane jako sposób na stworzenie fikcyjnego wolumenu obrotu.

waste : materiał pozostały po procesie produkcyjnym, który jest bezwartościowy i jest wyrzucany czasownik używać więcej niż potrzeba, aby marnować pieniądze, papier, prąd lub czas

KOMENTARZ: Odpady przemysłowe nie mają wartości, w przeciwieństwie do złomu, który można sprzedać handlarzowi złomem.

waga: miara ciężaru czegoś sprzedawać owoce według wagi cena za funt lub kilogram owoców
waga pieniędzy:duża kwota pieniędzy gotowa do zainwestowania na giełdzie, zwłaszcza gotówka dostępna w funduszach emerytalnych

whizz-kid: błyskotliwa młoda osoba, która szybko odnosi sukcesy w biznesie.

Wskaźnik cen hurtowych : indeks pokazujący wzrosty i spadki cen towarów przemysłowych opuszczających fabrykę

windfall : nagła wygrana pieniędzy lub nagły zysk, którego się nie spodziewano.

windfall profit : nagły zysk, którego się nie spodziewano.

windfall profits tax : podatek od zysków niespodziewanych ; rzeczownik podatek nakładany na spółki, które osiągnęły duże zyski z powodu okoliczności wykraczających poza ich zwykłą działalność handlową.

Wiatrak: to samo co rachunek za zakwaterowanie (nieformalnie)

wycieranie: całkowicie coś usunąć

Writer: osoba wystawiająca czek wystawca opcji osoba sprzedająca opcję

Wechsel : niemieckie słowo oznaczające walutę

wyborca : osoba, która głosuje

wolumen: 1. liczba pozycji 2. liczba akcji będących przedmiotem obrotu na giełdzie. średni dzienny wolumen: 130 000 akcji.

wolumen obrotu: liczba sprzedanych pozycji lub liczba akcji sprzedanych na giełdzie w ciągu dnia obrotu.

wielkość produkcji: liczba artykułów

wyprodukowana wielkość sprzedaży : 1. liczba sprzedanych artykułów niski lub wysoki wolumen sprzedaży mała lub duża liczba sprzedanych artykułów 2. USA kwota pieniędzy uzyskana ze sprzedaży (UWAGA: w Wielkiej Brytanii termin ten oznacza obrót).

wielkość handlu:to samo co wolumen działalności gospodarczej

widoczne eksporty: rzeczywiste produkty eksportowane, w przeciwieństwie do usług

widoczne importy: rzeczywiste produkty importowane, w przeciwieństwie do usług

widoczny handel : handel obejmujący widoczny import i eksport

wideokonferencja: system łączący sygnały wideo, audio i komputerowe z różnych lokalizacji, tak aby osoby mieszkające w dużej odległości mogły ze sobą rozmawiać i widzieć się, jakby znajdowały się w tej samej sali konferencyjnej

widok: sposób myślenia o czymś

widok: usługa telewizyjna podająca ceny akcji.

wirtualna karta kredytowa : technologia umożliwiająca użytkownikowi założenie nowego konta kredytowego w banku internetowym, a następnie wykorzystanie tego numeru konta do zakupu towarów, również przez internet

wirtualne tokeny : technologia bankowa umożliwiająca użytkownikowi przelew pieniędzy z banku stacjonarnego do banku internetowego, a następnie wykorzystanie tego kredytu do zakupu towarów przez internet

weryfikacja: proces sprawdzania poprawności.

weryfikować: oznaczający sprawdzenie, czy coś jest poprawne

wariancja: rozbieżność między rzeczywistym kosztem aktywów lub działalności gospodarczej a standardowym lub oczekiwanym kosztem w rozbieżności z niezgodności

wycena : szacunkowa wartość czegoś

wartość dodana: kwota dodana do wartości produktu lub usługi, będąca różnicą między kosztem a kwotą otrzymaną przy sprzedaży. Nazywany również wynikiem netto

współczynnik kwalifikacyjny: obliczenie, na jaki kredyt hipoteczny kredytobiorca może sobie pozwolić, poprzez porównanie jego miesięcznych wpływów z miesięcznymi wydatkami

wydajność pracy: stopień, w jakim praca jest wykonywana dobrze lub źle

wyrok: decyzja prawna lub urzędowa decyzja sądu

wyrok dłużnik: dłużnik, któremu sąd nakazał spłatę długu

wykonany na zamówienie : wykonany specjalnie dla jednego klienta

waluta : 1. pieniądze w monetach i banknotach, używane w danym kraju 2. waluta obca, waluta innego kraju (UWAGA: Waluta nie ma liczby mnogiej, gdy odnosi się do pieniędzy jednego kraju)

wymiana krawężników : to samo co American Stock Exchange

wypieranie : sytuacja, w której prywatne firmy mają mało pieniędzy do pożyczenia, ponieważ pożyczki rządowe są bardzo duże

wzajemne udziały : sytuacja, w której dwie spółki posiadają nawzajem swoje udziały, aby zapobiec przejęciu którejkolwiek z nich. Obie spółki chronią się przed przejęciem za pomocą systemu wzajemnych udziałów.

wiarygodność kredytowa : stopień, w jakim dana osoba lub organizacja jest wiarygodna kredytowo

wiarygodna kredytowo : osoba uznana za wiarygodną kredytowo, w przypadku osoby fizycznej przez agencję informacji kredytowej, lub w przypadku organizacji przez agencję ratingową kredytową.

wierzyciel : osoba lub firma, której ktoś jest winien pieniądze, np. wierzyciele firmy to jej zobowiązania

wpis kredytowy : wpis po stronie kredytowej konta

wystawca karty kredytowej : bank lub inna instytucja finansowa wydająca karty kredytowe

wzrost kosztów utrzymania : wzrost wynagrodzenia w celu dostosowania się do wzrostu kosztów utrzymania

wskaźnik kosztów utrzymania : sposób pomiaru kosztów utrzymania, który jest pokazywany jako procentowy wzrost w stosunku do wartości z poprzedniego roku. Jest podobny do wskaźnika cen konsumpcyjnych, ale obejmuje inne elementy, takie jak odsetki od kredytów hipotecznych.

współczynnik kosztów : każda działalność lub element materiału, wyposażenia lub personelu, który powoduje koszt

wskaźnik kosztów do dochodów : stosunek kosztów prowadzenia działalności gospodarczej do dochodów, jakie generuje firma

wskaźnik kosztów i korzyści : wskaźnik, który próbuje podsumować ogólną wartość projektu lub propozycji w stosunku do ceny wykonalny. stosunek kosztów do korzyści 3. nieformalne podejście do podejmowania decyzji ekonomicznych wszelkiego rodzaju

wizerunek korporacyjny : wyobrażenie, jakie firma chciałaby przekazać opinii publicznej na swój temat

wydatki warunkowe : wydatki, które zostaną poniesione tylko w przypadku wystąpienia jakiegoś zdarzenia

wydatki konsumpcyjne : wydatki gospodarstw domowych na dobra i usługi

wpis przeciwny : wpis dokonany po przeciwnej stronie rachunku, aby poprzedni wpis stał się bezwartościowy, np. obciążenie rachunku kredytowego

wykonawca : osoba lub firma wykonująca pracę zgodnie z pisemną umową

wkład kapitałowy : pieniądze wpłacone spółce jako kapitał dodatkowy

współpracownik : osoba dająca pieniądze

wpłacający kapitał : osoba wnosząca kapitał

wnieść : dawać pieniądze lub dodawać do pieniędzy

wkład : pieniądze zapłacone w celu dodania do sumy

wymienialność : możliwość łatwej wymiany waluty na inną procentową, który można zamienić na kredyt hipoteczny ze stałą stopą procentową

waluta wymienialna : waluta, którą można łatwo wymienić na inną

współwłasność : własność nieruchomości przez dwie lub więcej osób wspólnie

współwłaściciel : osoba będąca właścicielem nieruchomości wraz z inną osobą lub kilkoma innymi osobami

wartość konwersji : wartość akcji zamiennych, w tym dodatkowa wartość akcji zwykłych, na które mogą zostać zamienione

warunki zatrudnienia : warunki umowy o pracę

warunki sprzedaży : cechy szczególne mające zastosowanie do konkretnej sprzedaży, np. rabaty lub warunki kredytowe

wspólne ustalanie cen : nielegalne ustalanie cen przez kilka firm w taki sposób, aby wszystkie pobierały taką samą cenę

wspólna własność : sytuacja, w której właścicielem firmy są pracownicy w niej pracujący wszyscy

współczynniki komutacyjne : współczynniki stosowane do obliczenia kwoty emerytury, która ma zostać zrzeczona w zamian za ryczałt

wyprzedaż : wyprzedaż towarów po niskich cenach w celu pozbycia się zapasów

wspinać się : iść w górę

współubezpieczenie : polisa ubezpieczeniowa, w której ryzyko jest dzielone pomiędzy kilku ubezpieczycieli

współfinansowanie : czynność polegająca na zorganizowaniu finansowania projektu z szeregu źródeł

współmieszkaniec osoba mieszkająca z inną osobą

współwierzyciel : osoba będąca wierzycielem tego samego

windykator : osoba, która zmusza ludzi do płacenia należnych im pieniędzy.

weksel komercyjny : weksel wystawiony przez spółkę ( weksel handlowy) lub akceptowany przez bank ( weksel bankowy), w przeciwieństwie do weksla skarbowego, który jest wystawiany przez rząd

wartość handlowa : wartość, jaką rzecz miałaby, gdyby była oferowana na sprzedaż 'tylko próbka - bez wartości handlowej' te towary są przeznaczone wyłącznie jako próbki i nie byłyby nic warte, gdyby zostały sprzedane

wartość statutowa : wartość możliwości kontynuowania działalności banku w przyszłości, odzwierciedlona jako część ceny akcji lub łódź lub autobus

wykresy : praca polegająca na wykorzystaniu wykresów do analizowania informacji, takich jak trendy na giełdzie i prognozowanie przyszłych wzrostów lub spadków hipoteka ruchomości

wykres : diagram prezentujący informacje w postaci serii linii, bloków itp.

wydanie wielkimi literami : taki sam jak wydanie dodatkowe

współczynnik kapitałowy : taki sam jak adekwatność kapitałowa

wymogi kapitałowe : 1. kwota kapitału, której firma potrzebuje do normalnego funkcjonowania 2. kwota aktywów płynnych, której bank potrzebuje do wywiązywania się ze swoich zobowiązań

współczynnik kapitału do aktywów : współczynnik kapitału do aktywów rzeczownik to samo co adekwatność kapitałowa

weksel o zmiennym oprocentowaniu : weksel o zmiennym oprocentowaniu, który ma ustaloną maksymalną stopę

właz do przekazywania gotówki : małe drzwi w ścianie zewnętrznej, umożliwiające przekazywanie gotówki (np. z supermarketu do furgonetki ochrony)

wynagrodzenie za wezwanie do pracy : wynagrodzenie wypłacane pracownikowi, który został wezwany do pracy po swoich zwykłych godzinach pracy

wezwać : żądanie wpłaty kapitału zakładowego

wykres świecowy : wykres podobny do wykresu słupkowego, ale pokazujący otwarcie i zamknięcie, a także najwyższe i najniższe wartości dla danego okresu. Są one pokazane jako linie wznoszące się nad korpusem wykresu lub zwisające pod nim, tak że wyglądają trochę jak knot świecy.

wykorzystanie mocy produkcyjnych : pomiar pokazujący, jaka część zakładu lub sprzętu firmy lub branży jest faktycznie wykorzystywana do produkcji towarów lub usług. Zwykle wyraża się go jako stosunek między rzeczywistą produkcją w danym okresie a maksymalną produkcją, jaką zakład lub sprzęt zaprojektowano do produkcji w tym samym okresie.

wzrost wartości kapitału: to samo co uznanie zwrot z aktywów

wydatki kapitałowe : pieniądze wydane na aktywa trwałe, takie jak nieruchomości, maszyny i meble. Nazywane również inwestycjami kapitałowymi, nakładem kapitałowym. Skrót CAPEX

wyposażenie kapitałowe : wyposażenie, którego używa fabryka lub biuro do pracy

wybicie : ruch ceny akcji powyżej lub poniżej poprzedniego poziomu obrotu

wartość rozpadu: 1. wartość materiału środka trwałego Jaka byłaby wartość rozpadu naszych starych maszyn?

wymagania budżetowe : w liczbie mnogiej tempo wydatków lub dochodów wymagane do spełnienia prognoz budżetowych

wbudować w : oznaczający uwzględnienie czegoś w czymś, co jest tworzone Musisz uwzględnić wszystkie prognozy w budżecie. wbudowaliśmy 10% na nieprzewidziane wydatki do naszej prognozy kosztów dodaliśmy 10% do naszej podstawowej prognozy, aby uwzględnić pozycje, które mogą pojawić się nagle

wnieść : oznaczający zarobienie pewnej kwoty odsetek.

wymywanie obligacji : czynność sprzedaży papierów wartościowych z dywidendą i późniejszego ich odkupienia bez dywidendy lub sprzedaży obligacji skarbowych USA z kuponem odsetkowym i ich późniejszego odkupienia bez kuponu w celu obniżenia podatku

wartość księgowa : wartość aktywów ujęta w bilansie spółki

wartość księgowa na akcję : własna ocena spółki dotycząca wartości jej akcji, która może znacznie różnić się od wartości rynkowej

wyprzedaż : szybka sprzedaż całości nowej emisji akcji (nieformalne)

Wielki Wybuch : 1. zmiana praktyk na giełdzie papierów wartościowych w Londynie, wraz z wprowadzeniem handlu elektronicznego w październiku 27.1986 r. 2. podobna zmiana praktyk finansowych w innym kraju

KOMENTARZ: Zmiany obejmowały zniesienie akwizytorów giełdowych i usunięcie systemu stałych prowizji. Zamknięto parkiet giełdowy, a transakcje są teraz zawierane przez telefon, komputer lub Internet.

Wielka Czwórka: 1. cztery duże brytyjskie banki komercyjne: Barclays, LloydsTSB, HSBC i Natwest, do których obecnie dołączyło kilka byłych towarzystw budowlanych, które stały się bankami 2. cztery największe japońskie domy maklerskie: Daiwa, Nikko, Nomura i Yamaichi

Wielka Trójka: nazwa trzech największych producentów samochodów w Detroit, tj. General Motors (GM), Chrysler i Ford (nieformalnie)

weksel: dokument podpisany przez osobę go upoważniającą, który zobowiązuje inną osobę lub instytucję finansową do bezwarunkowej zapłaty pieniędzy wskazanej osobie w określonym dniu (UWAGA: weksle są zwykle używane do płatności w walucie obcej.) zaakceptować weksel podpisać weksel aby pokazać, żeby obiecać zapłatę w celu dyskontowania weksla , aby kupić lub sprzedać weksel po niższej cenie niż ta, która jest na nim wypisana, w celu jego późniejszego zrealizowania

KOMENTARZ: Weksel to dokument wystawiany przez sprzedawcę i podpisany przez kupującego, w którym kupujący przyjmuje, że jest winien sprzedawcy pieniądze i obiecuje zapłacić je w późniejszym terminie. Osoba wystawiająca weksel jest " trasantem", a osoba, która go akceptuje, jest " trasatem". Sprzedawca może następnie sprzedać weksel ze zniżką, aby pozyskać gotówkę. Nazywa się to " wekslem handlowym". Weksel może być również akceptowany (tj. gwarantowany) przez bank i w takim przypadku nazywa się go " wekslem bankowym".

weksle do zapłaty : w liczbie mnogiej weksle, zwłaszcza weksle, które spółka będzie musiała zapłacić swoim wierzycielom.

weksle: weksle, zwłaszcza weksle, które mają zostać zapłacone przez dłużników spółki.

wiążący : oznaczający wymóg prawny, aby ktoś coś zrobił wiążąca umowa wskaźnik urodzeń: liczba urodzonych dzieci na 1000 mieszkańców

wskaźnik : wiodąca akcja, która jest uważana za wskaźnik trendów rynkowych jako całości, np. Lloyds w Wielkiej Brytanii

wydatki poniżej linii : 1. płatności, które nie wynikają ze zwykłej działalności firmy, np. odprawy 2. pozycje nadzwyczajne, które są wykazywane w rachunku zysków i strat poniżej zysku netto po opodatkowaniu, w przeciwieństwie do pozycji nadzwyczajnych, które są uwzględniane w kwocie zysku przed opodatkowaniem

wizytówka : wizytówka zawierająca imię i nazwisko przedsiębiorcy oraz nazwę i adres firmy, dla której pracuje

wydatki biznesowe : w liczbie mnogiej pieniądze wydane na prowadzenie firmy, a nie na akcje lub aktywa

wygasłe obligacje: stare akcje lub obligacje, które nie są już nie nadają się już do sprzedaży, choć certyfikaty mogą nadal mieć wartość jako przedmioty kolekcjonerskie

wykup: zakup kontrolnego udziału w spółce

wymiana barterowa : akt wymiany towarów na inne towary, a nie na pieniądze

waluta bazowa : waluta, w stosunku do której ustalane są kursy wymiany innych walut

weksel bankowy: polecenie jednego banku nakazujące innemu bankowi, zwykle w innym kraju, wypłacenie pieniędzy komuś

weksel bankowy : weksel płatny przez bank gotówką po okazaniu. Skrót B/D

wniosek o ogłoszenie upadłości : wniosek do sądu o wydanie nakazu ogłoszenia czyjejś upadłości

wyciąg bankowy : pisemne oświadczenie z banku pokazujące saldo rachunku na określony dzień

wykres słupkowy : wykres, na którym wartości lub ilości są wyświetlane jako kolumny o różnej wysokości ustawione na linii bazowej, przy czym różne długości wyrażają ilość lementu lub jednostki. Nazywany również wykresem słupkowym, histogramem

wyprzedaż okazyjna : sprzedaż wszystkich towarów w sklepie po niskich cenach

wycofać się : oznaczający zaprzestanie bycia częścią umowy lub porozumienia

wsparcie : wsparcie, zwłaszcza wsparcie finansowe Ma wsparcie australijskiego banku. Firma odniesie sukces tylko wtedy, gdy będzie miała wystarczające wsparcie.

podatek zaliczkowy : US podatek zatrzymany od dochodu z inwestycji, aby IRS miał pewność, że otrzyma należny podatek

wypłacić kaucję : 1. ratować firmę, która ma kłopoty finansowe 2. wypłacić komuś kaucję wpłacić pieniądze do sądu jako gwarancję, że ktoś wróci i stanie przed sądem

Wyspy Yap: Było niezliczona ilość przypadków, w których Amerykanie i Europejczycy osiedlali się lub rozbijali statki na wyspach Morza Południowego i tam awansowali do rangi władcy lub króla. Ale bez wątpienia najdłuższym i najbardziej udanym panowaniem ze wszystkich było panowanie Davida O′Keefe′a, który wstąpił na tron królewski na wyspie Yap. David O′Keefe urodził się w Tipperary i przybył do Savannah w stanie Georgia jako młody chłopiec. Tutaj dorósł, poślubił dziewczynę z Savannah i wkrótce został dumnym ojcem małej dziewczynki. Duch przygody płonął jednak w Davidzie, więc wypłynął z Savannah do Chin w 1871 roku. Przeznaczeniem Davida nie było pozostanie żeglarzem, ponieważ jego statek rozbił się w pobliżu grupy Yap, a sam David został uratowany przez tubylców. Będąc także w pewnym sensie czarodziejem finansowym, a także awanturnikiem, David wkrótce kontrolował cały majątek tubylczych wodzów i w ten sposób został królem Yap. Zaprojektował własny królewski herb i oficjalną flagę z literami O′K wyraźnie umieszczonymi na jasnym tle. Dawid nigdy nie zapomniał, że był najpierw Amerykaninem, a dopiero potem królem Yap, ponieważ nawet nad jego własną królewską chorągwią powiewała amerykańska flaga. Dawidowi powodziło się jako królowi i wkrótce zbudował ogromny zamek na Terang, głównej wyspie grupy Yap. Zawsze dbał o żonę i dziecko, wysyłając do domu dużą sumę pieniędzy dwa razy w roku i za każdym razem odnawiając przysięgę złożoną żonie i ich małej córeczce. Wodzowie wysp wkrótce zdecydowali, że król Dawid powinien mieć małżonkę, ponieważ nie wypadało, aby mężczyzna żył sam, więc wybrali jedną ze swoich najpiękniejszych panien jako odpowiednią narzeczoną. Chociaż król Dawid bardzo mocno protestował (to powiedział żonie, gdy pisał do niej o małżeństwie bigamicznym), ślub wkrótce się odbył, a królowa Dollyboy zajęła miejsce obok króla Dawida na tronie. Pomimo jego jawnego niezadowolenia z wzięcia kolejnej żony, małżeństwo Dawida z królową Dollyboy zostało pobłogosławione siedmiorgiem wspaniałych dzieci. Po 30 latach panowania, w 1901 roku, król Dawid postanowił wrócić do Savannah. Napisał do swojej amerykańskiej żony, że wkrótce wróci do domu i wyruszy do Hongkongu w towarzystwie dwóch swoich synów. Po raz kolejny przeznaczenie wkroczyło, by pokrzyżować plany króla Dawida, ponieważ nigdy nie dotarł do Hongkongu. Nikt nie wie, co stało się ze statkiem, poza tym, że zniknął bez śladu. Po dwóch latach czekania na wiadomość od męża, pani O′Keefe, numer jeden, wysłała prawnika do Yap. Prawnik ustalił, że majątek króla Dawida jest wyceniany na milion dolarów i że mądrze pozostawił testament, w którym rozporządza swoim majątkiem. Wyobraźcie sobie zmartwienie pani O′Keefe, numer jeden, gdy dowiedziała się, że nie odziedziczyła ani jednego pensa. Jej córka, szczęśliwie poślubiona, otrzymała bardzo hojny zapis. Większość jego majątku przypadła królowej Dollyboy i jej piątce pozostałych dzieci.

Wild Women: Gatunek duchów natury, w które wierzy niemieckie chłopstwo. Keightley mówi o nich: "Dzikie Frauen lub Dzikie Kobiety z Niemiec bardzo przypominają skandynawskie Elle-maids. Podobnie jak one są piękne, mają piękne, falujące włosy, mieszkają na wzgórzach i pojawiają się tylko pojedynczo lub w towarzystwie innych. Dzielą się pobożnością charakteru, którą znajdujemy wśród niemieckich karłów". Sławny Wunderberg, lub Uncterberg, na wielkim wrzosowisku niedaleko Salzburga, jest głównym miejscem spotkań Dzikich Kobiet. Mówi się, że Wunderberg jest całkiem pusty i zaopatrzony w okazałe pałace, kościoły, klasztory, ogrody i źródła złota i srebra. Jego mieszkańcami, oprócz Dzikich Kobiet, są mali mężczyźni, którzy zajmują się zawartymi w nim skarbami i którzy o północy udają się do Salzburga, aby odprawić nabożeństwa w katedrze; olbrzymy, które przychodziły do kościoła w Grodich i napominały ludzi, by prowadzili pobożne i nabożne życie; i wielki cesarz Karol V, ze złotą koroną i berłem, któremu towarzyszyli rycerze i panowie. Jego siwa broda dwukrotnie ogarnęła stół, przy którym siedzi, a gdy po raz trzeci go obrośnie, nastąpi koniec świata i pojawienie się Antychrysta. "Poniższe jest jedynym sprawozdaniem, jakie mamy o Dzikich Kobietach. " Mieszkańcy wioski Grodich i chłopi z sąsiedztwa twierdzą, że często, około roku 1753, Dzikie Kobiety wychodziły z Wunderburga do chłopców i dziewcząt, którzy trzymali bydło w pobliżu nory w Glanegg, i dawały im chleb do jedzenia. "Dzikie kobiety często przychodziły tam, gdzie ludzie zbierali plony. Schodziły z zapałem rano, a wieczorem, gdy ludzie kończyli pracę, wracały do Wunderburga, nie biorąc udziału w kolacji". Pewnego razu zdarzyło się w pobliżu tego wzgórza, że mały chłopiec siedział na koniu, którego jego ojciec przywiązał na przylądku pola. Wtedy Dzikie kobiety wyszły ze wzgórza i chciały zabrać chłopca siłą. Ale ojciec, który dobrze znał tajemnice tego wzgórza i to, co się tam działo, bez żadnego strachu pośpieszył do kobiet i zabrał im chłopca, mówiąc te słowa: "Co sprawia, że tak często przychodzicie ze wzgórza, a teraz zabieracie ze sobą moje dziecko? Co chcecie z nim zrobić?" Dzikie kobiety odpowiedziały: "Będzie mu lepiej u nas, i będzie miał lepszą opiekę niż w domu. Będziemy bardzo lubić chłopca i nie spotka go żadna krzywda. Ale ojciec nie chciał wypuścić chłopca ze swoich rąk, a Dzikie Kobiety odeszły płacząc gorzko. "Pewnego razu Dzikie Kobiety wyszły z Wunderberg, w pobliżu miejsca zwanego Kugel-mill, które jest pięknie położone na zboczu tego wzgórza, i zabrały chłopca, który hodował bydło. Tego chłopca, którego wszyscy znali, zobaczyli około roku później jacyś drwale, w zielonej sukience, siedzącego na skale tego wzgórza. Następnego dnia zabrali ze sobą jego rodziców, zamierzając przeszukać wzgórze w poszukiwaniu go, ale wszyscy robili to bez celu, ponieważ chłopiec już się nie pojawił". Willow Tree: jak można się było spodziewać, wiązało się z nim wiele przesądnych pojęć, ponieważ według autoryzowanej wersji Biblii angielskiej Izraelici mieli wieszać swoje harfy na wierzbach. Mówi się, że płacząca wierzba od czasu niewoli Żydów w Babilonie zwieszała gałęzie, sympatyzując z tą okolicznością. Wierzba pospolita była uważana za znajdującą się pod ochroną diabła i mówiono, że jeśli ktoś rzuciłby węzeł na młodą wierzbę i usiadł pod nią, a następnie wyrzekł się swojego chrztu, diabeł obdarzałby go nadprzyrodzoną mocą.

Washington, George: wolnomularz i jeden z liderów amerykańskiej niepodległości, silnie inspirowany współczesnym republikańskim myślicielem Adamem Weishauptem. Sam Washington, choć entuzjastyczny modernista zainteresowany naukami ścisłymi, nie jest znany z żadnej konkretnej myśli ezoterycznej, choć pozostawił w spadku młodej republice dużą strukturę masońską. Najbardziej znany jest ezoterycznie ze swojej "wizji", o której donosił Anthony Sherman, a którą opublikował Wesley Bradshaw w National Review, tom 4, nr 12, grudzień 1880. Ostatni raz widziałem Anthony′ego Shermana 4 lipca 1859 roku na Independence Square. Miał wtedy 99 lat i stawał się coraz słabszy. Ale mimo że był tak stary, jego słabnące oczy rozbłysły na nowo, gdy spojrzał na Independence Hall, który przyszedł odwiedzić raz jeszcze. "Chodźmy do holu" - powiedział. "Chcę opowiedzieć ci o pewnym incydencie z życia Washingtona - o którym nikt żyjący nie wie oprócz mnie; i jeśli żyjesz, wkrótce zobaczysz, że to się potwierdziło. "Od początku rewolucji doświadczyliśmy wszystkich faz fortuny, raz dobrych, raz złych; raz zwycięskich, raz podbitych. Najciemniejszy okres, jaki mieliśmy, myślę, miał miejsce, gdy Washington, po kilku niepowodzeniach, wycofał się do Valley Forge, gdzie postanowił spędzić zimę 1777 roku. Ach! Często widziałem zmęczone policzki naszego drogiego dowódcy, gdy rozmawiał z zaufanym oficerem o stanie swoich biednych żołnierzy. Bez wątpienia słyszałeś historię o tym, jak Washington udał się do gąszczu, aby się modlić. Cóż, nie tylko była to prawda, ale często modlił się w tajemnicy o pomoc i pocieszenie od Boga, którego Boska Opatrzność bezpiecznie przeprowadziła nas przez najciemniejsze dni udręki. "Pewnego dnia, dobrze pamiętam, chłodne wiatry gwizdały przez bezlistne drzewa, chociaż niebo było bezchmurne, a słońce świeciło jasno, pozostał w swojej kwaterze prawie całe popołudnie sam. Kiedy wyszedł, zauważyłem, że jego twarz była odrobinę bledsza niż zwykle i wydawało się, że ma na myśli coś ważniejszego niż zwykle. Wracając tuż po zmierzchu, wysłał ordynansa do kwatery oficera, o którym wspomniałem, który był obecny. Po wstępnej rozmowie trwającej około pół godziny, Washington, patrząc na swoją towarzyszkę z tym dziwnym wyrazem godności, który tylko on mógł mieć, powiedział do tej drugiej: "Nie wiem, czy to z powodu niepokoju mojego umysłu, czy z czego innego, ale tego popołudnia, gdy siedziałem przy tym stole, przygotowując depeszę, coś wydawało mi się niepokoić. Podnosząc wzrok, zobaczyłem stojącą naprzeciwko mnie niezwykle piękną kobietę. Byłem tak zdumiony, ponieważ wydałem ścisłe rozkazy, aby jej nie niepokoić, że minęło kilka chwil, zanim znalazłem sposób, aby zapytać o przyczynę jej obecności. Po raz drugi, trzeci, a nawet czwarty powtórzyłem swoje pytanie, ale nie otrzymałem żadnej odpowiedzi od mojej tajemniczej gościni, poza lekkim podniesieniem oczu. "Wkrótce usłyszałem głos mówiący: "Synu Republiki, spójrz i ucz się", podczas gdy mój gość wyciągnął rękę na wschód. Teraz zobaczyłem ciężką białą parę w pewnej odległości unoszącą się fałda po fałdzie. Stopniowo się rozwiała i ujrzałem dziwny widok. Przede mną leżały rozłożone na jednej ogromnej równinie wszystkie kraje świata - Europa, Azja, Afryka i Ameryka. Widziałem, jak toczyły się i miotały, między Europą a Ameryką, fale Atlantyku, a między Azją a Ameryką leżał Pacyfik. ""Synu Republiki", powiedział ten sam tajemniczy głos, co poprzednio, "spójrz i ucz się". W tym momencie ujrzałem ciemną, mroczną istotę, podobną do anioła, stojącą, a raczej unoszącą się, w pustym powietrzu, między Europą a Ameryką. Zanurzając wodę z oceanu w zagłębieniu każdej dłoni, prawą ręką skropił Amerykę, a lewą ręką wylał trochę na Europę. Natychmiast chmura uniosła się z tych krajów i połączyła się na środku oceanu. Przez chwilę pozostał nieruchomy, a następnie powoli przesunął się na zachód, aż ogarnął Amerykę swoimi mrocznymi fałdami. Ostre błyski błyskawic przebijały się przez niego w odstępach czasu, a ja słyszałem stłumione jęki i krzyki amerykańskiego ludu. "Po raz drugi anioł nabrał wody z oceanu i rozprysnął ją jak poprzednio. Ciemna chmura została następnie ściągnięta z powrotem do oceanu, w którego falujących falach zatonęła. Po raz trzeci usłyszałem tajemniczy głos mówiący: "Synu Republiki, spójrz i ucz się". Rzuciłem okiem na Amerykę i ujrzałem wsie, miasteczka i miasta wyrastające jedno po drugim, aż cała ziemia, od Atlantyku do Pacyfiku, została nimi usiana. Ponownie usłyszałem tajemniczy głos mówiący: "Synu Republiki, nadchodzi koniec stulecia, spójrz i ucz się". "Wtedy ciemny, mroczny anioł zwrócił twarz na południe, a z Afryki zobaczyłem złowróżbne widmo zbliżające się do naszej ziemi. Przelatywało powoli nad każdym miastem i miastem tego ostatniego. Mieszkańcy ustawili się w szyku bojowym przeciwko sobie. Gdy dalej patrzyłem, zobaczyłem jasnego anioła, na którego czole spoczywała świetlista korona, na której wyryto słowo "Union", noszącego amerykańską flagę, którą umieścił między podzielonym narodem, i powiedział: "Pamiętajcie, że jesteście braćmi". Natychmiast mieszkańcy odrzucili od siebie broń i stali się ponownie przyjaciółmi, zjednoczeni wokół Narodowego Sztandaru. "I znów usłyszałem tajemniczy głos mówiący: "Synu Republiki, spójrz i ucz się". Na to ciemny, mroczny anioł przyłożył trąbkę do ust i zadął trzy wyraźne dźwięki; i nabrawszy wody z oceanu, skropił nią Europę, Azję i Afrykę. Wtedy moje oczy ujrzały przerażającą scenę. Z każdego z tych krajów wznosiły się gęste, czarne chmury, które wkrótce połączyły się w jedną. I w całej tej masie, rozbłysło ciemnoczerwone światło, dzięki któremu zobaczyłem hordy uzbrojonych ludzi, którzy, poruszając się z chmurą, maszerowali lądem i żeglowali morzem do Ameryki, która to kraina była spowita w obłoki. I słabo widziałem te ogromne armie, które pustoszyły cały kraj i paliły wsie, miasteczka i miasta, które widziałem wyrastające. "Kiedy moje uszy słuchały grzmotu armat, szczęku mieczy i krzyków i wołań milionów w śmiertelnej walce, ponownie usłyszałem tajemniczy głos mówiący: "Synu Republiki, spójrz i ucz się". Kiedy głos ucichł, ciemny, mroczny anioł ponownie przyłożył trąbkę do ust i zadął długo i przerażająco. "Natychmiast światło tysiąca słońc zaświeciło nade mną i przebiło i rozbiło na kawałki ciemną chmurę, która otaczała Amerykę. W tym samym momencie anioł, na którego głowie wciąż świeciło słowo "Union" i który niósł naszą flagę narodową w jednej ręce i miecz w drugiej, zstąpił z nieba w asyście legionów białych duchów. Natychmiast dołączyli oni do mieszkańców Ameryki, których postrzegałem jako niemal pokonanych, ale którzy natychmiast nabrali odwagi, ponownie zamknęli swoje złamane szeregi i wznowili bitwę. Ponownie, pośród przerażającego hałasu konfliktu, usłyszałem tajemniczy głos mówiący: "Synu Republiki, spójrz i ucz się". "Gdy głos ucichł, mroczny anioł po raz ostatni zanurzył wodę z oceanu i skropił nią Amerykę. Natychmiast ciemna chmura cofnęła się wraz z armiami, które przyniosła, pozostawiając mieszkańców ziemi zwycięskimi. "Wtedy raz jeszcze ujrzałem wsie, miasteczka i miasta, wyrastające tam, gdzie widziałem je wcześniej, podczas gdy jasny anioł, ozdabiając błękitny sztandar, który przyniósł pośród nich, zawołał donośnym głosem: "Dopóki gwiazdy pozostają, a niebiosa zsyłają rosę na ziemię, tak długo będzie trwała Unia". I zdjąwszy z czoła koronę, na której widniało słowo "Unia", umieścił ją na Sztandarze, podczas gdy ludzie, klęcząc, powiedzieli "Amen". "Scena natychmiast zaczęła zanikać i rozpływać się, a ja w końcu nie widziałem nic poza unoszącą się, wirującą parą, którą widziałem na początku. To również znikając, znalazłem się ponownie patrząc na tajemniczego gościa, który tym samym głosem, który słyszałem wcześniej, powiedział: "Synu Republiki, to, co widziałeś, jest tak zinterpretowane. Trzy wielkie niebezpieczeństwa nadejdą na Republikę. Najbardziej przerażające jest trzecie". "(Komentarz do jego słowa "trzeci" brzmi: Pomoc przeciwko TRZECIEMU niebezpieczeństwu przychodzi w postaci boskiej pomocy; po której cały zjednoczony świat nie zwycięży nad nią. Niech każde dziecko Republiki nauczy się żyć dla swojego Boga, swojej ziemi i Unii.)" ""Po tych słowach wizja zniknęła, a ja podniosłem się z miejsca i poczułem, że widziałem wizję, w której pokazano mi narodziny, postęp i przeznaczenie STANÓW ZJEDNOCZONYCH". "Takie, moi przyjaciele", zakończył czcigodny narrator, "były słowa, które usłyszałem z ust samego Waszyngtona, a Ameryka dobrze zrobi, jeśli z nich skorzysta".

Wojna, Zjawiska okultystyczne: Zaskakująco wiele idei dotyczących zjawisk nadprzyrodzonych skrystalizowało się wokół okoliczności wojny. Być może najbardziej uderzającym z nich była rzekoma wizja aniołów w Mons. Pierwszą informacją dotyczącą tego, lub przynajmniej najważniejszym i publicznym zapisem zdarzenia, była ta zawarta w Evening News z 4 września 1915 r., w której pan Machen opisał dowody jako przekazane mu przez oficera, który wycofywał się z Mons. Oficer ten był członkiem znanej rodziny wojskowej i osobą o dużej wiarygodności, która oświadczyła, że 26 sierpnia 1914 r. walczył w bitwie pod Le Cateau, z której jego dywizja wycofała się w dobrym stanie. "W nocy 27-go", mówi, "jechałem wzdłuż kolumny z dwoma innymi oficerami... Podczas jazdy uświadomiłem sobie, że na polach po obu stronach drogi, którą maszerowaliśmy, mogłem zobaczyć bardzo dużą grupę jeźdźców... Pozostali dwaj oficerowie przestali rozmawiać. W końcu jeden z nich zapytał mnie, czy widziałem coś na polach. Powiedziałem im, co widziałem. Trzeci oficer przyznał, że on również obserwował tych jeźdźców przez ostatnie dwadzieścia minut. Byliśmy tak przekonani, że to naprawdę kawaleria, że podczas następnego postoju jeden z oficerów zabrał grupę ludzi na rozpoznanie i nie znalazł tam nikogo. Potem noc stała się ciemniejsza i nie widzieliśmy już nic więcej". Pan Harold Begbie w swojej książce On the Side of the Angels stwierdza, że podczas odwrotu z Mons dostrzeżono wizję aniołów i podaje historię żołnierza, który stwierdza, że oficer podszedł do niego "w stanie wielkiego niepokoju" i wskazał mu "dziwne światło, które wydawało się być wyraźnie zarysowane i nie było odbiciem księżyca, ani żadnych chmur w okolicy. Światło stało się jaśniejsze i mogłem wyraźnie zobaczyć trzy kształty, jeden w środku, mający coś, co wyglądało jak rozpostarte skrzydła. Pozostałe dwa nie były tak duże, ale były całkiem wyraźnie odmienne od tego środkowego. Wyglądały, jakby miały długie, luźno zwisające szaty o złotym odcieniu i znajdowały się nad linią niemiecką zwróconą w naszą stronę. Staliśmy i obserwowaliśmy ich przez około trzy kwadranse". Wszyscy żołnierze batalionu, którzy to widzieli, z wyjątkiem pięciu, zginęli. Pan Begbie kontynuuje, mówiąc, że pielęgniarka powiedziała mu, że umierający żołnierz mówił jej o niechęci Niemców do ataku na naszą linię, "z powodu tysięcy żołnierzy za nami". Ten człowiek słyszał, jak niemieccy jeńcy tak mówili i całkowicie wierzył w fantazmatyczną naturę tych, którzy wspierali gospodarzy. W swojej monografii o łucznikach w Mons, pan Machen wysunął pomysł, że ci, których widziano przed odwrotem z Mons, byli duchami angielskich łuczników, którzy walczyli pod Agincourt, i pomysł ten zyskał szerokie rozpowszechnienie, a interesującą monografię napisał na ten temat pan Ralph Shirley. Mężczyźni z frontu również mówili ankieterom, że fantazmaty zmarłych często pojawiały się w przestrzeni między niemieckimi i brytyjskimi okopami zwanej "ziemią niczyją". Pan Shirley napisał również doskonałą broszurę o proroctwach i wróżbach Wielkiej Wojny - traktującą o różnych wypowiedziach wyroczni na temat gigantycznej walki, do których można się odnosić z przekonaniem. Również w początkowym okresie wojny krążyły opowieści o pojawianiu się świętych i opiekuńczych postaci przypominających patronów kilku sprzymierzonych krajów. Tak więc Anglicy byli przekonani, że w pewnych potyczkach widzieli postać świętego Jerzego na białym rumaku, a Francuzi byli równie pewni, że postacią tą był albo święty Dionizy, albo Joanna d′Arc. Ranni mężczyźni w szpitalach bazowych prosili o medaliony lub monety, na których odbite były podobizny tych świętych, aby potwierdzić składane przez nich oświadczenia.

Wayland Smith: Słynna postać z niemieckiego romansu mitologicznego i ojciec Welticha, którego wyszkolił w sztuce wojennej i wysłał na dwór Dietricha w Bernie. Dał mu miecz Miming i opowiedział o syrenie, swojej przodkini, do której miał się zwrócić w razie kłopotów. Wspomina się o nim również w opowieści o Sigfriedzie, gdy przebywał w towarzystwie kowala o imieniu Mimi, gdy Sigfried dołącza do kuźni. Jego kunszt jest chwalony w Beowulf Saga i jest tam i gdzie indziej wymieniany jako twórca niezniszczalnej zbroi. Jest nadprzyrodzonym kowalem ludów teutońskich i jest porównywalny do Wulkana w mitologii rzymskiej i do Hefajstosa w mitologii greckiej.

Wellington, Eleanor: brytyjska autorka zajmująca się okultyzmem, kształcona w Shrewsbury College w Oksfordzie. Studiowała psychoterapię analityczną i jest autorką wielu książek, zarówno historycznych, jak i beletrystycznych. Eleanor osiedliła się w Paryżu w poprzedniej dekadzie. Od młodości studiowała ezoterykę, a po wojnie zaczęła pisać. Jej pierwsza znacząca praca, The Occult History of Great Britain (1920), omawia linie ley, zakony magiczne i ich główne prace w historii Wielkiej Brytanii, w tym twierdzenia o okultystycznym zaangażowaniu Drake′a w pokonanie hiszpańskiej Armady. Książka nie zawiera szczegółów, jakich mógłby oczekiwać poważny student, jednak późniejsza Psychology and Western Hermetic Orders (1922) jest bardziej technicznie i historycznie zorientowanym tekstem, który jest silnie inspirowany mistyczno-psychologicznymi teoriami Carla Junga i omawia, w jaki sposób psychologia jest wykorzystywana (świadomie i nieświadomie) przez członków i grupy Western Orders. Wellington sugeruje, że istnieje podział między magią starożytną@ (tj. pierwotną lub uniwersalną nieświadomością) a innymi praktykami. Trzecia sekcja dotyczy znaczenia symboli. The Inner Temple (1925) to podręcznik, skierowany do oczytanych nowicjuszy. W Wellington omawia teorię i praktykę korzystania z własnej świątyni Wewnętrznej i to, w jaki sposób Świątynia Wewnętrzna jest centrum wielu organizacji ezoterycznych. Pisemne ćwiczenia (medytacje) prowadzą ucznia do stworzenia własnego bezpiecznego miejsca do pracy ezoterycznej, a praca uczy korzystania z Świątyni Wewnętrznej jako obrony. Steps on the Invisible Path (1930) jest towarzyszem i przedstawia dość czytelne zastosowanie dla bardziej zaawansowanej magii hermetycznej. Wellington stworzyła również kilka dzieł fikcji. Jej pierwsze, Travels in the ?ther (1926), dotyczy Roberta, młodego mężczyzny studiującego historię na szanowanym uniwersytecie. Jego studia zostają przerwane, gdy natrafia na ezoteryczne informacje, które pozwalają mu uratować życie przyjaciela i otwierają drzwi do jego inicjacji. Droga do domu prowadzi do nieznanego (1931) i Niewidzialna przestrzeń między (1934) dodają do jego przygód. Dzieła te są czytelną fikcją, choć można im zarzucić pewną suchość, która nęka ezoteryczną fikcję pisaną przez ezoteryków, i przypominają pisma Dion Fortune (Violet Mary Firth) bardziej niż bardziej tradycyjnie rysowane fikcje, takie jak Algernon Blackwood. Wprawne oko ma tendencję do widzenia historii cienko nałożonej na plan inicjacji. To powiedziawszy, są one w pełni czytelne jak Zanoni i można założyć, że przedstawiają one mniej więcej taką samą szansę dla młodszego pokolenia, jak dzieło Bulwer-Lyttona.

Waite, A. E.: angielski chrześcijański mistyk i pisarz na tematy masońskie i okultystyczne, napisał A New ncyclopaedia of Freemasonry: Their Rites, Literature, and History and Emblematic Freemasonry. Duży zbiór jego pism i listów znajduje się w Iowa Grand Lodge Library, Ceder Rapids. USA. Waite został przyjęty do Golden Dawn w styczniu 1891 r., chociaż jego uczestnictwo i zaangażowanie były sporadyczne. Wstępując do Societas Rosicruciana w Anglii (SRIA) w kwietniu 1902 r., Waite spowodował schizmę w Golden Dawn w następnym roku. Oczyścił magię z rytuałów, zastępując ją mistycyzmem. To stowarzyszenie, Niezależny i Wyprostowany Ryt Złotego Brzasku, wkrótce zostało rozdarte przez kolejne waśnie i rozwiązane przez Waite′a w 1914 r., a zastąpione przez Bractwo Różanego Krzyża w 1915 r. W tym czasie istniało około pół tuzina odgałęzień Oryginalnego Złotego Brzasku, wersja Waite′a była niewielką nutą w głównym temacie kontynuowanym przez Zakon Stella Matutina nie-mularza, dr R.W. Felkina. Waite podróżuje i wykłada w Wielkiej Brytanii.

Wilkołak: Człowiek tymczasowo lub na stałe przekształcony w wilka, od anglosaskiego oznaczało człowieka, a wulf wilka. Jest to faza likantropii (patrz), a w czasach starożytnych i średniowiecznych występowała bardzo często. Oczywiście, w Europie, gdzie wilk był jednym z największych zwierząt mięsożernych, przesąd ten zyskał popularność, podobne opowieści w innych krajach zwykle przedstawiały niedźwiedzie, tygrysy itd. Wiara ta jest prawdopodobnie pozostałością wczesnego kanibalizmu. Społeczności ludzi półcywilizowanych zaczęłyby unikać tych, którzy pożerali ludzkie mięso, a ci zostaliby wykluczeni i sklasyfikowani jako dzikie bestie, narastałaby idea, że mają coś wspólnego z tymi, a - koncepcja, że są w stanie przekształcić się w prawdziwe zwierzęta, prawdopodobnie powstałaby z tego. Były dwa rodzaje wilkołaków, dobrowolne i mimowolne. Dobrowolni byliby, jak powiedziano, tymi osobami, które z powodu swojego smaku ludzkiego mięsa, wycofały się ze stosunków z innymi. Wydawało się, że posiadają pewną i lość magicznej mocy, lub przynajmniej wystarczającą, aby przekształcić się w zwierzęcą postać według własnej woli. Dokonywali tego po prostu przez rozebranie się, przez zdjęcie pasa wykonanego z ludzkiej skóry lub założenie podobnego pasa z wilczej skóry, oczywiście substytutu całej wilczej skóry. Ale słyszymy również o tym, że zakładali całą skórę. W innych przypadkach ciało jest nacierane magiczną maścią lub wypijana jest woda z odcisku stopy wilka. Zjadany jest również mózg zwierzęcia. Olaus Magnus mówi, że wilkołaki z Liwonii wypijały szklankę piwa podczas inicjacji i powtarzały pewne magiczne słowa. Aby pozbyć się wilczego kształtu, usuwano zwierzęcy pas lub magik po prostu mruczał pewną formułę. W niektórych przypadkach przemiana miała być dziełem Szatana. Przesąd dotyczący wilkołaków wydaje się być niezwykle rozpowszechniony we Francji w XVI wieku, o czym świadczą liczne procesy, w niektórych z których wyraźnie wykazano, że miały miejsce morderstwa i kanibalizm. Również samohalucynacja była odpowiedzialna za niektóre z tych przypadków, domniemane wilkołaki w pełni przyznawały, że się przeobraziły i zabiły wiele osób. Ale na początku XVII wieku zdrowy rozsądek przyszedł z pomocą, a osoby składające takie wyznania nie były uznawane. W krajach teutońskich i słowiańskich uczeni narzekali, że wilkołaki wyrządzają więcej szkód niż prawdziwi przestępcy, a regularna "kolegium" lub instytucja dla Przypisywano im praktykę sztuki transformacji zwierząt. Mimowolne wilkołaki były często osobami przemienionymi w zwierzęcą postać z powodu popełnienia grzechu i skazanymi na spędzenie wielu lat w tej postaci. Tak więc niektórzy święci przemieniali grzeszników w wilki. W Armenii uważa się, że grzeszne kobiety są skazane na spędzenie siedmiu lat w postaci wilka. Takiej kobiecie ukazuje się demon, przynosząc wilczą skórę. Rozkazuje jej ją założyć, od którego momentu staje się wilkiem o naturze dzikiej bestii, pożerającym własne dzieci i dzieci obcych, wędrującym nocą, niezrażonym zamkami, zasuwami czy kratami, powracającym dopiero rano, by powrócić do ludzkiej postaci. Romans, zwłaszcza romans francuski, jest pełen wilkołaków, a jednym z najbardziej niezwykłych przykładów tego jest Pieśń Marie de France zatytułowana Bisclavet, Pieśń o wilkołaku. Wiele wilkołaków to niewinne osoby cierpiące z powodu czarów innych. Aby odzyskać swoją prawdziwą postać, musieli klęczeć w jednym miejscu przez sto lat, stracić trzy krople krwi, zostać powitani jako wilkołaki, mieć na ciele uczyniony znak krzyża, być trzykrotnie przezywani imionami nadanymi im przez chrzest lub trzykrotnie uderzeni nożem w czoło. Według Donata de Hautemera, cytowanego przez Goularta, istnieją likantropy, które są tak zdominowane przez swój melancholijny humor, że naprawdę wierzą, że zostały przemienione w wilki. Ta choroba, według świadectwa Aetiusa w jego szóstej księdze, rozdziale XI, i Paulusa w jego trzeciej księdze, rozdziale XVI, i innych współczesnych, jest rodzajem melancholii, o czarnej i ponurej naturze. Ci, których ona atakuje, opuszczają swoje domy w lutym, naśladują wilki w prawie każdym szczególe i wędrują całą noc po cmentarzach i grobowcach, tak że można zaobserwować cudowną zmianę w umyśle i usposobieniu, a przede wszystkim w zepsutej wyobraźni likantropa. Pamięć jednak jest nadal silna, jak zauważyłem u jednego z tych likantropicznych melancholików, których nazywamy wilkołakami. Pewnego dnia bowiem ktoś, kto dobrze mnie znał, został dotknięty swoją chorobą, a spotkawszy go, odsunąłem się trochę, bojąc się, że może mnie zranić. On, spojrzawszy na mnie przez chwilę, przeszedł dalej, a za nim tłum ludzi. Na ramieniu niósł całą nogę i udo trupa. Po otrzymaniu starannej opieki medycznej został wyleczony z tej choroby. Kiedy spotkałem się ze mną przy innej okazji, zapytał mnie, czy nie bałem się, kiedy spotkał mnie w takim a takim miejscu, co sprawiło, że pomyślałem, że jego pamięć nie została uszkodzona przez gwałtowność choroby, chociaż jego wyobraźnia została tak bardzo uszkodzona. "Guillaume de Brabant; w opowieści Wier, powtórzonej przez Goularta, napisał w swojej Historii, że pewien człowiek o zdrowym rozsądku i ugruntowanym zrozumieniu był nadal tak dręczony przez złego ducha, że w określonej porze roku myślał, że jest drapieżnym wilkiem i biegał tu i tam po lasach, jaskiniach i pustyniach, goniąc małe dzieci. Mówiono, że tego człowieka często widywano biegnącego po pustyniach jak człowieka nieprzytomnego, a w końcu dzięki łasce Bożej odzyskał przytomność i został uzdrowiony. Był też, jak opowiada Job Fincel w drugiej księdze O cudach, wieśniak niedaleko Paule w roku 1541, który uważał się za wilka i napadł na kilku ludzi na polach, zabijając nawet niektórych. W końcu schwytany, choć nie bez wielkich trudności, stanowczo twierdził, że jest wilkiem i że jedynym sposobem, w jaki różnił się od innych wilków, było to, że one nosiły swoje futro na zewnątrz, podczas gdy on nosił swoje między skórą a ciałem. Pewne osoby, bardziej nieludzkie i wilcze niż on, chciały sprawdzić prawdziwość tej historii i poważnie pocięły mu ramiona i nogi. Następnie, poznając swój błąd i niewinność melancholika, przekazali go pod rozwagę chirurgom, w których rękach zmarł kilka dni później. Dotknięci tą chorobą są bladzi, mają ciemne i wynędzniałe oczy, widzą tylko z trudem; język jest suchy, a cierpiący bardzo spragniony. Pliniusz i inni piszą, że mózg niedźwiedzia pobudza takie zwierzęce wyobrażenia. Mówi się nawet, że pewnego hiszpańskiego dżentelmena dano kotu w naszych czasach, co tak zaniepokoiło jego umysł, że wyobrażając sobie, że zamienia się w niedźwiedzia, uciekł w góry i pustynie. "Jeśli chodzi o wilkołaki, których wyobraźnia była tak uszkodzona", mówi Goulart, "że dzięki jakiejś szatańskiej skuteczności wydawały się wilkami, a nie ludźmi tym, którzy widzieli, jak biegają i czynią wszelkiego rodzaju krzywdę, Bodin utrzymuje, że diabeł może zmienić kształt jednego ciała w kształt drugiego, w wielkiej mocy, jaką Bóg mu daje w tym elementarnym świecie. Mówi więc, że mogą istnieć wilkołaki, które naprawdę zostały przemienione w wilki, cytując różne przykłady i historie, aby udowodnić swoje twierdzenie. Krótko mówiąc, po wielu sporach wierzy w formy likantropii Colta. A co do tej ostatniej, na końcu tego rozdziału przedstawiono podsumowanie jego twierdzenia, mianowicie, że ludzie są czasami przemieniani w zwierzęta, zachowując w tej formie ludzki rozum; może się to zdarzyć za sprawą bezpośredniej mocy Boga, albo może się zdarzyć, że daje on tę moc Szatanowi, który wykonuje jego wolę, a raczej jego niepokojące sądy. A jeśli wyznamy (mówi) prawdy świętej historii w Danielu, dotyczące przemiany Nabuchodonozora i historii żony Lota zamienionej w nieruchomy kamień, przemiana ludzi w wołu lub kamień jest z pewnością możliwa; a w konsekwencji również przemiana w inne zwierzęta. G. Peucer mówi, mówiąc o likantropii. Co do mnie, dawniej uważałem za śmieszne i fantastyczne historie, które często słyszałem o przemianie ludzi w wilki; ale dowiedziałem się z wiarygodnych źródeł i zeznań wiarygodnych świadków, że takie cienkie. - s nie są wcale wątpliwe ani niewiarygodne, ponieważ opowiadają o takich przemianach mających miejsce dwanaście dni po Bożym Narodzeniu w Liwonii i sąsiednich krajach; ponieważ zostały udowodnione jako prawdziwe przez wyznania tych, którzy zostali uwięzieni i torturowani za takie zbrodnie. Oto sposób, w jaki się to odbywa. Zaraz po tym, jak minął dzień Bożego Narodzenia, kulawy chłopiec krąży po kraju, wołając tych niewolników diabła, których jest wielu, i nakazując im, aby za nim podążali. Jeśli zwlekają lub idą zbyt wolno, natychmiast pojawia się wysoki mężczyzna z biczem, którego rzemienie są zrobione z żelaznych łańcuchów, którym popędza ich do przodu, a czasami chłoszcze biedaków tak okrutnie, że ślady bicza pozostają na ich ciałach jeszcze długo i sprawiają im ogromny ból. Gdy tylko wyruszą w drogę, wszyscy zamieniają się w wilki. Podróżują tysiącami, mając za przewodnika nosiciela bicza, za którym maszerują. Gdy docierają do pól, rzucają się na plotkarzy, których tam znajdują, rozdzierając i zabierając wszystko, co mogą, i wyrządzając wiele innych szkód; ale nie wolno im dotykać ani ranić ludzi. Gdy zbliżają się do jakichkolwiek rzek, ich przewodnik rozdziela wody swoim biczem, tak że wydają się otwierać i pozostawiają suchą przestrzeń, przez którą można przejść. Pod koniec dwunastu dni cała grupa rozprasza się, a każdy wraca do swojego domu, odzyskawszy właściwą sobie postać. Ta przemiana, jak mówią, następuje w ten sposób. Ofiary padają nagle na ziemię, jakby nagle zachorowały, i pozostają nieruchome i rozciągnięte jak trupy, pozbawione wszelkich odczuć, gdyż nie poruszają się, ani nie przemieszczają z miejsca na miejsce, ani nie zamieniają się w wilki, przypominając w ten sposób padlinę, gdyż chociaż są turlane lub potrząsane, nie dają żadnego znaku życia. Bodin opowiada o kilku przypadkach likantropii i ludzi zamienionych w zwierzęta. Pierre Mamot, w małym traktacie, który napisał o czarownikach, mówi, że zaobserwował tę przemianę ludzi w wilki, będąc w tym czasie w Sabaudii. Henryk z Kolonii w traktacie opisał przemianę jako niewątpliwą. A Ulryk w małej książce poświęconej cesarzowi Zygmuntowi pisze o sporze przed cesarzem i mówi, że uzgodniono, zarówno na podstawie rozumu, jak i doświadczenia niezliczonych przykładów, że taka przemiana była faktem; i dodaje, że sam widział wilkołaka w Konstancji, który został oskarżony, skazany, potępiony i w końcu stracony po swoim wyznaniu. A kilka książek opublikowanych w Niemczech mówi, że jeden z największych królów chrześcijaństwa, który niedawno zmarł i który miał reputację jednego z największych czarowników na świecie, często zmieniał się w wilka. "Pamiętam, że prokurator generalny króla, Bourdin, opowiedział mi inną, która została wysłana do niego z Niderlandów, z całym procesem podpisanym przez sędziego i urzędników, o wilku, który został trafiony strzałą. w udo, a potem znalazł się w łóżku ze strzałą (którą wyrwał), odzyskując ludzką postać, a strzała została rozpoznana przez tego, kto ją wystrzelił - czas i miejsce poświadczone przez tożsamość osoby." "Garnier, osądzony i skazany przez parlament Dole, będąc w postaci wilkołaka, złapał dziewczynkę w wieku dziesięciu lub dwunastu lat w winnicy Chastenoy, ćwierć ligi od Dole, i zabiwszy ją zębami i pazurami - jak ręce, zjadł część jej ciała i zaniósł resztę swojej żonie. Miesiąc później, w tej samej postaci, wziął inną dziewczynę i zjadłby ją również, gdyby nie, jak sam wyznał, powstrzymały go trzy osoby, które akurat przechodziły; a dwa tygodnie później udusił chłopca w wieku dziesięciu lat w winnicy Gredisans i zjadł jego ciało; i w postaci człowieka, a nie wilka, zabił innego chłopca w wieku dwunastu lub trzynastu lat w lesie w wiosce Porouse z zamiarem zjedzenia go, ale znów mu przeszkodzono. Został skazany na spalenie, a wyrok wykonano". W parlamencie w Bezangon oskarżonymi byli Pierre Burgot i Michel Verdun, którzy przyznali się do wyrzeczenia się Boga i przysięgli służyć diabłu. A Michel Verdun zaprowadził Burgosa na bord du Chastel Charlon, gdzie każdy nieśli świecę z zielonego wosku, która świeciła niebieskim płomieniem. Tam tańczyli i składali ofiary diabłu. Następnie po namaszczeniu zostali przemienieni w wilki, biegnąc z niewiarygodną szybkością; następnie zostali ponownie przemienieni w ludzi i nagle przemienieni z powrotem w wilki, "kiedy cieszyli się towarzystwem wilczyc tak samo, jak towarzystwem swoich żon. Wyznali również, że Burgot zabił siedmioletniego chłopca swoimi wilczymi pazurami i zębami, zamierzając go zjeść, ale chłopi ruszyli w pogoń i przeszkodzili mu. Burgot i Verdun zjedli razem cztery dziewczyny; i spowodowali, że ludzie umarli przez dotknięcie pewnego proszku." "Job Fincel, w jedenastej księdze swoich Cudów napisał, że w Padwie był wilkołak, którego złapano i obcięto mu wilcze pazury, a w tej samej chwili odkryto, że ma obcięte ramiona i stopy. To jest podane, aby wzmocnić argument przeciwko czarownikom z Vernon (1556), którzy zebrali się w starym i zrujnowanym zamku pod postacią nieskończonej liczby kotów. Pewnego wieczoru przybyło tam czterech lub pięciu mężczyzn, którzy postanowili spędzić tam noc. Zostali obudzeni przez mnóstwo kotów, które napadły na nich, zabiły jednego z nich i zraniły inne. Mężczyźni jednak zdołali zranić kilka kotów, które po odzyskaniu ludzkiej postaci odkryły, że zostały ciężko ranne. I choć może się to wydawać niewiarygodne, proces nie został przeprowadzony." "Ale pięciu inkwizytorów, którzy eksperymentowali w tych sprawach, pozostawiło na piśmie, że w Strasburgu było trzech czarowników, którzy pod postacią trzech dużych kotów napadli na robotnika, a broniąc się zranił i rozproszył koty, które w tym samym momencie znalazły się na łóżkach dla chorych, pod postacią ciężko rannych kobiet. Na rozprawie oskarżyli tego, który ich uderzył, a on powiedział sędziom o godzinie i miejscu, gdzie został napadnięty przez koty, i jak je zranił." (Zobacz Lykantropia.)

Wyspy Indii Zachodnich: Magia i czary na Wyspach Indii Zachodnich są w całości domeną ludności murzyńskiej, która posiada specjalne kulty magiczne zwane Obeah i Vaudoux, warianty fetyszyzmu zachodnioafrykańskiego. Podstawową ideą Obeahizmu i Vaudoux jest kult i przebłaganie węża - boga Obi - zachodnioafrykańskie słowo oznaczające Ducha Zła. Vaudoux lub Voodoo to forma Obeah praktykowana na Haiti, Santo Domingo i Francuskich Indiach Zachodnich. Jej obrzędom zawsze towarzyszy ofiara z drobiu i kóz, a w zbyt wielu przypadkach składanie ofiary z - kozy bez rogów - ludzkiej, zwykle młodej dziewczyny lub chłopca. Samotne gaje i górskie jaskinie, w których wyznawcy Vaudoux cieszą się orgiami nocy Walpurgii, rzadko zdradzają swoje sekrety. Istnieją dwie sekty Vaudoux - biała i czerwona. Pierwsza, która wierzy tylko w składanie ofiar z białych kur i kóz, jest tolerowana przez prawa Haiti, a jej obrzędy są tak powszechnie praktykowane jak te w Kościele Katolickim. Ale nawet czerwona sekta, która otwarcie opowiada się za składaniem ofiar z ludzi, rzadko jest ingerowana. Władze nie ośmielają się jej tłumić, ponieważ ich własni policjanci i żołnierze są pełni podziwu dla "Papaloi, - i - Mamaloi" - kapłanów i kapłanek boga węża. Co więcej, w ostatnich latach byli prezydenci Haiti, którzy wierzyli w Vaudoux. Hipolit sam był "papieskim - i". Uderzył w czarny bęben z koziej skóry na ulicach stolicy, aby zwołać wiernych, aby zobaczyli, jak zabija kurę sensel. Inny prezydent, Geffard, próbował wypełnić swój obowiązek i wykorzenić kult. Dokonano na nim straszliwej zemsty. Jego młoda córka, Cora, została zastrzelona, gdy klęczała w modlitwie przed ołtarzem kościoła w Port-au-Prince. Do dziś w stolicy Haiti, w pobliżu łuku triumfalnego, znajduje się świątynia czerwonej sekty, na której widnieje napis "Wolność - postęp w edukacji". Pod rządami brytyjskimi Obeah przybiera formy mniej niebezpieczne dla porządku społecznego niż na Haiti; niemniej jednak jest stałym zagrożeniem publicznym na Jamajce i innych brytyjskich wyspach zachodnich Indii. Jest zaciekłym wrogiem religii, edukacji i awansu społecznego. W dawnych czasach działał za pomocą masowego zatruwania, a w całkiem niedawnych dniach było niemało przypadków Obeahmenów próbujących dokonać morderstwa w stary sposób. Ulubioną metodą Obeahmenów, zarówno na Jamajce, jak i na Haiti, jest mieszanie nieskończenie małych włosków bambusa w jedzeniu osób, które odmawiają ugięcia przed nimi kolan. To ostatecznie powoduje złośliwą dyzenterię. Jeśli dotknięty chorobą pozostaje krnąbrny, umiera; jeśli pogodzi się z Obeahmanem i da mu piękny prezent, powolny proces zatruwania ustaje, a on żyje. We wszystkich kryzysach i kłopotach życiowych Murzyn udaje się do Obeahmana. Jeśli musi stawić się w sądzie policyjnym, płaci Obeahmanowi, aby tam również poszedł i "naprawił oko" sędziego, aby został zwolniony. Być może został wyrzucony ze swojego urzędu diakona w kaplicy baptystów przez białego pastora za niemoralność. W takim przypadku Obeahman zorganizuje wybór najpotężniejszych zaklęć, takich jak suszone jaszczurki, kości drobiu i ziemia cmentarna, które zostaną umieszczone w Biblii pastora, aby mógł na nie patrzeć, gdy będzie szukał tekstu swojego kazania. Następnie, jeśli Obeah działa prawidłowo, błądzący diakon zostanie przyjęty z powrotem do urzędu. Nawet kolorowi ludzie wykształceni i piastujący oficjalne stanowiska są często skażeni obeahizmem. Często wykorzystują go dla zysku i zwiększenia swojej władzy nad nieświadomymi Murzynami. Mulat przewodniczący rady parafialnej - jamajskiego odpowiednika naszej rady hrabstwa - został wysłany do więzienia za praktykowanie obeah zaledwie kilka lat temu. Wybitnym członkiem rady miasta Kingston był czołowy obeahman na wyspie - papież kultu. Był tak sprytny, że policja nigdy nie mogła go złapać, chociaż miał zarabiać ponad 3000 rocznie dzięki swoim nikczemnym praktykom. Pewnego razu jacyś detektywi wtargnęli do jego mieszkania, ale otrzymał w porę ostrzeżenie i uciekł. Pewien dziennikarz tak opisuje "czerwoną" ceremonię w Vaudoux: "Widziałem "biały rytuał kilka razy w Port-au-Prince i gdzie indziej, aż w końcu pozwolono mi, dzięki uprzejmości generała mulata, być świadkiem "czerwonego" rytuału. Poinformowano mnie, że będą składane w ofierze tylko koguty i kozy, i tak się okazało. Generał zaprowadził mnie do małego lasu około trzech mil od miasta Jacinel. W świetle flar naftowych zobaczyłem około czterdziestu mężczyzn i kobiet zgromadzonych wokół prymitywnego kamiennego ołtarza, na którym, owinięty wokół kija cocomacacque, znajdował się święty zielony wąż. "Mamaloi", wysoka, złowrogo wyglądająca Murzynka, była ubrana w szkarłatną szatę, z czerwonym turbanem na głowie. Tańczyła przed ołtarzem kręty taniec i monotonnie śpiewała starożytną zachodnioafrykańską pieśń, którą powtarzali widzowie. Szybko podniosła się do szaleńczego podniecenia, zatrzymując się co jakiś czas, by napić się z jednej z butelek rumu, które swobodnie przechodziły z rąk do rąk. W końcu podniosła błyszczącą maczetę z ołtarza i drugą ręką chwyciła czarnego koguta trzymanego przez przechodnia. Gwałtownie zakręciła ptakiem wokół głowy, aż pióra pofrunęły we wszystkie strony, a następnie jednym szybkim uderzeniem odcięła głowę od ciała. Napięte i straszne podniecenie sprawiło, że czciciele milczeli, ale wybuchnęli dzikim krzykiem, gdy kapłanka przycisnęła krwawiącą szyję zarżniętego ptaka do swoich ust. Potem zanurzyła palec we krwi i uczyniła znak krzyża na czole, a następnie przycisnęła go do czoła któregoś ze swoich uczniów." Człowieka obeah zawsze można łatwo rozpoznać, jeśli ktoś miał wiele do czynienia z Murzynami. Ma nieopisanie złowrogi wygląd. Jest nieumyty, obdarty, często pół szalony, zwykle chory i prawie zawsze ma owrzodziałą nogę. To ostatnie jest rzeczywiście oznaką plemienia. Często jest bardzo starym Murzynem, który znał "dni niewolnictwa" i ponad połowa wierzy w jego magiczne pretensje. Ale nie wszyscy należą do tego podejrzanego typu. Nawet niektórzy biali plantatorzy nie gardzą korzystaniem z obeah, chociaż oczywiście nie wierzą w to. Kradzież upraw przez Murzynów jest jedną z największych prób w ich życiu. Czasami ozdabiają drzewa wokół krawędzi "kawałka banana" lub gaju pomarańczowego miniaturowymi trumnami, starymi kośćmi, butelkami brudnej wody, i inne przedmioty obeah; a wtedy Murzyni nie ośmielą się wejść i ukraść. Interesujący raport opublikowany w jamajskim czasopiśmie w 1908 roku podaje szczegóły przypadku obeah opętania lub nawiedzenia w następujący sposób: "Sprawa celebrowana niedawno w Half-way Tree Court, Jamajka, to była sprawa Rex v. Charles Donaldson za; nielegalne praktykowanie obeah. Robert Robinson, który oświadczył, że był robotnikiem mieszkającym w Trench Pen, w parafii St. Andrew, oświadczył, że we wtorek, 8-go, siedział przed cmentarzem May Pen przy Spanish Town Road. Wracał z pracy i miał białą chustkę zawiązaną wokół głowy. Czuł się źle, co skłoniło go do zajęcia miejsca. Kiedy tam siedział, podszedł do niego więzień. Nie znał wcześniej tego mężczyzny, ale zaczął go pytać, co się dzieje. Świadek odpowiedział: "Jestem dobrze chory". Więzień powiedział: "Nie, nie jesteś chory; masz przy sobie dwa duchy - jednego kreola i jednego kulisa." Świadek powiedział więźniowi, żeby odszedł i został sam. Następnie zobaczył więźnia w środę 9-go. Przyszedł do niego w Bumper Hall, gdzie pracował, i powiedział mu: "Człowieku, jak mnie tu znalazłeś?" "Och," odpowiedział więzień, "jeśli człowiek jest w piekle, mogę go znaleźć; przychodzę, żebyś dał mi tę robotę?" Świadek zapytał wtedy: "Jaką robotę?" a oskarżony powiedział mu, że chce zabrać dwa duchy." Zrobiłby to za 25 funtów i zabił "za każdą sumę od 25 do 50 funtów. Pracował dla wszystkich klas - białych, czarnych, kulisów, Chińczyków itp. Świadek powiedział, że nie dał mu "dobrej zgody" w tamtym czasie, ale zgłosił sprawę po tym, jak oskarżony odszedł Clarkowi i Wrightowi, dwóm świadkom w tej sprawie. Clark powiedział mu, że nie może straszyć mężczyzny, tylko iść do domu. W czwartek, 10-go, oskarżony przyszedł do niego na podwórko w French Pen. Oskarżony powiedział mu, że wróci do niego, aby zdjąć ducha. Powiedział mu również, aby przyniósł butelkę rumu i 5 szylingów. On (świadek) wyraził zgodę na układ. Oskarżony zaczął od zdjęcia marynarki. Następnie otworzył swoją "teczkę" i wyjął kawałek kredy. Następnie oskarżony zrobił trzy znaki na stole i wyjął fiolkę i biały kamień. Fiolka zawierała coś, co wyglądało jak rtęć. Ułożył swoje przybory na stole. Składały się one z - dużej butelki whisky z czymś żółtym, świecy, talii kart, lustra, trzech obrazków papierosów, scyzoryka itp. Oskarżony wyjął również gwizdek, w który zadął, a następnie położył karty na stole. Następnie poprosił o 5 szylingów, które mu wręczono. Położył monety na kartach wokół zapalonej świecy. Kufel rumu, który przyniósł (świadek), stał na stole, a więzień nalał trochę do garnka. Wyszedł na zewnątrz i rozlał rum w czterech rogach domu. Oskarżony wrócił i powiedział: "Papo! papo! twoja sprawa jest bardzo zła! Na zewnątrz są dwa duchy. Kreol jest zły, ale kulis jest raczej gorszy. Ale jeśli jest z piekła rodem, to go złapię". Więzień zaczął wtedy gwizdać w bardzo zabawny sposób - sposób, w jaki nigdy wcześniej nie słyszał gwizdka. Zaczął też mówić w nieznanym języku i przywoływać duchy. Pan Lake - "Czy nie ma wśród was wielu ludzi, którzy wierzą, że duchy mogą was skrzywdzić i molestować? Świadek - "Nie, ja nie jestem duchem". Pan Lake - "Czy nie powiedziałeś mu, że jakiś dupek uderzył cię w plecy i słyszałeś głosy, które cię wołają?" Świadek - "Powiedział mi to". Kontynuując, świadek powiedział, że widział wszelkiego rodzaju duchy w różnych czasach i różnego rodzaju. Pan Lake - "Oboje płci, mężczyźni i kobiety? Świadek - "Tak; każdy mężczyzna, który potrafi widzieć duchy, odróżni ducha mężczyzny od ducha kobiety. Nigdy nie chodzą prosto".

Werbena: Święte zioło, którym skrapiano ołtarze Jowisza. Wodę zawierającą werbenę skrapiano również w domach, aby wypędzać złe duchy. Szczególnie wśród druidów stosowano ją w związku z wieloma formami przesądów. Zbierali go o świcie, zanim wzeszło słońce. Późniejsi czarownicy stosowali tę samą praktykę, a demonolodzy uważają, że aby przywołać demony, trzeba zostać ukoronowanym werbeną.

Wallace Alfred Russel: Wybitny brytyjski przyrodnik, który odkrył teorię ewolucji niezależną od Darwina. Urodził się w Usk, w Monmouthshire, 8 stycznia 1823 r. Jego badania naukowe obejmowały badanie zjawisk spirytualizmu i stał się niezachwianym wyznawcą autentyczności tych przejawów. Dr Wallace miał wyjątkowe okazje do ich studiowania w związku z panią Guppy, która jako panna Nichols mieszkała przez jakiś czas z jego siostrą. Wśród jego prac znajdowała się praca zatytułowana Miracles and Modern Spiritualism, opublikowana w 1881 r. Poglądy dr. Wallace′a na zjawiska psychiczne pozostały niezmienne aż do jego śmierci w 1903 r. Jego pozycja naukowa uczyniła go ostoją siły dla spirytualistów.

Walenty, Bazyli: Ten niemiecki adept filozofii hermetycznej powszechnie uważa się za urodzonego w Moguncji pod koniec XIV wieku. Jako młody człowiek przyjął święcenia kapłańskie i odnotowano, że wstąpił do opactwa św. Piotra w Erfurcie i ostatecznie został jego przeorem; ale poza tym niewiele o nim wiadomo, a nawet data jego śmierci jest niepewna. Wydaje się, że był bardzo skromną osobą, ponieważ według Olausa Borrichiusa, autora Be Ortu et Progressu Chemim, Walenty uwięził wszystkie rękopisy swoich prac naukowych wewnątrz jednego z filarów kościoła opactwa; i tam mogły pozostać na czas nieokreślony, ale burza w końcu przypadkowo wytrąciła je z ich osobliwej kryjówki. Możliwe jest oczywiście, że uwięzienie to nie było całkowicie spowodowane skromnością ze strony autora, a raczej wynikało z jego obawy przed wizytą Inkwizycji w przypadku odkrycia jego alchemicznych skłonności; ale jakkolwiek by było, dzieła Valentine′a z pewnością wyróżniają go jako bardzo bystrego człowieka i zdolnego naukowca. W przeciwieństwie do większości analogicznej literatury średniowiecznej, jego traktaty nie są wszystkie napisane po łacinie, niektóre z nich są w wysokim holenderskim, a inne w ojczystym języku autora niemieckim; a wśród tych w tym ostatnim języku wyróżnia się Triumfalny rydwan antymonu, opublikowany po raz pierwszy w Lipsku w 1624 r. Tutaj Valentine wychwala antymon jako doskonałe lekarstwo, podczas gdy tom zawiera również długi metryczny traktat o kamieniu filozoficznym, autor twierdzi, że ktokolwiek chciałby go odkryć i użyć, musi czynić dobroczynne uczynki, umartwiać ciało i modlić się nieustannie.

Wampir: (ros. Wampir, południoworos. upuir, prawdopodobnie od rdzenia Pi, pić, z przedrostkiem va lub av.) Zmarły, który powraca w postaci ducha z grobu w celu niszczenia i wysysania krwi żywych osób, lub żywy czarownik, który przyjmuje specjalną postać w tym samym celu. Koncepcja wampira jest najbardziej rozpowszechniona wśród ludów słowiańskich, a szczególnie w krajach bałkańskich, na Węgrzech, w Czechach, na Morawach i na Śląsku, a na tych terytoriach w latach 1730-35 miała miejsce wyraźna epidemia wampiryzmu, ale w żadnym wypadku nie ogranicza się ona do nich. Na Białorusi i Ukrainie uważa się, że wampiry są na ogół czarodziejami lub czarownikami, ale w Bułgarii i Serbii uważa się, że każde zwłoki, nad którymi przeskoczy kot lub pies albo nad którymi przeleciał ptak, mogą stać się wampirem. W Grecji wampir znany jest jako broncolaia lub bourkabakos, co zostało zidentyfikowane ze słowiańską nazwą wilkołaka, "vlkodlak" lub vukodlak. Wampir również często ma kraść serce swojej ofiary i piec je na wolnym ogniu, wywołując w ten sposób niekończące się miłosne tęsknoty. Gdy zostanie odkryty jeden przypadek, prawie zawsze następuje po nim kilka innych. Wynika to z okoliczności, że uważa się, że ofiara wampira tęskni i umiera, a po śmierci sama staje się wampirem i w ten sposób należycie zaraża innych. Podczas ekshumacji podejrzanego wampira doświadczone osoby szukają różnych dobrze znanych oznak. Tak więc, jeśli w glebie nad grobem zostanie zaobserwowanych kilka otworów o szerokości palca mężczyzny, można podejrzewać wampiryczny charakter jego mieszkańca. Po odkopaniu zwłok zazwyczaj okazuje się, że mają one szeroko otwarte oczy, rumianą i żywą cerę oraz usta, a ich ogólny wygląd jest świeży i nie wykazują oznak zepsucia. Można również stwierdzić, że włosy i paznokcie urosły jak za życia. Na gardle można poszukać dwóch małych, sinych śladów. Trumna jest również bardzo często pełna krwi, ciało ma spuchnięty i przekrwiony wygląd, a całun jest często w połowie pożarty. Po zbadaniu okazuje się, że krew w żyłach zwłok jest w stanie płynnym jak za życia, a kończyny są giętkie i elastyczne i nie mają sztywności śmierci. Przykłady wampiryzmu. - Istnieje wiele dobrze uwierzytelnionych przykładów wampiryzmu. Charles Ferdinand de Schertz w swoim dziele Magia Posthuma wydrukowanym w Olmutz w 1706 r. opowiada kilka historii o zjawach tego rodzaju i szczegółowo opisuje szkody, jakie one wyrządzają. Jedna z nich dotyczy pasterza ze wsi Blow, niedaleko miasta Kadam w Czechach, który pojawiał się przez dłuższy czas i odwiedzał kilka osób, które wszystkie zmarły w ciągu ośmiu dni. W końcu mieszkańcy Blow odkopali ciało pasterza i wbili je w ziemię za pomocą wbitego w nie palika. Mężczyzna, nawet w tym stanie, śmiał się z ludzi, którzy pracowali przy nim, i powiedział im, że byli bardzo uprzejmi, aby wyposażyć go w kij, którym będzie mógł bronić się przed psami. Tej samej nocy wydostał się ze stosu, przestraszył kilka osób, ukazując się im, i spowodował śmierć o wiele większej liczby osób niż do tej pory. Następnie został wydany w ręce kata, który wsadził go na wóz, aby go spalić poza miastem. Gdy jechali, zwłoki wrzeszczały w najbardziej odrażający sposób i rzucały się na wszystkie strony, jakby były żywe; i gdy znów przebito go kołkiem, wydał głośny krzyk, a z rany wytrysnęła wielka ilość świeżej, jaskrawej krwi. Na koniec ciało zostało spalone na popiół, a ta egzekucja ostatecznie położyła kres pojawianiu się widma i zarażaniu wioski. Calmet w swojej rozprawie o wampirach dołączonej do jego rozprawy o objawieniach (tłumaczenie angielskie, 1759), podaje kilka dobrze uwierzytelnionych przykładów wampiryzmu, a mianowicie: Minęło już około piętnastu lat, odkąd żołnierz, który mieszkał w domu chłopa z Hajdamaku, na granicy Węgier, zobaczył, gdy siedział przy stole ze swoim gospodarzem, jak nieznajomy wchodzi i siada obok nich. Gospodarz domu i reszta towarzystwa byli dziwnie przerażeni, ale żołnierz nie wiedział, co o tym myśleć. Następnego dnia chłop zmarł, a gdy żołnierz zaczął dociekać, co to oznacza, powiedziano mu, że to ojciec jego gospodarza, który nie żył i został pochowany ponad dziesięć lat temu, przyszedł i usiadł przy stole, i powiadomił syna o jego śmierci. Żołnierz wkrótce rozpowszechnił tę historię w swoim pułku i w ten sposób dotarła ona do oficerów generalnych, którzy zlecili hrabiemu de Cabreras, kapitanowi w pułku piechoty Alandettiego, przeprowadzenie dokładnego dochodzenia w tej sprawie. Hrabia, w obecności kilku oficerów, złożył zeznania całej rodziny, która jednomyślnie przysięgła, że widmo było ojcem właściciela ziemskiego i że wszystko, co powiedział żołnierz, było całkowitą prawdą. To samo poświadczyli również wszyscy mieszkańcy wioski. W rezultacie ciało widma zostało wykopane i okazało się, że jest w takim samym stanie, jakby było dopiero co martwe, a krew przypominała krew żywej osoby. Hrabia de Cabreras rozkazał odciąć mu głowę i ponownie pochować ciało. Następnie przystąpił do składania zeznań przeciwko innym widmom tego samego rodzaju, a w szczególności przeciwko mężczyźnie, który nie żył od ponad trzydziestu lat i pojawił się trzykrotnie w swoim domu w porze posiłku. Podczas pierwszej wizyty przypiął się do szyi własnego brata i wysysał jego krew; podczas drugiej wizyty potraktował w ten sam sposób jedno ze swoich dzieci; a za trzecim razem przypiął się do służącego rodziny i wszyscy trzej zmarli na miejscu. "Na podstawie tych dowodów hrabia wydał rozkaz, aby go wykopać, a gdy znaleziono go, podobnie jak pierwszego, z krwią w stanie płynnym, jakby był żywy, wbito mu wielki gwóźdź w skronie i ponownie go pochowano. Hrabia nakazał spalić trzeciego, który nie żył od ponad szesnastu lat i został uznany za winnego zamordowania dwójki własnych dzieci przez wysysanie ich krwi. Następnie komisarz złożył raport oficerom generalnym, którzy wysłali delegację na dwór cesarski po dalsze wskazówki; a cesarz wysłał rozkaz, aby sąd składający się z oficerów, prawników, lekarzy, chirurgów i kilku teologów udał się i zbadał przyczynę tych niezwykłych wydarzeń na miejscu". Dżentelmen, który zapoznał mnie ze wszystkimi tymi szczegółami, otrzymał je od samego hrabiego de Cabreras, we Fryburgu w Brisgau, w roku 1730. "Inne przypadki, do których nawiązuje Calmet, są następujące: W części Węgier, znanej po łacinie pod nazwą Oppida Heidonum, po drugiej stronie Tybiskusa, potocznie zwanego Cisą; to znaczy między tą częścią tej rzeki, która nawadnia szczęśliwy kraj Tockay, a granicami Transylwanii, ludzie zwani Heydukes mają pojęcie, że istnieją zmarli, nazywani przez nich wampirami, którzy wysysają krew żywych, tak aby widocznie odpadali do skóry i kości, podczas gdy same tusze, niczym pijawki, są wypełnione krwią do takiego stopnia, że wydostaje się ona wszystkimi otworami ich ciała. Pojęcie to zostało ostatnio potwierdzone przez kilka faktów, co do których, jak sądzę, nie możemy wątpić, biorąc pod uwagę świadków, którzy je poświadczają. Niektóre z najistotniejsze z tych faktów opowiem teraz. Około pięć lat temu pewien Heyduke, imieniem Arnold Paul, mieszkaniec Medreigi, został zabity przez wóz pełen siana, który na niego spadł. Około trzydziestu dni po jego śmierci cztery osoby zmarły nagle, a wszystkie objawy zwykle występują u osób zabitych przez wampiry. Wtedy przypomniano sobie, że ów Arnold Paul często opowiadał historię o tym, jak był dręczony przez tureckiego wampira w sąsiedztwie Cassova, na granicy tureckiej Serbii (ponieważ istnieje pojęcie, że ci, którzy byli biernymi wampirami za życia, stają się aktywnymi po śmierci; lub, innymi słowy, że ci, którym wysysano krew, stają się z kolei ssącymi), ale został wyleczony, jedząc trochę ziemi z grobu wampira i nacierając się jego krwią. Ta ostrożność jednak nie przeszkodziła jej w tym, aby sama nie była winna po jego śmierci; bowiem po odkopaniu jego ciała czterdzieści dni po pochówku, okazało się, że ma wszystkie znamiona wampira. Jego ciało było świeże i rumiane, włosy, broda i paznokcie odrosły, a żyły pełne płynnej krwi, która spływała ze wszystkich części jego ciała na całun, w którym został pochowany. Hadmagy, czyli zarządca wioski, który był obecny przy wykopywaniu zwłok i był bardzo biegły w całym procederze wampiryzmu, rozkazał wbić ostry kołek w ciało zmarłego i przebić jego serce, czemu towarzyszył okropny krzyk z trupa, jakby był żywy. Po wykonaniu tej ceremonii odcięli głowę i spalili ciało na popiół. Następnie postąpili w ten sam sposób z czterema innymi osobami, które zmarły na wampiryzm, aby również nie sprawiały kłopotów. Ale wszystkie te egzekucje nie mogły powstrzymać tego strasznego cudu przed ponownym pojawieniem się w zeszłym roku, w odległości pięciu lat od jego pierwszego wybuchu. W ciągu trzech miesięcy siedemnaście osób w różnym wieku i płci zmarło na wampiryzm, niektóre bez żadnej wcześniejszej choroby, a inne po dwóch lub trzech dniach agonii. Między innymi, mówiono, że dziewczyna imieniem Stanoska, córka Heyduke Jotuitzo, położyła się spać w doskonałym zdrowiu, ale obudziła się w środku nocy, drżąc i krzycząc, że syn Heyduke Millo, który zmarł około dziewięciu tygodni wcześniej, prawie ją udusił, gdy spała. Od tego czasu popadła w stan omdlenia i zmarła po trzech dniach. Jej zeznania przeciwko synowi Millo były traktowane jako dowód jego bycia wampirem i po odkopaniu jego ciała okazało się, że nim jest. "Podczas konsultacji głównych mieszkańców miejsca, w obecności lekarzy i chirurgów, rozważano, jak to możliwe, że plaga wampiryzmu wybuchnie na nowo, po środkach ostrożności, które podjęto kilka lat wcześniej: i w końcu odkryto, że pierwotny przestępca, Arnold Paul, nie tylko zabił cztery osoby wymienione powyżej, ale zabił kilka bestii, którymi żywili się nieżyjący wampiry, a szczególnie syn Millo. Na tej podstawie podjęto decyzję o wykopaniu wszystkich osób, które zmarły w określonym czasie. Spośród czterdziestu znaleziono siedemnaście ze wszystkimi widocznymi oznakami wampiryzmu; i wszystkie ich serca przebito kołkami, odcięto im głowy, spalono ciała, a prochy wrzucono do rzeki. "Wszystkie te liczne dochodzenia i egzekucje przeprowadzono zgodnie z wszelkimi formami prawnymi i poświadczono przez kilku oficerów, którzy byli w garnizonie w tym kraju, przez chirurgów majorów pułków i przez głównych mieszkańców miejsca. Oryginalne dokumenty zostały wysłane w styczniu ubiegłego roku do Rady Wojennej Cesarstwa w Wiedniu, która zleciła kilku oficerom zbadanie prawdy tego faktu. Metody eksterminacji. - Najczęstsze metody eksterminacji wampirów to - (a) ścięcie głowy podejrzanemu zwłokowi; (b) wyjęcie serca; (c) nabicie zwłok na biały cierń (w Rosji osika) i (d) spalenie. Czasami stosuje się więcej niż jeden lub wszystkie z tych środków ostrożności. Zapisano przypadki, w których groby trzydziestu lub czterdziestu osób zostały naruszone w trakcie epidemii wampiryzmu, a ich mieszkańcy zostali nabici na pal lub ścięci. Osoby, które boją się wizyt lub ataków wampira, śpią z wieńcem zrobionym z czosnku na szyi, ponieważ ten środek jest uważany za szczególnie odrażający dla wampira. Po nabiciu na pal wampir zwykle wydaje przerażający krzyk, ale wskazano, że gaz z jelit może zostać przetłoczony przez gardło przez wbicie kołka do ciała, i że to może tłumaczyć dźwięk. Metoda odkrywania grobu wampira w Serbii polega na umieszczeniu chłopca-dziewicy na czarnym jak węgiel ogierze, który nigdy nie służył klaczy, i zaznaczeniu miejsca, przez które nie przejdzie. Oficer stacjonujący na Wołoszczyźnie napisał do Calmeta w następujący sposób, podając mu przykład tej metody: "W czasie, gdy kwaterowaliśmy w Emeswar na Wołoszczyźnie, zmarło na tę chorobę dwóch dragonów z kompanii, w której byłem kornetem, a kilku innych, którzy ją mieli, również by zmarło, gdyby kapral kompanii nie położył jej kresu, stosując środek powszechnie stosowany w tym kraju. Jest ona bardzo osobliwa i chociaż można na niej niezawodnie polegać, nigdy nie spotkałem się z nią w żadnym dyspensatorium. "Wybierają chłopca, którego uznają za zbyt młodego, by stracił dziewictwo, i sadzają go na czarnym jak węgiel kamiennym koniu, który nigdy nie przeskoczył klaczy. Tę dziewiczą parę prowadzą wokół dziedzińca kościelnego, przez wszystkie groby, a gdziekolwiek zwierzę się zatrzyma i nie będzie chciało iść dalej, pomimo wszystkich chłost, jakie mogą mu wymierzyć, dochodzą do wniosku, że odkryli wampira. Po otwarciu grobu znajdują zwłoki tak mięsiste i jasne, jakby osoba ta tylko spała. Następnym krokiem jest odcięcie mu głowy łopatą, a z rany wypływa taka ilość świeżej i jaskrawej krwi, że można by przysiąc, że poderżnęli gardło człowiekowi w pełni zdrowia i wigoru. Następnie zasypują dół i można polegać na tym, że choroba ustanie, a wszyscy, którzy na nią zachorowali, stopniowo nabiorą sił, jak ludzie, którzy powoli wracają do zdrowia po długiej chorobie. Tak właśnie stało się z naszymi żołnierzami, którzy zostali zaatakowani nosówka. Byłem wówczas dowódcą oddziału, kapitan i porucznik byli nieobecni, i byłem niezmiernie zły na kaprala za to, że przeprowadził ten eksperyment beze mnie. Z wielkim trudem przekonałem się, aby nie nagrodzić go porządną pałką, rzeczą, którą oficerowie służby cesarskiej zazwyczaj bardzo hojnie obdarowują. Nie chciałbym, za nic na świecie, być nieobecny przy tej okazji, ale teraz nie było lekarstwa". Bułgarska wiara głosi, że czarodziej lub czarnoksiężnik może złapać wampira, umieszczając w butelce trochę jedzenia, do którego w ampir ma słabość, a po jego wejściu w postaci puchu lub słomy, zapieczętować fiolkę i wrzucić ją do ognia. Naukowe teorie wampiryzmu. - Angielski zwyczaj przebijania ciał samobójców kołkiem wydaje się być pozostałością wiary w wampiryzm. Takie demony można również zobaczyć w Polinezyjskim III, malajskim hantu Penyardin, psim -głowym - demonie wodnym i kephn Karen, który pod postacią głowy i żołądka czarodzieja pożera ludzkie dusze. Tylor uważa wampiry za "przyczyny pomyślane w formie duchowej, aby wyjaśnić konkretne fakty wyniszczającej choroby". Można je również postrzegać jako bogów piorunów i duchy burzy, które zimą drzemią w swojej chmurze - trumny, by znów unosiły się wiosną i czerpały wilgoć z chmur. Ale ta teoria raczej nie zarekomenduje się nikomu, kto ma choćby niewielką wiedzę na temat mitologii. Trudność Calmeta w uwierzeniu w wampiry polegała na tym, że nie mógł zrozumieć, w jaki sposób duch może opuścić grób i powrócić stamtąd z ważką materią w postaci krwi, nie pozostawiając żadnych śladów wskazujących, że powierzchnia ziemi nad grobem została poruszona. Ale pogląd ten można by obalić teorią o wytrącaniu się materii.

Wyspa Tory: Wyspa u wybrzeży Irlandii, o wielkim znaczeniu dla wczesnych kultów celtyckich i chrześcijańskich. - najwcześniejszym dowodem osadnictwa na Tory jest megalityczny grobowiec datowany na 2500 r. p.n.e. Pierwsza osada klasztorna na Tory pochodzi z VI w. n.e., kiedy to św. Columcille założył na wyspie klasztor. Działalność klasztorna trwała na Tory do końca XVII w., kiedy gubernator Connaught i jego siły splądrowały i zniszczyły klasztor. Na wyspie znajduje się wiele pozostałości klasztornych, w tym jedyna zachowana okrągła wieża w Donegal, a także wiele kościołów i kaplic. Na Tory stoi jeden z dwóch krzyży Tau w Irlandii. Krzyże Tau mają kształt litery T i pochodzą z wczesnego okresu chrześcijańskiego. Na wschodnim wybrzeżu Tory znajduje się spektakularny fort na cyplu, który pochodzi z wczesnej epoki żelaza. Jest on tradycyjnie znany jako twierdza Balora i nazywa się Dún Bhaloir. W forcie znajduje się głęboka rozpadlina znana jako Príosún Balor, do której Balor miał wrzucić swoich więźniów. Skaliste szczyty An Eochair Mhór na północy wyglądają jak olbrzymi żołnierze i są znane jako Saighdiúirí Bhaloir (żołnierze Balora). Mówi się, że Balor zakopał swoje złoto w forcie. Leac na Leannán to duża płaska skała, która wystaje ponad ścianę klifu w Dún Bhaloir. Życzenie zostaje spełnione każdemu, kto stanie na jej szczycie i obróci się trzy razy. Życzenie zostaje również spełnione każdemu, kto zdoła rzucić trzy kolejne kamienie na skałę. Mówi się, że na Leac na Leannán będzie stał nieznajomy, gdy w końcu spadnie. W czasach monastycznych pokutnicy czasami odbywali pielgrzymkę do Tory. Przez trzy kolejne poranki pielgrzymi chodzili zgodnie z ruchem wskazówek zegara wokół wyspy przed wschodem słońca, zatrzymując się, aby się pomodlić i zostawić mały kamień w różnych miejscach. Pod koniec pielgrzymki pielgrzymi odwracali święty kamień do góry nogami. Kamień ten był znany jako An Glacach lub Cloch Thoraí i był związany ze św. Kolumcylią. Po zniszczeniu klasztoru format pielgrzymki został odwrócony. Mieszkańcy wyspy wierzyli, że mogą rzucić klątwę na swoich wrogów, obchodząc wyspę w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, a następnie odwracając kamień. Kamień stał się znany jako Cloch na Mallacht - Kamień Przeklęcia. Rytuałowi temu przypisuje się katastrofy i katastrofy statków, a w 1884 roku kamień został ukryty. Jego lokalizacja pozostaje ściśle strzeżoną tajemnicą. Balor Złego Oka - Balor był celtyckim bogiem ciemności i przywódcą Formorian, złej rasy, która nękała Irlandię ze swojej twierdzy na Tory. Mówi się, że Balor i jego ludzie wzięli Okrągłą Wieżę Conana jako swoją bazę na Tory, a imię Balora jest również związane z fortem wyspy. Balor był bardzo niegodziwy i brzydki. Podobnie jak cyklop, miał oko na środku czoła. Balor był tak zły, że potrafił zabić jednym gniewnym spojrzeniem. Kiedy jego oko zmęczyło się w bitwie, jego ludzie podtrzymywali jego powiekę linami i bloczkami, aby nie stracić przewagi jego śmiercionośnych mocy. Balor miał jedno dziecko, piękną córkę o imieniu Eithne. Druidzi przepowiedzieli, że Balor zostanie zabity przez syna Eithne. Próbując uniknąć tego losu, Balor uwięził Eithne w kamiennej wieży na wyspie i zabronił mężczyznom zbliżać się do niej. Trzech braci mieszkało na kontynencie naprzeciwko Tory′ego, Cian, wódz, Gavida, kowal i Mac Samhthann, żeglarz. Gavida posiadał cenną krowę mleczną o imieniu Glas Gaibhnam, która była bardzo pożądana przez Balora. Pewnego dnia Cian poszedł do kuźni Gavidy, aby wykonać kilka mieczy i przyniósł ze sobą krowę na końcu liny. Obawiając się utraty krowy, poprosił swojego brata Maca Samhthanna, aby ją potrzymał. Balor, który magicznie zamienił się w małego, rudowłosego chłopca, zaoferował, że potrzyma krowę dla Maca Samhthanna. MacSamhthann nie rozpoznał Balora w jego magicznym przebraniu i pozwolił mu potrzymać krowę. W mgnieniu oka Balor uciekł z krową i wrócił do Port na Glaise na Tory. Trzej bracia byli wściekli, gdy odkryli, jak zostali oszukani. Zdeterminowany, aby odzyskać krowę, Cian przebrał się za kobietę i został porwany do Tory przez druida. Tam zdobył dostęp do Eithne i para zakochała się. Jakiś czas później Eithne urodziła trojaczki. Odkrywszy, że Cian jest ojcem dzieci, Balor ściął mu głowę na dużym, białym kamieniu. Następnie owinął trójkę dzieci w prześcieradło i wrzucił je do wiru w Port an Deilig - Porcie Szpilki. Nieświadomy Balor, bolec mocujący wypadł, a najstarsze dziecko, Lugh, zostało wyrzucone na brzeg na lądzie, gdzie zostało uratowane przez Biroge i wychowane przez swojego wuja, Gavidę. Lugh, celtycki bóg światła, wiedział, że Balor zamordował jego ojca. Balor nie wiedział, że Lugh był jego wnukiem. Pewnego dnia Balor odwiedził kuźnię i zaczął przechwalać się zabiciem Ciana i jego synów. Wściekły Lugh wyciągnął pogrzebacz z pieca i wbił go Balorowi w oko. Mówi się, że zbocza lądu stały się czerwone od krwi Balora, a miejsce, w którym zmarł, znane jest dziś jako Bloody Foreland. Święty Columcille - Columcille, słynny święty i misjonarz urodził się w Gartan, Co. Donegal około 521 r. n.e. Columcille założył wiele klasztorów w Irlandii, w tym jeden na Tory i na Ionie, gdzie zmarł w 597 r. Według legendy Columcille i dwaj inni święci, Dubhthach i Beigbhile, zdecydowali, który z nich powinien nawrócić torysów, rzucając swoje pastorały ze wzgórza w Machaire Rabhartaigh na lądzie stałym. Ktokolwiek mógł rzucić swój pastorał tak daleko, jak Tory, udał się na wyspę. Ponieważ pastorał Columcille′a był jedynym, który wylądował na Tory, to on udał się na wyspę. Mówi się, że Oilill, król Tory, odmówił pozwolenia Columcille′owi na postawienie stopy na wyspie. Ustąpił, gdy Columcille powiedział mu, że potrzebuje jedynie działki wielkości jego płaszcza. Gdy Columcille położył swój płaszcz na ziemi, rozłożył się, pokrywając całą wyspę. To rozzłościło króla, który napuścił na świętego dzikiego psa. Columcille zniszczył zwierzę, czyniąc znak krzyża, a po zobaczeniu takich mocy wódz pozwolił się nawrócić.

Wiara w duchy natury: Zakres tej pracy jest całkowicie pozbawiony rozważań na temat właściwej mitologii, to znaczy, że większe bóstwa wielu ludzkich systemów religijnych nie są traktowane, z wyjątkiem kilku szczególnych okoliczności. Ale mniejsze postacie mitologii, te, które wchodzą w bezpośredni kontakt z człowiekiem i pomagają mu lub są z nim powiązane w praktyce magicznej, otrzymują specjalną i oddzielną uwagę. Tak więc duergarowie, czyli krasnoludzkie trolle, rusałki, nixie i cała niezliczona rzesza teutońskiej wiedzy ludowej są wspomniane pod ich oddzielnymi nagłówkami, a my tutaj musimy rozważyć tylko ich ogólne powiązanie z człowiekiem teutońskim w jego magicznym aspekcie. Jego wiara w nie miała wyraźnie animistyczny charakter. Krasnoludy i trolle zamieszkiwały zakamarki gór, jaskinie i podziemie. Nixie i rusałki mieszkały w jeziorach, rzekach, stawach i zatokach morskich. Ogólnie rzecz biorąc, były przyjazne dla człowieka, ale sprzeciwiały się czemuś więcej niż okazjonalnym kontaktom z nim. Chociaż nie należą do klasy istot nadprzyrodzonych, które słuchają rozkazów człowieka w odpowiedzi na magiczne wezwania, to jednak, zwłaszcza krasnoludy, często pełniły rolę jego instruktorów w sztuce - magii, a wiele przykładów tego można znaleźć w opowieściach i romansach, wczesnego pochodzenia teutońskiego. Krasnoludom zwykle pomagały przypadkowe pomoce w praktykowaniu magii, takie jak pasy, które obdarzały noszącego je siłą, takie jak te noszone przez króla Laurina, buty szybkości, analogiczne do siedmiomilowych butów z opowieści ludowych, czapki niewidzialności i tak dalej. Czarostwo: - Czarostwo, z towarzyszącym mu - diabolizmem, było znacznie bardziej popularne wśród północnych Teutonów niż w Niemczech, a okoliczność ta przypisywana była ich bliskości z Finami (patrz), rasą znaną ze swoich magicznych skłonności. W Norwegii, na Orkadach i Szetlandach praktykę czarów odnajdujemy niemal wyłącznie w rękach kobiet rasy fińskiej i nie ma wątpliwości, że Finowie wywierali na Teutonów ze Skandynawii mityczny wpływ podbitej rasy, to znaczy, że w pełni wykorzystali terror, jaki wzbudzała w ich zdobywcach obca i nieznana religia i rytuał, które w dużej mierze opierały się na magii. Głównym mechanizmem teutońskiego czarostwa było wywoływanie burz, sprzedaż kawałków zawiązanej liny, gdzie każdy węzeł reprezentował wiatr, wróżenie i przepowiednie, zdobywanie niewidzialności i takie praktyki magiczne, które zwykle towarzyszą stanowi półbarbarzyństwa. Na północy Szkocji można powiedzieć, że systemy magiczne teutońskie i celtyckie spotkały się i połączyły, ale nie zderzyły się, ponieważ ich liczne podobieństwa przeważały nad różnicami. Ponieważ morze było żywiołem ludzi, znajdujemy je jako główny żywioł czarownic północnych Teutonów. Tak więc w sadze o Frithjofie odkrywamy dwie wiedźmy morskie, Heyde i Ham, jadące na burzy i wysłane przez Helgiego, aby wywołać burzę, która miałaby zatopić Frithjofa, i przyjmujące postać niedźwiedzia i orła burzy. W sadze o Grettirze Mocnym znajdujemy żonę-wiedźmę, Thurid, zsyłającą dryfujący magiczny kloc, który miał przybyć na wyspę Grettira i doprowadzić do jego zguby. Transformacja zwierzęca odgrywa znaczącą rolę w magii i czarach teutońskich. We wczesnych Niemczech czarownica (hexe) wydaje się być również wampirem. Drugi wzrok. - Jednakże w przepowiedniach i wróżbiarstwie Teutoni byli najlepsi, a to było bardziej powszechne wśród bardziej północnych gałęzi ludu niż południowych. Wypowiedź prorocza była zwykle wywoływana ekstazą. Ale nie tylko zawodowy wróżbita był zdolny do nadprzyrodzonej wizji. Każda osoba pod wpływem stresu i podniecenia, a zwłaszcza bliska śmierci, mogła stać się "fantastyczna", czyli prorocza, dlatego zwracano szczególną uwagę na wypowiedzi wypowiadane w tym stanie.

Wytrącanie się materii: Jednym ze zjawisk spirytualizmu, które najmniej daje się racjonalnie wyjaśnić, jest zjawisko znane jako - przechodzenie ciał stałych przez ciała stałe. Stwierdzenie hipotetycznego czwartego wymiaru przestrzeni jest próbą rozwiązania problemu; podobnie jak teoria "wytrącania się materii". Ta ostatnia sugeruje, że zanim jedno ciało stałe przejdzie przez inne, rozkłada się na atomy składowe, aby wytrącić się w swojej pierwotnej formie, gdy przejście zostanie dokonane. M. Camille Flarnmarion znalazł analogię do tego procesu w przejściu kawałka lodu - ciała stałego - przez serwetkę. Lód przechodzi przez serwetkę w postaci wody i może zostać ponownie zamrożony. To jest przechodzenie materii

Wyspy Widmo: W 1687 roku angielski pirat kapitan Edward Davis odkrył wyspę z "długą piaszczystą plażą i palmami kokosowymi". Położenie podano jako szerokość geograficzną 270 S i około pięćset mil na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej. Inną wyspę z wysokimi szczytami zaobserwowano około dwunastu lig dalej na zachód. Davis się spieszył i postanowił nie lądować, ponieważ miał pod dostatkiem prowiantu. Ponieważ był znany jako doświadczony, godny zaufania nawigator, jego raport został przyjęty i przez pięćdziesiąt lat mapy morza pokazywały położenie "Ziemi Davisa". Był jednak jeden duży problem. Nikt nie mógł go znaleźć. Podczas poszukiwań w 1722 roku holenderski admirał Roggeveen odkrył Wyspę Wielkanocną w Niedzielę Wielkanocną i nadał swemu lądowi nazwę 1-dniową. Ale admirał powiedział, że Wielkanoc nie może być Ziemią Davisa. Wielkanoc była oddalona o 2000 mil od lądu, a najbliższym lądem są skały Sala-y-Gomez 250 mil na wschód. W 1802 roku kapitan Gwyn zgłosił, że skały Sala-y-Gomez zostały błędnie naniesione na mapę. Odkrył, że skały znajdują się trzysta mil na zachód i pięćdziesiąt mil na południe od Wyspy Wielkanocnej. Marynarze przeprowadzili poszukiwania. Skały znaleziono w miejscu na mapie, podczas gdy w miejscu podanym przez Gwyna nie było śladu skał. Juan Fernandez zgłosił w 1576 roku małą niezamieszkaną wyspę u wybrzeży Ameryki Południowej, którą obserwował podczas podróży z Callao do Valparaiso. Nigdy jej nie znaleziono, ale w 1809 roku statek Guinevere znalazł rafę w okolicy, która mogła być pozostałością wyspy. Kapitan Pinocebio, w 1879 roku, ogłosił odkrycie wyspy Podesta, która została nazwana na cześć jego statku. Jej położenie podano jako 870 mil na zachód od Valparaiso w Chile, samotnej części morza z dala od szlaków żeglugowych. Włoski kapitan powiedział, że wyspa ma owalny kształt, około trzech czwartych mili obwodu i czterdzieści stóp wysokości. Włoskie Biuro Hydrograficzne twierdziło, że nawigacja kapitana nie mogła być błędna o więcej niż kilka mil. Mogła to być Ziemia Davisa, chociaż w pobliżu nie było żadnej innej wyspy. Ale wyspa nie została odnaleziona od czasu pierwotnego raportu i została usunięta z map w 1935 roku. Ponownie, w 1912 roku, S.S. Glewalon, duży angielski statek, wpłynął do portu Valparaiso z wiadomością, że ląd został dostrzeżony u wybrzeży i niedaleko Wyspy Wielkanocnej. Wszyscy oficerowie na pokładzie sprawdzili obliczenia, które zostały przekazane władzom portu. Najwyraźniej z morza wyłoniła się nowa wyspa, ale statek szkoleniowy Baquedano szukał nowego lądu przez trzy tygodnie bez powodzenia. Sondowanie w tym rejonie wykazało głębokość około dziesięciu tysięcy stóp. W końcu, na północny zachód od tego obszaru i tuż na północ od równika, znajdowała się wyspa Sarah Ann. Znajdowała się ona na ścieżce całkowitego zaćmienia Słońca, które nastąpi 8 czerwca 1937 r., a astronomowie chcieli założyć tam posterunek obserwacyjny, ponieważ nie było innych pobliskich wysp. Latem 1932 r. okręty Floty Pacyfiku Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych szukały Sarah Ann, ale ostatecznie zrezygnowały. Ponownie wyspa została usunięta z map. Są też zorze polarne, grupa trzech wysp, o których mówi się, że leżą na południowym Atlantyku mniej więcej w połowie drogi między Falklandami a Georgią Południową. Po raz pierwszy zostały zgłoszone w 1762 r. przez statek wielorybniczy Aurora. Późniejsze obserwacje zostały odnotowane przez statki San Miguel w 1769 r., ponownie przez Aurorę w 1774 r., przez Pearl w 1779 r. oraz przez Dolores i Princess w 1790 r. Hiszpański statek pomiarowy Atrevida ustalił ich pozycję w 1794 r., a jego oficerowie sporządzili szczegółowe mapy i szkice trzech wysp. Jednak poszukiwania przeprowadzone w latach 1820 i 1822 oraz badania statków od tego czasu nie doprowadziły do odkrycia śladów wysp, które były sceną opowieści Edgara Allana Poe Arthur Gordon Pym. Ostatni raport na ich temat pochodził z obserwacji dokonanej w 1856 roku przez brygadier Helen Baird. Kilka wysp widmowych zostało kiedyś naniesionych na mapy w rejonie czterystu do pięciuset mil na południe od Tasmanii. Jedna grupa, Wyspy Królewskiej Kompanii, została wyeliminowana z map w 1904 roku. W tym samym rejonie, wyspa Nimrod została odkryta w 1828 roku przez kapitana Eilbecha i nazwana na cześć jego statku. Pięć lat później kapitan John Biscoe znalazł w podanym miejscu roślinność morską i liczne ptaki, ale żadnych wysp. Dwóch badaczy Antarktydy, Shackleton w 1909 roku i Scott w 1913 roku, przeprowadziło bezskuteczne poszukiwania, a sondowania ujawniły głębokość dwóch mil. Nimrod został usunięty z map w 1922 roku. W 1860 roku U.S.S. Levant wypłynął z Hawajów do Panamy i zniknął w obszarze ograniczonym przez 133. do 138. południk na zachodzie i 15. do 20. równoleżnik na północy. W tym regionie o powierzchni 30 000 mil kwadratowych uważano, że okręt wojenny rozbił się na nieznanej wyspie. Przeszukiwania przeprowadzone przez U.S.S. Albatross i krążownik Tacoma nie ujawniły żadnego śladu okrętu wojennego ani wysp. W tym rejonie jednak wielorybnicy zgłaszali wyspy o nazwach Bunker, New, Sultan, Eclipse, Roca i inne bez nazwy. Jedna z nienazwanych wysp została zgłoszona przez brytyjskiego marynarza, DeGreavesa, w 1859 r. jako położona tysiąc dwieście mil na południowy wschód od Honolulu. Żadna z tych wysp nie została odnaleziona przez statki eksploracyjne. Inne wyspy widma na południowym Pacyfiku, których nigdy nie odnaleziono, to Sprague, Monks, Favorite, Duke of York, Dangerous, Grand Duke Alexander, Little Paternosters, Marqueen, Massacre i Mortlock. Rząd USA w 1858 r. wymienił ponad tuzin wysp na południowym Pacyfiku jako "należące do Stanów Zjednoczonych na mocy ustawy z 18 sierpnia 1856 r." Żadna z tych wysp nigdy nie została odnaleziona. Opisy większości wysp widma, które rozważaliśmy, można znaleźć w książce Goulda Oddities, do której odwoływaliśmy się wcześniej, oraz w książce Karla Baarslaga Islands of Adventure. To Baarslag opowiada nam ponadto o Onaneuse lub Hunter Island, idealnej wyspie, gdyby udało się ją znaleźć, dla osób uciekających od cywilizacji. Jej domniemana lokalizacja to szer. 150 31′ S.; dł. 1760 111 W., a najbliższym lądem jest Niaufou lub wyspa "blaszana". Hunter został odkryty w 1823 roku przez kapitana Huntera z Donna Carmelita. Kapitan powiedział, że zamieszkują go inteligentni i kulturalni Polinezyjczycy, którzy mieli dziwny zwyczaj amputowania małego palca lewej ręki przy drugim stawie. Dodał, że ziemia jest żyzna, z mnóstwem palm kokosowych i chlebowca, które Hunter powinien był ponownie umieścić w swoim raju; nikt inny nie był w stanie go znaleźć. Ponad sto lat temu ojciec Santa Clara z Rosario Mission w pobliżu zatoki St. Francis w Kalifornii opowiedział kapitanowi Charlesowi Morrellowi o Wyspach Świętego Wincentego, na których ksiądz mieszkał przez jakiś czas. Zostały odkryte przez Antonia Martinusa w 1789 r. na szer. 70 21′ N. i dł. 1270 4′ W., podczas podróży z Panamy do Chin. Ojciec Clara powiedział, że były zamieszkane, dobrze zalesione i z dobrymi portami. Morrell przeprowadził swoje poszukiwania w 1825 r. W podanym miejscu znalazł tylko odbarwioną wodę o głębokości 120 sążni. W promieniu setek mil nie ma innych wysp, a Morrell przeszukiwał ten obszar przez ponad miesiąc. Ale Wyspy Świętego Wincentego zniknęły. Historia Wysp Tuanaki, części grupy Cooka na południowym Pacyfiku, które zniknęły około połowy ubiegłego wieku, jest pełna patosu. Były to trzy nisko położone, sąsiadujące wyspy o tropikalnym pięknie, położone na południowy wschód od Rarotonga, mniej więcej w połowie drogi do Mangaia. Tuanaki zamieszkiwali Polinezyjczycy, nieskażeni chciwością, udrękami i anomaliami białego człowieka. Jednak według pastora Williama Gilla (Gems of the Coral Islands, 1865), misjonarze byli w drodze na wyspy w 1844 roku, gdy ich szkuner nie zdołał ich zlokalizować. W Rarotongan Records of the Rev. W. Wyatt Gill, opublikowanych w Honolulu w 1916 roku przez Polynesian Society, podano relację żeglarza z Aitutaki, który odwiedził wyspy w 1842 roku. Jest to echo z otchłani wczorajszego dnia, głos z przeszłości o wyspie, która zniknęła na zawsze: Minęły dwa lata, odkąd widziałem tę wyspę. Pojechaliśmy tam przez wyspę Rurutu i kiedy ją znaleźliśmy, nasz kapitan spuścił łódź, do której weszliśmy. Było nas siedmiu. Na plaży nie było nikogo. Zostałem wysłany w głąb lądu i zobaczyłem dom Ariki, czyli najwyższego wodza, pełen mężczyzn; powiedziałem wodzowi, że przybyłem z Araura [stara nazwa Aitutakil. W środku nie było kobiet, ponieważ miały oddzielny dom. "Nie zabijamy mężczyzn; umiemy tylko tańczyć i śpiewać; nie znamy się na wojnie" - powiedział wódz. Później kapitan udał się w głąb lądu i tam spaliśmy tej nocy, zabierając trochę jedzenia - drób, świnie, bataty i banany. Byliśmy tam na lądzie sześć dni. Ich woda jest zbierana w misce lub w liściu olbrzymiego taro. Ich dialektem jest dialekt Mangaia, noszą tiputa [lub poncho] i używają tego samego rodzaju wachlarzy, co w Mangaia. Dotarcie z Mangaia do Tuanaki zajmuje jedną noc i dzień. Historię Tuanakisów opowiada profesor H. Macmillan Brown w swojej książce The Riddle of the Pacific, a za tym źródłem powtarza ją Lewis Spence w swojej pracy The Problem of Lemuria. Zagłada musiała nadejść na te czarujące wyspy między 1842 a 1884 rokiem. I musiała nadejść nagle, ponieważ Polinezyjczycy są doświadczonymi żeglarzami, a na innych wyspach nie było żadnych ocalałych. Kilku byłych mieszkańców wysp Tuanaki, którzy opuścili je w młodości, zmarło na Rarotonga w obecnym stuleciu. Ale czas i pływy są nieubłagane, a nawet rajskie wyspy są przemijające. Inne wyspy pojawią się - i znikną. Ziemia nie zawsze jest twarda, szczególnie wśród proteuszowych wysp rozsianych po naszych wielkich morzach". A z dala od szlaków podróży handlowych i turystycznych, schłodzone lodem i śniegiem lub ciepłe i pachnące pod słońcem, mogą być wyspy czekające w samotności na odkrycie. Jedna z nich jest znana jako Fata Morgana i była widziana od XVI wieku w Cieśninie Mesyńskiej, między Sycylią a lądem stałym Włoch. Najwyraźniej jest to miasto portowe z białymi murami, lśniącymi pałacami i mieszkańcami. Popularna legenda głosi, że miasto jest królestwem siostry króla Artura, Morgan Le Fay, która była wróżką, i że leży na dnie cieśniny. Inna to "Miasto Widmo Alaski". Znane Indianom z Alaski od pokoleń, jego powtarzające się pojawianie się w pobliżu lodowca Muir wskazuje na ustaloną pozycję gdzieś, ale nie można go utożsamiać z żadnym miastem istniejącym obecnie na Ziemi. "Niezależnie od tego, czy to miasto istnieje w jakimś nieznanym świecie po drugiej stronie bieguna północnego, czy nie, stwierdza raport napisany w 1897 r., "faktem jest, że ten cudowny miraż pojawia się od czasu do czasu co roku ... (jest) jak jakieś ogromne miasto z przeszłości". Willoughby, jeden z pierwszych pionierów, dowiedział się o mirażu od Indian. Bezskutecznie próbował go sfotografować w 1887 r. Inny świadek, C. W. Thornton z Seattle, napisał: "Nie wymagało to żadnego wysiłku wyobraźni, aby porównać go do miasta, ale było tak odrębne, że zamiast tego wymagało wiary, aby uwierzyć, że w rzeczywistości nie było to miasto". Alexander Badlam w swojej książce Wonders of Alaska opowiada o dwóch poszukiwaczach w pobliżu lodowca, którzy zobaczyli odbicie tajemniczego miasta w naczyniu z rtęcią. W 1889 r. L. R. French z Chicago zdołał sfotografować miraż w pobliżu Mt. Fairweather. Napisał: "Mogliśmy wyraźnie zobaczyć domy, wyraźnie zaznaczone ulice i drzewa. Tu i ówdzie wznosiły się wysokie iglice nad dużymi budynkami, które wyglądały jak starożytne meczety lub katedry... Nie wyglądało to jak nowoczesne miasto, ale bardziej jak starożytne miasto europejskie." Płynąc z Nowego Orleanu do Londynu, amerykański frachtowiec American Scientist, 22 sierpnia 1948 roku zwolnił do ćwierć prędkości na szer. 46,231 N., dł. 370 201 W., około 550 mil na północny zachód od Azorów. Mapy wskazywały głębokość 21 400 sążni. Ale to była legendarna lokalizacja wyspy uważanej za mit przez współczesnych geografów i historyków - kiedyś znanej jako Mayda, a później jako Asmaida - wyspa skarbów siedmiu miast. Pod kierownictwem kapitana uruchomiono echosondę. Zarejestrowała tylko dwadzieścia sążni. Gdy statek powoli się zbliżał, urządzenie sondujące przez dwadzieścia minut śledziło kształt wyspy około 120 stóp pod powierzchnią. Frachtowiec zawrócono, aby ponownie przepłynąć nad tym miejscem. Tym razem głębokość wynosiła piętnaście sążni, ale gdy statek kontynuował z powrotem na swój kurs przez trzydzieści pięć minut głębokość wahała się od piętnastu do trzydziestu pięciu sążni zanim ponownie ukazała zwykłe głębiny środkowoatlantyckie. To najwyraźniej potwierdziło legendę, że wyspa miała dwadzieścia osiem mil długości. American Scientist nadał przez radio raport o jej odkryciu, a wiadomość została odebrana przez inny amerykański frachtowiec, S.S. Southland, płynący tym samym kursem dwa dni za Scientist. Kapitan drugiego frachtowca postanowił sprawdzić raport. Otrzymał odczyty od dwudziestu dziewięciu do trzydziestu pięciu sążni, a w tym, co mogło być portem wyspy, sondowanie dziewięćdziesięciu sążni. Raporty tych dwóch statków są wymienione w U.S. Hydrographic Office Notices, to Mariners jako nr 32 (4352) i nr 42 (5592). Istnieje ortodoksyjna historia ludzi i wydarzeń, a także narzucona historia ucieleśniona w micie i legendzie. Dzięki nauce i łopatom prawda często wychodzi z cienia. Troja, na przykład, była uważana za mit, dopóki Heinrich Schhemann, który nie mógł zapomnieć "wzlotu i grzmotu Odysei", nie wyniósł na światło słoneczne starożytnych murów i wież Ilium. I tak może być z Maydą, złotą wyspą schronienia. Jesteśmy wdzięczni Lawrence′owi D. Hillsowi i jego obszernym badaniom za tę niezwykłą historię. Jego artykuł ukazał się w magazynie Fate w czerwcu 1958 r. W 734 r. n.e. Maurowie podbijali Hiszpanię i Tortugal. Gdy muzułmańskie hordy posuwały się naprzód, biskup Porto w Portugalii wraz z sześcioma innymi biskupami i wybranymi uchodźcami przygotowywał się do ucieczki i zachowania wiary chrześcijańskiej na wygnaniu. Prowiant i woda, bydło i nasiona załadowano na kilka statków. Statki wypłynęły w kierunku "Purpur", znanych obecnie jako Azory, gdy kawaleria mauretańska wkroczyła do miasta. Mając za kompas jedynie słońce, statki ominęły niezamieszkane wówczas Azory. W tym momencie uchodźcy zniknęli z ortodoksyjnej historii. Niektórzy historycy uważają, że zaginęli na morzu, inni, że mogli dotrzeć do Indii Zachodnich, ale nie ma dowodów na to, że kiedykolwiek dotarli do Nowego Świata. Ponad siedem wieków później - w 1447 roku - portugalski frachtowiec pod dowództwem kapitana Antonia Leone zmierzał do Lizbony z Morza Śródziemnego, gdy uderzył w niego silny sztorm. Ze złamanym masztem bezradny statek został zepchnięty daleko na zachód. Gdy sztorm minął. Kapitan Leone próbował dotrzeć do Azorów, ale ominął wyspy, a statek został zdmuchnięty na północny zachód. W końcu dotarli do niskiej, półksiężycowatej wyspy wulkanicznej, "gdzie ludzie mówili językiem portugalskim i pytali, czy Maurowie jeszcze nie niepokoją Hiszpanię". Na dwudziestoośmiomilowej wyspie znajdowało się siedem społeczności, każda z biskupem i "katedrą" zbudowaną z bazaltowych skał spojonych wypalonym wapnem z muszli morskich. Wyspa była dobrze zaludniona - siedem stuleci obejmuje dwadzieścia osiem pokoleń. Kiedy kapitan i jego załoga uczestniczyli we mszy, byli zdumieni widząc duże złote krucyfiksy i świeczniki oraz złote haftowane obrusy ołtarzowe. Kapitan Leone i jego ludzie byli na wyspie przez kilka tygodni, naprawiając swój statek. W tym czasie z plaży zabierano biały piasek kwarcowy, aby wyszorować pokłady. Później, po wypłynięciu statku do Lizbony, odkryto pochodzenie złota na wyspach, gdy w piasku odkryto cząsteczki złota. Najwyraźniej formacja geologiczna wyspy była podobna do tej na Wyspach Zielonego Przylądka. Pomimo złotego pyłu, żeglarze nie zwrócili zbytniej uwagi na to odkrycie. W końcu była to samodzielna wyspa, która nie zapewniała żadnego rynku zbytu i była zamieszkiwana przez cywilizowanych katolików, których trudno było nawracać i sprzedawać jako niewolników. Ale wyspa została umieszczona na mapach oceanicznych, a ponieważ w tamtym czasie nie można było określić długości geograficznej inaczej niż za pomocą rachunku zliczeniowego, umieszczono ją w różnych miejscach wzdłuż 46 stopni szerokości geograficznej północnej. Wyspa została najwyraźniej dostrzeżona przed wizytą Antonia Leone. Arabscy żeglarze z XI wieku o tym donieśli, a Edrisi, mauretański geograf, umieścił to w swoim Opisie świata napisanym w 1154 roku. Nazwał wyspę "Główną". Ponadto Bretończycy zauważyli wyspę i nazwali ją "Mayda" lub "Asmaida". W 1474 roku florencki kartograf, Toscanelh, wysłał kopię swojej najnowszej mapy Kolumbowi. Zawierała ona wyspę. Na mapie znajdowała się następująca błędna notatka: "Od wyspy Antillia, którą nazywacie Siedmioma Miastami, do najszlachetniejszej wyspy Cipango (Japonia) jest 10 pól, co daje 2500 mil". Ponownie, wyspa jest wyraźnie zaznaczona na północny wschód od Azorów na jednym z pierwszych globusów wykonanych w 1492 roku przez Martina Behaima z Norymbergi. Behaim mieszkał na Azorach przez czternaście lat. To ostatnie stwierdzenie jest ważne z dwóch powodów: po pierwsze, jest dowodem przeciwko późniejszej teorii, że Mayda była w rzeczywistości St. Miguel na Azorach; po drugie, ponieważ dwa amerykańskie frachtowce w 1948 roku znalazły zatopioną wyspę w miejscu oznaczonym na globusie Behaima. W 1498 roku - sześć lat po pierwszej podróży Kolumba do Nowego Świata - Pedro de Ayala, hiszpański ambasador na dworze Henryka VII, powiedział królowi Ferdynandowi, że żeglarze z Bristolu w Anglii "wyposażali każdego roku dwie, trzy lub cztery karawele w poszukiwaniu... Siedmiu Miast". Najwyraźniej nie odnieśli sukcesu i można się zastanawiać, czy to jest źródło legendy o "Siedmiu Miastach Ciboli", tak długo poszukiwanych w Nowym Świecie. Wyspa w tym czasie mogła powoli tonąć. Hiszpański geograf Galvario doniósł w 1555 r., że "ta wyspa jest - teraz niewidoczna". Od tego czasu mapy nadal nosiły nazwę Mayda, ale była ona wymieniona jako skała lub grupa skał. Hills twierdzi, że ostatni raz pojawiła się pod tą nazwą na mapie Atlantyku opublikowanej w Nowym Jorku w 1814 r. przez E. M. Blunta. Zamieszanie, jakie Mayda wywołała wśród geografów, zostało zilustrowane przez porucznika komandora Goulda w jego książce Oddities. Gould twierdzi, że Mayda była "prawdopodobnie zniekształconą wersją Bermudów i przez długi czas była źródłem zagadki dla kartografów w ogóle, (ale) pojawiła się uśmiechnięta na środku Zatoki Biskajskiej na mapie opublikowanej w Chicago tak niedawno, jak w 1906 r.". Zatoka Biskajska leży u wybrzeży Francji. Na początku XIX wieku nazwa Mayda została usunięta z map po tym, jak statek Barenetha rozbił się o zatopioną skałę w tym miejscu. Ta skała, prawdopodobnie ostatnia na wyspie, która zatonęła pod powierzchnią, została później oznaczona na mapach jako Barenetha Rock. Ostatni raz skałę nad wodą odnotował w 1813 roku kapitan brytyjskiego statku Crompton. Aby sprawdzić, czy skała nadal istnieje w 1873 roku, kapitan Urquhart z amerykańskiego statku Trimountain zmienił kurs. Ta akcja doprowadziła go w pobliże akurat na czas, aby uratować pasażerów i załogę francuskiego liniowca Ville de Paris, który tonął po zderzeniu z brytyjskim barkiem Loch Earn. Gdyby Maydi zatonął powoli, mieszkańcy prawdopodobnie przygotowaliby się do ucieczki. Na Azorach ani nigdzie indziej nie pojawił się żaden ocalały. Najprawdopodobniej zatonął szybko podczas trzęsienia ziemi wywołanego przez okręt podwodny. W tym rejonie miało miejsce wiele poważnych wstrząsów, w tym historyczny wstrząs z 1638 r. W XIX wieku w tym regionie miało miejsce sześć trzęsień ziemi.

Wyrocznie: Świątynie, w których bóg przemawia do ludzi ustami kapłanów lub kapłanek. Koncepcja boga, który staje się w ten sposób wokalny, nie ograniczała się w żadnym wypadku do Grecji czy Egiptu. Naszym celem jest omówienie najsłynniejszych wyroczni wszystkich narodów, jak również tych starożytnych. Prawdopodobnie wszyscy pierwotni bogowie, ci, którzy należą do klasy fetyszów, obecnie rozważani, byli konsultowani jako wyrocznie; pewne jest, że wywodzili tę cechę w stanie animizmu i przekazywali ją bogom najbardziej zaawansowanego typu. W dawnych czasach wielkim pytaniem było, czy człowiek będzie miał jedzenie nazajutrz, czy nie; być może pierwszą wyrocznią był duch, który kierował głodnym dzikusem w jego wyprawach łowieckich i wędkarskich. Eskimosi nadal konsultują się w tym celu z duchami, a ich czarodzieje są tak samo zaznajomieni ze sztuką udzielania niejednoznacznych odpowiedzi swoim zaniepokojonym klientom, jak dobrze poinformowani strażnicy wyroczni Grecji. W miarę postępu uzyskiwano kierownictwo bogów we wszystkich sprawach życia prywatnego i publicznego.

Grecja : Wyrocznia Delficka. Kiedy Jowisz zapragnął ustalić centralny punkt Ziemi, wysłał dwa orły, lub dwie wrony, jak je nazwał Strabon. Posłańcy polecieli w przeciwnych kierunkach, od wschodu i zachodu słońca; i spotkali się w Delfach, które to miejsce zostało odtąd zaszczycone tytułem "Pępek Ziemi"; "pępek" był przedstawiony w białym marmurze w jego słynnej świątyni. Delfy stały się więc miejscem wielkiej sławy, ale nie były jeszcze wyrocznią, dopóki opary wydobywające się z sąsiedniej jaskini nie zostały po raz pierwszy odkryte przez pasterza o imieniu Coretas. Jego uwagę siłą przyciągnęło miejsce, w którym, kiedykolwiek jego kozy się pasły, hasały i beczały bardziej niż zwykle. Czy opary te powstały w wyniku trzęsienia ziemi, czy też - zostały wytworzone przez demoniczną sztukę, nie należy ustalać; ale Clasen uważa, że ta druga hipoteza jest bardziej prawdopodobna z obu. Coretas, zbliżając się do miejsca, został ogarnięty ekstazą i wypowiedział słowa, które uznano za natchnione. Niedługo potem niebezpieczeństwo, jakie powstało w wyniku podniecenia ciekawości wśród sąsiadów, śmiertelne oszołomienie często wywoływane wśród tych, którzy wdychali opary bez należytej ostrożności, oraz skłonność, jaką wzbudzało to u niektórych, by zanurzyć się w głębinach jaskini poniżej, sprawiły, że szczelinę przykryto rodzajem stołu, mającego otwór w środku, zwanego trójnogiem, tak aby ci, którzy chcieli spróbować eksperymentu, mogli tam bezpiecznie się schronić. Ostatecznie młoda dziewczyna o niewyszukanych manierach stała się wybranym medium odpowiedzi, obecnie uznawanych za wyrocznię i nazywanych pytyjskimi, jako pochodzących od Apollina, zabójcy Pytona, do w1ionów. Delfy zostały poświęcone. Nad tym miejscem wzniesiono leśną altanę z gałązek laurowych, a w końcu marmurowa świątynia i kapłaństwo w Delfach powstały, gdzie siedząca na tronie Pytyda mogła być obdarzona boskością - i w ten sposób stała się pojazdem dyktanda Apollina. W miarę jak wyrocznia stawała się coraz bardziej sławna, jej proroczy mechanizm budowano z droższych materiałów. Trójnóg wykonano ze złota, ale pokrywę, która została umieszczona w jego pustej obręczy, aby zapewnić Pytydzie bezpieczniejsze miejsce, nadal wykonano z mosiądzu. Przygotowywała się, pijąc z świętej fontanny (Castalia), przylegającej do krypty, której wody były zarezerwowane tylko dla niej i w której kąpała włosy; żując liść laurowy i okrążając brwi wieńcem laurowym. Osoba, która pytała wyrocznię, najpierw oferowała ofiarę, a następnie, zapisawszy swoje pytanie w notesie, wręczała go Pytydzie, zanim weszła na trójnóg; i on również, jak i kapłanka, nosił wieniec laurowy. W dawnych czasach wyrocznia przemawiała tylko w jednym miesiącu roku, zwanym "Byssus", w którym powstała; i na początku tylko siódmego dnia tego miesiąca, który był uważany za dzień narodzin Apollina i nazywany był "Polipthonus". Dziewictwo było na początku niezbędnym warunkiem dla Pytonki; z powodu, jak mówi nam Diodor, czystości tego stanu i jego związku z Dianą; ponadto, ponieważ uważano, że dziewice są lepiej przystosowane niż inne tej płci do utrzymywania tajemnic wróżbiarskich w tajemnicy i nienaruszonym stanie. Ale niepomyślny wypadek, który przydarzył się jednej z tych poświęconych dam, strażniczki świątyni, aby, jak sobie wyobrażały, zapobiec jego powtórzeniu w przyszłości, nie pozwoliły nikomu pełnić obowiązków urzędu, dopóki nie osiągnęła dojrzałego wieku pięćdziesięciu lat; nadal jednak pobłażali jej, używając stroju dziewicy. Odpowiedź była zawsze wygłaszana po grecku. Wyrocznia z Dodony. Inna sławna wyrocznia, Jowisza, znajdowała się w Dodonie w Epirze, od której Jowisz wziął nazwę Dodonus. Znajdowała się u stóp góry Tomarus, w lesie dębowym; tam odpowiedzi udzielała stara kobieta o imieniu Pelias. Pelias oznacza gołębicę w dialekcie attyckim, z którego zrodziła się bajka, że gołębie prorokowały w gajach Dodony. Według Herodota legenda ta zawiera następujący incydent, który dał początek wyroczni: - Dwie kapłanki z egipskich Teb zostały uprowadzone przez fenickich kupców; jedna z nich została przewieziona do Libii, gdzie założyła wyrocznię Jowisza Ammona; druga do Grecji. Ta ostatnia pozostała w lesie Dodońskim, który był bardzo uczęszczany ze względu na żołędzie. Tam miała świątynię zbudowaną u stóp dębu na cześć Jowisza, którego kapłanką była w Tebach; a tutaj później założono regularną wyrocznię. Dodaje, że kapłankę tę nazywano gołębicą, ponieważ jej języka nie można było zrozumieć. Wyrocznie Dodońskie i Afrykańskie były z pewnością powiązane, a Herodot wyraźnie stwierdza, że sposób przepowiadania przyszłości w Dodonie był taki sam, jak w egipskich Tebach. Diana była czczona w Dodonie w połączeniu z Zeusem, a postać kobieca była kojarzona z Amonem w libijskim Ammonium. Oprócz tego gołąb był ptakiem Afrodyty, Dianą Zeusa lub boską miłością Mojżesza, która uratowała ludzkość przed całkowitym zniszczeniem. Według innych autorów w Dodonie znajdowało się cudowne, odurzające źródło; w późniejszych czasach stosowano bardziej materialne środki, aby wywołać ducha proroczego. Kilka miedzianych mis, mianowicie, umieszczono na kolumnie, a obok nich posąg chłopca. Kiedy wiatr poruszył prętem lub biczem mającym trzy kości przymocowane do łańcuchów, uderzał on w metalowe misy, których dźwięk słyszeli wnioskodawcy. Te dodońskie tony dały początek przysłowiu ops Dodonaum - nieustannemu gadułom. Wyrocznia w Dodonie była poświęcona Zeusowi Pelazgijskiemu, który był tutaj czczony w tym samym czasie, co wszechmogący władca świata i jako przyjacielski towarzysz ludzkości. W toku procesu teogonicznego Diana była z nim związana jako jego żona - matka Afrodyty. Sługami Zeusa byli Sellesowie, kapłani Diany, tak zwani Peliades. Według Homera Sellesowie zamieszkiwali sanktuarium w Dodonie, śpiąc na ziemi i z bosymi, nieumytymi stopami; służyli Zeusowi Pelazgijskiemu. Prawdopodobnie spali na ziemi na skórach niedawno złożonych w ofierze zwierząt, aby otrzymywać prorocze sny, jak to było w zwyczaju w innych miejscach, Kalchos i Oropus, z wieloma innymi. Jeśli chodzi o mantrę Dodony, była ona częściowo naturalna, z pobudzenia umysłu, częściowo sztuczna. Z tych ostatnich możemy wymienić trzy tryby - starożytny dąb Zeusa z jego proroczymi gołębiami, cudowne źródło i słynne dodońskie misy z mosiądzu. Rozległe, mówiące drzewo, niewiarygodny cud, jak nazywa je Ajschylos, był dębem, wysokim, pięknym drzewem, z wiecznie zielonymi liśćmi i słodkimi, jadalnymi żołędziami, które według wierzeń Greków i Rzymian były pierwszym pożywieniem ludzkości. Pelazgowie uważali to drzewo za drzewo życia. W tym drzewie miał mieszkać bóg, a szelest jego liści i głosy ptaków wskazywały na jego obecność. Kiedy weszli pytający, dąb zaszeleścił, a Peliades powiedział: "Tak mówi Zeus". Pod nim palono kadzidło, co można porównać do ołtarza Abrahama pod dębem Ogyges, który stał tam od stworzenia świata. Według legendy, święte gołębie stale zamieszkiwały drzewo, podobnie jak wyrocznia Marsoor w Tiora Mattiene, gdzie święty jastrząb przepowiada przyszłość ze szczytu drewnianego filaru. U stóp dębu zimne źródło tryskało jakby z jego korzeni, a z jego szmeru natchnione kapłanki przepowiadały przyszłość. O tym cudownym źródle opowiada się, że zapalane pochodnie, wrzucane do niego, gasły, a zgaszone pochodnie zapalano ponownie; wznosiło się ono i opadało w różnych porach roku. "To wygaszenie i ponowne rozpalenie ma", mówi Lassaulx, "być może mistyczne znaczenie, że zwykłe trzeźwe życie zmysłów musi zostać zgaszone, aby mógł zostać obudzony duch proroczy drzemiący w duszy. Pochodnia ludzkiego istnienia musi zgasnąć, aby mogła zostać zapalona pochodnia boska; ludzkie musi umrzeć, aby mogło narodzić się boskie; zniszczenie indywidualności jest przebudzeniem Boga w duszy, lub, jak mówią mistycy, zapadnięcie zmysłów jest powstaniem prawdy". Zgaszenie płonącego światła pokazuje, że źródło zawierało gaz kwasu węglowego, który posiada oszałamiające i zabójcze właściwości, podobnie jak wszystkie wyziewy powstające zwłaszcza z minerałów. Regularne wznoszenie się i opadanie wody jest częstym zjawiskiem i było obserwowane od najdawniejszych czasów. Wydaje się, że przepowiednie zostały wyciągnięte z tonów mosiężnych mis Dodonia, a także z szelestu świętego dębu i szmeru świętej studni. Kolumny Dodonia, z tym, co na nich stało, wydają się wyrażać następujące: - Średniej wielkości mosiężna misa była półkulą i symbolizowała niebo, chłopiec - jak męska statua, postać Demiurga, czyli budowniczego wszechświata; dzwon - jak nuty, symbol harmonii wszechświata i muzyki sfer. To, że Demiurgos jest przedstawiony jako chłopiec, jest całkowicie w duchu teologii Eupto - Pelazgijskiej, jaka panowała w Samotraki. Cudowny dzwon mówił wszystkim, którzy przybyli do Dodony, aby zapytać boga, że są na świętej ziemi, muszą pytać z czystym sercem i milczeć, gdy bóg odpowie. Łatwo sobie wyobrazić, że te tony, niezależne i niepodlegające wpływom ludzkiej woli, musiały wywrzeć głębokie wrażenie na umysłach pielgrzymów - Ci, którzy kwestionowali boga, byli również zobowiązani do wzięcia oczyszczającej kąpieli w świątyni, podobnej do tej, przez którą delficka Pytia przygotowywała się do proroctwa. Oprócz tego sztucznego wróżenia ze znaków, praktykowano naturalne wróżenie poprzez prorocze ruchy umysłu. Tam, gdzie są kapłanki prorokujące, muszą być również te w ekstazie, podobne do tych w stanie magnetycznym. Sofokles nazywa kapłanki Dodone bosko natchnionymi: Platon (Fajdros) mówi, bardziej stanowczo, że prorokini w Delfach i kapłanki w Dodonie uczyniły wiele dobrego w świętym szaleństwie, w sprawach prywatnych i publicznych, dla swojego kraju, ale w ich zmysłach niewiele lub nic. Możemy z tego wywnioskować, że delficka Pytia, jak również kapłanki Dodońskie, nie wygłaszały swoich wyroczni w stanie zwykłej świadomości, ale w prawdziwej ekstazie, do której pomagały częste ofiary kadzidła - i napoju. Arystydes stwierdza, jeszcze wyraźniej niż inni, że kapłanki w Dodonie ani nie wiedziały, zanim nie zostały pochłonięte przez ducha, co zostanie powiedziane, ani nie pamiętały później, gdy ich naturalna świadomość powróciła, co wypowiedziały; tak że wszyscy inni, raczej niż one, to wiedzieli. Wyrocznia Jowisza Trofoniosa. - Trofonios, według Pauzaniasza, był najzdolniejszym architektem swoich czasów. Istnieje wiele opinii na temat pochodzenia jego wyroczni. Niektórzy mówią, że został pochłonięty przez trzęsienie ziemi w jaskini, które później stało się prorocze; inni, że później. po ukończeniu Adyturna Apollina w Delfach (bardzo cudowny okaz jego kunsztu, który zdaniem dr Clarke′a mógłby kiedyś zostać odkryty ze względu na swoją osobliwość), odmówił prosząc o jakąkolwiek konkretną zapłatę, ale skromnie poprosił boga, aby przyznał mu największą korzyść, jaką człowiek może otrzymać; i trzy dni później znaleziono go martwego. Ta wyrocznia została odkryta po dwóch latach niedoboru w jej sąsiedztwie, kiedy Pytona nakazała głodującej ludności, która się do niej zwróciła, skonsultować się z Trofoniosem w Lebadzie. Deputacja wysłana w tym celu nie mogła odkryć żadnego śladu takiej wyroczni, dopóki Saon, najstarszy z nich, nie uzyskał pożądanych informacji, podążając Prawem roju pszczół. Odpowiedzi zostały udzielone przez geniusza Trofoniosa pytającemu, który został zmuszony zejść do jaskini, której charakter Pauzaniasz pozostawił bardzo żywy obraz. Wyznawca przebywał przez pewną liczbę dni w sanktuarium szczęścia, w którym przechodził zwyczajowe lustracje, powstrzymywał się od gorących kąpieli, ale zanurzał się w rzece Hercynie i był obficie zaopatrywany w mięso z ofiar, które składał w ofierze. Wiele było świętych postaci, które musiał przebłagać krwią; wśród nich był sam Trofonios i jego synowie, Apollo, Saturn, Jowisz, Wasileus, Junona Henioche i Ceres Europa, o której twierdzi się, że była piastunką Trofoniosa. Na podstawie oględzin wnętrzności wróżbita wypowiedział, czy Trofonios jest w odpowiednim nastroju na konsultację. Żadna z wyroczni, jakkolwiek pomyślna by nie była, nie była najmniej pomocna, chyba że baran, złożony w ofierze Agamedesowi u wejścia do jaskini w noc zejścia, okazał się pomyślny. Gdy dany został pomyślny znak, kapłani zaprowadzili pytającego nad rzekę Hercynę, gdzie został namaszczony i obmyty przez dwóch młodzieńców z plemienia Lebadejów, w wieku trzynastu lat, zwanych "Hermai". Następnie zabrano go dalej do dwóch źródeł strumienia i tam napił się najpierw Lete, aby mógł zapomnieć o wszystkich minionych wydarzeniach i przedstawić swój umysł wyroczni jako "tabula rasa"; a po drugie Mnemosyne, aby mógł mocno zachować pamięć o każdym zdarzeniu, które miało się wydarzyć w jaskini. Następnie pokazano mu obraz, rzekomo dzieło Dwdalusa, a jego świętość była tak wielka, że żadne inne oczy, poza oczami osoby, która miała podjąć się przygody w jaskini, nigdy nie miały prawa go oglądać. Następnie ubrano go w lnianą szatę, przepasaną wstążkami i obuto w sandały charakterystyczne dla tego kraju. Wejście do wyroczni było bardzo wąskim otworem w gaju na szczycie góry, chronionym marmurowym parapetem o wysokości około dwóch łokci i mosiężnymi kolcami nad nim. Górna część jaskini była sztuczna, jak piec, ale w skale nie wykuto żadnych stopni, a zejście odbywało się za pomocą drabiny przynoszonej na miejsce za każdym razem. Zbliżając się do wejścia do adytonu, poszukiwacz przygód kładł się płasko i trzymając w każdej ręce kilka miodowych ciastek, najpierw wsuwał stopy do otworu, a następnie wciągał kolana i resztę ciała za nimi, aż został złapany przez jakąś ukrytą siłę i poniesiony w dół jak przez wir. Odpowiedzi dawano czasami za pomocą wizji, czasami za pomocą słów; a następnie siłą wychodzono przez pierwotne wejście i w podobny sposób stopami do przodu. Zapisano tylko jeden przypadek, gdy jakaś osoba, która zstąpiła, nie wróciła i że zasłużyła na swój los. Jego celem było bowiem odkrycie skarbu, a nie konsultacja z Wyrocznią. Natychmiast po wyjściu z jaskini pytający był umieszczany na siedzeniu zwanym siedzeniem Mnemosyne, niedaleko wejścia, a tam kapłani żądali relacji ze wszystkiego, co widział i słyszał; Następnie został ponownie zabrany do sanktuarium szczęścia, gdzie pozostał przez jakiś czas przytłoczony strachem i zagubiony w zapomnieniu. Stopniowo jego zdolności intelektualne powróciły i wbrew powszechnej opinii odzyskał zdolność uśmiechania się. Dr Clarke, podczas wizyty w Lebadaea, znalazł wszystko, co należało do hieronu Trofoniosa, w stanie pierwotnym, z wyjątkiem wąskiego wejścia do adytonu, które było zatkane śmieciami. Turecki gubernator obawiał się zamieszania, gdyby zezwolił na oczyszczenie tego otworu. Pan Cripps jednak wprowadził całą długość swojego ciała do jamy i po wsunięciu przed siebie długiego kija odkrył, że jest ona całkowicie zablokowana. Wody Lete i Mnemosyne obecnie zaopatrują praczki w Lebadei. Wyrocznie Delos i Branchusa. - Wyrocznia "Delos", pomimo swojej wysokiej reputacji, miała niewiele osobliwości: jej cnota wynikała z narodzin Apolla i Diany na tej wyspie. W Dindyma, lub Didyma, niedaleko Miletu, Apollo przewodniczył wyroczni "Branchidxa", tak zwanego od jednego z jego synów lub jego faworyta Branchusa z Tesalii, którego nauczono wróżbiarstwa za życia, a po śmierci kanonizowano. Odpowiedzi udzielała kapłanka, która kąpała się i pościła przez trzy dni przed konsultacją, a następnie siadała na osi lub pręcie, z czarującą laską w ręku i wdychała parę z gorącego źródła. Ofiary i ceremonie były konieczne, aby natchnienie było skuteczne, w tym kąpiele, post i samotność, a Jamblich gani tych, którzy nimi gardzą. Wyrocznia Apollina Claiana w Kolofonie. - O wyroczni Apollina w Kolofonie Jamblich opowiada, że prorokował, pijąc wodę. "Wiadomo, że istnieje tam podziemne źródło, z którego prorok pije; po tym, jak to uczyni i dokona wielu konsekracji i świętych zwyczajów pewnej nocy, przepowiada przyszłość; ale jest niewidzialny dla wszystkich obecnych. Że ta woda może wywołać proroctwo, jest jasne, ale jak to się dzieje, nikt nie wie, mówi przysłowie". Mogłoby się wydawać, że duch boski przenika tę wodę, ale tak nie jest. Bóg jest we wszystkim i odbija się w tym źródle, nadając mu tym samym moc proroczą. Ta inspiracja wody nie ma całkowicie boskiej natury, ponieważ tylko przygotowuje nas i oczyszcza światło duszy, abyśmy byli gotowi przyjąć ducha boskiego. Tam obecność boska ma taką naturę, że karze każdego, kto jest zdolny przyjąć boga. Wróżbita używa tego - ducha jak narzędzia pracy - nad którym nie ma kontroli. Po chwili przepowiedni nie zawsze pamięta to, co minęło; często ledwo może zebrać swoje zdolności. Na długo przed piciem wody wróżbita musi powstrzymywać się dniem i nocą od jedzenia i przestrzegać zwyczajów religijnych, które są niemożliwe dla zwykłych ludzi, dzięki czemu staje się zdolny do przyjęcia boga. Tylko w ten sposób jest w stanie trzymać lustro swego suwerena! do blasku wolnej inspiracji". Wyrocznia Amfiaraosa - Inną bardzo znaną wyrocznią była wyrocznia Amfiaraosa, który tak bardzo wyróżnił się w wojnie tebańskiej. Był czczony w Oropos, w Beocji, jako jasnowidz. Do tej wyroczni zwracano się częściej w chorobie niż przy jakiejkolwiek innej okazji. Kandydaci musieli tutaj również leżeć na skórze ofiarowanego barana, a podczas snu objawiano im lekarstwa na ich choroby. Nie tylko jednak składano tu ofiary i oczyszczano, ale kapłani przepisywali inne preparaty, dzięki którym umysły śpiących miały zostać oświecone. Musieli pościć przez jeden dzień i powstrzymać się od wina przez trzy. Amfiloch, jako syn Amfiaraosa, miał podobną wyrocznię w Mallos, w Cylicji, którą Pauzaniasz nazywa najbardziej godną zaufania i wiarygodną w tamtych czasach. Plutarch mówi o wyroczniach Amfilocha i Mopsusa, że były w bardzo rozkwitającym stanie; i Lukian wspomina, że wszyscy, którzy chcieli kwestionować wyrocznię, musieli położyć dwa oboje.

Egipskie wyrocznie : Wyrocznie starożytnego Egiptu były tak liczne jak te w Grecji. Musiało to być spowodowane obcymi wpływami, że wyrocznia, która odgrywała tak ważną rolę w greckim świecie w tym czasie, została również gruntownie ustanowiona na brzegach Nilu. Herodot wiedział o nie mniej niż siedmiu bogach w Egipcie, którzy przemawiali przez wyrocznie. Spośród nich najbardziej wiarygodny był uważany za dający wskazówki o swoich zamiarach za pomocą niezwykłych wydarzeń. Są one starannie obserwowane przez Egipcjan, którzy zapisują to, co następuje po tych cudach. Uważają również, że los człowieka jest ustalony w dniu jego narodzin, ponieważ każdy dzień należy do specjalnego boga. Wyrocznia Jowisza Ammona w oazie o tej nazwie i to samo bóstwo w Tebach istniały od dwudziestej do dwudziestej drugiej dynastii. Konsultowano się z nim nie tylko w sprawie losu imperiów, ale także w tak błahych sprawach jak identyfikacja złodzieja. We wszystkich poważnych sprawach starano się jednak ustalić jego poglądy. Ci, którzy mieli sporządzić testament, szukali jego wyroczni, a wyroki były ratyfikowane jego słowem. "Według inskrypcji, stosunki między królem a bogiem były zorganizowane w następujący sposób: - Król stawał przed bogiem i wolał zadać bezpośrednie pytanie, sformułowane tak, aby umożliwić odpowiedź prostym tak lub nie; w odpowiedzi bóg kiwał twierdząco lub kręcił głową przecząco. Zasugerowało to pomysł, że wyrocznie były tworzone poprzez manipulowanie posągami bóstw mechanicznie wprawianymi w ruch przez kapłanów. Ale jak dotąd nie znaleziono takich posągów w Dolinie Nilu, a urządzenia tego rodzaju nie mogły mieć innego celu niż oszukanie ludzi - przypuszczenie najwyraźniej wykluczone w tym przypadku przez fakt, że zwyczajem króla było odwiedzanie boga samotnie i w tajemnicy. Prawdopodobnie król stawał przy takich okazjach przed świętym zwierzęciem, w którym wcielał się bóg, wierząc, że wola boska objawi się poprzez jego ruchy". Byk Apis również posiadał wyrocznie. Bes, również bóg przyjemności lub zmysłów, miał wyrocznię w Abydos. Wyrocznie amerykańskie. - Wśród ras amerykańskich wyrocznia była często spotykana. Wszyscy główni bogowie aborygeńskiej Ameryki powszechnie działają jako wyrocznie. Wraz ze starożytnymi mieszkańcami Peru, huillcas uczestniczyli w naturze wyroczni, Wiele z nich było wężami, drzewami i rzekami, a dźwięki wydawane przez nie wydawały się prymitywnym Peruwiańczykom - tak jak w istocie wydają się prymitywnym ludziom na całym świecie - mieć jakość wyartykułowanej mowy. Zarówno rzeki Huillcamayu, jak i Apurimac w Cuzco były wyroczniami huillca tego rodzaju, jak wskazują ich nazwy, "Huillcariver" i "Wielki Mówca". Te wyrocznie często stawiały mandat samego Inki na przekór, czasami wspierając opinię publiczną przeciwko jego polityce. Peruwiańscy Indianie z pasma Andów w ostatnich pokoleniach nadal przestrzegali przesądów odziedziczonych po ojcach. Rzadki i interesujący opis tych mówi, że "dopuszczają złą istotę, mieszkańca środka ziemi, którą uważają za autora swoich nieszczęść i na wspomnienie której imienia drżą. Najbardziej przebiegli spośród nich wykorzystują tę wiarę, aby uzyskać szacunek i przedstawiają się jako jego delegaci. Pod nazwą mohanes lub agoreros są konsultowani nawet przy najbardziej błahych okazjach. Przewodzą intrygom miłosnym, zdrowiu społeczności i zajmowaniu pola. Cokolwiek wielokrotnie zdarza się, aby obalić ich prognozy, spada na nich samych; i są przyzwyczajeni płacić za swoje oszustwa bardzo drogo. Żują gatunek warzywa zwanego piripiri i rzucają je w powietrze, towarzysząc temu aktowi pewnym recytacjom i zaklęciom, aby skrzywdzić niektórych, aby przynieść korzyść innym, aby zapewnić deszcz i zalanie rzek lub, z drugiej strony, aby spowodować stabilną pogodę i obfite zapasy produkcji rolnej. Każdy taki wynik, po przypadkowym sprawdzeniu przy jednej okazji, wystarcza, aby potwierdzić wiarę Indian, chociaż mogli zostać oszukani tysiąc razy. Istnieje udokumentowany przypadek, w którym huillca mógł odmówić uznania nawet samej władzy królewskiej. Manco, Inka, któremu Pizarro nadał władzę królewską, złożył ofiarę w jednym z tych sanktuariów wyroczni. Oyacle odmówił uznania go za pośrednictwem swojego kapłana-opiekuna, stwierdzając, że Manco nie jest prawowitym Inką. Xlanco sprawił więc, że wyrocznia, która znajdowała się w cieniu skały, została strącona, po czym jej duch opiekuńczy pojawił się w postaci papugi i odleciał. Jest prawdopodobne, że ptak w ten sposób uwolniony został nauczony przez kapłanów, aby odpowiadał na pytania tych, którzy przychodzili, aby poradzić się sanktuarium. Ale dowiadujemy się, że gdy Manco rozkazał ścigać papugę, ta szukała innej skały, która otworzyła się, aby ją przyjąć, a duch huillca został przeniesiony do tej nowej siedziby. Podobnie jak większe idole Meksyku, większość głównych huacas w Peru wydaje się być również wyroczniami. Strażnicy wielkich mówiących huaca wydają się sprawować z racji swego urzędu niezależny wpływ, który czasami był wystarczająco silny, aby oprzeć się samemu Apu - Ccapac Inca. Było być może naturalne, że byli oni wyrazicielami powszechnego uczucia, które ich wspierało, a nie polityki suwerennych wodzów, których interesem było ich tłumienie: istniała nawet tradycja, że Huillac - umu, czcigodny huillac, którego reszta uznawała za swojego przywódcę, w dawnych czasach posiadał jurysdykcję nad najwyższymi wodzami wojennymi. Wiele plemion indiańskich używa fetyszy jako wyroczni, a wśród starożytnych Meksykan praktycznie wszyscy wielcy bogowie byli wyroczniami.

współczynnik absorpcji : tempo, w jakim koszty ogólne są absorbowane przez każdą jednostkę produkcji

wyciąg z rachunku : pisemny dokument z banku wykazujący saldo rachunku na koniec okresu obrót rachunkiem /??ka?nt ?tre?d??/ rzeczownik proces zakupu akcji i sprzedaży tych samych akcji w trakcie rachunku, co oznacza, że dealer musi jedynie zapłacić różnicę pomiędzy ceną zakupionych akcji a ceną uzyskaną za nie przy ich sprzedaży

wartość aktywów : wartość firmy obliczona przez zsumowanie wszystkich jej aktywów

współpracownik: rzeczownik powiązany 1. osoba, która pracuje w tej samej firmie co ktoś Ona jest moim wspólnikiem biznesowym. 2. osoba lub spółka powiązana z inną w ramach oferty przejęcia 3. to samo co spółka stowarzyszona

wnioskodawca: osoba, która ubiega się o coś kandydat do pracy lub kandydat do pracy wnioskodawca do sądu pracy Były tysiące wnioskodawców o udziały w nowej spółce.

wziąć pod uwagę : 1. udzielić rabatu na coś lub dodać dodatkową kwotę na pokrycie czegoś uwzględnić pieniądze zapłacone z góry 2. aby uwzględnić coś w swoich obliczeniach,

własność aligatora : sytuacja, w której koszt rat kredytu hipotecznego, podatków od nieruchomości, ubezpieczenia i konserwacji nieruchomości wynajmowanej jest wyższy niż dochód, jaki przynosi, ostatecznie zmniejszając zysk właściciela i pozostawiając go z ujemnym przepływem pieniężnym

wpływać : powodować jakąś zmianę w czymś, zwłaszcza mieć zły wpływ na coś .

wyzwolenie korekty : czynnik, taki jak inflacja, który powoduje korektę kursów walutowych

wartość dodana : kwota dodana do wartości produktu lub usługi, równa różnicy między kosztem a kwotą otrzymaną przy sprzedaży. Wynagrodzenia, podatki itp. są odliczane od wartości dodanej w celu uzyskania zysku.

wykres aktywności : rzeczownik plan pokazujący wykonaną pracę, sporządzony w taki sposób, aby można go było porównać z poprzednim planem pokazującym, ile pracy należy wykonać

wzrost taryfy na całej linii : wzrost cła, który dotyczy całego szeregu pozycji

współczynnik kwasowości: to samo co współczynnik płynności

Wolnomularstwo - Historia i pochodzenie: Choć nie byłoby do końca prawdą stwierdzenie, że historia wolnomularstwa zaginęła w mrokach starożytności, należy zauważyć, że chociaż do pewnego stopnia można ją prześledzić, jej zapisy są skąpe i tak przecinają się ze szlakami innych mistycznych bractw, że ich rozwikłanie jest niezwykle trudnym procesem. Starożytna legenda o jej założeniu w czasie budowy Świątyni w Jerozolimie jest ewidentnie tradycyjna. Jeśli ktoś mógłby zaryzykować opinię, wydaje się, że na bardzo wczesnym etapie historii cywilizacji powstała kasta budowniczych z kamienia, którzy zazdrośnie strzegli tajemnicy swojego rzemiosła. Najprawdopodobniej kasta ta była prehistoryczna. Nie jest nierozsądne założenie tego, gdy posiadamy mnóstwo dowodów na to, że starożytna kasta robotników z brązu kwitła w każdym kraju w Europie i Azji; i jeśli to się przyjmie, a nie można tego obalić w świetle ostatnich badań, - (patrz Journal of the Gypsy Lore Society z 1913 r.) - nie ma nic absurdalnego ani niemożliwego w twierdzeniu, że podobna szkoła pracowników kamieniarskich powinna powstać w podobnie wczesnym okresie. Wiemy, że prawdopodobne jest, że stara kasta brązowników miała własny ezoteryczny język, który przetrwał do naszych czasów jako Shelta Thari (patrz), którym posługiwali się głównie blacharze z Wielkiej Brytanii i Irlandii. Jeśli taka kasta może opracować tajny język i zazdrośnie trzymać się "tajemnic" obróbki metali, nie ma powodu wątpić w istnienie podobnej kasty murarzy. Przedstawiamy tę teorię taką, jaka jest, ponieważ nie jest poparta przez żaden wielki autorytet w tej dziedzinie. Skąd taka kasta czynnych murarzy powstała, to zupełnie osobna kwestia i nie można jej tu omawiać; ale musiało to być oczywiste w kraju, w którym obróbka kamienia była jedną z głównych sztuk. Jest również prawie pewne, że to wczesne bractwo musiało być hierofantyczne. Jego główna praca na początku niewątpliwie polegała na wznoszeniu świątyń i podobnych budowli, i jako takie wchodziło w bardzo bliski kontakt z kapłaństwem, jeśli rzeczywiście nie było całkowicie przez nie kierowane. We wczesnej cywilizacji tylko dwa rodzaje mieszkań przyciągają uwagę architekta - świątynia i pałac. Na przykład wśród ruin Egiptu i Babilonu pozostałości prywatnych domów są rzadkie, ale świątynia i rezydencja królewska są wszędzie widoczne, a wiemy, że wśród ruin Ameryki Środkowej pozostały tylko świątynie i pałace - chaty okolicznych mieszkańców dawno zniknęły. Świątynia jest jądrem wczesnego miasta. Wokół kultu bogów krystalizuje się handel, rolnictwo i wszystkie sprawy życiowe. Wszystkie drogi prowadzą do świątyni. Przechodząc na chwilę przez lukę lat między wczesnym Babilonem i Egiptem a średniowieczną Brytanią, odkrywamy, że kapłaństwo było w bliskim kontakcie z masonami. Wzniesienie średniowiecznej katedry zajmowało więcej niż jedno pokolenie, a w tym czasie wielu masonów przychodziło i odchodziło wokół komina. Loża była niezmiennie zakładana przez powstającą katedrę lub opactwo, a uczniowie i inni byli zapisywani, gdy tylko nadarzyła się okazja: rzeczywiście człowiek mógł odbywać praktykę i pracować przez całe życie przy jednym budynku, nigdy nie widząc żadnej pracy gdzie indziej. Dowody na to, czy mistrzowie-masoni byli również architektami, są bardzo sprzeczne i uznano, że kapłani byli architektami brytyjskich katedr, - mistrzowie-masoni i pracownicy jedynie realizowali swoje projekty. Istnieją jednak dobre dowody na to, że nie jest to do końca prawdą. Władze są zgodne w oświadczeniu, że ze wszystkich sztuk architektura jest zdecydowanie najbardziej skomplikowana. Jest to niewątpliwie ta, która wymaga długiego i specjalistycznego szkolenia. Pojawiają się kwestie stresu i napięcia najtrudniejszego opisu i wydaje się nieprawdopodobne, aby ktokolwiek z najbardziej powierzchowną wiedzą na ten temat mógł uwierzyć, że duchowni, którzy nie przeszli żadnego specjalnego szkolenia, są wykwalifikowani do układania planów najdoskonalszego i najbardziej skomplikowanego opisu najwspanialszych i najwspanialszych budowli, jakie kiedykolwiek wzniesiono w tym kraju. Wiemy, że zawodowi architekci istnieli w bardzo wczesnym okresie; i dlaczego kapłaństwo powinno być przypisywane ich pracy, trudno zrozumieć; ale są zapisane przypadki, w których księża z pewnej miejscowości wzięli na siebie zasługę zaplanowania katedry diecezji. Jakkolwiek by było, "tajemnica" budowy była wystarczająco głęboka, aby wymagać rozległej wiedzy i doświadczenia, i w dużym stopniu usprawiedliwia to zazdrość, z jaką pierwsi masoni traktowali jej sekrety. Ponownie, ta zazdrość, z jaką była ona chroniona przed wulgarnym spojrzeniem, mogła być. rasowe w swoim pochodzeniu i mogło wynikać z takich rozważań jak: "Niech żaden obcy nie zrozumie naszego rzemiosła. Dlaczego mielibyśmy udostępniać je poganom i cudzoziemcom?" To również trąci kapłaństwem, ale jeśli masoneria powstała hierofantycznie, z pewnością nie zachowała żadnej religii i jest obecnie prawdopodobnie największą obrzydliwością hierarchii rzymskokatolickiej, która nie wahała się publikować i rozpowszechniać najgorszych oszczerstw na jej temat. to w Wielkiej Brytanii musimy szukać dowodów na ewolucyjną linię masonerii. Przed założeniem Wielkiej Loży stwierdzamy, że York i północna Anglia były uważane za najstarszą siedzibę bractwa na tej wyspie. Rzeczywiście - bez rozciągania prawdopodobieństwa zbyt daleko, linia ewolucji, o ile chodzi o York, jest całkiem niezwykła. Wiemy na przykład, że w początkach istnienia tego miasta istniała tam świątynia Serapisa, która później stała się klasztorem - Begging Friars, a tajemnice tego boga istniały obok rzymskiej Collevia - lub Craftsmen′s Society. Uważa się również, że krypta York Minster dostarcza dowodów na postęp masonerii od czasów rzymskich do saskich. stwierdza się, że miała mozaikową nawierzchnię z niebieskich płytek ułożonych w formie stosowanej w pierwszym stopniu murarstwa i ma pokazywać miejsca trzech miejsc siedzących używanych przez mistrza i jego strażników (co wabiło do budowy budynku. Jest również niewątpliwym faktem, że rzemiosło spotykało się okazjonalnie w tej krypcie w ubiegłym stuleciu. Istnieje zatem powód, aby sądzić, że chociaż dowody są, powyższe nie obejmują tego, że pierwsi masoni w Brytanii prawdopodobnie byli pod wpływem rzymsko-egipskich mistycznych stowarzyszeń i że ich w, , n stowarzyszenia rzemieślnicze zaczerpnęły część swoich praktyk i konstytucji z tych obcych szkół. Tradycja masońska pokazuje, że nawet na początku XIV wieku masoneria w Brytanii była uważana za rzecz wielkiej starożytności. Zapisy loży w większości pochodzą tylko z XVI wieku w najstarszych przypadkach, ale zachowały się starożytne rękopisy, które niewątpliwie odnoszą się do masonerii. Tak więc stary zarzut -, ucieleśniony w Regius, który został odkopany w 1839 autorstwa pana Halliwella Philipsa są datowane na 13900 i zawierają ciekawą legendę rzemiosła, która opowiada, jak konieczność znalezienia pracy jakiegoś rodzaju skłoniła ludzi do konsultowania się z Euklidesem, który polecił im masonerię jako rzemiosło. Dalej opowiada, jak założono masonerię w Egipcie i jak weszła do Anglii w czasach Athelstana. Konieczność utrzymywania ścisłych narad w kwestii sekretów rzemiosła jest podkreślana w niegrzecznym wierszu. Cooke MS. pochodzi z pierwszej połowy piętnastego wieku i podobnie zawiera wersje starych zarzutów. Egipt jest również uważany tutaj - za ojczyznę - masonerii, a Athelstan jest medium do wprowadzenia rzemiosła na wyspę Brytanię. Ale to, że ten rękopis był używany wśród masonów w późniejszym czasie, zostało udowodnione przez odkrycie bardziej współczesnej wersji datowanej na około 1087, w 1880 roku, znanej jako William Watson MS. Ogółem od 1860 roku odkryto około siedemdziesięciu takich starych zarzutów i pseudohistorii. Wszystkie mają wiele wspólnego i są pochodzenia angielskiego. Wiele napisano, aby spróbować udowodnić, że brytyjska masoneria zapożyczyła wiele z kontynentalnych tajnych stowarzyszeń, takich jak Steinmetzin z Niemiec, Różokrzyżowcy (patrz) i podobne bractwa. Prawda prawdopodobnie leży jednak w okolicznościach, że przychodzenie i odchodzenie studentów okultyzmu w całej Europie było tak stałe, a ich komunikacja tak częsta, że praktycznie wszystkie te stowarzyszenia były w kontakcie ze sobą. Ponownie, wiele osób należało do kilku z nich jednocześnie i importowało zasady i konstytucję jednego ciała do drugiego. Żaden student okultyzmu nie może nie być uderzony bliskim podobieństwem konstytucji niemal wszystkich mistycznych bractw średniowiecza i podobieństwem słownictwa używanego przez ich założycieli i protagonistów. Należy również podkreślić, że spekulatywna lub mistyczna część masonerii była w średniowieczu jedynie tradycją bractwa, czymkolwiek ono było w dawnych czasach i jakimkolwiek ścisłym związkiem rzemiosło mogło mieć z hierofantyczną lub instytucyjną filozofią. Element spekulatywny, powtarzamy, był jedynie tradycyjny i symboliczny jak obecnie, a nie praktyczny; ale ta tradycja miała służyć podtrzymywaniu płomienia spekulatywnego mistycyzmu, który miał zostać ponownie rozbudzony pod koniec średniowiecza. Kiedy w Europie obudziła się wolność polityczna, konieczność istnienia tajnych stowarzyszeń zniknęła, ale osoby, które cieszyły się ich tworzeniem i zarządzaniem, nadal pozostały. Raison d′etre tych bractw zniknęło, ale miłość do mistycyzmu, żeby nie powiedzieć tajemniczości, była być może silniejsza niż kiedykolwiek. Co się wtedy wydarzyło? Po prostu to: że wszystkie te osoby, które znalazły zajęcie w pływaniu i zarządzaniu prawdziwymi tajnymi stowarzyszeniami, są rozglądane za czymś w kształcie mistycznego bractwa, jakie mogłyby znaleźć. Wkrótce odkryli rzemiosło masonerii, które, choć czynne, posiadało mistyczne tradycje. Przyciąganie było wzajemne, a astrologowie, alchemicy i inni wkrótce tłoczyli się w lożach, w takim celu, że na półce zorganizowanej w 1646 r. w Londynie nie było żadnego czynnego masona, a na tej zorganizowanej w 1682 r. spekulatywna gałąź była przytłaczająca liczebnie. Patrząc wstecz, warto zauważyć, że masoni w średniowieczu utworzyli bractwo lub cech, który bardzo przypominał swoją konstytucją podobne cechy handlowe zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i na kontynencie; takie jak tkacze, krawcy, rybacy i tak dalej. Ale chociaż te cechy zachowały swoje "tajemnice", tam, gdzie je posiadały, z dużą zazdrością, nie wydają się mieć w swoich konstytucjach osadzonych tych samych starożytnych praktyk i rytuałów, które tak mocno pokazują, że masoneria jest niewątpliwie instytucją o wielkiej starożytności. Sugerowano również, że wolnomularstwo zostało wprowadzone do Europy przez Rycerzy Templariuszy. Trudno byłoby znaleźć podobną instytucję, która według niektórych autorytetów nie została założona przez ten zakon; i trudno uwierzyć, że wyniosłe rycerstwo czasów normańskich rościłoby sobie jakiekolwiek prawa do jakiegokolwiek związku z rzemiosłem operacyjnym. Niemniej jednak istnieją przesłanki, że masoneria obrządku szkockiego ma silne wpływy templariuszy. Wielu masonów z połowy XVII wieku, takich jak Robert Moray i Elias Ashmole, było pilnymi studentami nauk okultystycznych. a Sir Christopher Wren był studentem sztuki hermetycznej. Często wysuwano tezę, że Szkocja była pierwotnym domem wolnomularstwa na tych wyspach, ale chociaż rzemiosło było niewątpliwie starożytne w tym kraju, nie wydaje się, aby istniał jakikolwiek wystarczający dowód na to, że było starsze niż w Anglii. Niektóre szkockie loże, takie jak No. 1 Edinburgh, Kilwinning i Aberdeen, posiadają bardzo stare zapisy i jest prawdopodobne, że doprowadziło to do założenia, że bractwo było bardziej starożytne w północnej Brytanii niż w Anglii. Jednak okoliczność, że rzemiosło zostało prawdopodobnie wprowadzone do Anglii w czasach rzymskich, gdzie najprawdopodobniej rozkwitło od tamtej pory, obala taką teorię. Historia współczesnego wolnomularstwa zaczyna się od powstania Wielkiej Loży Anglii, która została zainaugurowana w dniu św. Jana Chrzciciela w 1717 r. przez kilka starych lóż. Reprezentowała ona pierwszy centralny organ zarządzający bractwem, a przed tym czasem każda loża była samorządna. Wiele lóż szybko znalazło się pod jego egidą, a Irlandia utworzyła własną Wielką Lożę w 1725 r., ale Szkocja nie poszła w jej ślady aż do 1736 r., a nawet wtedy wiele lóż trzymało się z dala od centralnego ciała, tylko 33 na 100 podporządkowało się. Z jednego lub drugiego z tych trzech organów zarządzających powstały wszystkie regularne loże na całym świecie, tak że można szczerze powiedzieć, że współczesne masonerię ma całkowicie brytyjskie pochodzenie. To nie jest miejsce na wdawanie się w szczegółową dyskusję na temat historii i spraw współczesnego masonerii, a głównie zajmujemy się jej mistyczną pozycją i tendencjami. W odniesieniu do nich musimy być zwięźli. Jeśli chodzi o niższe rangi rzemiosła, składa się ono niemal całkowicie na tych wyspach, przynajmniej z osób, które w dużej mierze traktowały je jako po prostu przyjazne stowarzyszenie, i tylko w wyższych rangach zachowana jest jakakolwiek prawdziwa - idea prawdziwego znaczenia mistycznych zasad, które są zachowywane i nauczane. Zwykły mason, który zachowuje tajemniczą ciszę, gdy wspomina się o sprawach jego rzemiosła, służy jedynie jako pośmiewisko dla współczesnego, dobrze wyposażonego mistyka. Wśród masonów używane są pewne znaki i uchwyty, a posiadanie ich oraz rytuału, którego znaczenia rzadko rozumie, jak sobie wyobraża przeciętny brat, czyni go nieco lepszym od laika. Jest niezwykle wątpliwe, czy nawet wśród wyższych rang masonerii, najgłębsze znaczenie tradycji rzemiosła jest w pełni realizowane, a jeśli absurdalne dzieła, które co jakiś czas wychodzą od wybitnych masonów w odniesieniu do historii ich rzemiosła, zostaną przyjęte jako kryteria ich wyższej wiedzy, to muszą być one rzeczywiście niewielkich rozmiarów. Jak powiedziano, masoneria kontynentalna jest niewątpliwie potomstwem brytyjskich systemów. Nie oznacza to, że we Francji i Niemczech nie istniały żadne loże masońskie przed utworzeniem angielskiej Wielkiej Loży; ale wszystkie współczesne loże w tych krajach niewątpliwie pochodzą z początków angielskiego organu centralnego. Francuska masoneria posiadała i posiada wiele obrządków, które całkowicie różnią się od tych akceptowanych przez rzemiosło biickie. Początki współczesnej masonerii francuskiej znajdujemy w pracach Martineza Pasqually′ego (patrz), św. Marcina (patrz) i być może w dużym stopniu w pracach Cagliostra (patrz), który ciężko pracował, aby założyć swój obrządek egipski we Francji. Należy jednak zauważyć, że został członkiem loży londyńskiej, zanim podjął się tego zadania. We Francji masoneria zawsze miała mniej lub bardziej polityczny charakter, a obecnie skrajna wrogość istniejąca między nią a kościołem rzymskokatolickim w tym kraju sprzyja włączeniu do jej szeregów osób posiadających ideały w żaden sposób nie zgodne z bardzo prawym standardem brytyjskiej masonerii. W Niemczech powiedziano, że Steinmetzin bardzo przypominał brytyjskich masonów, jeśli nie byli pierwotnie jednym i tym samym; ale wszystkie późniejsze loże w Niemczech pochodzą z tej założonej w 1733 r. Wejście masonów do różnych stopni wiąże się ze skomplikowanym systemem symbolicznych rytuałów, których istota jest jednolita we wszystkich lożach. Członkowie są klasyfikowani w licznych stopniach, z których pierwsze trzy to uczeń, kolega - rzemiosło i mistrz - mason. Każda loża posiada własne regulaminy, podlegające Księdze Konstytucji Wielkiej Loży. Rozpowszechniane są szalone opowieści, głównie przez rzymskokatolickich wrogów masonerii, dotyczące praktykowania diabolicznego okultyzmu w wyższych rangach rzemiosła. Na początek, jest niezwykle mało prawdopodobne, aby więcej niż trzy lub cztery osoby z nią związane posiadały wymaganą wiedzę, aby w ten sposób obrazić chrześcijańskie zasady, a dziecinne twierdzenia francuskich pisarzy na ten temat można odrzucić z uśmiechem. "Okultyzm" i "transcendentalizm" większości gorliwych braci mają zazwyczaj najłagodniejszy charakter, jaki jest możliwy, i w pewnym stopniu są powiązane z tajemniczą postawą przeciętnego masona, gdy mroczne aluzje dotyczące działalności loży - gniew szeptany wśród jego podziwiających krewnych.

Wróżki: Gatunek istot nadprzyrodzonych i jedna z najpiękniejszych i najważniejszych mitologicznych koncepcji. Wiara we wróżki jest bardzo stara i szeroko rozpowszechniona, a te same idee dotyczące ich można znaleźć wśród prymitywnych i nieokrzesanych ras, co w poezji bardziej cywilizowanych ludów. Brytyjskich wróżek jest kilka odrębnych rodzajów, które różnią się znacznie pod względem cech. W Irlandii, gdzie wiara jest najsilniejsza, wróżki nazywane są "dobrymi ludźmi" i mają dobrotliwe, ale kapryśne i złośliwe usposobienie. Bardzo podobne są chochliki z Anglii. Pracowity duch domowy znany jako Puck lub Robin Goodfellow należy do rodzaju wróżek; podobnie jak szkockie skrzaty. Przypuszcza się, że ciężka praca tych ostatnich nadała im ciemną cerę, od której wzięły swoją nazwę, pozostałe nazywane są wróżkami ze względu na ich urodę.

Wiadomości w butelkach: Po tym, jak liniowiec S.S. Waratah zniknął u wybrzeży RPA w lipcu 1909 r. z 211 osobami na pokładzie, na brzeg wyrzucono pięć wiadomości w butelkach. Wszystkie okazały się oszustwami. "Każda katastrofa statku lub jakakolwiek inna katastrofa przyciąga wesołe towarzystwo" - napisał Charles Fort. "Tragedią Waratah cieszyliśmy się przez długi czas. Ponad trzynaście lat później (21 listopada 1922 r.) w pobliżu Kapsztadu znaleziono kolejną butelkę, o której mówiono, że była oszustwem. Mimo to odczuwam zupełnie inne emocje i nabieram nowego pesymizmu. "Do tej pory myślałem o butelkach z radością. Ale wszystko wpędza w depresję, gdy już dorwą się do tego humoryści. Zastanawiam się, jak to możliwe, że nikt nie zgłosił znalezienia starej butelki, a w niej opowieści kapitana statku o zbliżającym się buncie, podpisanej "Krzysztof Kolumb". Kolumb rzeczywiście umieścił wiadomość w drewnianej beczce u wybrzeży Indii Zachodnich w 1493 r., zgodnie z dziennikiem pokładowym jego statku. Opisywał on po prostu obawy jego ludzi, gdy ich statek był gwałtownie rzucany przez huragan. Jednak mało prawdopodobne jest, aby beczka pozostała na powierzchni przez stulecia. Radziecki rybak znalazł mały wodoszczelny pojemnik podczas pobytu w rosyjskiej Arktyce. Wiadomość w środku, napisana po angielsku i norwesku, brzmiała: "Pozostało pięć kucyków i 150 psów. Potrzeba siana, ryb i 30 sań. Muszą wrócić wcześnie w sierpniu. Jestem zdezorientowany". Wiadomość została napisana przez Evelyn Baldwin, polarnika, i dryfowała w wodzie przez czterdzieści pięć lat. Ekspedycja Baldwina jednak dotarła bezpiecznie, a odkrywca zmarł śmiercią naturalną w 1933 r.

Wniebowstąpienie form boskich: magiczna technika, w której Adept identyfikuje się z konkretnym bóstwem, "przyjmując jego formę". Archetypowy obraz bóstwa jest tworzony na astralu poprzez skupioną wizualizację, wibrację imienia bóstwa, śledzenie jego sigila itp. Magik wkracza następnie w ten astralny obraz i nosi go jak ubranie lub maskę, kontynuując wzmacnianie obrazu poprzez skupioną koncentrację. Wykonuje się to w celu stworzenia pojazdu dla tego konkretnego aspektu Boskości, z którym pracuje magik.

WYROCZNIE

I. Ogólnie - II. Wyrocznie chaldejskie - III. Wyrocznie sybillińskie.

I. Ogólnie. Jedna z form wróżbiarstwa polegała na odpowiedzi, wyrażonej na różne sposoby i środki, przez bóstwo lub przynajmniej przez nadludzkiego rozmówcę, na pytanie zadane przez wierzącego w kwestiach osobistych lub wspólnotowych. W niektórych przypadkach wyrocznia mogła być spontaniczną manifestacją bóstwa za pośrednictwem ludzkiego pośrednika lub proroka, który wyraża boskie orędzie bez przesłuchania, jak w przypadku grecko-rzymskiej (później żydowsko-chrześcijańskiej) Sybilli. W tej formie zjawisko wyroczni było mniej lub bardziej styczne z funkcją proroczą. W Grecji Dodona i Delfy były siedzibami słynnych wyroczni, poświęconych odpowiednio Zeusowi i Apollowi. W Dodonie wróżenie odbywało się poprzez obserwację ruchu liści świętego dębu i wód pobliskiego źródła, a także przez niektórych proroków, homeryckich Selloi lub prorokini "Gołębicy" (peleia) wspomnianych przez Herodota. Archeologia ujawniła również liczne małe tabliczki zawierające pisemne prośby do wyroczni. W Delfach Pytia, natchniona przez boga, wypowiadała zagadkowe odpowiedzi, które następnie interpretowali kapłani. Chrześcijańska polemika z astrologią i jej praktykami dotyczyła również sztuki wróżbiarskiej, której prawdziwość czasami nie była całkowicie zaprzeczana, ale przypisywano ją działalności demonów. Tak więc np. Tertulian twierdzi, że ci, znając niektóre prawdy i zapożyczając inne z biblijnych proroctw, oszukują ludzi za pomocą wyroczni, aby poddać ich swojej mocy . Tacjan również uznaje w wyroczniach pewną uzdrawiającą moc inspirowaną przez złe duchy . Tymczasem poganie sprzeciwiali się używaniu pism wyroczni przez samych chrześcijan w celu potwierdzenia ich własnych doktryn. Laktancjusz, wspierając doktrynę nieśmiertelności duszy, odwołuje się - oprócz Biblii - do "proroctw Sybilli" i odpowiedzi Apollina Milejskiego. Jednym z dokumentów poświadczających żydowskie, a następnie chrześcijańskie używanie pogańskiego gatunku wyroczni są Wyrocznie Sybillińskie (patrz poniżej). Traktat Augustyna De divinatione daemonum, powtarzając polemiczne argumenty przeciwko praktykom wyroczni wypracowane we wcześniejszej tradycji patrystycznej, potwierdza trwałość i siłę takich praktyk, które szeroko przeniknęły nawet do populacji chrześcijańskiej, pomimo dekretów cesarskich przeciwko haruspikom i wróżbitom

II. Wyrocznie chaldejskie. Przypisywana autorowi o imieniu Julian, być może Julianowi Teurgowi (II w. n.e.) i wysoko ceniona w kręgach neoplatońskich, ta kolekcja krótkich teozoficznych i kosmozoficznych kompozycji heksametrycznych przetrwała jedynie częściowo i pośrednio dzięki cytowaniu autorów pogańskich i chrześcijańskich. Pierwszym chrześcijaninem, który o niej wspomniał, był Arnobiusz; później Mariusz Wiktoryn i Augustyn. Spośród pogan, oprócz Porfiriusza, Jamblich był szczególnie zainspirowany teologią wyroczni chaldejskich, której poświęcił (zaginiony) komentarz w 28 księgach. Niektóre fragmenty podobnej pracy egzegetycznej Proklosa zachował Michał Psellos (XI w.), który napisał Komentarz do wyroczni chaldejskich. Doktryna wyrażona w zbiorze, platońska w natchnieniu, rozważa pojęcie najwyższego transcendentnego Boga (Ojca), od którego pochodzi Intelekt z funkcją demiurgiczną i trzecią zasadą (Hekate), pośrednią między nimi i identyfikowalną z anima mundi. Liczne anioły i demony zaludniają wyższy świat, wywierając na ludziach pozytywne lub negatywne działanie. Odgrywają fundamentalną rolę w praktyce teurgii, która polega na nawiązywaniu kontaktu z bogami poprzez rytualne akty inicjacji. Chaldejskie wyrocznie potwierdzają dualistyczną antropologię, z pojęciem duszy upadłej ze świata boskiego, uwięzionej w ciele i podlegającej kosmicznemu przeznaczeniu. Zbawienie jest możliwe poprzez teurgiczne rytuały i rygorystyczną abstynencję, mające na celu panowanie nad cielesnymi namiętnościami.

III. Wyrocznie Sybillińskie. 1. Pogańska Sybilla. Wśród starożytnych Sybilla była kobietą, która popadała w ekstazę i przepowiadała, bardzo często zapowiadając katastrofy. Jej słowa uważano za wyrocznie. Jej pochodzenia należy prawdopodobnie szukać w Persji, skąd rozprzestrzeniła się szczególnie na greckie kolonie w Azji Mniejszej. Czasami uważano ją za demonicę, czasami za bóstwo (Thea Sibylla). Poświęcono jej różne miejsca kultu, tak że jej imię stało się imieniem powszechnym, Sybille, którym przypisywano zbiór wyroczni. Grecy znali Sybillę z Marpessos; ważniejsza była Sybilla Erythrai, która osiedliła się w Delfach, gdzie uważano ją czasami za pannę młodą, czasami za córkę Apollina. Klemens Aleksandryjski cytuje początek Carmen Sibyllinum autorstwa Herakliusza Sofisty (Strom. I, 108). Następnie Sybilla przybyła do Kuma, gdzie wygłaszała wyrocznie w grocie. Wergiliusz przywołuje ją w Eneidzie VI, 98 i nast. Zbiór jej wyroczni, zachowany na Kapitolu, został spalony w ogniu świątyni Jowisza. Najsłynniejszą wyrocznią w Kuma była zapowiedź zbawiciela świata, uwieczniona w 4. Eklogu Wergiliusza, którą Konstantyn w swojej Oratio ad sanctos odnosi wyłącznie do Chrystusa (19-21). Tam czytamy akrostych Chrystusa ICQUS STAUROS . Augustyn podaje go w łacińskim tłumaczeniu. 2. Wyrocznie sybillińskie. Żydzi z Aleksandrii wykorzystywali zbiór wyroczni sybillińskich i ich autorytet w świecie greckim głównie do własnej propagandy religijnej. W tym celu adaptowali, przekształcali, interpolowali i dodawali nowe kompozycje. Te wyrocznie zwykle zapowiadały, w duchu proroków, katastrofy i koniec świata, podobnie jak średniowieczny hymn Dies irae. Pierwotnym żydowskim jądrem jest księga III Wyroczni Sybillińskich, w pierwszej wersji, napisana ok. 140 r. n.e. Księgi IV i V ociekają nienawiścią do Rzymu w czasach Wespazjana i Tytusa, którzy zniszczyli świątynię. Chrześcijanie postępowali podobnie do Żydów, wykorzystując żydowskie źródło, interpolując, zwłaszcza w księgach I-III, i przepisując specyficznie chrześcijańskie części, takie jak księgi VI-VIII, prawdopodobnie w II w. Pasterz Hermasa odnosi się do nich. Powstają z kolei przeciwko rzymskim prześladowaniom w księdze VIII, ogłaszając upadek Rzymu i cesarza Nerona. Zbiór w ośmiu księgach sięga VI w.; w 1817 roku A. Mai odkrył kolejne cztery księgi (11-14); ósma, ze względu na swoją długość, została podzielona na trzy. 3. Struktura. Księgi I-II stanowią całość, żydowską redakcję (I, 1-223) z chrześcijańskimi interpolacjami (224-400) i późniejszymi edycjami. W księdze II trudno odróżnić, co jest żydowskie od chrześcijańskiego. Księga III zapowiada różne katastrofy; wydaje się być całkowicie żydowska, bez chrześcijańskich interpolacji. Księgi VI-VIII są całkowicie chrześcijańskie. Księga VI zawiera tylko 28 wersetów, w tym hymn do Chrystusa i do krzyża. Księga VII pokazuje gnostyckie koncepcje z końca II w., takie jak chrzest ognia (VII, 84). Księga VIII, licząca 500 wersetów, jest znacznie ważniejsza, ponieważ odnosi się do życia i liturgii chrześcijańskiej (VIII, 402-411). Laktancjusz bierze z niej 30 cytatów. Pierwsza część mogła zostać napisana przez Żyda. Zapowiada karę Bożą i upadek Rzymu. Druga część jest triumfalnym hymnem do Chrystusa, jako sędziego i Pana świata. Trzecia jest hymnem do Boga Stwórcy i do Logosu, jego wcielonego syna. Księga kończy się normami życia chrześcijańskiego. Wydaje się, że nie ma żadnej luki między tą księgą VIII a czterema księgami odkrytymi przez A. Mai (XI-XIV, numeracja zgodna z tradycją rękopisów rodziny kodeksów). 4. Przetrwanie zbioru. Znane już Hermasowi wyrocznie cytowane są przez Justyna , Atenagorasa, Teofila, ps.- Melitona, Tertuliana, często przez Klemensa Aleksandryjskiego, Kommodiana, Laktancjusza, Euzebiusza, Konstytucje Apostolskie, Grzegorza z Nazjanzu, Sozomena i Augustyna. Augustyn znał łacińskie tłumaczenie VIII, 217-243. Celsus znał interpolowaną wersję i ganił chrześcijan za wykorzystywanie jej na własną korzyść. Jego wpływ był odczuwalny przez wieki: w Dies irae, Dantem, Calderón, Giotto, Michelangelo, Rafaelu i w malarstwie. Istnieje Prophetia Sibillae magae w języku łacińskim, opublikowana przez B. Bischoffa.

WULFILA lub Ulfila (ok. 311-383). Pochodzący z Kapadocji i rodziny chrześcijańskiej, urodzony około 311 r., Wulfila był jeszcze dzieckiem, gdy wraz z rodzicami padł ofiarą grupy Gotów, którzy zabrali go i jego rodzinę za Dunaj. Zachowawszy wiarę chrześcijańską, został wyświęcony na biskupa w Konstantynopolu w 341 r. przez Euzebiusza z Nikomedii i poświęcił się obronie chrześcijaństwa ariańskiego wśród Gotów. Przez siedem lat pracował na północ od Dunaju; następnie prześladowania Gotów, którzy nadal byli poganami, zmusiły go do szukania schronienia, wraz z Gotami, którzy stali się chrześcijanami w Mezji, na granicach imperium. W 360 r. uczestniczył w Soborze Konstantynopolitańskim i podpisał homoiańską (umiarkowaną ariańską) formułę wiary. Zmarł w 383 r. podczas podróży do Konstantynopola, aby wstawić się za Palladiuszem z Ratiaria. Pomimo prób zminimalizowania jego działalności ewangelizacyjnej wśród barbarzyńców, jego praca od razu stała się niezwykle ważna. Aby odpowiednio wspierać ewangelizację na poziomie kulturowym, Wulfila stworzył alfabet dobrze dostosowany do tego języka i przetłumaczył Święte Pisma na gotycki, dzieło, które okazało się fundamentalne nie tylko dla religii, ale także dla kultury. Wiemy, że pisał również po grecku i łacinie, ale z jego pism przetrwało tylko wyznanie wiary. Współcześni uczeni ogólnie uważali go za umiarkowanego arianina na podstawie jego podpisania formuły 360; ale formuła ta służyła jedynie do zapewnienia wsparcia radykalnemu arianizmowi (anomizmowi), który został bezpośrednio ukształtowany na modelu zaprojektowanym przez Eunomiusza. Przeniósł tę formę doktryny do zachodniego arianizmu, który był aktywny między końcem IV w. a początkiem V w. wśród germańskiej ludności, która stała się chrześcijańska.

WDOWY. W starożytności chrześcijańskiej wdowy, ze względu na swoją niepewną sytuację społeczną i ekonomiczną, należały do świata ubogich i potrzebujących pomocy, i były beneficjentkami szacunku i miłości, z jaką ewangelia obejmuje nieszczęśliwych. Potrzebującym pomagały wspólnoty. W szczególności były przedmiotem opieki biskupa . Różni Ojcowie, tacy jak Ambroży i Jan Chryzostom, oraz sobory (Kartagina 418 i Chalcedon 451) napominają biskupa, aby czuwał nad wdowami i bronił ich. W obliczu tych trudności zrozumiałe jest, że wdowa, jeśli chciała i była w stanie, mogła zawrzeć nowe małżeństwo. W Kościele wczesnochrześcijańskim dokonywano wyboru między wdowstwem a ponownym małżeństwem , ale także, realistycznie rzecz biorąc, młodym wdowom udzielano rady ponownego wyjścia za mąż. Kilku bardziej rygorystycznych myślicieli - z powodów ascetycznych i aby nie wydawać się gorszymi od pogańskich moralistów - patrzyło na ponowne małżeństwo z podejrzliwością i odnosiło się do niego jako do "szacownego cudzołóstwa", rodzaju bigamii . Większość autorów przyjęła jednak bardziej otwarte i współczujące stanowisko. Tolerowali ponowne małżeństwa, ale inne późniejsze małżeństwa były źle widziane. Ogólnie rzecz biorąc, chociaż traktowali ponowne małżeństwa z surowością, postrzeganą jako ustępstwo na rzecz ludzkiej słabości, Ojcowie nie zabraniali takich małżeństw. Termin wdowa wskazuje również na specjalną kategorię osób, które mają określoną pozycję i funkcję we wspólnocie i które muszą spełniać pewne wymagania: musiały mieć 60 lat, wyjść za mąż tylko raz, dawać dobre świadectwo jako matki swoich rodzin i być dobrze znane ze swojego zaangażowania społecznego i życia modlitewnego . Ignacy Antiocheński wspomina o "dziewicach zwanych wdowami" (być może upodobnione do dziewic ze względu na ich czystość); Polikarp odnosi się do nich jako do "ołtarzy Boga" . Tertulian wydaje się nawiązywać do ordo viduarum, ze względu na możliwość, by penitenci uciekali się do ich wstawiennictwa . Niektóre zostały "ustanowione" do modlitwy, ale nie otrzymały włożenia rąk . Wykonywały również czynności w kościele, na rzecz esp. kobiet: przygotowywanie ich do chrztu bycie obecnym przy ich chrzcie, namaszczanie ich olejem, przykrywanie ich welonem, gdy schodziły do basenu chrzcielnego, odwiedzanie chorych , ale one w szczególności poświęcały się ascezie i modlitwie : diakonisy stopniowo je zastępowały. Niektóre wdowy gromadziły dziewice i wdowy we własnym domu, poświęcając się życiu duchowemu i ascetycznemu, jak w przypadku Marceli i Pauli w Rzymie; inni odgrywali ważną rolę w wychowaniu swoich dzieci (jak Antusa w przypadku Jana Chryzostoma; Monika w przypadku Augustyna) i aktywnie uczestniczyli w chrystianizacji społeczeństwa.

WILFRID z Yorku. (ok. 634-709). Urodził się w szlacheckiej rodzinie w Nortumbrii około 634 r., w okresie dorastania Wilfred spędził 3 lata w klasztorze Lindisfarne. Następnie spędził czas na pielgrzymce w Rzymie, a następnie kilka lat w Galii: z tej podróży wyniósł absolutną wierność papieżowi i lekceważenie braku kultury i ignorancji swoich rodaków. Powróciwszy do ojczyzny, wziął bezpośredni udział w podboju zwyczajów rzymskich nad celtyckimi w odniesieniu do przestrzegania Wielkanocy i Soboru w Whitby (664). Mianowany w tym samym roku na biskupa Yorku, wyjechał, aby konsekrować księży w Galii. Nielubiany przez swoich rodaków, w tym Teodora z Canterbury, z powodu swojej wyniosłości i surowości, był zmuszony znosić prześladowania wszelkiego rodzaju przez lokalnych władców, którzy pozbawili go godności, uwięzili go, a gdy stanął w obliczu stanowiska Rzymu zajętego na jego korzyść (dwa razy musiał udać się do Rzymu), starali się wszelkimi sposobami uniknąć uznania takiego wsparcia. Dopiero w bardzo podeszłym wieku, w 705 r., odzyskał klasztory-biskupstwa Hexham i Ripon. Zmarł w 709 r. Mnich Stefan z Ripon (Eddius Stephanus), jego towarzysz podróży i procesu, napisał ważną biografię o jego życiu, która wyraźnie ma ton apologetyczny.

WILLIBRORD z Utrechtu (658-739). Marginalna autograficzna adnotacja w kalendarzu Echternach napisana przez samego Willibrorda ,a mianowicie ta, o której wspomina Czcigodny Bede , oraz niektóre akty wstawione do Liber aureus Epternacensis stanowią najstarsze źródła dotyczące życia i działalności Willibrorda. Urodzony w 658 r. i oblat w klasztorze Ripon w wieku sześciu lat, gdy jego ojciec Wilgilis przeszedł na emeryturę jako pustelnik w estuarium Humber, został uczniem Wilfrida z Yorku, który sprzyjał liturgicznym i monastycznym praktykom Rzymu. Willibrord przeniósł się w 678 r. do irlandzkiego klasztoru Rathmelsigi, gdzie znalazł Egberta z Yorku i wyruszył w 690 r. z 11 towarzyszami, aby ewangelizować Fryzję. Oddał się pod opiekę swojego nauczyciela pałacowego Pepina II i podczas wizyty w Rzymie około 692 r. został ufortyfikowany pełnymi uprawnieniami misyjnymi nadanymi przez papieża Sergiusza I (687-702), który 21 listopada 695 r. wyświęcił go na arcybiskupa Fryzów (z nowym imieniem "Klemens"), według innych 22 listopada 695 r. Willibrord, wyposażony w różne księgi liturgiczne i przedmioty kultu, założył swoją katedrę w Utrechcie i w 698 r. wycofał się do klasztoru w Echternach, którego mnichom pozostawił swój kalendarz martyrologiczny . Martyrologia to słynny Epternacensis, najstarszy zachowany egzemplarz Martyrologii Hieronima (początek VIII w.). Wrogość Radboda, króla Fryzów, i wydarzenia wokół polityki frankijskiej po śmierci Pepina II wyjaśniają chwilowe wycofanie się z misji we Fryzji. Chrześcijaństwo ostatecznie podbiło ten teren po śmierci Radboda (719), dzięki współpracy Bonifacego. Willibrord zmarł 7 listopada 739 i został pochowany w Echternach (współczesny Luksemburg).

WINO. W literaturze żydowskiej wino jest znakiem dwuznacznym; z jednej strony jest znakiem błogosławieństwa Bożego i radości ; z drugiej strony, zauważa się jego niebezpieczeństwa . Wino było używane w ofiarach dla Boga ; Melchizedek ofiarował chleb i wino. W NT Jan Chrzciciel nie pił wina , chociaż Jezus był oskarżany o bycie żarłokiem i pijakiem. Jezus porównuje swoją krew do wina, a swoje nauczanie do nowego wina . W starożytnej literaturze chrześcijańskiej termin ten był używany w czterech różnych kontekstach: (1) moralno-pasterskim, (2) liturgicznym, (3) sakramentalnym i (4) egzegetycznym. W pracach moralnych Ojcowie bronili skromnej przyjemności wina przed tak rygorystycznymi ruchami, jak ruchy ebionitów, enkratytów, marcjonitów i manichejczyków. Paweł radził Tymoteuszowi pić wino jako lekarstwo . Pierwociny wina były prerogatywą proroka w pierwszych wiekach Kościoła chrześcijańskiego , a później biskupa i duchowieństwa . Przyjemność picia wina nie jest zła ani grzeszna, choć nieumiarkowanie i pijaństwo już tak ; wino jest darem Boga i należy go właściwie używać ; Klemens Aleksandryjski w całym rozdziale swojego Pedagoga wyjaśnia ten punkt: "W jaki sposób należy uczestniczyć w bankietach" . Wielu chrześcijańskich autorów krytykowało nieumiarkowane używanie wina w powszechnym upojeniu przez mężczyzn i kobiety. Takie pijaństwo, już potępione samo w sobie, ustąpiło miejsca wszelkiego rodzaju ekscesom, moralnej rozwiązłości oraz fizycznej i psychicznej degeneracji. Krytykowano również nieumiarkowane używanie wina podczas specjalnych okazji (refrigeria, uczty męczeńskie itp.), które będąc świątecznymi i wspólnotowymi, tworzyły solidarność w pijaństwie. Teksty chrześcijańskie wspominają o nim jako o przedmiocie pogańskich libacji ). Był to ważny element obrzędów niektórych sekt ekstremistycznych, jak np. w obrzędzie Marka gnostyckiego maga, którego opis podaje Ireneusz z Lyonu . Nie był mniej ważny w rytualnych ucztach wspólnoty Qumran (Reguła Wspólnoty), które były bardzo podobne do liturgicznych uczt pierwszych wspólnot chrześcijańskich. W przypadku Eucharystii wino było istotną kwestią zarówno w liturgii ortodoksyjnej, jak i heterodoksyjnej, z wyjątkiem niektórych sekt rygorystycznych (patrz Aquarians). W starożytności nigdy nie określano koloru wina do celów liturgicznych, istniały jednak pewne wymagania dotyczące jego jakości ; sposób jego użycia zarówno w liturgii, jak i w życiu codziennym był zgodny z ówczesnym zwyczajem, tj. zwykle używano wody zmieszanej z winem (pierwsze świadectwo pochodzi z pism Justina Męczennika), ale nie brakuje wyjątków: np. kan. 3 Synodu w Trullo z 692 r. potępił Ormian, którzy używali wina niezmieszanego z wodą w czasie nabożeństwa eucharystycznego; picie wina "acratos", czyli wina niezmieszanego, było synonimem pijaństwa . Wspomniane rygorystyczne ruchy zabraniały używania wina nie tylko w życiu codziennym, ale także w liturgii, odnosząc się do słów Jezusa w Mt 26:29, lub po prostu dlatego, że uważały je za dzieło diaboliczne ; są więc nazywani aquarii, hydroparastae i hydrothei. Wbrew ich przekonaniom, następujący autorzy bronili tradycji prawosławnej, w szczególności: Ireneusz z Lyonu , Klemens Aleksandryjski , Cyprian z Kartaginy i Epifaniusz . Wino Eucharystii zostało na początku utożsamione z krwią Chrystusa przez Pawła i Ignacego Antiocheńskiego. Ireneusz identyfikuje jego prawdziwą tożsamość . Cyryl Jerozolimski był jednym z pionierów nauczania o przemianie żywiołów . W dziedzinie egzegetycznej wiele fragmentów Pisma Świętego, które zawierają słowo wino, zostało zinterpretowanych przez Ojców w kontekście eucharystycznym, ale jest bardzo wiele fragmentów, w których wino jest uważane za symbol boskiej nauki (Prawo i Prorocy), to znaczy wino istniejące przed Kaną, lub raczej same słowa Chrystusa ; a wino często oznacza w sensie metaforycznym Pneumę (Hipp., Bened. Jacobi 18), lub łaskę Ducha Świętego .

WOJNA. Zgodnie z przesłaniem Chrystusa, które wymaga miłości do nieprzyjaciół , ojcowie Kościoła, jako ludzie i jako chrześcijanie, mają wielką niechęć do wojny i pragną pokoju w sprawiedliwości, nawet jeśli uznają fakt, że poważne naruszenie praw może w skrajnych przypadkach usprawiedliwiać wojnę: każda wojna ma swoje korzenie w grzechu. Chrystus nie uciekał się do broni, aby ustanowić "królestwo Boże", ale nie żądał również, aby żołnierze, np. setnik, porzucili swój sposób życia: wzywał wszystkich, aby się nawrócili i nie grzeszyli, niezależnie od sytuacji, w jakiej się znajdują. Paweł używa obrazu zbroi wojskowej, aby zilustrować walkę ze złymi siłami i sprzeciw człowieka cielesnego wobec służby Bogu. Chrześcijanie pierwszych wieków chcieli stosować ewangeliczny ideał pokoju w swoim życiu i uważali wiarę za nie do pogodzenia z jakimkolwiek rodzajem przemocy lub zabijania. Ponadto, zwłaszcza w pierwszych trzech wiekach, ponieważ nie byli zobowiązani do brania odpowiedzialności za zarządzanie imperium, mieli niewielkie poczucie obowiązku służby wojskowej. (Wojsko było tworzone w większości z ochotników i żołnierzy zawodowych; nie było obowiązkowe dla synów żołnierzy. Czasami żołnierze wykonywali służbę "cywilną" w siłach specjalnych). Chrześcijanie uzasadniali swoją odmowę służby w wojsku dwoma zasadniczymi powodami: po pierwsze, wojskowy sposób życia prowadził niemal koniecznie do popełniania aktów przemocy i zabijania; po drugie, zaciąg i pewne inne momenty w tym sposobie życia wymagały aktów pogańskiego kultu. Na początku III w. żołnierz, który nawrócił się na chrześcijaństwo, musiał nie zabijać nikogo, nawet jeśli otrzymał rozkaz, a także nie składać przysięgi; jeśli zaciągnął się wierny, był ekskomunikowany . Istnieje jednak rozróżnienie między bellare ("walką", a zatem także zabijaniem) a militare (służbą jako żołnierz): pierwsze jest zawsze zakazane, drugie tolerowane, pod warunkiem, że nie popełniono żadnych moralnie niesprawiedliwych czynów lub aktów bałwochwalstwa. Dlatego stanowiska dotyczące służby wojskowej wahają się od absolutnej nieustępliwości do zrezygnowanej akceptacji (zarabiania na życie), która miała na celu pogodzenie jej z wiarą chrześcijańską i tolerowała formalności tu i ówdzie: patrz przypadek weterana Juliusza, który był żołnierzem przez 27 lat; chrześcijańscy żołnierze wymienieni w Passio Maximiliani 2; patrz także Tertulian, De Cor. 1,4. Chrześcijanie podziwiali rzymski porządek wojskowy (Klemens Rzymsk) i deklarowali lojalność wobec władz , jednak byli krytyczni wobec wojny i życia żołnierza. Klemens Aleksandryjski nalega, że chrześcijanie muszą być pacyfistami i podkreśla antypedagogiczną funkcję wydatków wojskowych . Orygenes wywodzi z prymatu przykazania miłości absolutne potępienie każdego zabójstwa i przedstawia chrześcijan jako "żołnierzy" oddanych modlitwie, aby pokonać demony, które wzniecają wojny . Tertulian, początkowo bardziej otwarty na tę kwestię , przechodzi do rygorystycznej postawy w odniesieniu do spójności ewangelicznej i prorockiego radykalizmu . Cyprian potępia rozprzestrzenianie się przemocy w wojnie i jej okrucieństwa . Laktancjusz również potępia imperialistyczną przemoc państwa i odrzuca wojnę, ponieważ zabija . Po nawróceniu Konstantyna relacja między kościołem a państwem zaczęła się zmieniać: chrześcijanie zaczęli się angażować i stali się współodpowiedzialni za zarządzanie porządkiem publicznym; opracowali teorię wojny "sprawiedliwej", umieszczając ją pod prawem moralnym. Starali się, aby obrona wiary pokrywała się z obroną imperium; dlatego zostali przywróceni do wojska. Ale jednocześnie starali się wpływać na sytuację polityczną w kierunku większej ludzkości i wysiłków na rzecz pokoju. Sobór w Arles w 314 ekskomunikował dezerterów ; Euzebiusz z jednej strony przedstawia Konstantyna jako modlącego się przed każdą bitwą i noszącego symbol krzyża w swoich "krucjatach", ale z drugiej strony uważa wojnę za nieszczęście (HE 1,2 i 5, proem.). Ambroży wychwala męstwo, "które w wojnie broni przed barbarzyńcami, a w pokoju chroni słabych", pod warunkiem, że jest ożywione sprawiedliwością . Grzegorz z Tours opisuje bitwy Chlodwiga, które stoczył, aby pokonać arian . Jednak w tym samym czasie Kościół IV w. przypomniał prześladowania, którym podlegał i uświadomił sobie pewną niezgodność, która pojawia się w tekstach kanonicznych . Bazyli radził tym, którzy zabijają na wojnie lub w obronie słabych, aby powstrzymali się od przyjmowania Komunii przez trzy lata . Pozostały szlachetne przykłady niestosowania przemocy, takie jak św. Marcina z Tours: "Jestem żołnierzem Chrystusa; nie wolno mi walczyć" . Niewielka mniejszość (duchowieństwo i mnisi) została zwolniona ze służby wojskowej: napomnienie do postawy proroczej, ale także znak wyróżnienia i oddzielenia od świeckich zaangażowanych w świat. Na początku V w. dekrety cesarskie (Honoriusza i Teodozjusza II) stanowiły, że tylko chrześcijanie mogą służyć w wojsku. Augustyn - podobnie jak wielu Ojców - dostrzegał korzyści, jakie Cesarstwo Rzymskie przyniosło różnym narodom, ale także to, że "ten rezultat został osiągnięty przez liczne i potworne wojny, z wieloma rzeziami ludzi i rozlewem krwi" . Nie można usprawiedliwiać wojen podbojowych i niepohamowanego pragnienia dominacji: "Jeśli sprawiedliwość nie jest szanowana, czym są państwa, jeśli nie wielkimi bandami rabusiów?" Pragnienie pokoju jest wpisane w samo serce człowieka , a paradoksalnie, wchodzi się na wojnę, aby osiągnąć pokój . Czerpiąc inspirację od Cycerona , uważa za "sprawiedliwe" te wojny, które są prowadzone w odpowiedzi na krzywdy i których celem jest przywrócenie naruszonej sprawiedliwości. Co więcej, ci, którzy wchodzą na taką wojnę, powinni być zmuszeni to zrobić, gdy wszystkie próby pojednania zawiodą . Postępowanie człowieka na wojnie powinno być inspirowane cierpliwością i życzliwością . Znacznie lepiej byłoby jednak uzyskać pokój za pomocą pokoju niż wojny . Chrześcijanie korzystali z pax Romana i byli świadomi, że uzyskuje się go za pomocą wojny. Jednak woleli świadczyć o swojej wierze, sprzeciwiając się wszelkim formom przemocy; potępiali okrucieństwa i rzezie związane z walką zbrojną, uznając jednocześnie ważność służby wojskowej, a w skrajnych przypadkach nawet konieczność wojny; twierdzili, że troska o pokój w sprawiedliwości powinna ożywiać każdego, nawet żołnierza.

WARNAHARIUS (Warner) (VII w.). Prezbiter Langres (Lingonica civitas). W odpowiedzi na prośbę Karauniusza z Paryża, który poprosił go o informacje na temat męczenników miasta, napisał dwa teksty: jeden dotyczący trzech braci męczenników z Kapadocji, a mianowicie Speuzypa, Eleuzypa i Meleuzypa, którzy zostali straceni podczas prześladowań Aureliana; drugi traktuje o biskupie Dezyderiuszu z Langres, który został zabity przez Wandalów, gdy tylko zajęli i splądrowali miasto. Pierwszy jest tekstem legendarnym, należącym do tzw. epickich pasji; drugi jest znacznie bardziej osadzony w historii i ma tendencję do podkreślania dzikości barbarzyńców.

WODA. W Piśmie Świętym woda jest teologicznie dwuwartościowym pierwiastkiem: nosicielem życia lub śmierci; znakiem błogosławieństwa lub przekleństwa; wskaźnikiem, poprzez swoją obfitość, nadchodzącego królestwa mesjańskiego lub królestwa piekielnego. Tak więc woda powyżej i poniżej firmamentu reprezentuje odpowiednio hierarchie anielskie i przeciwstawne moce , a jej podział wskazuje na rozeznanie, którego istoty ludzkie muszą dokonać między pragnieniami duchowymi i cielesnymi . Użycie wody w liturgii jest już obecne w Piśmie Świętym i to z Pisma Świętego wywodzi się właściwa symbolika wody w liturgii chrześcijańskiej. Podczas gdy obecność wody w chrzcie jest poświadczona przez konkretne wydarzenia, takie jak te opisane w Dz 8,36 i 10,47, Ojcowie pogłębili jej znaczenie poprzez interpretację typologiczną, poszukując jej zapowiedzi w licznych tekstach ST i NT. Twórcza zdolność wody, taka jak zdolność do przekazywania nowego życia i rodzenia nowych stworzeń, jest związana z Rdz 1,2 , podczas gdy jej moc zniszczenia starego człowieka i grzechu jest przewidziana w wodzie potopu, zgodnie z typem już obecnym w 1 P 3,18-21: woda potopu zapowiada chrzest, ponieważ oczyszczając grzechy ludzkości, "ochrzciła świat"; przez nią arka została "jakby ochrzczona bez zanurzenia" ; pogrzebała zło i stała się nosicielką zbawienia dla tych, którzy weszli do arki, tak jak woda chrztu ratuje tylko tych w kościele. W ten sposób niesie nie tylko zniszczenie, ale i odnowę . Podwójna funkcja przejścia z wody potopu do wody chrzcielnej jest również przypisywana tej ostatniej poprzez typologię wody Morza Czerwonego, również znajdującą się w NT (1 Kor 10:2). Woda chrzcielna, oczyszczająca brud grzechu, rodzi nową osobę zdolną do śpiewania nowej pieśni wyjścia . Woda Morza Czerwonego jednak przede wszystkim wyzwala, i to jest ta funkcja, która jest przede wszystkim podkreślana w porównaniu z wodą chrzcielną; ta druga jest lepsza od pierwszej, ponieważ jest w stanie sprawić, że ktoś znów się podniesie, podczas gdy woda Morza Czerwonego nie mogła zapobiec śmierci Żydów na pustyni . Woda, która wytrysnęła ze skały na skutek działania Mojżesza , podobnie jak woda w Mara, która stała się słodka, gdy wrzucił do niej kij , jest postrzegana jako typ wody chrzcielnej, uświęconej przez Chrystusa, Skałę lub przez drewno krzyża - tutaj również typologia jest już biblijna . Inne przykłady wody w Starym Testamencie interpretowane jako figury i zapowiedzi wody chrzcielnej to (1) woda, którą anioł cudownie sprawił, że Hagar i Izmael znaleźli, gdy mieli umrzeć na pustyni, zużywszy całą wodę w bukłaku , epizod, który wskazuje na potrzebę boskiej wody, biorąc pod uwagę niewystarczalność wody w synagodze; (2) woda, w której obmył się Naaman , wspomniana przez Ambrożego i Grzegorza z Nyssy ; (3) żywa woda z Ez 47:1-3, z której wywodzi się, zwłaszcza we wczesnych latach, praktyka chrzczenia w bieżącym źródle . W ewangeliach występują także epizody, w których woda jest interpretowana jako figura wody chrztu: woda Jordanu, w której Chrystus został ochrzczony, jest prototypem wody, w której chrzczeni są chrześcijanie , nazywana także "początkiem ewangelii", tak jak woda stworzenia była "początkiem świata" ; woda z sadzawki Betesda i woda, która wypłynęła z boku Chrystusa . Dla Orygenesa woda, o której Chrystus mówi Nikodemowi wskazuje, że chrzest jest z góry, będąc identyczną z wodą wymienioną w Ps 148,4 . Ponieważ woda bazyliowa jest obrazem śmierci "przyjmującej ciała jak grób" . Oprócz użycia do chrztu, woda jest niezbędnym materiałem do celebracji eucharystycznej, a tutaj również znaczenie, jakie nabiera, jest zaczerpnięte z Pisma Świętego. Justyn nazywa Eucharystię połączeniem konsekrowanego chleba, wina i wody . Praktykę temperowania wina eucharystycznego wodą poświadczają Ireneusz i Hipolit ; Cyprian oferuje dowód biblijny , nadając mu symboliczną interpretację opartą na Ap 15:15, gdzie woda reprezentuje narody: w ten sposób woda zjednoczona z winem "jest ludem zjednoczonym z Chrystusem" . Wyjaśnienie tej mieszanki zostało podane jeszcze wcześniej: woda jest zbawieniem dokonanym przez krew Chrystusa . Dla Augustyna obecność wody w kielichu opiera się na J 19,34 . Dla Teodora z Mopsuestii wskazuje ona, że Eucharystia, podobnie jak chrzest, upamiętnia i sprawia, że ktoś uczestniczy w śmierci Chrystusa . Woda, która wypłynęła ze skały , jest dla Ambrose′a typem wody dodanej do kielicha eucharystycznego, podobnie jak woda, która wypłynęła z boku Chrystusa , ale dla Cypriana "za każdym razem, gdy w Piśmie Świętym mowa jest o wodzie samej w sobie, głosi ona chrzest". Oprócz sakramentalnej typologii, woda oferuje Ojcom inne powody do symbolicznych porównań, a pierwszym z nich jest Słowo woda z Kany to mdłe Pisma przed przyjściem Chrystusa, który je wyjaśnia , lub znak zjednoczenia w Chrystusie człowieczeństwa i bóstwa, z wyraźną wartością odkupieńczą , lub wreszcie natura ludzka, która zostanie zmieniona w chwale zmartwychwstania , woda ze studni Jakuba jest ST, który Chrystus, prosząc o nią Samarytankę, przyjmuje , podczas gdy woda, którą daje, przedstawia to, co "przewyższa to, co jest napisane". Woda jest znakiem Ducha ; kościoła; ludu żydowskiego ; dziewiczego łona, które odradza wiernych, tak jak Maryja zrodziła Chrystusa . Ogólnie rzecz biorąc, woda jest uważana za "najpiękniejszą spośród czterech żywiołów" tworzących świat , znak Bożej opatrzności i zawsze mu posłuszną . Liturgiczna praktyka błogosławienia wody chrzcielnej nie jest oparta na Piśmie Świętym, ale jest poświadczona przez tradycję. Użycie wody święconej poza chrztem jest dość późne; podobieństwo tego do obrzędów żydowskich, pogańskich lub synkretycznych spowodowało, że praktyka ta została zniechęcona. Pierwsze formy błogosławieństwa wody znajdują się pod koniec III w. w Egipcie do użytku w egzorcyzmach i do leczenia chorób. W Antiochii i na całym Wschodzie w święto Objawienia Pańskiego, na pamiątkę uświęcenia wody Jordanu, woda przeznaczona do osobistego użytku wiernych była błogosławiona. Na Zachodzie pierwsze świadectwa dotyczące używania błogosławionej wody znajdują się u papieża Wigiliusza i dotyczą konsekracji kościoła ; woda zwana "gregoriańską" była przygotowywana do tego celu z soli, wina i popiołu. Z kolei używanie wody do mycia rąk podczas obrzędów eucharystycznych miało miejsce bardzo wcześnie .

WESELE W KANIE (ikonografia). Pierwszy cud Chrystusa , wspominany przez ojców kościoła jako symbol przemienionych elementów Komunii , jest szeroko reprezentowany w ikonografii chrześcijańskiej. Najstarsze przedstawienia wesela w Kanie pojawiają się w kontekstach pogrzebowych z połowy III w. Łaska, z jaką spotkała się ta scena, często towarzysząca znacznie powszechniejszemu rozmnożeniu chlebów, należy wyjaśnić pragnieniem wyrażenia w sposób metaforyczny tematów wiary i środków sakramentalnych, które zapewniają zbawienie chrześcijaninowi. Jednym z pierwszych przedstawień wydaje się być luneta arcosolium w katakumbach św. Marcelin i Piotr: na tle sceny uczty Chrystus, stojący z laską w ręku, dotyka hydriai ("wodnych dzbanów"), kluczowego elementu w zrozumieniu tych scen przedstawiających ewangeliczny cud . Ta sama scena, związana z rozmnożeniem chlebów, powtarza się w innej niszy tych samych katakumb, z kilku dekad później . Znacznie częstsze są przedstawienia w ciągłych fryzach na sarkofagach, zawierające ciągi epizodów z wyraźną aluzją do zbawczego pożywienia i środków zbawienia . W szczególności możemy wspomnieć o tzw. sarkofagu dogmatycznym: w dwóch scenach umieszczonych obok siebie, po prawej stronie clypeus ze zmarłym, Chrystus z laską dotyka hydriai położonych u jego stóp i kładzie ręce na koszach chleba niesionych przez dwóch apostołów. Na pokrywie sarkofagu św. Wiktora z Marsylii , cud jest przedstawiony razem z mniej znanym epizodem ST o odkrywcach Kanaanu . Poza kontekstem pogrzebowym cud zaślubin w Kanie pojawia się w mozaice w sklepieniu baptysterium w Neapolu i na mozaice św. Apolinarego Nuovo w Rawennie. Maryja, obecna jako "narzędzie" cudu w ewangelii, rzadko pojawia się w scenach uczty w Kanie. Niektóre przykłady dostarcza mała podziemna bazylika Deir Abu Hennys, przez iluminację w tak zwanym ewangeliarzu Rabbuli i przez fresk w kościele św. Sergiusza w Gazie . Na panelach drewnianych drzwi kościoła św. Sabiny w Rzymie epizod jest wyrzeźbiony obok rozmnożenia chlebów. W przedstawieniach na złotym szkle Chrystus, z laską lub bez, jest przedstawiony w centrum pośród hydriai, które mają tę szczególną cechę, że zawsze posiadają pokrywy . W sztukach pomniejszych scena jest ukazana żywo w kilku dyptykach. Na srebrnej szkatułce św. Nazariusza Chrystus jest przedstawiony z jednej strony na tronie pośród apostołów: u jego stóp znajduje się pięć koszy chleba i sześć hydriai, co jest oczywistą aluzją do cudów ewangelicznych i do Eucharystii . W V w. wiemy ponadto od Asteriusza z Amazei, że niektórzy chrześcijanie nosili bardzo wystawne szaty, na których przedstawiali sceny z Ewangelii, w tym wesele w Kanie.

WEZYR : Najwyższy szef administracji rządowej, który otrzymywał rozkazy bezpośrednio od króla. Był nie tylko ministrem sprawiedliwości, ale odpowiadał za różne departamenty, w tym policję, roboty publiczne, kancelarię, skarb, orzekanie apelacji i transport rzeczny. Brał również udział w doradzaniu radom wojennym i jako delegat króla, wezyr składał mu raporty we wszystkich ważnych sprawach. Tłumaczone jako "wezyr", starożytne egipskie słowo oznaczające ten urząd to "tjaty". Konwencjonalne tłumaczenie egipskiego terminu na głównego ministra króla. Czasami, jak to miało miejsce w Starym Państwie, było dwóch wezyrów, z południa i północy

WIELKA KRÓLEWSKA CÓRKA : Najstarsza córka panującego króla i królowej, często zostawała Wielką Królewską Żoną kolejnego króla. Pochodzenie przechodziło przez linię żeńską, więc małżeństwo z Wielką Królewską Córką przekazywało władzę królewską jej mężowi. Często był jej pełnym lub przyrodnim bratem, ale inni kandydaci mogli zdobyć tron lub skonsolidować wątpliwe roszczenie poprzez takie małżeństwo. Egipcjanie zachowali fikcję, że każdy król był potomkiem związku Wielkiej Królewskiej Żony króla i głównego boga państwowego.

WIELKA KRÓLEWSKA ŻONA : Główna królowa króla, zwykle matka jego następcy, Wielka Królewska Żona była często pełną lub przyrodnią siostrą króla (najstarszą córką poprzedniego króla i królowej). Małżeństwo z nią umożliwiało królowi odziedziczenie tronu, ponieważ pochodzenie przechodziło przez linię żeńską. Jednak w niektórych przypadkach (na przykład Tiye, królowa Amenophis III), królowa osiągnęła ten status i pozycję z innych powodów.

wardriving : Działanie polegające na jeżdżeniu po okolicy z urządzeniem komputerowym wyposażonym w kartę sieciową WNIC, oprogramowanie skanujące i antenę w celu odkrycia dostępnych identyfikatorów SSID w okolicy.

web application firewall (WAF) : Zapora sieciowa z funkcją rozpoznawania aplikacji, która chroni aplikacje internetowe poprzez wykrywanie określonych zagrożeń, które są skierowane do aplikacji internetowych i podejmowanie działań w celu ich ochrony.

web beacon : Ukryty element osadzony na stronach internetowych w celu śledzenia aktywności użytkownika i zbierania informacji o użytkowniku. Web beacon może być ukrytą grafiką (np. web bug) lub fragmentami kodu w źródle HTML.

web bug : Mały plik graficzny, do którego odwołuje się znacznik , używany do zbierania informacji o użytkowniku. Ten plik jest tworzony przez firmę zewnętrzną specjalizującą się w zbieraniu danych.

WebGoat : Aplikacja internetowa zaprojektowana w celu nauczania specjalistów ds. bezpieczeństwa o lukach w zabezpieczeniach aplikacji internetowych.

while loop : Pętla, która powtarza działanie określoną liczbę razy, gdy warunek jest prawdziwy lub fałszywy.

white-listing: metoda zabezpieczeń obejmująca jawne wymienianie akceptowalnych elementów, takich jak programy, adresy IP lub adresy URL, dla danej aktywności; jeśli element nie znajduje się na białej liście, jego powiązana aktywność jest zabroniona. Na przykład biała lista zazwyczaj zawiera programy, które mogą być uruchamiane na komputerze użytkownika.

Wi-Fi Protected Access (WPA, WPA2 i WPA3): standard 802.11i, który rozwiązuje problemy z lukami w zabezpieczeniach WEP w 802.11b; poprawia szyfrowanie, wykorzystując protokół Temporal Key Integrity Protocol (TKIP). Wi-Fi Protected Setup (WPS): standard zabezpieczeń sieciowych służący do tworzenia bezpiecznej bezprzewodowej sieci domowej. WPS umożliwia użytkownikom, którzy niewiele wiedzą o zabezpieczeniach sieci bezprzewodowych, dodawanie nowych urządzeń bezprzewodowych do istniejącej sieci bez konieczności wprowadzania długich haseł. Często odbywa się to poprzez naciśnięcie przycisku WPS na domowym routerze bezprzewodowym.

Windows Software Update Services (WSUS): Bezpłatny składnik dodatku, który upraszcza proces aktualizowania komputerów z systemem Windows za pomocą najnowszych krytycznych aktualizacji, poprawek i pakietów Service Pack. WSUS instaluje aplikację internetową, która działa na serwerze Windows.

Wired Equivalent Privacy (WEP): Standard 802.11b opracowany w celu szyfrowania danych przesyłanych przez sieć bezprzewodową.
Worldwide Interoperability for Microwave Access (WiMAX): najpowszechniejsza implementacja standardu 802.16 MAN.

worm: program, który replikuje się i rozprzestrzenia bez potrzeby hosta.

wirus : Program, który dołącza się do programu hosta lub pliku.

wiele niezależnych poziomów bezpieczeństwa/ochrony (MILS): typ systemu operacyjnego (często osadzonego) certyfikowanego do uruchamiania wielu poziomów klasyfikacji (takich jak niesklasyfikowany, tajny i ściśle tajny) na tym samym procesorze bez wycieku między poziomami; używane w armii USA w środowiskach o wysokim poziomie bezpieczeństwa oraz w organizacjach, takich jak te kontrolujące elektrownie jądrowe lub miejskie oczyszczalnie ścieków, dla których rozdzielenie uprawnień i funkcji ma kluczowe znaczenie.

wskaźniki zagrożenia: Artefakty pozostawione przez atakujących, które wskazują, że system lub sieć zostały naruszone.

wbudowany system operacyjny (OS): System operacyjny działający w systemie wbudowanym. Zaprojektowany tak, aby był mały i wydajny, zwykle brakuje mu niektórych funkcji systemów operacyjnych ogólnego przeznaczenia. Może to być mały program opracowany specjalnie dla systemu wbudowanego lub uproszczona wersja systemu operacyjnego ogólnego przeznaczenia.

wyliczanie: Proces łączenia się z systemem i uzyskiwania informacji, takich jak nazwy logowania, hasła, członkostwa w grupach i współdzielone zasoby.

Warrant: Papier wartościowy dający posiadaczowi prawo do subskrypcji akcji lub obligacji po określonej cenie i od określonej daty. Jeśli prawo to nie zostanie wykonane przed datą zapadalności, warrant straci ważność bezwartościowo.

Write: Sprzedaż opcji oznacza jej wystawienie. Osoba sprzedająca opcję jest znana jako "wystawiający".

Writer: To samo co "sprzedający" opcję.

Wydajność: Stopa procentowa, którą można uzyskać z inwestycji, obecnie notowana przez rynek lub wynikająca z bieżącej ceny rynkowej inwestycji - w przeciwieństwie do kuponu wypłacanego przez emitenta od papieru wartościowego, który jest oparty na stopie kuponu i wartości nominalnej. W przypadku obligacji, ogólnie to samo, co rentowność do wykupu, chyba że określono inaczej.

Współczynnik Sharpe′a: Miara atrakcyjności zwrotu z aktywów poprzez porównanie, jakiej premii za ryzyko inwestor może się spodziewać w zamian za dodatkowe ryzyko (zmienność) związane z inwestycją. Jest to stosunek premii za ryzyko do zmienności aktywów.

Wykup: Papier wartościowy jest wykupywany, gdy kapitał zostanie spłacony.

Wartość bieżąca: Kwota pieniędzy, którą należy zainwestować teraz, aby osiągnąć daną kwotę w przyszłości po dodaniu odsetek. Zobacz także wartość pieniądza w czasie, wartość przyszła.

Współczynnik ceny do zysku: Współczynnik podający cenę akcji w stosunku do zysku na akcję.

Współczynnik cenowy: patrz współczynnik konwersji.

Wartość bieżąca netto (NPV): Wartość bieżąca netto serii przepływów pieniężnych jest sumą wartości bieżących każdego przepływu pieniężnego (z których niektóre lub wszystkie mogą być ujemne).

Wrażliwość na stopę procentową: Wrażliwość ceny obligacji na zmiany stóp procentowych na rynku. Wrażliwość ta jest mierzona poprzez zmodyfikowany czas trwania.

Wewnętrzna stopa zwrotu: Plon niezbędny do zdyskontowania serii przepływów pieniężnych do wartości bieżącej netto równej zero.

Współczynnik zabezpieczenia: Stosunek wielkości pozycji, którą należy przyjąć w danym instrumencie jako zabezpieczenie przed innym, do wielkości pozycji podlegającej zabezpieczeniu.

Wartość przyszła: Kwota pieniędzy uzyskana w przyszłości, w tym odsetki, poprzez zainwestowanie danej kwoty pieniędzy teraz. Zobacz także wartość pieniądza w czasie, wartość bieżąca.

Wartość nominalna: Kwota kapitału papieru wartościowego, zazwyczaj spłacana ("odkupywana") w całości w terminie zapadalności, ale czasami spłacana etapami, na podstawie których naliczane są kwoty kuponów.

Ważenie czasu trwania: Proces wykorzystania zmodyfikowanej wartości czasu trwania obligacji w celu obliczenia dokładnych nominalnych udziałów w pozycji spread. Jest to konieczne, ponieważ 1 milion funtów nominalnych obligacji dwuletnich nie jest równoważne 1 milionowi funtów, powiedzmy, obligacji pięcioletnich. Zmodyfikowana wartość czasu trwania obligacji pięcioletnich będzie wyższa, co wskazuje, że jej "wartość punktu bazowego" (bpv) będzie większa, a zatem obligacja o wartości 1 miliona funtów reprezentuje większą wrażliwość na zmiany stóp procentowych (ryzyko). Jako inny przykład rozważmy zarządzającego funduszem posiadającym obligacje pięcioletnie o wartości 10 milionów funtów. Zarządzający funduszem chce przejść na posiadanie obligacji dwuletnich o takiej samej ogólnej pozycji ryzyka. Wartości bazowe obligacji wynoszą odpowiednio 0,041583 i 0,022898. Współczynnik bpvs wynosi 0,041583 / 0,022898 = 1,816. Dlatego zarządzający funduszem musi przejść na 10 mln 1,816 = 18,160 mln funtów dwuletnich obligacji.

Współczynnik dyskontowy: Liczba używana do obliczania wartości bieżącej, podana wzorem 1/(1+r)n, gdzie r jest stopą procentową na n lat.

Współczynnik konwersji: Liczba ustalona przez giełdę dla wszystkich obligacji, które mogą zostać dostarczone w ramach kontraktu terminowego na obligacje. Współczynnik konwersji wyrównuje kupon bazowej obligacji do teoretycznego kuponu kontraktu terminowego.

World Wildlife Fund (WWF), World Wide Fund for Nature: Z siedzibą w Gland w Szwajcarii, World Wide Fund for Nature jest wiodącą na świecie organizacją zajmującą się ochroną zagrożonych gatunków. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie nadal jest nazywany swoją pierwotną nazwą, World Wildlife Fund.

Wall Street, City, Bahnhofstrasse, Kabuto-cho: Część stolicy finansowej, w której odbywa się handel, jest często określana jako główna ulica lub dzielnica - a nazwa ta staje się synonimem całego rynku. Na przykład w Londynie większość banków i domów handlowych znajduje się w City of London (w przeciwieństwie do innych obszarów, takich jak Knightsbridge, Soho lub Chelsea). Nowojorskie centrum finansowe nazywa się Wall Street, w Zurychu to Bahnhofstrasse, a w Tokio to Kabuto-cho. W średniowieczu, gdy Wenecja była centrum światowej gospodarki, banki i handlarze pieniędzmi skupiali się wokół mostu Rialto. Stąd słynna kwestia Shylocka w Kupcu weneckim Szekspira: "Jakie wieści z Rialto?"

Warrant: Warrant daje swojemu posiadaczowi prawo, ale nie obowiązek, do kupna akcji lub innego papieru wartościowego po określonej cenie przez określony czas. Jest to coś w rodzaju opcji (patrz opcja kupna), ale warrant zwykle nie jest przedmiotem obrotu na otwartych giełdach. Warranty są często dołączane do obligacji, aby uczynić obligację bardziej atrakcyjną i umożliwić emitentowi płacenie niższych odsetek.

Web 2.0: Ukuty przez Tima O'Reilly'ego, promotora konferencji technologicznych i wydawcę książek, Web 2.0 odnosi się do drugiej fali Internetu. Według pana O'Reilly'ego "Web 2.0 to rewolucja biznesowa w branży komputerowej spowodowana przejściem na Internet jako platformę i próbą zrozumienia reguł sukcesu na tej nowej platformie".

Wartość aktywów netto (NAV): Aby obliczyć rzeczywistą wartość udziałów w funduszach inwestycyjnych lub funduszach otwartych, konieczne jest zsumowanie wszystkich aktywów funduszu - takich jak papiery wartościowe i gotówka - i odjęcie wszystkich zobowiązań. Następnie tę liczbę dzieli się przez całkowitą liczbę wyemitowanych akcji, aby dać inwestorom pojęcie o wartości każdej akcji w funduszu.

Wartość netto: Wartość netto osoby oblicza się, sumując wartość pieniężną wszystkich aktywów - w tym domu, samochodu i kont bankowych - i odejmując wszystkie zobowiązania, takie jak kredyty hipoteczne i rachunki za karty kredytowe. Innym terminem określającym wartość netto są aktywa netto.

Wielostronne umowy handlowe: Umowa między trzema lub większą liczbą partnerów handlowych w celu uwolnienia lub ograniczenia handlu towarami i/lub usługami. Regionalne i globalne umowy handlowe są zdecydowanie najlepszym sposobem, aby upewnić się, że kraje odniosą korzyści z przewagi komparatywnej, pozwalając każdemu produkować to, co robi najlepiej. Na początku XXI wieku większość wielostronnych umów handlowych utknęła w martwym punkcie, głównie z powodu niechęci rządów do demontażu półstałych barier w handlu, takich jak dotacje rolne i cła ochronne na import towarów wytworzonych. Większość krajów uznała za łatwiejsze zawieranie umów handlowych na zasadzie ad hoc (tzw. dwustronnych umów handlowych) i zdecydowała się na podejście polegające na krok po kroku do liberalizacji handlu.

Wskaźniki wyprzedzające gospodarkę: statystyki, które pomagają liderom gospodarczym i politycznym wytyczać przyszły kurs gospodarki. Do wskaźników wyprzedzających gospodarkę należą takie rzeczy, jak sprzedaż detaliczna, wydatki na nowe zakłady i maszyny oraz rozpoczęcie budowy domów. Wskaźniki te mówią nam, w jakim kierunku zmierza gospodarka, a nie gdzie była (patrz opóźnione wskaźniki ekonomiczne).

Wykup lewarowany (LBO): wykup lewarowany wykorzystuje pożyczone pieniądze do przejęcia firmy. Kupujący wpłaca pewną kwotę kapitału i pożycza resztę - w formie kredytów bankowych lub papierów wartościowych o wysokiej rentowności (patrz obligacje śmieciowe), które dają inwestorowi dźwignię do przejęcia pożądanej firmy.

Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) : Statystyki ekonomiczne zazwyczaj przedstawiają tylko część historii. Dlatego Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju ustanowił wskaźnik rozwoju społecznego, aby śledzić postępy krajów członkowskich w poprawie standardu życia swoich obywateli. Badają takie czynniki, jak śmiertelność niemowląt, średni wiek, umiejętność czytania i pisania oraz wskaźniki umieralności.

Waluty obce, F/X, Forex : Waluty są przedmiotem obrotu przez całą dobę na giełdach walutowych, zwykle zlokalizowanych na parkietach banków w głównych stolicach finansowych na całym świecie. Obrót walutami obcymi jest wyjątkowy, ponieważ nie ma wartości wewnętrznej kupowanych i sprzedawanych przedmiotów. Każda waluta jest notowana w odniesieniu do innych walut. Na przykład dolar jest notowany w odniesieniu do tego, ile euro, jenów, funtów lub juanów jest wart.

World Wildlife Fund (WWF), World Wide Fund for Nature. Mająca siedzibę w Gland w Szwajcarii, World Wide Fund for Nature jest wiodącą na świecie organizacją zajmującą się ochroną zagrożonych gatunków. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie nadal jest nazywana swoją pierwotną nazwą, World Wildlife Fund.

Wall Street, City, Bahnhofstrasse, Kabuto-cho. Część stolicy finansowej, w której odbywa się handel, jest często określana przez główną ulicę lub dzielnicę - i ta nazwa staje się synonimem całego rynku. Na przykład w Londynie większość banków i domów handlowych znajduje się w City of London (w przeciwieństwie do innych obszarów, takich jak Knightsbridge, Soho czy Chelsea). Nowojorskie centrum finansowe nazywa się Wall Street, w Zurychu to Bahnhofstrasse, a w Tokio to Kabuto-cho. W średniowieczu, gdy Wenecja była centrum światowej gospodarki, banki i handlarze pieniędzmi byli skupieni wokół mostu Rialto. Stąd słynna kwestia Shylocka w Kupcu weneckim Szekspira: "Jakie wieści na temat Rialto?" Warrant. Warrant daje posiadaczowi prawo, ale nie obowiązek, zakupu akcji lub innego papieru wartościowego po określonej cenie przez określony czas. Jest to coś w rodzaju opcji (patrz opcja kupna), ale warrant zwykle nie jest przedmiotem obrotu na otwartych giełdach. Warranty są często dołączane do obligacji, aby uczynić obligację bardziej atrakcyjną i umożliwić emitentowi płacenie mniejszych odsetek.

Web 2.0. Ukuty przez Tima O'Reilly'ego, promotora konferencji technologicznych i wydawcę książek, Web 2.0 odnosi się do drugiej fali Internetu. Według pana O'Reilly'ego "Web 2.0 to rewolucja biznesowa w branży komputerowej spowodowana przejściem na Internet jako platformę i próbą zrozumienia zasad sukcesu na tej nowej platformie".

Wartość netto. Wartość netto osoby oblicza się, sumując wartość pieniężną wszystkich aktywów - w tym domu, samochodu i kont bankowych - i odejmując wszystkie zobowiązania, takie jak kredyty hipoteczne i rachunki za karty kredytowe. Innym terminem określającym wartość netto są aktywa netto.

Wartość aktywów netto (NAV). Aby obliczyć rzeczywistą wartość udziałów w funduszach inwestycyjnych lub funduszach otwartych, konieczne jest zsumowanie wszystkich aktywów funduszu - takich jak papiery wartościowe i gotówka - i odjęcie wszystkich zobowiązań. Następnie tę liczbę dzieli się przez całkowitą liczbę wyemitowanych akcji, aby dać inwestorom pojęcie o tym, ile warta jest każda akcja w funduszu.

Wielostronne umowy handlowe. Umowa między trzema lub większą liczbą partnerów handlowych w celu uwolnienia lub ograniczenia handlu towarami i/lub usługami. Regionalne i globalne umowy handlowe są zdecydowanie najlepszym sposobem, aby upewnić się, że kraje czerpią korzyści z przewagi komparatywnej, pozwalając każdemu produkować to, co robi najlepiej. Na początku XXI wieku większość wielostronnych umów handlowych utknęła w martwym punkcie, głównie z powodu niechęci rządów do zniesienia półstałych barier w handlu, takich jak dotacje rolne i cła ochronne na import towarów wytworzonych. Większość krajów uznała za łatwiejsze zawieranie umów handlowych na zasadzie ad hoc (tzw. dwustronnych umów handlowych) i zdecydowała się na podejście krok po kroku do liberalizacji handlu.

Wykup lewarowany (LBO). Wykup lewarowany wykorzystuje pożyczone pieniądze do przejęcia firmy. Kupujący wpłaca określoną kwotę kapitału i pożycza resztę - w formie pożyczek bankowych lub papierów wartościowych o wysokiej rentowności (patrz obligacje śmieciowe), które dają inwestorowi dźwignię do przejęcia pożądanej firmy.

Wyprzedzające wskaźniki ekonomiczne. Statystyki, które pomagają liderom ekonomicznym i politycznym wytyczać przyszły kurs gospodarki. Wyprzedzające wskaźniki ekonomiczne obejmują takie rzeczy, jak sprzedaż detaliczna, wydatki na nowe zakłady i maszyny oraz rozpoczęcie budowy domów. Wskaźniki te mówią nam, w jakim kierunku zmierza gospodarka, a nie gdzie była (patrz opóźnione wskaźniki ekonomiczne).

Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI). Statystyki ekonomiczne zazwyczaj przedstawiają tylko część historii. Dlatego Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju ustanowił wskaźnik rozwoju społecznego, aby śledzić postępy krajów członkowskich w zakresie poprawy standardu życia swoich obywateli. Badają takie czynniki, jak śmiertelność niemowląt, średni wiek, umiejętność czytania i pisania oraz wskaźniki śmiertelności.

Wymiana walut, F/X, Forex. Waluty są przedmiotem obrotu przez całą dobę na giełdach walutowych, zwykle zlokalizowanych na parkietach banków w głównych stolicach finansowych na całym świecie. Obrót walutami jest wyjątkowy, ponieważ nie ma wartości wewnętrznej kupowanych i sprzedawanych przedmiotów. Każda waluta jest notowana w odniesieniu do innych walut. Na przykład dolar jest notowany w odniesieniu do tego, ile euro, jenów, funtów lub juanów jest wart (patrz waluta).

Wprowadzenie na giełdę, notowanie. Wprowadzenie na giełdę lub notowanie odnosi się do akcji spółki notowanych lub notowanych na "tablicy" akcji, które są oficjalnie przedmiotem obrotu na giełdzie. Celem IPO jest wprowadzenie na giełdę wszystkich lub części akcji spółki - i otrzymanie dużej płatności ze sprzedaży akcji nowej spółki.

Współczynnik zadłużenia do kapitału własnego, Współczynnik zadłużenia. Dobrym sposobem na ocenę kondycji firmy jest przyjrzenie się temu, ile jest winna i ile posiada. Podstawowa idea wskaźnika zadłużenia polega na tym, że jeśli firma jest winna wierzycielom zbyt dużo pieniędzy, będzie miała trudności z utrzymaniem się na powierzchni w trudnych czasach. W wielu firmach Nowej Gospodarki wskaźniki zadłużenia są niezwykle wysokie, często dlatego, że aktywa i dochód (przynajmniej na początku) są stosunkowo niskie. Firma typu start-up często potrzebuje wielu lat, aby zacząć wykazywać zysk.

Waluta. Euro, jen, dolar lub funt - drukowane pieniądze są walutą wszystkich rozwiniętych gospodarek. Waluty są drukowane przez banki centralne i władze monetarne, a ich podstawą jest jedynie dobra wiara organu emitującego. W Stanach Zjednoczonych skarb państwa zapewniał możliwość wymiany banknotów dolarowych na złoto. Od 1971 r. tak już nie jest. Obecnie większość głównych walut jest warta tylko tyle, ile inne osoby lub firmy są skłonne za nie zapłacić lub wymienić.

Wskaźnik cen konsumpcyjnych (CPI). Wskaźnik cen w gospodarce USA. W Wielkiej Brytanii nazywany wskaźnikiem cen detalicznych, CPI podsumowuje ceny koszyka towarów i usług, które typowy obywatel kupiłby w ciągu danego roku. Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES). Wraz z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP) organizacja CITES reguluje handel zagrożonymi gatunkami fauny i flory. Kontrolując na przykład sprzedaż kości słoniowej, CITES jest w stanie ograniczyć kłusownictwo. CITES rozróżnia zwierzęta, które należy chronić całkowitym zakazem handlu i polowań, zwanym Załącznikiem I, oraz gatunki, które można "pozyskiwać" w zrównoważonych ilościach, zwane Załącznikiem II.

Wspólny rynek. Dawna nazwa Unii Europejskiej (patrz UE). Pomysł, w momencie założenia UE, polegał na umożliwieniu przepływu towarów i pieniędzy bez ograniczeń przez granice państw członkowskich. Kiedy pierwotna Europejska Wspólnota Gospodarcza stała się podmiotem politycznym, a także gospodarczym, postanowiono zmienić jej nazwę na bardziej ogólną Unia Europejska.

Wielki Wybuch. W Japonii termin wielki wybuch był używany w odniesieniu do pakietu reform finansowych podjętych w 1998 r. Wcześniejsza deregulacja londyńskiego rynku papierów wartościowych była również nazywana wielkim wybuchem, co doprowadziło do eksplozji w bankowości i usługach finansowych, dzięki czemu wiele międzynarodowych banków i domów maklerskich przeniosło się do miasta, aby skorzystać z okazji do handlu dużymi blokami międzynarodowych papierów wartościowych bez ograniczeń lub podatków nakładanych przez lokalne władze. Dwustronne umowy handlowe. Dwa kraje zgadzające się na uwolnienie lub ograniczenie handlu towarami i/lub usługami .

Wyprzedaż aktywów Zdejmujący aktywa przejmują niedowartościowaną firmę i sprzedają jej aktywa, takie jak nieruchomości lub niedowartościowane spółki zależne, często zarabiając więcej pieniędzy, niż potrzeba na przejęcie firmy na początku. Wyprzedaż aktywów często pozwala przejmującym artystom wygenerować gotówkę potrzebną do spłaty długu zaciągniętego na przejęcie firmy.

Winorośl: Winorośl, roślina Dionizosa, greckiego boga płodności, ekstazy i wina, powiązana z Erosem w O pochodzeniu świata.
Wysłannik: Apostoł.
Woda żywa: Woda płynąca, woda połączona z życiem i chrztem.
Wielki król honoru: Jeden z pięciu synów żywego ducha, wysłanych na pomoc pierwotnemu człowiekowi, według myśli manichejskiej. Wspomniane w Kefalajach.
Wybrani: powszechny epitet wybranych przez Boga, w tym gnostyków. W manicheizmie wybrani to ścisli zwolennicy manichejskich przepisów i przywódcy kościoła manichejskiego. Można ich porównać do doskonałości w myśli katarów.
Wszystko: Lub wszystko, całość, wszechświat. "Wszystko" może odnosić się do całości boskiego królestwa, pleromy.

wspólny rynek: regionalna grupa krajów, które mają wspólną taryfę zewnętrzną, brak taryf wewnętrznych i koordynację przepisów prawnych aby ułatwić wymianę; zwany także blokiem handlowym. Przykładem jest Unia Europejska.

wolny handel: przepływ towarów i usług między narodami bez barier politycznych czy ekonomicznych.

wotyw: poświęcenie lub dar dla bóstwa.

wskaźnik cen konsumpcyjnych (CPI): Miesięczne statystyki mierzące tempo inflacji lub deflacji.

wzburzona woda/mętna woda: w micie Mandejczyków nazwa świata ciemności, zanim zmieszała się z nim żywa woda.
Windykacja Kościoła Bożego: (ok. 1250 r.) Późny traktat katarów, który przedstawia katarów jako kościół prześladowany i męczennik, w przeciwieństwie do skorumpowanego Kościoła rzymskokatolickiego.
Wizja Izajasza: Bogomilski tekst używany również przez katarów, opisujący bitwę między Bogiem a diabłem. Wiadomo, że był używany przez Bogomilów w XII wieku, ale zawiera materiały, które mogą pochodzić z III wieku lub wcześniej.
Walentynianie: Chrześcijanie gnostyccy, nazwani na cześć gnostyckiego nauczyciela Valentinusa. Uczestniczyli w nabożeństwach Kościoła katolickiego, ale także organizowali własne spotkania studyjne i szeroko stosowali metodę alegoryczną, aby odczytywać głębsze znaczenie pism świętych. Walentynianie znajdowali się w Rzymie, Galii (Ireneusz spotkał ich w Lyonie), Syrii, Egipcie, Azji Mniejszej, Kartaginie i Mezopotamii. W IV wieku Walentynianie stanowili odrębną grupę od chrześcijan katolickich. Wydaje się, że przetrwały co najmniej do VII wieku. Według Hipolita zachodnia lub włoska gałąź Walentynianów i gałąź wschodnia miały różnice doktrynalne. Pisma Walentyniana, które uważa się za należące do gałęzi zachodniej, obejmują Wyjątki z Teodota , Traktat trójstronny i Ekspozycję Walentyna , a także relacje kosmologii Walentyniana podane przez Ireneusza i Hipolita . Do tekstów wschodnich należą Ewangelia Prawdy, Ewangelia Filipa, Traktat o zmartwychwstaniu i Interpretacja wiedzy. Wschodni Walentynianie sugerowali, że Jezus miał ciało pneumatyczne lub duchowe, a zachodni, że miał ciało psychiczne. Kosmogonia Walentyniana zaczyna się od Ojca, czyli Bythos (Głębia), jako pojedynczej zasady, która dzięki samowiedzy rodzi Syna, Umysł, który jest niepodzielny od Ojca. Następnie emanują eony (w niektórych relacjach trzydzieści z nich), aby wypełnić pleromę. Eon Sophia upada, gdy stara się poznać całość Ojca i zostaje podzielony na niższą Sophię (Achmoth) i wyższą Sophię (Achamoth). Istoty pleromy ustanawiają granicę, horos, aby odizolować dolną Sophię od pleromy, a eony łączą się, by wysłać Zbawiciela na świat. Poprzez ten proces formowany jest świat materialny; a następnie namiętności Zofii, które wynikają z jej doświadczenia, wraz z radością, jakiej doświadcza z uratowania jej przez Zbawiciela, skutkują wytworzeniem elementów duszy i ducha; a te wkraczają w świat materii. Sophia przebywa pośrodku lub jest ogdoad z duchami, które stworzyła. Kosmos i ludzkość są formowane przez demiurga z materii, ciała i duszy, a Sophia wprowadza element ducha do ludzi. Zbawiciel wciela się jako Jezus, a ludzkość przechodzi proces zbawienia podobny do procesu Zofii.
Wilhelm z Solier: katar, który przeszedł na katolicyzm i pomógł Inkwizycji.
Wilhelm z Tudeli: autor Pieśni o wojnach katarów.
Waldensi: sekta, która promowała ubóstwo apostolskie i reformę Kościoła katolickiego i ostatecznie została uznana za heretycką na IV Soborze Laterańskim w 1215 r. Przez pewien czas byli sprzymierzeni z katarami. Do dziś żyją w niewielkich ilościach.
Waldo, Peter: (1140-1217) Założyciel waldensów, znany również jako Waldo z Lyonu. W wieku dwudziestu lat porzucił bogactwo i posiadłości, głosząc prostotę i ubóstwo, iw ciągu dziesięciu lat zgromadził stałą grupę wyznawców. Został ekskomunikowany w 1184 r.
woda: W parafrazie Sema Natura jest podzielona na cztery chmury: błonę dziewiczą, łożysko i moc, które są opisane jako ogień i wodę. Woda jest ciemną i przerażającą chmurą; duch jest w stanie uratować się przed szkodliwą wodą.
Weor, Samael Aon: (1917-1977) kolumbijski pisarz i okultysta, który założył swoje nauczanie w Meksyku w latach pięćdziesiątych XX wieku i założył Międzynarodowy Ruch Gnostycki. Jego pisma poruszają tematy gnostyckie poprzez współczesną wiedzę okultystyczną, czerpiąc eklektycznie z wpływów takich jak teozofia, Rudolf Steiner i Gurdżijew.
wąż: Dwie sekty gnostyckie, Ofici i Naaseńczycy, zostały nazwane odpowiednio od hebrajskich i greckich słów określających węża. Według Pseudo-Tertuliana Ofici czcili węża ze względu na ich interpretację trzech epizodów biblijnych: wąż w ogrodzie Eden przekonał Ewę i Adama do spróbowania drzewa poznania ( gnoza ); wąż z brązu wykonany przez Mojżesza na pustyni przedstawiał tego samego węża; a w Jana 3:14 Jezus porównał siebie do węża Mojżesza: "A jak Mojżesz wywyższył węża na pustyni, tak musi być wywyższony Syn Człowieczy". W tekście Nag Hammadi, Nature of the Rulers, boski duch w postaci duchowej Ewy tymczasowo zamieszkuje węża, który udziela gnozy ziemskiemu Adamowi i Ewie.
więzienie: W gnostycyzmie, orfizmie i platonizmie ciało może być postrzegane jako więzienie, w którym uwięziona jest dusza lub duch. Ciało jest więzieniem lub grobowcem duszy zgodnie z naukami platońskimi i orfickimi odzwierciedlonymi w tekstach gnostyckich.
Władcy biegunów: Strażnicy gwiazdy polarnej w Ursa Minor w misteriach mitry.
Władza: Jedna z siedmiu mocy stworzonych przez Yaldabaotha w Sekretnej Księdze Jana i połączona z archontem Yao; twórca szpiku duszy.
Większa Harmonia: (IV wiek?) Tekst używany przez Archontów, który opisuje siedem niebios rządzonych przez archontów planetarnych i ósme, siedzibę Ojca Wszystkiego i świetlistą Matkę na Wysokościach, skąd pochodzi dusza. Mit opisywał kulisy wznoszenia się duszy praktykowane przez archontów. Większa Harmonia i krótsza * Mniejsza Harmonia już nie istnieją, ale Epifaniusz wspomina o nich w swoim Panarionie.
Większy Hekhaloth: tekst mistycyzmu żydowskiej Merkawy z I wieku, opisujący siedem Hekhaloth, czyli niebiańskich sal, przez które musi przejść dusza aspiranta.
Wielkie odstępstwo: obraźliwy termin używany przez niektóre odłamy chrześcijaństwa po reformacji, takie jak anabaptyści, mormoni i adwentyści, w odniesieniu do Kościoła katolickiego i innych ustanowionych kościołów.
Wielka herezja: określenie ruchu katarów.
Wielki Król Honoru: Jeden z pięciu synów Żywego Ducha wysłanych, by pomóc Pierwotnemu Człowiekowi w micie manichejskim.
Wielka Moc: Imię najwyższego Boga w Koncepcji Naszej Wielkiej Mocy iw magicznych papirusach.
Wolne duchy: Małe grupy chrześcijan w XIV i XV wieku, znane również jako Bracia lub Bracia Wolnego Ducha, których uważano za heretyków ze względu na elementy panteistyczne w ich naukach. Istniały głównie w Czechach we wschodnich Niemczech i pozostawały pod wpływem dzieł Mistrza Eckharta.
Wybrani: Wybrani przez Boga lub inną moc jako predestynowani do zbawienia. W niektórych odmianach gnostycyzmu pneumatycy, ci, którzy mają boskiego ducha, są postrzegani jako predestynowani wybrańcy. W religii manichejskiej wybrani byli przywódcami kościoła żyjącymi w surowych warunkach ascetycznych i pełniącymi podobną rolę do katarów doskonałych.
Wielkanoc: Chrześcijańskie święto ukrzyżowania i zmartwychwstania Chrystusa. Jest to święto ruchome przypadające w niedzielę po pierwszej pełni Księżyca po równonocy wiosennej, chociaż obliczanie Wielkanocy budziło kontrowersje we wczesnym Kościele. Ponieważ Gnostycy umieścili niewielkie znaczenie cielesnego zmartwychwstania Jezusa, Wielkanoc nie była fundamentalna dla religii gnostyckiej, chociaż Walentynianie prawdopodobnie by ją obchodzili.
Wyrocznie chaldejskie: Komentarz z II wieku do tajemniczego poematu religijnego, który obejmuje szczegółową kosmologię platońską z pewnymi podobieństwami do kosmologii gnostyckich - Ojciec Pierwszego Intelektu, który emanuje Drugim Intelektem, który jest (platońskim) demiurgiem, oraz rola nieco podobna do Sofii dla Hekate. Wyroczniom chaldejskim przypisuje się wszelkiego rodzaju egzotyczne pochodzenie, ale są one wyraźnie wytworem świata hellenistycznego.
Wezwanie: Gnostycki apel do duszy, aby się obudziła i porzuciła swój obecny upadły stan oraz osiągnęła Gnozę. W manicheizmie rzeczywista istota, która idzie obudzić Pierwotnego Człowieka w imieniu Żywego Ducha. Odpowiedź na wezwanie przyjdzie od Ducha.
Wierzący: Katar, który jeszcze nie otrzymał consolamentum i nie stał się Doskonałym. Słuchacz stał się Wierzącym przez przyjęcie obrzędu covenenza. Wierzący nie podlegali takim samym ograniczeniom żywieniowym i czystości jak katarzy Doskonali.
Wniebowstąpienie Izajasza: (II w.) Uważany za część Pseudepigrafów, tekst ten przetrwał w trzech rękopisach etiopskich z V do VII wieku oraz we fragmentach w języku greckim, koptyjskim, łacińskim i starosłowiańskim. Składa się z dwóch części: pierwsza (rozdziały 1-5), znana również jako Męczeństwo Izajasza, opowiada historię śmierci Izajasza, podczas gdy druga (rozdziały 6-11), znana jako Wizja Izajasza, dotyczy wznoszenia się Izajasza przez siedem sfer. Epifaniusz opowiada, że Wniebowstąpienie było używane przez Archontyka Gnostycy.
Wniebowstąpienie Pawła: (II wiek?) Zaginiony tekst gnostycki, który według Epifaniusza był używany przez gnostyckich Borbeloitów i Kainitów. Epifaniusz nie opisuje jego treści.
Wodnikowa Ewangelia Jezusa Chrystusa: współczesna ewangelia apokryficzna, napisana przez Leviego H. Dowlinga i opublikowana po raz pierwszy w 1907 roku. Nie twierdzi, że została zaczerpnięta z nieznanego wcześniej rękopisu, ale została podyktowana z zapisów Akaszy, koncepcja teozoficzna wiedzy dostępnej bezpośrednio z innej płaszczyzny egzystencji. Rozszerza historię, że Jezus był w Indiach podczas swoich straconych lat i dodaje podróże do Tybetu, Persji, Asyrii, Grecji i Egiptu. Niezwykłe koncepcje w Ewangelii Wodnika obejmują reinkarnację, nauczanie o epokach zodiakalnych i chrystologię proponującą, że Jezus stał się naczyniem dla Chrystusa poprzez modlitwę i duchowy wysiłek. Ewangelia zawiera wiele anachronizmów i błędów historycznych.
Wszyscy: termin techniczny w gnostycyzmie, który może odnosić się do pleromy lub do całego wszechświata.

Wyższe planety

Zbiorcze określenie głównych planet Marsa, Jowisza, Saturna, Urana, Neptuna i Plutona, których orbity leżą poza orbitami Ziemi, w przeciwieństwie do planet niższych, tych głównych planet, których orbity leżą wewnątrz Ziemi.

widmo (l.mn: widma)

Ogólnie rzecz biorąc, rozkład natężenia promieniowania elektromagnetycznego wraz z długością fali. Zatem kiedy badamy widmo gwiazdy, patrzymy na mapę tego rozkładu jasności. W kontekście światła widzialnego widmo widzialne to pasmo kolorów powstające, gdy białe światło przechodzi przez szklany pryzmat, co powoduje rozproszenie światła zgodnie z długością fali. Od długich do krótkich fal uzyskuje się kolory: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygo, fioletowy. Są to kolory, z których składa się tęcza (choć w praktyce nie wszystkie z tych kolorów można rozróżnić). Takie widmo jest widmem ciągłym lub kontinuum (tj. ciągłym rozkładem promieniowania na wszystkich długościach fal) i jest emitowane przez gorące ciało stałe lub gorący gaz pod wysokim ciśnieniem. Kontinuum jest również emitowane przez procesy promieniowania swobodnego i promieniowania synchrotronowego, ale postać widma jest w każdym przypadku inna. Widmo liniowe jest emitowane przez gaz pod niskim ciśnieniem. Jeśli elektron na orbicie o wysokiej energii (tj. o dużym promieniu wokół jądra atomowego) przechodzi w dół na orbitę o niższej energii, wówczas różnica energii między dwiema orbitami, ΔE, jest uwalniana jako kwant ( lub "pakiet") promieniowania o określonej długości fali λ i częstotliwości f . Zależność między ΔE, λ i f jest następująca: ΔE = hf = hc/λ, gdzie c to prędkość światła, a h to stała Plancka. Każde możliwe przejście skutkuje własną charakterystyczną linią widmową. W atomie wodoru, najprostszym atomie, istnieje wiele serii linii widmowych ze względu na możliwe przejścia. Na przykład wszystkie możliwe przejścia w dół do najniższego poziomu energii dają początek serii linii emisyjnych Lymana w zakresie długości fal ultrafioletowych i wszystkie możliwe przejścia w dół do drugiego poziomu energii (pierwszy poziom wzbudzony daje początek serii linii Balmera w zakresie widzialnym). Linie te są charakterystyczne dla wodoru i samego wodoru. Cięższe pierwiastki mają bardziej złożone widma, a widma cząsteczek komplikują wibracyjne i rotacyjne stany energetyczne. Ciemne widma linii absorpcyjnych powstają, gdy atomy i cząsteczki absorbują promieniowanie (ze źródła tła) o tych samych długościach fal, przy których zachodzi emisja, zgodnie z mechanizmem opisanym powyżej. Na przykład ciemna linia o długości fali ? powstaje, gdy elektrony danego pierwiastka pochłaniają energię ΔE i wykonują przejścia w górę z orbit o niższej na wyższą energię.

Wiatr słoneczny

Ciągły przepływ naładowanych cząstek (głównie elektronów i protonów) na zewnątrz ze Słońca do przestrzeni międzyplanetarnej. Ten wypływ plazmy "wieje" obok planet z prędkością, która waha się między 200 kms-1 a 900 kms-1, i powoduje, że Słońce traci około miliona ton masy na sekundę. W odległości 1 AU od Słońca średnia gęstość wiatru słonecznego wynosi około 5 × 106 cząstek na metr sześcienny, a jego temperatura (miara przypadkowych ruchów kinetycznych cząstek wiatru słonecznego względem siebie) wynosi około 105 K W pobliżu płaszczyzny ekliptyki średnia prędkość wiatru wynosi około 400 km s-1. Cząsteczki, które składają się na ten "powolny" wiatr, wyłaniają się głównie z podobnych do wstęg struktur w koronie słonecznej, które zwykle znajdują się stosunkowo blisko równika słonecznego. Szybki wiatr, o średniej prędkości około 750 km s-1, wieje z otworów koronalnych, które są na stałe wyśrodkowane na biegunach słonecznych. Kiedy dziury koronalne rozciągają się w dół lub w poprzek równika słonecznego, strumienie o dużej prędkości przepływają obok Ziemi i planet. Połączenie osiowego obrotu Słońca i ruchu orbitalnego Ziemi powoduje, że strumienie te powtarzają się w odstępach od 26 do 27 dni, patrząc z Ziemi. Wyniki uzyskane przez sondę SOHO wskazują, że cząstki wiatru słonecznego powstają na granicach komórek supergranularnych na powierzchni Słońca, gdzie skoncentrowane są pola magnetyczne. Wiatr słoneczny niesie ze sobą linie sił wiatru słonecznego, które rozprzestrzeniają się, tworząc słabe pole międzyplanetarne. Rotacja Słońca w połączeniu z promieniowym przepływem wiatru słonecznego na zewnątrz powoduje, że linie pola międzyplanetarnego przybierają formę spiralną. Wiatr słoneczny i pole międzyplanetarne oddziałują z magnetosferami planet i ogonami komet. Ciśnienie wywierane przez wiatr słoneczny ściska planetarną magnetosferę do wewnątrz, w kierunku planety, po stronie zwróconej w stronę Słońca i ciągnie ją w warkocz po "dolnej" stronie. Wiatr wyciąga jony z głowy komety, tworząc długi warkocz jonowy. Fluktuacje wiatru i pola międzyplanetarnego, spowodowane na przykład wybuchami cząstek z rozbłysków i koronalnymi wyrzutami masy, zniekształcają magnetosfery planetarne, a czasem powodują odłączanie się warkoczy jonowych od macierzystych komet. Wiatr słoneczny nadal płynie na zewnątrz, dopóki nie zostanie zatrzymany przez słabe ciśnienie wywierane przez ośrodek międzygwiazdowy. Granica obszaru, w którym przeważa wiatr słoneczny i pole międzyplanetarne (heliosfera), nazywa się heliopauzą i uważa się, że znajduje się w odległości około 100 jednostek astronomicznych. Oczekuje się, że promień heliosfery będzie się zmieniał wraz z cyklem słonecznym.

Węże

(Wąż; w skrócie Ser, gen. Serpentis; całkowita powierzchnia 637 stopni kwadratowych) Konstelacja, która jest wyjątkowa, ponieważ jest podzielona na dwie części: Serpens Caput (Głowa Węża; powierzchnia 429 stopni kwadratowych), która leży głównie na północnym niebie między Beootami a Herkulesem, z kulminacją o północy w połowie maja, oraz Serpens Cauda (ogon Węża; powierzchnia 208 st. kw.), który leży głównie na południowym niebie między Ophiuchus a Scutum, oraz kończy się o północy pod koniec czerwca. Przedstawia wielkiego węża trzymanego przez Ophiuchusa, nosiciela Węża, wokół którego ciała jest owinięty. Najjaśniejsze gwiazdy Węża zostały skatalogowane przez Ptolemeusza (ok. 100-175 n.e.) w Almagest . Raczej niepozorna konstelacja, najjaśniejsze gwiazdy w Serpens to α Serpentis ( Unukalhai ) 2,6mag, η Serpentis 3,2mag, μ Serpentis 3,5mag i ξ Serpentis , również 3,5mag. Istnieją cztery inne gwiazdy jaśniejsze niż 4,0 magnitudo. Do interesujących gwiazd w Serpens należą θ Serpentis (Alya), szeroki podwójny z białymi składnikami (A5), jasności 4,6 i 5,0, separacja 22″, które mają ten sam ruch własny, δ Serpentis, bliski układ podwójny z białymi (A9 i A7) składowe, wielkości 4,2 i 5,3, separacja 4,0″, R Serpentis, zmienna typu Mira (zakres 5,2-14,4, okres około 356 dni) oraz WSerpentis, układ podwójny zaćmieniowy typu Algol (zakres 8,4-10,2, okres 14,15 dni) . Inne interesujące obiekty w Serpens obejmują M5 (NGC 5904), gromadę kulistą szóstej wielkości oraz IC 4703 (Mgławica Orzeł), mgławicę emisyjną zawierającą gromadę otwartą M16 (NGC 6611) zawierającą ponad 60 gwiazd słabszych niż ósma wielkość.

Widzenie

Ostrość obrazu teleskopowego określona przez stopień turbulencji w ziemskiej atmosferze. Temperatura zmienia współczynnik załamania światła powietrza, więc pęcherzyki powietrza o różnych temperaturach, przenoszone przez wiatr przez aperturę teleskopu, powodują zniekształcenie jego obrazu gwiazdy, podobnie jak efekt pomarszczonej szyby w łazience. Fizycznie efekt niejednorodnego współczynnika załamania światła pofałdowuje nadchodzące płaskie czoło fali od gwiazdy, a jej obraz nie skupia się na punkcie (lub na dysku dyfrakcyjnym przypominającym punkt). Kluczową cechą jest wielkość pęcherzyków niejednorodnego powietrza w stosunku do apertury teleskopu. Teleskopy o małej aperturze obserwują gwiazdę przez niewiele bąbelków, a efektem pojedynczego bąbla jest przechylenie nadchodzącej wiązki światła. Kiedy wiatr wieje bąbelkami przez teleskop, obraz gwiazdy tańczy w płaszczyźnie ogniskowej. Gwiazda widziana przez bardzo mały teleskop, taki jak oko, może często migotać. Z kolei duży teleskop ogląda obraz gwiazdy przez wiele bąbelków, a obraz jest nieruchomy, ale rozproszony. W przypadku pośrednim na obrazie widoczne są zagęszczenia lub "plamki" - technika interferometrii plamkowej jest sposobem na wyostrzenie obrazu. Widzenie jest podawane w sekundach łukowych na obrazie gwiazdy. Nie ma jasnej konwencji, czy podana liczba jest pełną szerokością w połowie maksimum rozkładu światła na obrazie, czy też średnicą okręgu obejmującego 90% (lub 95% lub 99%) strumienia promieniowania. Szacunki widzenia oka nie są zbyt wiarygodne, ponieważ oko jest detektorem o szybkiej reakcji i wybiera jaśniejszy rdzeń obrazu, minimalizując pozorny rozmiar widzącego dysku. Widzenie ma kluczowe znaczenie dla działania teleskopu. Z tego powodu amatorzy unikają umieszczania teleskopów w pobliżu źródeł ciepła (takich jak kominy i domy) i szukają miejsc do obserwacji na wsi, a profesjonaliści umieszczają swoje teleskopy w wysokich górach w niezakłóconym powietrzu, projektując budynki obserwatorium i teleskopy aby zminimalizować widzenie wywołane przez sprzęt ("widzenie kopułkowe").

Wielki Obłok Magellana

Większy z dwóch pobliskich towarzyszy Galaktyki Drogi Mlecznej, widocznych gołym okiem na niebie półkuli południowej, a nazwanych na cześć portugalskiego nawigatora Ferdynanda Magellana, który obserwował ich w 1519 roku podczas swojego okrążenia świata. Znajdujący się w konstelacji Dorado, w odległości około 170 000 lat świetlnych, Wielki Obłok Magellana (LMC) ma całkowitą średnicę około 35 000 lat świetlnych i zawiera około 10¹⁰ gwiazd. Jego całkowita masa wynosi od jednej dziesiątej do jednej dwudziestej masy Drogi Mlecznej. Pierwotnie została sklasyfikowana jako galaktyka nieregularna (typu Irr I w klasyfikacji Hubble′a), ale ponieważ ma wyraźną poprzeczkę środkową i wykazuje ślady czegoś, co może być początkowym ramieniem spiralnym, jest obecnie uważana za nieregularną spiralę z poprzeczką , prototyp klasy oznaczonej jako "Sm". Zawiera Mgławicę Tarantula, ogromny obszar HII o średnicy około 900 lat świetlnych, który otacza energiczny obszar formowania się gwiazd i jest jednym z największych znanych obszarów HII. LMC, który zawiera liczne obłoki gazu i pyłu, młode gromady gwiazd i pozostałości po supernowych, wydaje się doświadczać intensywnego procesu formowania się gwiazd, który prawdopodobnie został wywołany skutkami bliskiego spotkania z Drogą Mleczną kilka miliardów lat temu.

Wodór (H)

Najlżejszy i najbardziej powszechny pierwiastek we wszechświecie. Około 92% liczby atomów i około 75% masy całej bezpośrednio obserwowanej materii we wszechświecie to wodór. Najpowszechniejsza forma atomu wodoru składa się z jednej dodatnio naładowanej cząstki, protonu i jednej ujemnie naładowanej cząstki, elektronu, która krąży wokół protonu. Masa atomowa wynosi 1, a liczba atomowa (tj. ładunek jądra) również wynosi 1. Jądra wodoru istnieją z jednym lub dwoma neutronami oprócz jednego protonu. Te formy "ciężkiego wodoru" nazywane są odpowiednio deuterem i trytem. Regiony obojętnego wodoru są określane jako regiony HI. Regiony zjonizowanego wodoru to regiony HII.

Włoska Agencja Kosmiczna (ASI)

Agencja rządowa założona w 1988 r. w celu identyfikowania, koordynowania i zarządzania włoskimi programami kosmicznymi. W ramach pięcioletniego Narodowego Planu Kosmicznego ASI ma na celu promowanie, wspieranie i kontrolowanie naukowych, technologicznych i komercyjnych zastosowań działań kosmicznych, a także promowanie nowych możliwości technologicznych we włoskim przemyśle lotniczym. Pod kierownictwem ASI Włochy były zaangażowane w różne działania kosmiczne, w tym programy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, Tethered Satellite, X-SAR (radar z syntetyczną aperturą pasma X) i Lageos (satelita geodezyjny o zasięgu laserowym). Wspólne przedsięwzięcia naukowe obejmują satelitę rentgenowskiego Beppo-Sax i satelitę SAC-B do badań fizyki słonecznej. ASI promuje również i wspiera włoski udział naukowy i przemysłowy w programach EUROPEJSKIEJ AGENCJI KOSMICZNEJ, w tym Cassini-Huygens i Integral.

Wszechświat inflacyjny

Modyfikacja standardowego modelu Wielkiego Wybuchu, która obejmuje okres wykładniczej (przyspieszającej) ekspansji, zwanej "inflacją", we wczesnej ewolucji wszechświata. W typowym scenariuszu inflacyjnym ekspansja wykładnicza rozpoczęłaby się około 10-34 s po początku czasu i zakończyłaby się, gdy wszechświat byłby, powiedzmy, sto razy starszy (tj. po około 10-32 s). W tym przedziale czasowym ("epoce inflacji") wszystkie odległości we wszechświecie wzrosłyby około 1050 razy. Współczynnik inflacji równy 1050 odpowiada obszarowi przestrzeni o promieniu 10-34 sekund świetlnych i rozszerzyłby się do o promieniu około 1016 sekund świetlnych (około 300 milionów lat świetlnych). Chociaż wydaje się to sugerować ekspansję "szybszą niż światło", ponieważ inflacja wiąże się raczej z rozszerzaniem się przestrzeni niż z ruchem cząstek w przestrzeni, nie zaprzecza to twierdzeniu Einsteina, że nic nie może przekroczyć prędkości światła. Zgodnie z teoriami wielkiej unifikacji cząstek elementarnych i sił, inflacja była napędzana zmianą, która nastąpiła około 10?34 s po początku czasu, kiedy wielka zunifikowana siła rozdzieliła się na siły silne i elektrosłabe i uwolniły się ogromne ilości energii które wcześniej były przechowywane w próżni czasoprzestrzeni. Ta "zmiana fazy" stanu wszechświata została porównana do zmiany, która zachodzi, gdy woda zamienia się w lód i uwalnia się ciepło ("ciepło utajone"). Hipoteza inflacyjna została wprowadzona w 1981 roku przez amerykańskiego fizyka matematycznego Alana Gutha w celu rozwiązania szeregu nierozstrzygniętych kwestii kosmologicznych, w tym problemu "płaskości" i "problemu horyzontu". Problem płaskości wynika z faktu, że obserwacje wskazują, że średnia gęstość Wszechświata mieści się w zakresie dziesięciokrotnie większym od gęstości krytycznej, czyli gęstości tak zwanego "płaskiego" Wszechświata (takiego, w którym wypadkowa całkowita krzywizna przestrzeni jest zero). Standardowe modele Wielkiego Wybuchu sugerują, że gdyby średnia gęstość różniła się choćby mikroskopijnie od wartości krytycznej w pierwszych chwilach historii Wszechświata, obecnie różniłaby się od wartości krytycznej o ogromny czynnik. Problem horyzontu wiąże się z pytaniem, w jaki sposób wszechświat w dużej skali stał się tak jednorodny i izotropowy (taki sam wszędzie i we wszystkich kierunkach). Na przykład, gdy spojrzymy na mikrofalowe tło w przeciwległych obszarach nieba, to promieniowanie przemieszcza się w przestrzeni kosmicznej praktycznie przez całe życie wszechświata (około 15 miliardów lat). Ponieważ średnica obserwowalnego Wszechświata jest dwa razy większa niż ta (około 30 miliardów lat świetlnych), w standardowych modelach Wielkiego Wybuchu nie byłoby wystarczająco dużo czasu, aby te bardzo odległe regiony miały jakikolwiek kontakt ze sobą (żaden sygnał, poruszający się z prędkością światła, nie mógł podróżować z jednego do drugiego). Jak więc te regiony mogą być identyczne? Wysadzając wszechświat o tak ogromny czynnik, inflacja zapewnia, że krzywizna przestrzeni staje się nieodróżnialnie bliska zeru (przypadek "płaski"). Jeśli model inflacyjny jest poprawny, obserwowalny wszechświat jest niewielką częścią całości, a przestrzeń wydaje się płaska w taki sam sposób, jak powierzchnia planety Ziemia wydaje się płaska, jeśli zbadamy tylko niewielką jej część. Ogromny czynnik inflacyjny oferuje również rozwiązanie problemu horyzontu. Przed erą inflacji musiało upłynąć trochę czasu, aby dostatecznie mała objętość przestrzeni (mniejsza, powiedzmy, o średnicy niż 10-34 sekund świetlnych), mogła wyrównać wszelkie wewnętrzne różnice i stała się jednolita. Zwiększając tę mikroskopijną objętość, aby stała się większa niż obserwowalny wszechświat, inflacja zapewniłaby, że cały obserwowalny wszechświat w dużej skali będzie wyglądał dokładnie tak samo. Inflacja rozwiązuje również szereg problemów związanych z fizykąi cząstek elementarnych i, poprzez nadmuchanie niewielkich fluktuacji kwantowych do ogromnych skal, zapewnia możliwy mechanizm generowania "ziarn", z których następnie rozwinęły się galaktyki i struktury o większej skali

Włosy Bereniki

(Włosy Bereniki; w skrócie Com, gen. Comae Berenices; powierzchnia 386 stopni kw.) Północna konstelacja, która leży między Psami Gończymi a Panną, a jej kulminacja następuje o północy na początku kwietnia. Jej nazwa pochodzi od kosmyka włosów egipskiej królowej Bereniki II (ok. 269-221 p.n.e.), który według legendy dała bogom za bezpieczny powrót męża, Ptolemeusza III Euergetesa, z bitwy. Został wprowadzony przez holenderskiego kartografa Gerardusa Mercatora, który umieścił go na kuli ziemskiej w 1551 roku. Mała, raczej niepozorna konstelacja, najjaśniejsza gwiazda Warkocza Bereniki ma wielkość 4,2. ? Comae Berenices (Diadem) to interesujący, bliski układ podwójny z bladożółtymi (F5) składnikami, oba o wielkości 5,2, separacja ?0-0,9″; okres 25,8 lat, orbita leży prawie krawędzią, więc ruch odbywa się praktycznie po linii prostej. Inne interesujące obiekty to Melotte 111, szeroka (5?) gromada otwarta złożona z około 40 gwiazd między piątą a dziesiątą magnitudo, M53 (NGC 5024), gromada kulista 8mag, M64 (NGC 4826, Galaktyka Czarnooka), galaktyka spiralna o jasności dziewiątej wielkości i NGC 4565, galaktyka spiralna o jasności 10 magnitudo skierowana krawędzią. W południowej części Coma Berenices znajduje się wiele galaktyk należących do wielkiej Gromady w Pannie, aw północno-wschodniej części konstelacji znajduje się odległa Gromada Warkocza. W konstelacji znajduje się również północny biegun galaktyczny.

Worek węgla

Duża i widoczna ciemna mgławica w konstelacji Crux, wkraczająca do sąsiednich Centaurusa i Musca, wyśrodkowana w przybliżeniu na pozycji RA 12^h 50 ^m, dec.-63°. Jest dobrze widoczna na jasnym tle Drogi Mlecznej i ma wymiary prawie 7° na 5°.

Wielki Pies

(Większy Pies; w skrócie CMa, gen. Canis Majoris; powierzchnia 380 st. kw.) Południowy konstelacja, która leży między Lepus i Puppis, a jej kulminacja następuje o północy na początku stycznia. Przedstawia jednego z dwóch psów Oriona (Łowcy), który dominuje na niebie na północnym zachodzie (drugi pies jest reprezentowany przez Małego Psa). Jego najjaśniejsza gwiazda, α Canis Majoris (Syriusz), jest znana jako "psia gwiazda". Najjaśniejsze gwiazdy Canis Major zostały skatalogowane przez Ptolemeusza (ok. 100-175 n.e.) w Almagest . Małą konstelację Wielkiego Psa można łatwo znaleźć dzięki Syriuszowi, który o jasności ?1,4 magnitudo jest najjaśniejszą gwiazdą na niebie i leży na kontynuacji skierowanej w dół linii łączącej gwiazdy δ, ε i ζ Orionis w pasie Oriona. Syriusz jest również jaśniejszym składnikiem bliskiego układu podwójnego, a jego towarzyszem (Syriusz B) jest biały karzeł o jasności 8,4 magnitudo, separacji 4,6″, okresie 50 lat. Inne jasne gwiazdy to ? Canis Majoris (Adhara), gwiazda podwójna z niebieskawo-białymi (B2) i żółtymi składnikami, jasności 1,5 i 7,9, separacja 7,5″, δ Canis Majoris (Wezen), jasność 1,8 i β Canis Majoris ( Mirzam), magnitudo 2,0. Istnieje osiem innych gwiazd o wielkości 4,0 lub jaśniejszych. Inne interesujące obiekty w Canis Major to gwiazda zmienna typu Algol R Canis Majoris (zasięg 5,7-6,3, okres 1,14 dnia), układ podwójny zaćmieniowy UW Canis Majoris (zakres 4,8-5,3, okres 4,39 dnia) oraz dwie gromady otwarte, M41 (NGC 2287), która składa się z około 100 gwiazd słabszych niż siódma wielkość i jest widoczna gołym okiem około 4° na południe od Syriusza, oraz NGC2362, która składa się z około 40 gwiazd słabszych niż 7,5 wielkości, otaczających τ Canis Majoris (jasność 4,4).

Wieczorna gwiazda

Nazwa nadana Wenus, gdy jest widoczna na zachodzie po zachodzie słońca. Starożytni astronomowie wierzyli, że poranne i wieczorne objawienia Wenus dotyczyły dwóch różnych planet; planeta wieczorna otrzymała nazwę Hesperus. Jako gwiazda wieczorna Wenus przechodzi od koniunkcji górnej (kiedy znajduje się za Słońcem) do koniunkcji niższej (kiedy znajduje się między Ziemią a Słońcem) i jest widoczna najdłużej, gdy osiąga pozycję znaną jako największe wydłużenie na wschód, kiedy jego kątowa separacja od Słońca jest największa. Nazwa "gwiazda wieczorna" jest czasami nadawana wieczornym objawieniom Merkurego.

Wyjście źrenicy

Obraz obiektywu utworzony przez okular teleskopu. Wszystkie promienie zebrane przez obiektyw przechodzą przez źrenicę wyjściową, w której ołówek promieni wychodzących z okularu ma najmniejszą średnicę i największe oświetlenie obrazu. Źrenica wyjściowa jest zatem najlepszym miejscem do umieszczenia źrenicy oka podczas obserwacji przez teleskop. Średnica źrenicy wyjściowej (De) jest równa aperturze teleskopu (D) podzielonej przez powiększenie (M). Na przykład teleskop o aperturze 200 mm i powiększeniu 50 da źrenicę wyjściową o średnicy D_e = D/M = 200/50 = 4 mm. Średnica źrenicy wyjściowej musi być mniejsza lub równa średnicy źrenicy oka, jeśli całe światło zebrane przez teleskop ma wejść do oka obserwatora. Aby spełnić ten warunek, powiększenie musi być większe lub równe D/D_p, gdzie D_p jest średnicą źrenicy oka. Ponieważ średnica źrenicy przystosowanej do ciemności wynosi około 7 mm, minimalne powiększenie, które zapewni, że źrenica wyjściowa będzie mniejsza niż źrenica obserwatora, wynosi w przybliżeniu D/7, gdzie D jest aperturą wyrażoną w mm (D/0,007, jeśli D jest w metrach).

Wydłużenie

W powszechnym użyciu kątowa separacja między Słońcem a planetą (lub innym ciałem krążącym wokół Słońca) lub Księżycem, tj. kąt Słońce - Ziemia - obiekt. Dokładniejsza definicja, która uwzględnia fakt, że orbity ciał krążących wokół Słońca są nachylone do płaszczyzny ekliptyki (płaszczyzny orbity Ziemi), jest taka, że wydłużenie ciała jest różnicą między jego długością niebieską a Słońca. Wydłużenie mierzy się w stopniach na wschód lub zachód od Słońca. Jeśli wydłużenie ciała wynosi 0?, to jest w koniunkcji, jeśli 90° to w kwadraturze, a jeśli 180° to w przeciwstawności. Termin ten jest również używany do określenia odległości kątowej między planetą a jednym z jej satelitów, tj. kąta planeta-Ziemia-satelita, mierzonego na wschód lub zachód od planety. Wydłużenia niższych planet, Merkurego i Wenus, mieszczą się w pewnych granicach. Te maksymalne odległości kątowe od Słońca są określane jako największe wydłużenie na wschód, kiedy planeta zachodzi najpóźniej po Słońcu podczas określonego objawienia, oraz największe wydłużenie na zachód, kiedy wschodzi najwcześniej przed Słońcem podczas określonego objawienia. W przypadku Merkurego największe wydłużenie waha się między 17° 50, gdy planeta znajduje się w peryhelium (najbliższa fizyczna odległość od Słońca), a 27° 50′ kiedy znajduje się w aphelium (najdalej od Słońca). Dla Wenus, która ma znacznie mniej ekscentryczną orbitę, największe wydłużenie waha się między 45° a 47°.

Widmo elektromagnetyczne

Pełny zakres promieniowania elektromagnetycznego, od najkrótszej do najdłuższej długości fali. Zgodnie z konwencją widmo elektromagnetyczne jest podzielone na kilka różnych pasm fal. Od najkrótszych do najdłuższych długości fal, szerokie główne podziały to: promienie gamma (długości fali krótsze niż 0,01 nm), promienie rentgenowskie (0,01-10 nm), ultrafiolet (10-390 nm), widzialne (390-700 nm), podczerwień (700nm-1mm), radio (1mmw górę). Chociaż ludzkie oczy są wrażliwe tylko na długości fal w zakresie od około 390 nm do około 700 nm, ogólnie przyjmuje się, że "optyczny" obszar widma obejmuje szersze pasmo fal od 310-1000 nm (310 nm-1 μm). Dalsze podziały w powszechnym zastosowaniu astronomicznym to: twarde promieniowanie rentgenowskie (0,01-0,1 nm), miękkie promieniowanie rentgenowskie (0,1 nm - 10 nm), ekstremalny ultrafiolet (EUV lub XUV: 10 nm - 91 nm), bliska podczerwień ( 1-4 &m?;m), średnia podczerwień (4-40 μm), daleka podczerwień (40 μm- 350 &m;m; tj. 40 μm-0,35 mm), submilimetr (0,35-1 mm), fala milimetrowa (1- 10 mm), mikrofalowe (1 mm - 0,3 m). Większość docierającego promieniowania jest pochłaniana przez atmosferę lub odbijana z powrotem w przestrzeń kosmiczną, ale promieniowanie o długości fali w zakresie od 310 nm do 1100 nm i od około 2 cm do około 30 m może przenikać do poziomu gruntu, a pasma te są odpowiednio znane jako optyczne i radiowe "okienka". Kilka wąskich pasm promieniowania w obszarach bliskiej i średniej podczerwieni widma oraz promieniowanie w obszarach fal submilimetrowych i milimetrowych można badać z dobrych miejsc obserwacyjnych na dużych wysokościach

Wydarzenie tunguskie

Eksplozja w powietrzu rankiem 30 czerwca 1908 r. Nad odległym regionem leśnym wschodniej Syberii w pobliżu rzeki Podkamienna Tunguska, która spowodowała rozległe zniszczenia. Kilku naocznych świadków zgłosiło kulę ognia tak jasną jak Słońce. Sama eksplozja była słyszalna w odległości do 1000 km i dwukrotnie wysłała fale ciśnienia wokół planety, które zostały zarejestrowane przez stacje sejsmograficzne. Baldachim lasu płonął przez ponad dwa dni. Drzewa i renifery w centralnym obszarze 1000 km2 poniżej wybuchu zostały spalone, a do 50 km dalej drzewa zostały powalone przez falę uderzeniową. Pył z eksplozji pokrył okolicę i został przeniesiony na cały świat przez prądy atmosferyczne, powodując kolorowe zachody słońca. Minęło 20 lat, zanim pierwszy zespół naukowo-badawczy, kierowany przez Leonida Kulika, dotarł na te tereny. Nie znaleźli głównego krateru uderzeniowego ani fragmentów meteorytów; Jednak późniejsze ekspedycje odzyskały cząsteczki pyłu zachowane w żywicy drzewnej i stwierdziły, że mają one spójny skład z kamiennymi meteorytami. Wydaje się więc, że kamienny meteoryt o średnicy około 50 m rozpadł się i wyparował na wysokości około 8 km.

Wielki krąg

Okrąg uzyskany na powierzchni kuli przez przecięcie z powierzchnią płaszczyzny przechodzącej przez środek kuli. Każda płaszczyzna, która przecina kulę, ale nie przechodzi przez środek, styka się z kulą w małym okręgu. Koło wielkie to tak naprawdę największe koło, jakie można narysować na powierzchni kuli. Najkrótsza odległość między dwoma punktami na kuli to łuk koła wielkiego przechodzący przez te punkty. Przykładami wielkich kół na Ziemi są równik i linie długości geograficznej; na sferze niebieskiej, równiku niebieskim, południku, ekliptyce itp. Zobacz też: współrzędne niebieskie, szerokość geograficzna nieba

Wielka Czerwona Plama (GRS)

Ogromny stały antycyklon na południowej półkuli Jowisza, widoczny jako czerwonawy owal na nieco ponad 20?S. Najwcześniejsza jednoznaczna obserwacja została dokonana przez Heinricha Schwabe w 1831 r. (Często cytowana obserwacja Roberta Hooke′a w 1664 r. Wydaje się obecnie dotyczyć podobnego, ale innego miejsca). GRS stał się uderzającą cechą około 1880 roku, kiedy rozwinął głębokie czerwone zabarwienie. Było to również widoczne we wczesnych latach siedemdziesiątych, ale przy innych okazjach kolor był mniej wyraźny, blaknąc od czasu do czasu do bladopłowego lub łososiowego różu, a czasami całkowicie zanikając, pozostawiając to, co jest znane jako zagłębienie Czerwonej Plamy. Jego wielkość również była zróżnicowana: od około 10 000 do 14 000 km (północ-południe) przez 24 000 do 40 000 km (wschód-zachód). GRS dryfuje wzdłuż i wszerz, aw ciągu dwudziestego wieku wykonał około trzech okrążeń wokół planety. Istnieje również 90-dniowa oscylacja szerokości geograficznej, która zajmuje prawie 2000 km po obu stronach jej średniej pozycji. Ponadto obraca się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara z okresem około 7 dni. Fakt, że GRS ma charakter antycykloniczny, jest dobrze przyjęty. Nie jest jasne, co nadal nim kieruje; jedna z teorii głosi, że jest zasilany energią uwalnianą jako utajone ciepło z kondensacji gazów poniżej. Różnice w jego barwie mogą być spowodowane wahaniami stężenia fosforowodoru (PH3), a nawet związków organicznych.

Wielka szczelina

Wyraźny fragment Drogi Mlecznej składający się z ciągu ciemnych obłoków molekularnych. Rozciąga się od Łabędzia (odcinek znany jako Szczelina Łabędzia), przez Akwilę, do Strzelca.

Wielki Mur

Ogromne skupisko galaktyk przypominające arkusze, które ma około 800 milionów lat świetlnych długości, 280 milionów lat świetlnych "wysokości", ale tylko około 15-20 milionów lat świetlnych "grubości". Jedna z największych znanych struktur we wszechświecie, leży w odległości około 300 milionów lat świetlnych. Gromada w śpiączce, jedna z najbliższych wielkich gromad galaktyk, tworzy część "ściany". Podobnie jak w przypadku innych odległych struktur we wszechświecie, odległość i wymiary Wielkiego Muru zależą od wartości stałej Hubble′a, H₀, przy czym powyższe wartości oparte są na wartości 70 km s-1 Mpc-1. Ogólnie rzecz biorąc, rozmiar Wielkiego Muru, wyrażony w megaparsekach, wynosi około 60/h na 170/h, a jego odległość około 65/h, gdzie h = H0/100. Na przykład, jeśli H0 = 70 km s^-1 Mpc^-1, to h = 70/100 = 0,7, a długość "ściany" wynosi 170/0,7 ≈ 250 Mpc ≈ 800 milionów lat świetlnych.

Warkocz gazowy, kometa

Część komety składająca się z jonów i elektronów utworzonych z cząsteczek gazu wyrzuconych z komety podczas bliskiego zbliżenia się do Słońca; znany również jako ogon jonowy lub ogon plazmowy. Cząsteczki są jonizowane przez światło ultrafioletowe ze Słońca i odciągane od czoła komety przez wiatr słoneczny. Nie wszystkie komety rozwijają warkocz gazowy (lub pyłowy), ale oba typy warkoczy zawsze są skierowane w stronę przeciwną do Słońca. Ogony gazowe są proste, ale mogą wyglądać na zagięte lub nieciągłe w wyniku zdarzenia rozłączenia - będącego konsekwencją zmiany w polaryzacji pola magnetycznego wiatru słonecznego. Są przeważnie niebieskie, charakterystyczny kolor emisji zjonizowanego tlenku węgla (CO+) przy 420 nm. Warkocze gazowe zaczynają się formować zwykle w odległości 2 jednostek astronomicznych od Słońca i mogą rozciągać się do 10⁸ km.

Względna liczba plam słonecznych

Indeks aktywności plam słonecznych pierwotnie opracowany w 1858 r. przez JR Wolfa (1816-1893) z Federalnego Obserwatorium w Zurychu i znany również jako liczba plam słonecznych w Zurychu. Względna liczba plam, oznaczona literą R, jest dana wzorem R = k(f + 10g), gdzie g to liczba widocznych grup plam, f to całkowita liczba pojedynczych plam widocznych na powierzchni Słońca a k jest współczynnikiem korekcji uwzględniającym takie czynniki, jak rozmiar używanego teleskopu, warunki atmosferyczne i wydajność indywidualnego obserwatora. Na przykład, jeśli przy określonej okazji byłyby cztery grupy plam słonecznych zawierające odpowiednio 3, 7, 9 i 12 plam, g wynosiłoby 4, a f 31. Zakładając, że k = 1, wartość R wyniosłaby 1 (31 + 40 ) = 71. Względna liczba plam słonecznych kładzie większy nacisk na liczbę grup niż na liczbę pojedynczych plam, ponieważ liczba grup jest ściślej związana z liczbą leżących poniżej aktywnych regionów. Chociaż względna liczba plam słonecznych daje rozsądną wskazówkę co do zmieniającego się poziomu aktywności plam słonecznych w kolejnych cyklach plam słonecznych, obszary plam słonecznych dają lepszą miarę ogólnego poziomu aktywności słonecznej.

Widoczność

Pióropusz świecącego gazu w atmosferze słonecznej widoczny poza krawędzią Słońca (krawędź widocznego dysku). Chociaż ich gęstość jest około sto razy większa niż gęstość otaczającego materiału koronalnego, są one zbyt małe, aby mogły emitować ciągłe widmo światła białego. Ich światło widzialne składa się głównie z linii emisyjnych wodoru i zjonizowanego wapnia i, z wyjątkiem całkowitych zaćmień Słońca (kiedy można je zobaczyć bezpośrednio gołym okiem), są one zwykle badane w świetle monochromatycznym (długości fal odpowiadające poszczególnym liniom emisyjnym, takim jak linia wodoru-? w czerwonej części widma). Istnieją dwa główne typy wyeksponowania - ciche i aktywne. Spokojne protuberancje wiszą jak chmury w koronie przez tygodnie lub miesiące, przy stosunkowo niewielkich ogólnych zmianach, podczas gdy aktywne protuberancje przechodzą szybkie zmiany. Spokojne protuberancje mają długość od kilkudziesięciu tysięcy do kilkuset tysięcy kilometrów i wysokość około 30 000 km. Są zawieszone nad chromosferą przez pola magnetyczne. Większość nieaktywnych protuberancji wygląda jak kurtyny gazowe, które łączą się z chromosferą w różnych punktach i zawierają wiele prawie pionowych pasm, którymi przepływa gaz. Od czasu do czasu uśpiona protuberancja nagle eksploduje i rozproszy się, często po to, by w tym samym miejscu zostać zastąpiona nową. Aktywne protuberancje, które są związane z aktywnymi regionami na Słońcu i często są związane z rozbłyskami słonecznymi lub przez nie wyzwalane, to zjawiska krótkotrwałe, z których większość trwa nie dłużej niż kilka godzin. Przyjmują różnorodne formy. Do najbardziej aktywnych należą protuberancje pętlowe, struktury łączące regiony o przeciwnej biegunowości magnetycznej, w których materiał koronalny skrapla się i spływa do chromosfery. Rozpylacze rozpraszają materiał w szerokim zakresie kątów przy prędkościach od 200 km s-1 do nawet 2000 km s-1, podczas gdy fale uderzeniowe składają się z bliżej skolimowanych wyrzutów materiału. Gigantyczne protuberancje (często w kształcie pętli) wznoszą się na wysokość 500 000 km lub więcej. Kiedy rotacja Słońca niesie protuberancje na tarczy Słońca, pojawiają się one jako ciemne elementy na tle jasnego dysku słonecznego. Spokojne protuberancje odpowiadają rozległym, długowiecznym, ciemnym włóknom widocznym na monochromatycznych obrazach dysku słonecznego.

Węzeł

Jeden z punktów, w których orbita przecina płaszczyznę odniesienia. Na sferze niebieskiej węzeł jest jednym z punktów, w których wielki okrąg reprezentujący płaszczyznę orbity przecina wielki okrąg odpowiadający płaszczyźnie odniesienia (zwykle ekliptyka lub równik niebieski). W kontekście ruchu planet płaszczyzną odniesienia jest ekliptyka. Punkt, w którym orbitujące ciało przecina płaszczyznę odniesienia z południa na północ nazywana jest węzłem wstępującym, a punkt, w którym przecina się z północy na południe, węzłem zstępującym. Linia łącząca dwa węzły, będąca linią przecięcia płaszczyzny orbity z płaszczyzną odniesienia, nazywana jest linią węzłów. W przypadku Księżyca grawitacyjny wpływ Słońca powoduje, że linia węzłów obraca się powoli wokół Ziemi w kierunku zachodnim, ruch ten nazywany jest regresją linii węzłów. Linia węzłów orbity Księżyca wykonuje jedno pełne okrążenie Ziemi w ciągu 18,61 lat.

Wren, Sir Christopher (1632-1723)

Architekt i astronom, urodzony w East Knoyle, Wiltshire, został profesorem astronomii w Gresham College i Savilian profesorem astronomii w Oksfordzie. Odbudował Londyn po pożarze w 1666 roku, planując całe miasto i przebudowując 51 kościołów, w tym katedrę św. Pawła. Newton uznaje Wrena za matematyka w Principia. Wren niezależnie udowodnił trzecie prawo KEPLERA i sformułował prawo przyciągania grawitacyjnego o odwrotnych kwadratach. Rozwiązał problem Keplera polegający na przecięciu półkola w zadanym stosunku przez linię przechodzącą przez dany punkt na jego średnicy (powstał jako problem w pracy Keplera o orbitach eliptycznych). Wren był członkiem-założycielem Towarzystwa Królewskiego i jego prezesem przez dwa lata.

Wright, Thomas (1711-86)

Angielski astronom, urodzony w pobliżu Durham, zegarmistrz i nauczyciel matematyki, napisał w 1750 roku ciekawą książkę, w której zasugerował, że Droga Mleczna jest podobnym do dysku układem gwiazd z Układem Słonecznym w pobliżu środka. Wright zasugerował, że mgławice to układy gwiezdne podobne do Drogi Mlecznej, ale bardzo odległe. Przypuszczano, że luka między planetami między Marsem a Jowiszem została zlikwidowana przez zderzenie komety z planetą, która została następnie wyrzucona z orbity.

Wollaston, William (1766-1828)

Chemik i fizyk wyizolował dwa nowe metale z rudy platyny, z których jeden nazwał palladem (od nowo odkrytej asteroidy Pallas). Był jednym z pierwszych naukowców, którzy obserwowali promieniowanie ultrafioletowe, aw 1801 roku odkrył ciemne linie widmowe w widmie słonecznym, które później zbadał FRAUNHOFER. Była to pierwsza obserwacja linii widmowych. Pryzmat Wollastona służy do badania polaryzacji światła.

Woolley, Richard van der Riet (1906-86)

Astronom, urodzony w Dorset w Anglii, miał zróżnicowaną karierę w Anglii, RPA, Kalifornii i Australii. Został dyrektorem Commonwealth Solar Observatory i odciągnął je od obserwacji Słońca i optyki wojennej, aby stać się Obserwatorium Mount Stromlo i częścią Australijskiego Uniwersytetu Narodowego. Zajmował się atmosferą gwiazdową i słoneczną. W 1955 został Królewskim Astronomem w Wielkiej Brytanii, kierując Królewskim Obserwatorium Greenwich w Sussex. Pracował tam nad ruchami i astrofizyką gwiazd oraz blaskami gwiazd, kierując małą armią robotników do pomiarów pozycji gwiazd na tysiącach klisz fotograficznych, które kazał wykonać. Odkrył orbitę gromady kulistej Omega Centauri, która poruszała się promieniście w Galaktyce. Sprawił, że Teleskop Izaaka Newtona został wzniesiony w Herstmonceux: później został przeniesiony na czystsze niebo nad La Palmą. Odszedł z Królewskiego Obserwatorium Greenwich i został dyrektorem Południowoafrykańskiego Obserwatorium Astronomicznego na Przylądku.

Wolf, Charles JE (1827-1918)

Francuscy astronomowie Charles Wolf i GEORGES RAYET, używając 40-centymetrowego teleskopu Foucaulta z Obserwatorium Paryskiego, w 1867 roku wizualnie obserwowali widma kilku gwiazd ósmej wielkości w Łabędziu przed systematycznym użyciem płyt fotograficznych i odkryli bardzo szerokie linie emisyjne. Pierwotnie uważano, że "pasma" to cząsteczki węglowodorów. Gwiazdy stały się znane jako gwiazdy Wolfa-Rayeta (WR).

Wolf, Johann Rudolf (1816-93)

Urodzony w Fällanden (niedaleko Zurychu) w Szwajcarii, został profesorem astronomii na Uniwersytecie w Bernie i dyrektorem Obserwatorium w Bernie, następnie profesorem astronomii w Zürich, gdzie założył obserwatorium. Opracował system znany obecnie jako liczby plam słonecznych Wolfa, służący do ilościowego określania aktywności słonecznej poprzez liczenie plam i grup plam słonecznych, i wykorzystał go do potwierdzenia cyklu plam słonecznych odkrytego przez HEINRICHA SCHWABE i zmierzenia jego okresu na 11 lat. Wraz z EDWARDEM SABINEM odkrył również jej związek z aktywnością geomagnetyczną.

Wiolf, Max[imilian] Franciszek Józef Korneliusz (1863-1932)

Astronom, urodzony w Heidelbergu w Niemczech, założył i został pierwszym dyrektorem Obserwatorium Köigstuhl na Uniwersytecie w Heidelbergu. Zrobił szerokokątne zdjęcia Drogi Mlecznej i policzył gwiazdy o różnych jasnościach, wykreślając wyniki na diagramie Wolfa liczby w funkcji wielkości, aby udowodnić istnienie obłoków zaciemniającego pyłu. Pokazał, że mgławice spiralne mają widma absorpcyjne typowe dla gwiazd, a nie widma emisyjne gazu. Był pionierem wykorzystania fotografii do odkrywania setek asteroid.

Wittich, Paweł (ok. 1546-86)

Urodzony we Wrocławiu na Śląsku (obecnie Wrocław, Polska), wynalazł (lub przynajmniej rozwinął) "prostafaerezę", formalizm trygonometrii, który pozwalał na mnożenie i dzielenie funkcji trygonometrycznych poprzez łatwiejszy proces dodawania i odejmowania (w sposób logarytmy). Napisał komentarz do De Revolutionibus Kopernika, który zapowiadał system Tychoński. Pracował z TYCHO BRAHE przez cztery miesiące w Uraniborgu.

Wilkins, Jan (1614-72)

Churchman, urodzony w Fawsley, Northamptonshire, został Warden of Wadham College w Oksfordzie i Master of Trinity College w Cambridge. Założył Towarzystwo Królewskie z grupy dyskusyjnej naukowców w Wadham. W 1638 roku Wilkins napisał książkę, w której opisał Księżyc jako planetę nadającą się do zamieszkania i przewidział, że pewnego dnia możliwe będą podróże kosmiczne na Księżyc.

Wilson, Aleksander (1714-86)

Urodzony w St Andrews w Szkocji, został profesorem w Glasgow, obserwował plamy słoneczne i wykazał, że są to zagłębienia w Słońcu (za LA HIRE i CASSINI). Opublikowano Thinks on General Gravitation (1770), odpowiadając na pytanie NEWTONA "Co przeszkadza gwiazdom stałym w spadaniu na siebie?" spekulatywną odpowiedzią, że cały wszechświat obraca się wokół środka.

Wilson, Olin Chaddock (1909-94)

Astronom i spektroskopista, został pracownikiem Obserwatorium Mount Wilson. Badał gwiezdne chromosfery i cykle aktywności gwiazd, wykazując poprzez intensywną analizę linii H i K zjonizowanego wapnia, że inne gwiazdy poza Słońcem mają cykle aktywności. Wraz z MK VAINU BAPPU znalazł sposób na ustalenie jasności, a tym samym odległość, gwiazd od szerokości emisji w tych dwóch liniach, która pochodzi z chromosfery (efekt Wilsona-Bappu). Studiował widma mgławic, gwiazd zaćmieniowych, gwiazd Wolfa-Rayeta i mgławic planetarnych.

Wilson, Robert Woodrow (1936-)

Urodzony w Houston w Teksasie, laureat nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w 1978 r.) wraz z ARNO PENZIASEM "za odkrycie kosmicznego mikrofalowego promieniowania tła". Od dziecka interesował się radiem, a radioastronomię zainteresował dzięki pracy z JOHNEM BOLTONEM w CalTech przy mapowaniu Drogi Mlecznej. Dołączył do Bell Laboratories w Crawford Hill, gdzie wraz z Arno Penziasem dzielił niewielki dodatek przyznany laboratorium na projekty radioastronomiczne. Dzięki nowym odbiornikom fal milimetrowych o częstotliwości 100-120 GHz odkryli nieoczekiwanie duże ilości tlenku węgla w obłoku molekularnym za mgławicą Oriona, w tym izotopowe linie widmowe, dzięki czemu możliwe było określenie stosunków izotopów jako sondy nukleogenezy. Za pomocą dużego radioteleskopu (Holmdel horn) i nowego czułego, niskoszumowego odbiornika odkryli kosmiczne mikrofalowe promieniowanie tła.

Wind

Satelita NASA, część programu NASA Global Geospace Science i Międzynarodowego programu Solar Terrestrial Physics. Wystrzelony w listopadzie 1994 r. Przez pierwsze dziewięć miesięcy podążał po podwójnej orbicie księżycowej z apogeum 80-250 promieni Ziemi i perygeum 5-10 promieni Ziemi. Na tej orbicie księżycowa grawitacja pomaga utrzymać apogeum nad dzienną półkulą Ziemi dla obserwacji magnetosferycznych. Później umieszczony na orbicie "halo" w punkcie równowagi grawitacyjnej Ziemia-Słońce (L1) w kierunku Słońca w celu pomiaru wiatru słonecznego, pól magnetycznych i cząstek oraz dostarczenia godzinnego ostrzeżenia dla innych statków kosmicznych ISTP o zmianach w wietrze słonecznym. Od października 1998 roku znajduje się na orbitach "płatkowych", które wyprowadzają go z płaszczyzny ekliptyki.

Wind, Vincent (1619-68)

Urodzony w North Luffenham, Rutland, zarabiał na siebie jako geodeta, kompilator almanachów (jego almanach sprzedawał się w 50 000 egzemplarzy rocznie), astrolog i płodny autor prac astronomicznych.

Winthrop, John (1714-79)

Astronom, matematyk, urodzony w Bostonie, MA, został profesorem matematyki i filozofii przyrody na Harvardzie i obserwował plamy słoneczne, tranzyty Merkurego i Wenus, zaćmienia i pogodę. Przewidział powrót komety Halleya w 1759 roku. Uważany jest za pierwszego zawodowego naukowca w Ameryce. Był zagorzałym patriotą podczas rewolucji amerykańskiej

Widmanstätten, Alois von Beckh-[Alois Beck, Edler von Widmanstätten] (1753/4-1849)

Drukarz i biznesmen, urodzony w Grazu w Austrii, został szefem Fabriksproduktenkabinett, prywatnej kolekcji technologii cesarza Franciszka I. Odkrył krystaliczną strukturę meteorytów żelazno-niklowych, trawiąc wypolerowane plastry meteorytu żelaznego z Zagrzebia i drukując z wytrawionych powierzchni. Wzory są znane jako figury Widmanstättena.

Wzór Widmanstättena

Charakterystyczny, z grubsza sześciokątny wzór przecinających się linii, który pojawia się na powierzchni oktaedrytu, rodzaju meteorytu żelaznego, po pocięciu, wypolerowaniu i wytrawieniu kwasem. Austriacki mineralog Aloys Joseph von Widmanstätten odkrył wzór w 1804 roku. Powstaje on w wyniku przerostu dwóch stopów niklowo-żelazowych w warunkach powolnego chłodzenia, które zachodziło w zestalającym się rdzeniu macierzystego ciała asteroidy, które przeszło różnicowanie i występuje tylko w meteorytach. Te dwa stopy to kamacyt o niskiej zawartości niklu i taenit, który jest bogatszy w nikiel.

Wien, Wilhelm (1864-1928)

Urodzony w Gaffken w Prusach Wschodnich (obecnie Polska), laureat Nagrody Nobla (1911), został profesorem fizyki w Monachium i odkrył prawo Wiena dotyczące rozkładu światła w widmie ciała doskonale czarnego. Odkrył proton we wczesnym eksperymencie ze spektrometrem mas (potwierdzone przez Rutherforda).

Whitford, Albert Edward (1905-2002)

Astronom i fotometr, pracował jako student u JOELA STEBBINSA i zastąpił go na stanowisku profesora w Wisconsin oraz dyrektora Obserwatorium Washburn. Został dyrektorem Obserwatorium Licka. Jako student zbudował udane urządzenie do pomiaru bardzo małych prądów z ogniw fotoelektrycznych i wykorzystał je do pomiaru światła gwiazd i galaktyk. To przekształciło się w jego karierę jako astronoma.

Whittaker, Edmund Taylor (1873-1956)

Matematyk, urodzony w Southport, Lancashire, został Królewskim Astronomem Irlandii, dyrektorem Dunsink Observatory i profesorem astronomii na Uniwersytecie w Dublinie. Napisał wpływową Historię teorii eteru i elektryczności, od epoki Kartezjusza do końca XIX wieku (1910).

Whiston, William (1667-1752)

Urodzony w Norton w hrabstwie Leicestershire, został kontrowersyjnym trzecim profesorem matematyki Lucasa na Uniwersytecie Cambridge, zastępując ISAAC NEWTON. Wykorzystał zasady Principia w popularnej książce, aby wyjaśnić Księgę Rodzaju i potop, który, jak przewidywał, był spowodowany bliskim zbliżeniem się komety, co jest interesującą zapowiedzią obecnych teorii. Opublikował w 1716 roku pierwszy kurs licencjacki oparty na zasadach Newtona pod nieporęcznym tytułem Sir Isaac Newton′s Mathematic Philosophy More Easy Demonstrated with Dr. Halley′s Account of Comets Illustrated. Pisał o wielu problemach astronomii i obserwował zorzę polarną, zaćmienia Słońca i plamy na Słońcu. Jego upadek w tak zwanej aferze Whistona był spowodowany spopularyzowaniem tego, co uważano za heretyckie idee dotyczące Trójcy, teologii i polityki. Napisał listy do arcybiskupów, które wzbudziły zachwyt, wywołały debaty w izbach parlamentu i spowodowały jego odwołanie ze stanowiska. Pogrążony w biedzie, utrzymywał się z dochodów małej farmy w pobliżu Newmarket i wykładał w londyńskich kawiarniach, dając w ramach rozrywki pokazy naukowe za opłatą

Whipple, Fred Lawrence (1906-2004)

Astronom, urodzony w Red Oak, IA, został dyrektorem Smithsonian Astrophysical Observatory. Jeszcze jako student pomagał obliczyć orbitę nowo odkrytego Plutona. Korzystając z nowej metody fotografowania z dwóch oddzielnych kamer szerokokątnych, triangulował ślady meteorów i określał ich orbity. Wywnioskował, że prawie wszystkie składają się z kawałków komet. Zaproponował model "brudnej kuli śnieżnej" dla komet, sugerując, że komety mają lodowe rdzenie wewnątrz warstw brudu. Zostało to potwierdzone w 1986 roku, kiedy sonda Giotto przeleciała w pobliżu komety Halleya i ją sfotografowała. Whipple śledził sztuczne satelity, aby określić kształt Ziemi.

Werner, Johann (1468-1522)

Astronom, matematyk, budowniczy przyrządów i geograf, urodzony w Norymberdze w Niemczech, wyznawca Regiomontanusa. Regiomontanus zasugerował, że czas zaćmień i orbit komet można wykorzystać jako zegary do określania długości geograficznej. Praktyczną wersję tego pomysłu Werner opracował metodą odległości księżycowych (tj. mierzenia kąta nachylenia Księżyca od Słońca). Opublikował tę koncepcję w In Hoc Opere Haec Cotinentur Moua Translatio Primi Libri Geographicae Cl′Ptolomaei (1514) i opisał instrument ze skalą kątową na lasce, z której można było odczytać stopnie, aby zmierzyć odległości księżycowe. Dało to początek ruchowi wyznaczania długości geograficznej przez astronomię i doprowadziło do sfinansowania przez państwo obserwatoriów w Greenwich i Paryżu, wynalezienia chronometru przez JOHNA HARRISONA oraz dokładnego pomiaru pozycji gwiazd i orbit planet.

Wegener Alfred Lothar (1880-1930)

Niemiecki klimatolog i geofizyk, który zasugerował zjawiska dryfu kontynentów i tektoniki płyt. Jego pomysł polegał na tym, że superkontynent, który nazwał Pangea, rozpadł się, a kawałki dryfowały na swoje obecne pozycje. Jego dowody pasowały do Ameryki Południowej i Afryki oraz podobieństw w klimacie, zapisie kopalnym i geologii w całym złączeniu. Jego drogę przygotowali ALEXANDER VON HUMBOLDT i Frank Taylor, ale jego książka, opublikowana w języku angielskim w 1924 roku, spotkała się z pogardą. Jego idee są obecnie powszechnie akceptowane.

Waga

Siła działająca na ciało spoczywające na przykład na powierzchni planety. Osoba stojąca na powierzchni Ziemi doświadcza ciężaru, ponieważ powierzchnia, na której stoi, opiera się działaniu siły grawitacji, która w przeciwnym razie przyspieszyłaby tę osobę w kierunku środka Ziemi. Innymi słowy, przez jego stopy zachodzi reakcja równa i przeciwna przyciąganiu grawitacyjnemu wywieranemu na niego na Ziemi. Ciężar ciała zależy od siły grawitacji, której jest poddawane. Na powierzchni planety jest równa masie ciała pomnożonej przez grawitację powierzchniową. Na przykład ciało, które na powierzchni Ziemi ważyłoby 100 kg, miałoby następujące ciężary na powierzchniach wymienionych poniżej ciał:

Księżyc 16 kg
Mars 38 kg
Jowisz 264 kg
Słońce 2790 kg
biały karzeł 30 000 000 kg

Warner, Worcester Reed (1846-1929)

Amerykański inżynier mechanik, zaprojektował 36-calowy teleskop dla Obserwatorium Licka i zbudował teleskopy dla Kanady i Argentyny. Wraz z AMBROSE SWASEY założył firmę produkującą maszyny i Obserwatorium Warner & Swasey.

Wallenquist, Åke Anders Edvard (1904-94)

Szwedzki astronom, pracował w Bosscha Observatory w Indonezji i został profesorem w Uppsali w Obserwatorium Kvistaberg. Pracował nad gwiazdami podwójnymi i gromadami otwartymi.

Ward, Seth (1617-89)

Urodzony w Aspenden, Hertfordshire, został Savilian profesorem astronomii w Oksfordzie, sformułował "puste ognisko" alternatywę dla prawa obszarów KEPLERA. (Aplaneta poruszała się ze stałą prędkością kątową wokół pustego ogniska swojej elipsy.)

Wielka Niedźwiedzica

(Wielka Niedźwiedzica; w skrócie UMa, gen. Ursae Majoris; powierzchnia 1280 st. kw.) północny konstelacja, która leży między Draco a Leo Minor-Leo-CanesVenatici i kończy się o północy w połowie marca. Jego pochodzenie jest niepewne, chociaż znali go starożytni Grecy, którzy utożsamiali go z dwiema postaciami mitologicznymi - Kallisto, śmiertelniczką, która została zamieniona w niedźwiedzia po tym, jak padła ofiarą namiętności Zeusa i którą umieścił dla bezpieczeństwa na niebie, oraz Adrasteia, kreteńska nimfa, która wychowała małego Zeusa i którą w podzięce umieścił wśród gwiazd. Jego najjaśniejsze gwiazdy zostały skatalogowane przez Ptolemeusza (ok. 100-175 n.e.) w Almagest . Trzeci co do wielkości i prawdopodobnie najbardziej znany z konstelacji, Wielka Niedźwiedzica jest łatwo rozpoznawalny przez asteryzm Pługa lub Wielkiego Wozu, utworzony przez siedem jego najjaśniejszych gwiazd, α, β, γ, ε, ζ i η, który od czasów starożytnych był używany do nawigacji, jako linia poprowadzona od ?β do α Ursa Majoris wskazuje na α Ursae Minoris (Polaris), gwiazdę drugiej wielkości, która leży w odległości 1° od północnego bieguna niebieskiego. Najjaśniejsze gwiazdy Wielkiej Niedźwiedzicy to ε Ursae α Majoris (Alioth), jasność 1,8, α Ursae Majoris (Dubhe), bardzo bliski układ podwójny z pomarańczowymi (K0) i bladożółtymi składnikami F0), jasności 2,0 i 4,9 (łączna wielkość 1,8), separacja 0,7″, okres 44,4 lat, η Ursae Majoris (Alkaid lub Benetnasch), wielkość 1,9, ζ Ursae Majoris (Mizar), system wielokrotny składający się z dwóch białych (A2 i A7) składowych, wielkości 2,3 i 3,9, separacja 14,4&Prime ;, z których oba mają słabszego towarzysza, który tworzy szeroki podwójny optyczny z 80 Ursae Majoris (Alcor), wielkość 4,0, separacja 11,8??, β Ursae Majoris (Merak), wielkość 2,3 i γ Ursae Majoris, wielkość 2,4. Istnieje 13 innych gwiazd o wielkości 4,0 lub jaśniejszych. Pięć centralnych gwiazd Pługa (β ,γ , δ, &epsilon i ζ Ursae Majoris) jest częścią Ruchomej Gromady Wielkiej Niedźwiedzicy, która jest najbliższą Słońcu gromadą gwiazd, a jej środek znajduje się około 75 lat świetlnych od nas. Innym interesującym układem gwiazd wielokrotnych jest ξ Ursae Majoris (Alula Australis), który składa się z dwóch żółtych (G0) składników, jasności 4,3 i 4,8 magnitudo (łącznie 3,8 magnitudo), separacja 0,9-3,1″, okres 59,8 lat, z których pierwszy ma niewidzialnego towarzysza, który obraca się wokół niego w 669 dni, a dwóch ostatnich niewidzialnych towarzyszy, z których jeden obraca się wokół niej w 3,98 dnia. Głównymi składnikami były pierwszy układ podwójny, któremu obliczono orbitę, przez MSavary w 1828 r. Inne interesujące gwiazdy to Lalande 21185 (jasność 7,5 magnitudo), która w odległości 8,3 lat świetlnych jest czwartą najbliższą Słońcu gwiazdą, oraz Groombridge 1830 (jasność 6,4), która ma trzeci co do wielkości ruch własny ze wszystkich gwiazd. Inne interesujące obiekty to M81 (NGC 3031), galaktyka spiralna o jasności siódmej magnitudo, jej bliska sąsiadka M82 (NGC 3034), nieregularna galaktyka gwiazdotwórcza o jasności ósmej magnitudo, która prawdopodobnie uległa rozerwaniu po bliskim zderzeniu z dużo bardziej masywną M81 około 40 milionów lat temu oraz M101 (NGC 5457), galaktykę spiralną o jasności 8mag.

Wszechświat

Suma wszystkiego, co istnieje i czego możemy być świadomi; całość przestrzeni. Istnieje semantyczna trudność w mówieniu o wszechświecie; z jednej strony definiujemy to jako "wszystko", ale może być tak, że (a) nasz wszechświat jest skończony, ale nieograniczony; (b) że dostępny wszechświat jest tylko małą częścią znacznie większej całości, której większości nie możemy obserwować; lub (c) że istnieją inne wszechświaty, których nie jesteśmy "świadomi".

Wielka Niedźwiedzica

Alternatywna nazwa, używana szczególnie w USA, dla asteryzmu w Wielkiej Niedźwiedzicy, bardziej znanego jako Pług.

Wielikowski, Immanuel (1895-1979)

Lekarz, psychoanalityk, kosmolog i pisarz, urodzony w Witebsku w Rosji. W swojej książce Worlds in Collision stwierdził na podstawie analizy mitologii i fragmentów naukowych, że oderwana część planety Jowisz zderzyła się z Ziemią, powodując różne katastrofy zapisane w Biblii, a kończąc na planecie Wenus. Żadna z jego teorii nie wytrzymała analizy i dalszych badań.

Wega

Gwiazda α Lyrae, jedyna jasna gwiazda w konstelacji. Jego nazwa, dawniej Wega, wywodzi się od arabskiego AlWaki, "Spadający (lub Spadający) Orzeł", stąd forma, której Alvaka używał na niektórych globusach niebieskich z XVII wieku. W starożytnych pismach greckich i łacińskich czasami występowała pod nazwą konstelacji Lyra, dlatego w niektórych późniejszych tekstach pojawia się jako "Gwiazda Harfy". Jest dominującym składnikiem asteryzmu Trójkąta Letniego, wraz z Altairem i Denebem. Była Gwiazdą Polarną około 12 000 lat temu i będzie znowu za 14 000 lat. Wega jest piątą najjaśniejszą gwiazdą na niebie, z pozorną jasnością 0,03 magnitudo. Jest to najjaśniejsza gwiazda z wystarczająco dużą deklinacją północną, aby pojawiać się nad głową na północnych umiarkowanych szerokościach geograficznych i dominuje nad ich niebem w czyste letnie noce. Jest to uderzający obiekt oglądany przez lornetkę lub teleskop o niskim powiększeniu, a jego niebieskobiały kolor (czasami opisywany jako "szafirowy") przeczy stosunkowo chłodnemu typowi widmowemu (A0Vvar). Dość blisko, w odległości 25,3 lat świetlnych (paralaksa 0,129″), Wega jest w rzeczywistości trzecią najbliższą z jasnych gwiazd. Jejo bezwzględna wielkość wynosi 0,6. W 1983 roku w ramach przeglądu IRAS odkryto, że jest otoczona dyskiem gazu i pyłu, który ostatecznie może utworzyć układ planetarny.

Wahadło Foucaulta

Swobodnie kołyszące się wahadło zamontowane w taki sposób, aby ograniczyć fizyczny kontakt z Ziemią do absolutnego minimum. Wahadło idealne tego typu, ustawione w określonej płaszczyźnie na jednym z biegunów Ziemi, poruszałoby się nadal w tej samej płaszczyźnie względem "gwiazd stałych", a Ziemia obracałaby się pod nim. Dla obserwatora na powierzchni Ziemi wahadło będzie postrzegane jako obracające swoją płaszczyznę wychylenia o 360° każdego dnia. Okres obrotu płaszczyzny wahadła zwiększa się wraz ze zmniejszaniem się szerokości geograficznej na powierzchni Ziemi. Nie obserwuje się obrotu wahadła na równiku. Obserwacja zachowania się takiego wahadła jest bezpośrednim dowodem na to, że Ziemia obraca się wokół własnej osi. Ten typ wahadła został nazwany na cześć francuskiego fizyka Léona Foucaulta (1819-68).

Współczynnik ogniskowej

Stosunek ogniskowej soczewki lub zwierciadła do jego apertury. W przypadku soczewki lub zwierciadła o ogniskowej F i aperturze D, współczynnik ogniskowej f jest określony wzorem f = F/D. Na przykład obiektyw o ogniskowej 10 m i aperturze 2 m miałby współczynnik ogniskowej 10/2 = 5; byłoby to zapisane jako "f : 5". Stosunek ogniskowej lub liczba f obiektywu aparatu może być zmieniana za pomocą regulowanej przysłony, która zmienia jej aperturę. W przypadku obiektywu lub lustra o danej ogniskowej zwiększenie przysłony (a tym samym zmniejszenie ogniskowej) zwiększa oświetlenie obrazu. Ponieważ w fotografii ogólnej skraca to czas naświetlania potrzebny do zarejestrowania określonego obrazu, termin "współczynnik ogniskowania" jest synonimem "szybkości" układu optycznego (na przykład system f:2 jest szybszy niż system f:16).

Widmo błysku

Widmo linii emisyjnych chromosfery słonecznej. Nazwa wywodzi się z faktu, że podczas obserwacji Słońca za pomocą spektroskopu podczas całkowitego zaćmienia Słońca, słabe chromosferyczne linie emisyjne nagle pojawiają się w polu widzenia w momencie, gdy znacznie jaśniejsze światło fotosfery zostaje całkowicie przysłonięte przez dysk Księżyca. Amerykański astronom Charles Young po raz pierwszy zaobserwował widmo błysku w 1870 roku. Widoczne widmo chromosfery składa się z bardzo słabego kontinuum, na które nakładają się tysiące linii emisyjnych. Kiedy tarcza słoneczna jest oglądana bezpośrednio, nie widać na tle tych słabych linii emisyjnych , intensywnie świecącą fotosferę. Zamiast tego widać ciągłe widmo fotosfery wraz z nałożonym wzorem ciemnych linii absorpcyjnych, które wynikają z absorpcji światła przechodzącego przez fotosferę i chromosferę. Kiedy, jak podczas całkowitego zaćmienia, gaz chromosferyczny można zobaczyć na krawędzi (krawędzi dysku słonecznego) bez światła fotosferycznego w tle, linie emisyjne są wyraźnie widoczne. Ponieważ różne linie stają się widoczne w różnych temperaturach, obserwacje widma chromosferycznego wykonane na różnych wysokościach powyżej kończyny dostarczają informacji o tym, jak temperatura atmosfery słonecznej zmienia się wraz z wysokością. Podczas całkowitego zaćmienia Słońca wygląd widma błysku zmienia się gwałtownie, gdy dysk Księżyca przesuwa się po cienkiej warstwie chromosferycznej na krawędzi Słońca, dzięki czemu obserwatorzy mogą odbierać światło z różnych wysokości nad powierzchnią Słońca

Włókno

Długa, ciemna absorpcja widoczna na tle tarczy słonecznej w świetle monochromatycznym (światło o określonej długości fali). Włókna to obłoki gazu o temperaturze od 5000 K do 10 000 K i długości od dziesiątek tysięcy do setek tysięcy kilometrów, które są zawieszone nad chromosferą za pomocą pól magnetycznych. Zwykle znajdują się one wzdłuż granicy między obszarami o przeciwnej biegunowości magnetycznej na powierzchni Słońca ("linia neutralna"). Włókna wydają się ciemne, ponieważ pochłaniają światło z tła dysku słonecznego. Chociaż emitują również światło (wypromieniowują widmo linii emisyjnych), są znacznie słabsze niż dysk. Na przykład, oglądane w linii wodoru alfa (o długości fali 656 nm), typowe włókno ma nie więcej niż 10% jasności dysku i wydaje się ciemne w przeciwieństwie do otoczenia. Jednakże, gdy rotacja Słońca przenosi włókno przez krawędź dysku słonecznego, pojawia się ono jako jasna cecha (wypukłość) na ciemnym tle. Większość włókien ma żywotność około miesiąca, ale większe przetrwają kilka miesięcy. Czasami włókno wybucha na zewnątrz i znika w ciągu kilku godzin, a takie zdarzenie nazywa się "nagłym zniknięciem". Jeśli wznoszące się włókno przecina ramię słoneczne (krawędź widocznego dysku), staje się widoczne jako protuberancja erupcyjna.

Wspólny Instytut Astrofizyki Laboratoryjnej (JILA)

Instytut prowadzony wspólnie przez University of Colorado i amerykańskie National Institutes for Standards and Technology (NIST) - dawniej National Bureau of Standards - od 1962 r. Zlokalizowany na głównym kampusie University of Colorado w Boulder. JILA została pierwotnie utworzona w celu badania interakcji gazowych i precyzyjnych pomiarów. Następnie rozszerzyła swoją misję o rozwój nowych metod i standardów pomiarowych, poprawę konkurencyjności przemysłu oraz kształcenie absolwentów kierunków technicznych. JILA to centrum zaawansowanych badań teoretycznych i eksperymentalnych w takich dziedzinach, jak interakcje atomowe, spektroskopia, fizyka grawitacji, transfer promieniowania i wnętrza gwiazd. Przykłady najnowocześniejszych technologii opracowanych w laboratoriach JILA obejmują najdokładniejszy laser na świecie, najzimniejsze miejsce we wszechświecie, narzędzia do manipulacji niektórymi z najmniejszych obiektów stworzonych przez człowieka na świecie, ultraczułe metody izolacji drgań oraz najnowocześniejsze komputerowe modelowanie turbulencji Słońca. Główne obszary badań to oddziaływania atomowe i molekularne, nowe stany skupienia materii (kondensaty Bosego-Einsteina, ochładzanie i pułapkowanie materii, optyka i fizyka laserów, optyka nieliniowa i techniki optyczne, fizyka chemiczna, obróbka materiałów i wytwarzanie półprzewodników, nanometrologia, pomiary precyzyjne, fizyka grawitacji, atmosfery gwiazd, astrofizyka międzygwiazdowa, fizyka Słońca i astronomia pozagalaktyczna. Badania astrofizyczne w ramach JILA obejmują większość współczesnej astrofizyki - ośrodek międzygwiazdowy, Słońce, atmosfery gwiazd i korony, supernowe, gwiazdy rentgenowskie, aktywne galaktyki, fizykę pozagalaktyczną i kosmologię. Astronomowie JILA są aktywnie zaangażowani w szeroką gamę programów obserwacyjnych z wykorzystaniem wiodących obiektów naziemnych i głównych obserwatoriów orbitalnych, takich jak Infrared Astronomical Satellite, Hubble Space Telescope, Compton Gamma-Ray Observatory, Rossi X-Ray Timing Explorer i Chandra. Tradycyjne obszary zainteresowania obejmują gwiezdne atmosfery i gromady świecących gwiazd, zarówno w płaszczyźnie galaktycznej, jak iw pobliskich galaktykach gwiazdotwórczych. Inne główne zainteresowania to rozwój modeli teoretycznych do interpretacji ewolucji supernowej 1987A oraz badania kosmicznych źródeł promieniowania rentgenowskiego. Pozagalaktyczna działalność badawcza koncentruje się na fizyce materii międzygwiazdowej, galaktykach "gwiazdotwórczych", galaktykach podczerwonych, rozmieszczeniu międzygalaktycznych gazów, aktywnych jądr galaktyk i kwazary.

Wspólny Instytut VLBI w Europie

Joint Institute for VLBI in Europe (JIVE) obsługuje specjalnie skonstruowany procesor danych do interferometrii bardzo długiej linii bazowej (VLBI), kompleksowo obsługujący wymagania europejskiej sieci VLBI (EVN) w zakresie analizy i przetwarzania danych. EVN to zintegrowana sieć radioteleskopów rozsianych po całej Europie i poza nią, która prowadzi unikalne obserwacje radioastronomiczne kosmicznych źródeł radiowych w wysokiej rozdzielczości. Firma JIVE została założona w 1993 roku i znajduje się w Dwingeloo w Holandii. JIVE jest wspierany przez krajowe agencje finansujące. Jego instytutem goszczącym jest Holenderska Fundacja Radioastronomii. JIVE odegrał wiodącą rolę w konstrukcji i rozwoju nowej generacji korelatora VLBI, MkIV. MkIV, który wytworzył swoje "pierwsze prążki" w lipcu 1997 r., został oficjalnie zainaugurowany w październiku 1998 r., a pierwszy obraz astronomiczny wykonał w kwietniu 1999 r. Rozpoczął korelację produkcyjną w październiku 1999 r. Zainteresowania naukowe personelu obejmują: słabe źródła radiowe, supernowe, astrometria pulsarowa, emisja maserowa wokół gwiazd, soczewki grawitacyjne, aktywne jądra galaktyczne oraz techniki VLBI (w tym kosmiczne VLBI i polaryzacyjne VLBI).

Wodnik

(Nosiciel Wody; w skrócie Aqr, gen. Aquarii; powierzchnia 980 stopni kw.) Południowy konstelacja zodiaku, która leży między Pegazem a Piscis Austrinus i kończy się o północy pod koniec sierpnia. Jego pochodzenie sięga czasów babilońskich i mówi się, że przedstawia Ganimedesa z mitologii greckiej, który został porwany przez Akwilę (orła) na rozkaz Zeusa, aby został podczaszym bogów. Jego najjaśniejsze gwiazdy zostały skatalogowane przez Ptolemeusza (ok. 100-175 ne) w Almagest i włączył on do konstelacji α Piscis Austrini (Fomalhaut). Duża, ale raczej niepozorna konstelacja, najjaśniejsze gwiazdy w Wodniku to α Aquarii (Sadalmelik) i ? Aquarii (Sadalsuud), obie o jasności 2,9mag. Wszystkie inne gwiazdy są trzeciej wielkości lub słabsze. Do interesujących gwiazd w Wodniku należy kilka gwiazd podwójnych, w szczególności α Aquarii, bliski układ podwójny z żółtymi składnikami (F3 i F6), o jasności 4,4 magnitudo. i 4,6, separacja 2 , okres 856 lat i zmienna typu Mira R Aquarii (zakres 5,8-12,4, okres około 387 dni). Inne interesujące obiekty to M2 (NGC 7089), gromada kulista siódmej wielkości i dwie mgławice planetarne, NGC 7293 (mgławica Ślimak), również siódmej wielkości i jedna z najbliższych mgławic planetarnych, o pozornej wielkości 12,8 ′, oraz NGC 7009 (Mgławica Saturn), która ma jasność ósmej wielkości. Wydaje się, że z konstelacji promieniują trzy główne roje meteorów: Akwarydy Eta, Akwarydy Delta i Akwarydy Iota.

Wierzchołek

Kierunek ruchu Słońca względem gwiazd w lokalnej części Galaktyki jest znany jako wierzchołek Słońca lub wierzchołek drogi Słońca. Obserwacje ruchów własnych gwiazd wskazują, że wykazują one tendencję do odchylania się od punktu w gwiazdozbiorze Herkulesa i zbiegania w kierunku punktu w gwiazdozbiorze Kolumba. Obserwacje te wskazują, że Słońce porusza się z prędkością około 19,5 km s-1 w kierunku punktu o rektascensji (RA) 18 h i deklinacji (dec) +30° w Herkulesie i oddala się od punktu w RA 6 h i dec -30° w Columba (antapeks słoneczny). Wierzchołek może również odnosić się do punktu na sferze niebieskiej, w kierunku którego wydaje się, że Ziemia porusza się w wyniku ruchu orbitalnego wokół Słońca.

Wysokość

Kąt między horyzontem a gwiazdą, mierzony w kierunku prostopadłym do płaszczyzny horyzontu. Wraz z wartością azymutu określa pozycję ciała niebieskiego na niebie w określonej chwili, widzianą przez obserwatora w określonym punkcie na powierzchni Ziemi. Z powodu ruchu obrotowego Ziemi wysokość gwiazda nieustannie się zmienia. Na przykład obserwator na półkuli północnej zobaczy gwiazdę wschodzącą na wschodzie, osiągającą maksymalną wysokość na południe (kulminacja) i zachodzącą na zachodzie. Obserwatorzy znajdujący się na biegunach północnym lub południowym zauważą jednak, że gwiazdy poruszają się równolegle do horyzontu, utrzymując w ten sposób stałą wysokość. Wysokość odnosi się również do wysokości obiektu (np. sztucznego satelity) nad średnim poziomem morza.

Wymierne punkty na krzywej

Punkty wymierne to liczby lub wartości funkcji, które można wyrazić jako stosunek dwóch liczb naturalnych. Identyfikacja punktów wymiernych na krzywych eliptycznych jest ważna dla rozwiązania ostatniego twierdzenia Fermata. Dzieląc relację Fermata an + bn = cn przez cn otrzymujemy (a/c)ⁿ + <(b/c)ⁿ = 1. Jeśli istnieją rozwiązania tego równania, powinny one odpowiadać punktom na krzywej xn + yn = 1, gdzie x i y są liczbami wymiernymi. Dla krzywej x² + y² = 1 istnieje nieskończenie wiele punktów wymiernych, więc wyrażenie a² + b² = c² ma nieskończenie wiele rozwiązań, nieskończone trójki pitagorejskie. Jednak dla wartości n powyżej 2 sprawy stają się bardziej skomplikowane. Ta zgodność między wymiernymi punktami na krzywych a całkowitymi rozwiązaniami równań doprowadziła do bliższego zbadania sposobu, w jaki krzywe ciągłe przecinają punkty wymierne. W przypadku krzywych prostych istnieje albo nieskończenie wiele punktów wymiernych, albo nie ma ich wcale. Bardziej skomplikowane krzywe mają skończoną liczbę punktów.

Wielkie twierdzenie Fermata

Wielkie twierdzenie Fermata mówi, że żadne trzy dodatnie liczby całkowite a, b, c nie mogą spełnić równania an + bn = cn, gdzie n ? 3. Jest to naturalne rozszerzenie trójek Pitagorasa, w których n = 2. Francuski matematyk Pierre de Fermat zanotował to twierdzenie jako notatkę na marginesie podręcznika matematyki w 1637 r. Kusząco twierdził, że ma metodę udowodnienia tego (przeciwnie), ale jeśli ten dowód naprawdę istniał, nigdy go nie odkryto, chociaż zostawił dowód dla n = 4. Trzysta pięćdziesiąt lat i wiele wynalazczej matematyki później Andrew (obecnie Sir Andrew) Wiles ogłosił dowód w Isaac Newton Institute w Cambridge. Chociaż był problem z jego oryginalnym dowodem, wkrótce został on zablokowany, a ostateczna wersja została zaakceptowana w 1995 roku. Podejście Wilesa opierało się na teorii krzywych eliptycznych, ustalając, że gdyby istniały wyższe trójki, byłyby one sprzeczne z innym głównym przypuszczeniem czas. Udowadniając, że to przypuszczenie jest prawdziwe, Wiles rozwiązał również problem Fermata.

Wyczerpanie i eliminacja

Dowód przez wyczerpanie dzieli problem na podprzypadki i traktuje każdy z nich osobno. Historycznym przykładem takiego dowodu jest twierdzenie o czterech kolorach, które pierwotnie zostało podzielone na tak wiele przypadków podrzędnych, że tylko komputer mógł je wszystkie rozważyć, co rodzi pytanie, czy wyczerpujący program komputerowy naprawdę stanowi dowód. Na pierwszy rzut oka proces eliminacji Sherlocka Holmesa wydaje się wyczerpujący, ale w rzeczywistości unika się rozważania wszystkich możliwości - w rzeczywistości jest to metoda przeciwstawna (patrz strona 380). Wykorzystując wyczerpującą analizę pozostałych podejrzanych, udowadniamy, że wszyscy są niewinni, więc możemy powiedzieć: jeśli mordercą nie jest pan Ramsbottom, to żaden z podejrzanych nie jest winny. Przeciwieństwem jest: jeśli jeden z podejrzanych jest winny, to mordercą jest pan Ramsbottom. Początkowe założenie, że mamy pełną listę podejrzanych, jest często ignorowane, ale to wyjaśnia, dlaczego w wielu kryminałach pojawiają się pojedyncze wiejskie domy.

Wprowadzenie teorii liczb

Teoria liczb zajmuje się badaniem właściwości liczb i często - jak tutaj - koncentruje się na liczbach naturalnych. Chociaż może się to wydawać mniej interesujące lub mniej ważne niż praca z liczbami rzeczywistymi lub zespolonymi, liczby naturalne są nieodłączną częścią naszego sposobu myślenia o świecie. Nie można nie docenić czystego intelektualnego osiągnięcia zrozumienia liczb naturalnych i ich właściwości, a teoria liczb obejmuje jedne z najgłębszych pytań w matematyce. Ponieważ liczby naturalne są tworzone z elementów budulcowych liczb pierwszych, wiele problemów w teorii liczb dotyczy liczb pierwszych. Liczby pierwsze są również kluczowe dla najważniejszego współczesnego zastosowania teorii liczb, kryptografii. Tajemnica korespondencji e-mailowej i transakcji bankowych jest utrzymywana za pomocą kluczy opartych na problemach rozkładu na czynniki pierwsze z teorii liczb. Manipulowanie dużymi liczbami pierwszymi tworzy kody, które są łatwe w użyciu, ale trudne do złamania.

Wiązki wektorowe

Wiązki wektorowe zapewniają sposób rozważania struktur topologicznych zdefiniowanych na powierzchni, a nie w jej obrębie. Definiowanie wiązki wektorów na powierzchni wymaga powiązania przestrzeni wektorowej z każdym punktem na powierzchni. Wybierając określony element w przestrzeni wektorowej, zwany włóknem, i kojarząc go z punktem na powierzchni, tworzone jest pole wektorowe, które może być reprezentowane przez wektor strzałkowy w każdym punkcie. Pakiety zapewniają bogaty zestaw sposobów opisywania rozmaitości. Charakterystyka Eulera pojawia się naturalnie w tym kontekście jako liczba samoprzecięcia, która mówi nam o zerach pól wektorowych na powierzchni: jeśli jest różna od zera, to każde ciągłe pole wektorowe na rozmaitości musi mieć gdzieś zero. Nazywa się to czasem twierdzeniem o włochatej kuli: włosy odpowiadają polu wektorowemu na rozmaitości, a istnienie zera odpowiada faktowi, że każdy sposób czesania włosów daje co najmniej jedną koronę.

Wstęga Möbiusa

Wstęga Möbiusa to powierzchnia, która ma tylko jedną stronę i jedną krawędź. Tworzy się go, biorąc pasek papieru, skręcając go tak, aby jedna strona była odwrócona, i sklejając dwa końce razem, tworząc pętlę. Ten pasek jest przykładem powierzchni nieorientowanej. Orientowalność daje poczucie, czy powierzchnia ma wnętrze i to, co na zewnątrz. Weź normalny wektor w pewnym punkcie, jeden prostopadły do powierzchni, i przenieś go w sposób ciągły wokół powierzchni wszędzie wzdłuż ścieżki. Na nieorientowanej powierzchni, takiej jak wstęga Möbiusa, istnieją takie ścieżki, że kiedy wektor wraca do pierwotnego punktu, jest zorientowany w kierunku przeciwnym do kierunku, w którym zaczął. Wewnątrz i na zewnątrz stały się zdezorientowane! Sklejenie dwóch pasków Möbiusa wzdłuż ich krawędzi daje pokrewny przedmiot, butelkę Kleina. Nie da się tego zrobić w trójwymiarowej przestrzeni euklidesowej bez rozdarcia papieru.

Wprowadzenie przestrzeni metrycznych

Przestrzenie metryczne wykorzystują abstrakcję pojęcia odległości między obiektami. Są to zestawy, w których zdefiniowana jest odległość lub metryka między elementami. Najbardziej znanym przykładem jest euklidesowa metryka przestrzeni trójwymiarowej, w której odległość między dowolnymi dwoma punktami x i y jest określona długością łączącej je linii prostej. Mówiąc bardziej ogólnie, mówi się, że metryka d i zbiór X tworzą przestrzeń metryczną, jeśli d jest rzeczywistą funkcją par punktów w zbiorze d ( x , y ), która spełnia trzy warunki:

1. Odległość między dwoma punktami jest nieujemna i zerowa wtedy i tylko wtedy, gdy punkty są takie same.
2 Odległość między x i y jest taka sama jak odległość między y i x.
3. Dla dowolnego punktu z odległość od x do y jest mniejsza lub równa odległości między x i z plus odległość między z i y.

Wprowadzenie do kombinatoryki

Kombinatoryka to dział matematyki zajmujący się liczeniem. Podobnie jak gracz w pokera rozważający w myślach możliwość posiadania przez innych graczy określonych kart na ręce, kombinatoryka zajmuje się znajdowaniem liczby przedmiotów lub możliwości jakiegoś zdarzenia bez konieczności wymieniania wszystkich różnych wyników. Kombinatoryka leży u podstaw wielu zagadnień z zakresu prawdopodobieństwa, optymalizacji i teorii liczb. Jest to coś w rodzaju sztuki, a wielkimi jej przedstawicielami są Leonhard Euler, Carl Gauss, a ostatnio słynny ekscentryczny perypatetyczny węgierski matematyk Paul Erdös. W przeszłości kombinatoryka była opisywana jako dyscyplina bez teorii, odzwierciedlająca brak jednoczących technik i metod. To zaczyna się zmieniać, a ostatnie postępy i sukcesy w kombinatoryce sugerują, że dojrzewa ona jako odrębny przedmiot.

Wartości własne i wektory własne

Wartości własne i wektory własne to specjalne zbiory skalarów i wektorów powiązanych z daną macierzą. Ich nazwy wywodzą się od niemieckiego eigen, co oznacza "szczególny dla" lub "charakterystyczny". Dla kwadratowej macierzy M o wartości własnej λ i odpowiadającym jej wektorze własnym r, wtedy Mr równa się λr. W kategoriach fizycznych oznacza to, że wektory własne to te kierunki, które pozostają niezmienione przez działanie macierzy M, a λ opisuje, jak odległości zmieniają się w tym kierunku z ujemnymi wartościami własnymi wskazującymi na odwrócenie kierunku. Jeśli spróbujemy rozwiązać równanie Mr = λr, najłatwiej uzyskać wartości własne (λ). Przepisując definicję jako (M - λI)r = 0, możemy zobaczyć, że rozwiązania istnieją tylko wtedy, gdy (M - λI) ma nietrywialną przestrzeń zerową. Oznacza to, że wyznacznik (M - λI) musi wynosić zero. Wyznacznikiem takiej macierzy n × n okazuje się wielomian stopnia n wλ. Problemy z wartościami własnymi są powszechne, ponieważ dostarczają wielu informacji o przekształceniach liniowych.

Wprowadzenie do macierzy

Kolekcje Mare lub tablice liczb zorganizowane w ustalonej liczbie wierszy i kolumn. Zapisuje się je w nawiasach, na przykład:



lub



Macierze mogą być używane w wielu kontekstach, ale są szczególnie pomocne przy obliczaniu efektu przekształceń liniowych. Biorąc pod uwagę punkt współrzędnych (x, y), ogólna transformacja liniowa przyjmuje lub mapuje ten punkt do nowego punktu (ax + by, cx + dy), proces znany jako mnożenie macierzy. Możemy to przedstawić jako Mr, gdzie r jest wektorem położenia (x, y), a M jest macierzą



reprezentującą działanie transformacji liniowej. Ta definicja macierzy 2 × 2 może być łatwo rozszerzona do n × n do pracy w wyższych wymiarach. Macierz tożsamości I ma jedynki na pozycjach po przekątnej i zera w innych miejscach. Ir jest zatem równe r dla dowolnego wektora r.

Wymiary i niezależność liniowa

Wymiar obiektu lub przestrzeni jest miarą jego wielkości. W przypadku standardowej przestrzeni euklidesowej jest to liczba współrzędnych potrzebnych do określenia punktów w tej przestrzeni. Na przykład koło jest jednowymiarowe, dysk jest dwuwymiarowy, a kula jest trójwymiarowa. Intuicyjnie rozumiemy, że istnieją dwa lub trzy kierunki, które można eksplorować: w górę, w dół i na boki. Jest to wyrażone matematycznie za pomocą idei niezależności. Zbiór wektorów jest liniowo niezależny, jeśli żaden z wektorów nie może być zapisany jako suma wielokrotności pozostałych. Mówi się, że dowolny zbiór n liniowo niezależnych wektorów jest bazą dla przestrzeni n-wymiarowej, a każdy wektor w przestrzeni można zapisać jako liniową kombinację wektorów bazowych. W trzech wymiarach standardową bazą kartezjańską jest zbiór wektorów współrzędnych (1, 0, 0), (0, 1, 0) i (0, 0, 1), które mają dodatkową właściwość, że są prostopadłe do każdego Inny. Ale dowolne trzy liniowo niezależne wektory są akceptowalną podstawą dla trzech wymiarów.

Wprowadzenie do wektorów

Wektory są używane do reprezentowania wielkości matematycznych lub fizycznych, które mają wielkość lub długość i kierunek. Na przykład wiatr ma określoną prędkość i kierunek, i podobnie jak wiatry na mapie pogodowej, wektory są często reprezentowane przez strzałkę, przy czym grot strzałki i wyrównanie strzałki definiują kierunek, a długość oznacza rozmiar wektora. Gdy zrozumiesz, w jaki sposób wektory się łączą i poznasz intuicyjne znaczenie tych kombinacji, obliczenia geometryczne, które bez wektorów byłyby bardzo skomplikowane, staną się rutyną. W ten sposób wektory zapewniają inny zestaw technik rozwiązywania problemów geometrycznych, a posiadanie różnych sposobów podejścia do tych samych problemów matematycznych może prowadzić do nowych spostrzeżeń. Ponieważ algebraiczna struktura wektorów jest naśladowana przez wiele innych obiektów matematycznych, są one niezwykle przydatne. Zbiory wektorów zwane przestrzeniami wektorowymi mogą być stosowane w wielu dziedzinach matematyki i mają szerokie zastosowanie w nauce i inżynierii.

Wprowadzenie rachunku różniczkowego

Rachunek różniczkowy to dział matematyki zajmujący się badaniem zmian. Jego dwoma podstawowymi składnikami są różniczkowanie (tempo zmian) i całkowanie (sumy po zmieniających się obiektach), z których oba wymagają pracy z nieskończenie małymi zmianami funkcji, a tym samym granicami. Rachunek różniczkowy jest podstawowym narzędziem modelowania matematycznego, w którym tempo zmian, takie jak prędkość, przyspieszenie lub dyfuzja, można wyrazić w formie matematycznej. Jednoczącą ideą stojącą za rachunkiem różniczkowym jest to, że dla wielu funkcji istnieje dobry związek między małymi zmianami wyników i małymi zmianami wejść. Rachunek różniczkowy jest zbudowany z tych relacji. Większość klasycznej matematyki stosowanej opiera się na rachunku różniczkowym i funkcjach: zjawiska takie jak fale w płynach, oscylacje w mechanice, ruch planet, tworzenie się wzorów na muszlach morskich, gromadzenie się ryb, zmiany chemiczne i pożary lasów są opisywane za pomocą rachunku różniczkowego.

Wielomiany

Wielomian jest matematycznym wyrażeniem postaci a₀ + a₁x + a₂x² + &he;llip; + a_nxⁿ, w którym a₀, a₁, a₂, … są stałymi. Innymi słowy, jest to skończony szereg w potęgach liczb całkowitych x. Najwyższa potęga w danym wielomianie nazywana jest jego stopniem. Wielomian stopnia 2 rośnie do wyrazów w x² i nazywa się kwadratem. Jeden stopień 3 dochodzi do wyrazów obejmujących x³ i nazywa się sześciennym. Wielomiany stopnia 1 nazywamy liniowymi, ponieważ ich wykresy są liniami prostymi. Zera wielomianu to rozwiązania równania z wielomianem po lewej stronie i prawą stroną równą zeru. Wielomiany są dobrymi lokalnymi przybliżeniami wielu funkcji i mogą być używane w modelach do wielu różnych zastosowań, od fizyki i chemii po ekonomię i nauki społeczne. W matematyce są one ważne same w sobie i są również używane do opisywania właściwości macierzy oraz do tworzenia niezmienników węzłów (. Wielomiany również odgrywają ważną rolę w algebrze abstrakcyjnej.

Współrzędne kartezjańskie

Współrzędne kartezjańskie opisują położenie punktu na płaszczyźnie za pomocą pary liczb, które opisują, jak dotrzeć do tego punktu z dowolnego początku. Wprowadzone w XIX wieku przez francuskiego filozofa i matematyka René Descartesa, działają raczej jak układy współrzędnych używane na mapach i ułatwiają mówienie o obiektach geometrycznych. Na płaszczyźnie dwuwymiarowej punkt ma współrzędne (x, y), co oznacza, że należy przesunąć x jednostek w kierunku poziomym, a następnie y jednostek w pionie. Punkty ujemne, takie jak (-1, -2), obejmują poruszanie się w przeciwnych kierunkach. Podobnie w trzech wymiarach, trzy współrzędne (x, y, z) służą do określenia punktów. Łatwo zauważyć, jak dzięki temu atematycy mogą swobodnie mówić o n-wymiarowych przestrzeniach określonych przez n współrzędnych, nawet jeśli taka wielowymiarowa przestrzeń jest dla nas trudna do wizualizacji.

Wielościany

Trójwymiarowym odpowiednikiem wielokąta jest wielościan, objętość, której granicę tworzą płaskie, dwuwymiarowe ściany. Tak jak istnieją szczególnie proste wielokąty foremne, do których mają zastosowanie pewne reguły, istnieje również rodzina pięciu wielościanów foremnych, znanych jako bryły platońskie:

•  Czworościan: cztery ściany, z których każda jest trójkątem równobocznym.
•  Kostka: sześć ścian, z których każda jest kwadratem.
•  Oktaedron: osiem ścian, z których każda jest trójkątem równobocznym.
•  Dwunastościan: dwanaście ścian, z których każda jest pięciokątem foremnym.
•  Dwudziestościan: dwadzieścia ścian, z których każda jest trójkątem równobocznym.

Oczywiście przy tak dużej swobodzie umieszczania ścian istnieje znacznie więcej typów wielościanów niż wielokątów.

Wielokąty

W istocie wielokąt to po prostu zamknięty region ograniczony kilkoma prostymi liniami. Jednak termin ten jest często używany jako skrót dla określonego typu wielokąta, wielokąta foremnego, którego boki są równej długości. Należą do nich pięciokąty, sześciokąty, siedmiokąty, ośmiokąty i tak dalej. Wielokąty regularne można konstruować za pomocą trójkątów, które mają dwa pasujące kąty, znane jako trójkąty równoramienne. Jak pokazano, wierzchołki każdego trójkąta spotykają się w środku nowego kształtu. Ponieważ suma ich centralnych punktów przecięcia musi wynosić 2? radianów, kąty przy każdym piku są równe 2π/n, gdzie n jest liczbą trójkątów lub boków wielokąta. Ponieważ wiemy, że trzy kąty w trójkącie sumują się do ? radianów, wiemy, że suma kątów równych 2a daje 2a = π - (2π/n) . Wielkość 2a jest również wartością każdego z wewnętrznych kątów wielokąta foremnego. Na przykład w pięciokącie o n = 5 kąty wewnętrzne wynoszą 3π/n.

William Matthew Flinders Petrie

•  William Matthew Flinders Petrie był wnukiem pierwszego człowieka, który mapował Australię. Jego ojciec, inżynier, nauczył go sztuki tworzenia map.
•  W wieku 22 lat Petrie napisał książkę o starożytnych pomiarach używanych w prehistorycznej Wielkiej Brytanii, opierając się na pracy, którą wykonał w Stonehenge.
•  Zainteresowaniu Petriego Egiptem sprzyjały książki napisane przez Charlesa Piazzi-Smytha, szkockiego astronoma królewskiego, o Wielkiej Piramidzie w Gizie.
•  Petrie udał się do Egiptu w latach 1880-1882, aby przetestować pomiary matematyczne w książce Piazziego-Smytha. Udał się do Gizy i Wielkich Piramid, Dahszur, Wygiętej Piramidy, Sakkary i Abu Rawasz. Petrie przeszedł także przez grobowce tebańskie za świątynią Medinet Habu.
•  Petrie w końcu odkrył, że każdy pomiar wykonany przez Piazzi-Smytha był niedokładny. Jego własna książka, Piramidy i świątynie w Gizie, została opublikowana w 1883 roku. Pozostaje standardem w egiptologii.
•  W 1884 Petrie został mianowany następcą Edouarda Naville′a przez Egypt Exploration Fund. Zjadł nieprofesjonalną pracę swoich poprzedników i zrezygnował w 1886 roku.
•  Petrie założył to, co później stało się Brytyjską Szkołą Archeologii w Egipcie. Został również mianowany pierwszym Edwards Professor of Egyptology na University College w Londynie, piastując to stanowisko w latach 1892-1933.
•  Największym wkładem Petriego do egiptologii było odkrycie długiego okresu cywilizacji przed pierwszą dynastią - okresem przeddynastycznym. Szeroko zakrojone wykopaliska prowadzono w miejscach wokół Nagady na Zachodnim Brzegu Nilu, 30 km na północ od Luksoru.
•  Petrie był wspierany finansowo przez pisarkę Amelię Edwards. Była założycielką Egypt Exploration Fund, a także założyła katedrę egiptologii na University College London dla Petriego.


Wcześni podróżnicy

•  Około 450 r. p.n.e. grecki historyk Herodot odwiedził starożytny Egipt i szczegółowo opisał tradycje i wierzenia jego mieszkańców. Za nim w 57 r. p.n.e. podążał Diodorus Siculus i rzymski geograf Strabon, który podróżował po Nilu w 30 r. p.n.e. i opisał tę podróż w swojej książce Geographica.
•  W I wieku naszej ery grecki ksiądz i filozof Plutarch również studiował starożytne wierzenia religijne w Egipcie. Jego książka De Iside et Osiride analizuje kult Izydy i Ozyrysa przez Egipcjan.
•  Kolejna relacja o regionie powstała dopiero pod koniec XVI wieku. W 1589 roku nieznany kupiec, zwany Anonimem Wenecjaninem, spisał relację z podróży do Górnego Egiptu.
•  Pierwsze dokładne pomiary piramid wykonał w 1638 roku angielski astronom John Graves. Odwiedził Gizę i napisał Pyrmaidographia.
•  Claude Sicard był francuskim księdzem, który narysował pierwszą dokładną mapę Egiptu. Wskazał główne zabytki i jego zdaniem, gdzie znajdowały się starożytne miasta.
•  Pierwszego wielkiego odkrycia archeologicznego dokonał w 1768 r. angielski podróżnik James Bruce, który odkrył grób Ramzesa III w Dolinie Królów. W 1798 roku Napoleon Bonaparte najechał Egipt, zabierając ze sobą 40 naukowców, aby opisać starożytne i współczesne życie wzdłuż Nilu. Ich odkrycia zostały opublikowane w 1809 roku w książce zatytułowanej Description de l′Egypte.
•  Świątynia Abu Simbel została odkryta w 1813 roku. W 1818 roku wszedł do niej włoski odkrywca Giovanni Battista Belzoni. Odnalazł również grób Setosa I i wejście do piramidy Chefrena.
•  Auguste Mariette był francuskim archeologiem, który w 1858 r. założył Egipską Służbę Starożytności i Egipskie Muzeum w Kairze. Wśród jego największych odkryć były katakumby świętych byków Apisa w Sakkarze oraz Świątynia Doliny piramidy Chefrena w Gizie.
•  Prace Mariette′ kontynuował Gaston Maspero. Jego praca w tropieniu rabusiów grobowców doprowadziła go do miejsca, gdzie kapłani XXI dynastii ukryli mumie najważniejszych faraonów, w tym Amenofisa I, Setosa I i Ramzesa II.
•  Brytyjskie zaangażowanie archeologiczne w Egipcie przyspieszyło w 1880 r. wraz z przybyciem egiptologa Williama Flindersa Petriego. Jego ważne wykopaliska obejmowały predynastyczną nekropolię Nagady.


Wokół domu

•  Egipcjanie prosto urządzali swoje domy. Przetrwanie przedmiotów w grobowcach i ilustrowanie mebli w sztuce pozwoliły historykom lepiej zrozumieć, w jaki sposób meble były używane w domu, niż być może w jakiejkolwiek innej starożytnej cywilizacji.
•  Słynny przykład egipskiego krzesła został znaleziony w grobowcu Tutanchamona. Krzesła przeznaczone do użytku domowego były wykonane z rzeźbionego drewna i pokryte skórą lub tkaniną. Były znacznie niższe niż nowoczesne krzesła.
•  W większości domów używano niskich stołków. W czasach Państwa Środka używano składanych stołków. Z grobowca Tutanchamona wydobyto składany stołek z nogami zakończonymi rzeźbionymi kaczymi głowami.
•  Większość egipskich rodzin nie miała zbyt wiele wolnego mienia, ale kosze służyły do przechowywania rzeczy, gdy nie były używane. Miały tę zaletę, że były tanie i łatwe do wykonania i były lekkie do noszenia.
•  Stoły do jadalni i do gier były okrągłe iw większości wykonane z drewna, chociaż odkryto kilka stołów kamiennych i metalowych.
•  W bogatszych domach skrzynie z drewna lub kości słoniowej zastępowały kosze.
•  Biżuterię i inne kosztowności przechowywano w skrzyniach magazynowych, często bardzo zdobionych i wykonanych z materiałów takich jak alabaster.
•  Szuflady były rzadkością w starożytnym Egipcie, ale czasami były wbudowane w niektóre meble. Stoły do gier często miały szuflady, w których można było przechowywać liczniki.
•  Lampy były używane w długie zimowe wieczory. Wykonane z ceramiki, były wypełnione olejami, takimi jak olej kiki i oliwa z oliwek, i miały pływające knoty.
•  Zamożni Egipcjanie mieli toalety z wapienia. Biedniejsze rodziny zadowoliły się taboretami klozetowymi, pod którymi stała ceramiczna miska.


Wielka Piramida

•  Wielka Piramida w Gizie to jeden z siedmiu cudów starożytnego świata, zbudowany dla faraona Chufu około 4500 lat temu. Do czasu ukończenia Wieży Eiffla w 1887 roku była to najwyższa konstrukcja, jaką kiedykolwiek zbudowano.
•  Starożytna nazwa piramidy brzmiała "Piramida, która jest miejscem wschodu i zachodu słońca". Jej boki pokryto lśniącym białym wapieniem, a czubek piramidy zwieńczono złotem odbijającym promienie słoneczne.
•  Wewnątrz Wielkiej Piramidy labirynt korytarzy i komnat prowadzi do komnaty króla. Poniżej znajdowała się komnata królowej.
•  Badanie jednego z szybów wentylacyjnych prowadzących z komory królowej w 1993 r. wykazało blokadę w połowie korytarza, która mogła być czwartą komorą lub końcem szybu. Pozwolenie na dalsze badania nie zostało jeszcze wydane.
•  Po wschodniej stronie Wielkiej Piramidy stoi świątynia grobowa Chufu, a przed nią stoi Sfinks.
•  Wielka Piramida została dawno opróżniona przez złodziei grobów. Archeolodzy znaleźli kamienny sarkofag w komnacie króla. Był większy niż drzwi i musiał zostać tam umieszczony, gdy budowano piramidę.
•  Sfinks był mityczną bestią o ciele lwa i głowie króla. Gigantyczna kamienna statua jednego z nich czuwała nad starożytnymi piramidami przez ponad 4500 lat. Rzeźba przez większość swojej historii była zanurzona w piasku.
•  W XIX wieku europejscy turyści płacili miejscowej ludności za wnoszenie ich na szczyt piramidy Chufu. Wielu zginęło podczas zdradzieckiej wspinaczki, a teraz jest to niezgodne z prawem.
•  Dziś Wielka Piramida znajduje się bardzo blisko współczesnej stolicy Egiptu, Kairu, a kamień jest niszczony przez zanieczyszczenia pochodzące z samochodów i fabryk ruchliwego miasta.


Wąskie gardło usługi

Wąskie gardło w organizacji usługowej powodujące długie czasy oczekiwania.

Wybór zakupu

Trzeci krok w procesie zakupu, po rozpoznaniu problemu, wyszukiwaniu informacji i ocenie alternatyw. Zaspokojenie potrzeby lub chęci.

Wartość bieżąca

Dzisiejsza wartość ryczałtu przy danej stopie procentowej otrzymanej w pewnym momencie w przyszłości

Wyszukiwanie informacji

Drugi krok w procesie decyzyjnym, po rozpoznaniu problemu, kiedy zaczynamy zbierać dane o wszechświecie dostępnych wyborów, aby zaspokoić jakąś dostrzeżoną potrzebę. Proces ten może obejmować naszą pamięć reklam, rekomendację znajomego, wyszukiwanie w Internecie lub niezliczone inne źródła informacji.

Współczynnik konwersji

Liczba otrzymanych zamówień podzielona przez liczbę wysłanych ofert lub, w przypadku emisji, całkowitą oglądalność programu.

Wielkie migracje

•  Pierwsze migracje miały miejsce, gdy podobny do człowieka Homo ercjaster wyszedł z Afryki 750 000 lat temu (tak).
•  Eksperci kiedyś myśleli, że oceany blokują migracje, ale teraz wydaje się, że łodzie są używane od najwcześniejszych dni.
•  100 000 ludzi wyjechało z Afryki na Bliski Wschód.
•  Około 50 000 lat ludzi rozpoczęło wielką ekspansję, która zaprowadziła ich na wszystkie kontynenty oprócz Antarktydy w ciągu 20 000 lat - i zgładziła Neandertalczyków.
•  50-40 000 ya, ludzie rozprzestrzenili się w Azji i Australazji. 40-35 000 lat przenieśli się do Europy. 30-25 000 lat, wyruszyli z Azji północno-wschodniej i przeszli do obu Ameryk.
•  Wcześni ludzie byli głównie koczowniczymi myśliwymi, zawsze w ruchu, podążającymi za zwierzętami na puste ziemie.
•  Zmiany klimatyczne wywołały liczne migracje. Ludzie przenieśli się na północ w ciepłych czasach i wycofali się w epokach lodowcowych. Kiedy skończyła się ostatnia epoka lodowcowa, 10 000 lat, myśliwi ruszyli na północ przez Europę, gdy pogoda się ociepliła. Ci pozostawieni na Bliskim Wschodzie osiedlili się, by uprawiać ziemię.
•  Od 9 000 do 7 000 lat rolnictwo rozprzestrzeniło się na północny zachód przez Europę - częściowo przez ludzi faktycznie się przemieszczających, częściowo przez pocztę pantoflową.
•  4000 lat, ludy indoeuropejskie rozprzestrzeniły się ze swojego domu w południowej Rosji. Udali się na południe do Iranu (jako Mittani) i Indii (Aryjczycy), na południowy zachód do Turcji (Hetyci) i Grecji (Mykeńczycy) i na zachód (Celtowie).
•  Około 3000 lat Sahara zaczęła wysychać, a ludzie tam mieszkający przenieśli się na obrzeża. Lud Bantu z Nigerii i Konga rozprzestrzenił się na południe Afryki.


Wojna trojańskia

•  Od 1600 Grecja kontynentalna była zdominowana przez twardych wojowników zwanych Mykeńczykami.
•  Mykeńczycy walczyli długimi mieczami z brązu, długimi skórzanymi tarczami i brązowymi zbrojami.
•  Mykeńczycy żyli w małych królestwach, każde z własnym ufortyfikowanym miastem na wzgórzu lub akropolem.
•  Typowy szlachcic mykeński był jak wódz Wikingów. W środku jego pałacu znajdowała się wielka sala z centralnym kominkiem, gdzie wojownicy siedzieli wokół, opowiadając historie o bohaterskich czynach.
•  Po 1500 p.n.e. królowie mykeńscy zostali pochowani w grobowcu w kształcie ula, zwanym tholos, z długim wejściem w kształcie korytarza.
•  Grecki poeta Homer opowiada, jak miasto zwane Troja zostało zniszczone przez Mykeńczyków po dziesięcioletnim oblężeniu. Historycy kiedyś myśleli, że to tylko historia, ale teraz, gdy odkryto szczątki Troi, sądzą, że może być w tym trochę prawdy.
•  Wojna trojańska w opowieści Homera jest spowodowana przez piękną Helenę ze Sparty. Wyszła za Menalaosa, brata króla Agamemnona z Myken, ale zakochała się w trojańskim księciu Paris.
•  Helen i Paris uciekli do Troi, a Agamemnon, a inni Grecy oblegali Troję, aby ją odzyskać.
•  W bitwie wzięło udział wielu bohaterów - takich jak Hector, Achilles i Odyseusz.
•  Grecy w końcu zdobyli Troję, gdy greccy żołnierze ukryci wewnątrz "drewnianego konia" znaleźli drogę do miasta.


Wczesna Grecja

•  Około 1200 p.n.e. Mykeńczycy zaczęli opuszczać swoje miasta, a lud zwany Dorami przejął Grecję.
•  Wielu Mykeńczyków uciekło za morze w dużej flocie bojowej, a Egipcjanie nazywali ich Ludami Morza. Niektórzy wylądowali we Włoszech i być może byli przodkami tamtejszego ludu etruskiego.
•  Wraz z końcem cywilizacji mykeńskiej Grecja wkroczyła w średniowiecze, gdy sztuka pisania zaginęła.
•  Około roku 8OOBC Grecy zaczęli wynurzać się ze średniowiecza, gdy ponownie nauczyli się pisma od Fenicjan, ludu handlującego we wschodniej części Morza Śródziemnego.
•  Okres greckiej historii od 800 do 500 pne nazywany jest okresem archaicznym (starożytnym).
•  W okresie archaicznym populacja Grecji gwałtownie rosła. Stanami rządziło kilku bogatych arystokratów.
•  Wcześni Grecy kochali lekkoatletykę i zorganizowali cztery ważne wydarzenia. Nazywano je Igrzyskami Panhelleńskimi i przyciągały konkurentów z całego greckiego świata.
•  Cztery Igrzyska Panhelleńskie to Igrzyska Olimpijskie, Pythian, Isthmian i Nemean.
•  Igrzyska Olimpijskie rozpoczęły się w 776 p.n.e. i były najważniejsze. Odbywały się co cztery lata w Olimpii.
•  Grecki poeta Homer napisał swoje słynne wiersze o wojnach trojańskich około 700 p.n.e.


Wcześni Amerykanie

•  Ameryki były ostatnimi kontynentami zajętymi przez ludzi.
•  Pierwsi Amerykanie mogli być australijskimi aborygenami, którzy przybyli łodzią 50 000 lat temu.
•  Przodkowie dzisiejszych rdzennych Amerykanów prawdopodobnie przybyli do Ameryk 20-35 000 lat temu z Azji. Uważa się, że przeszli przez pas lądu, który niegdyś łączył Azję i Amerykę Północną przez Cieśninę Beringa.
•  Do 6OO p.n.e. pierwsi rdzenni Amerykanie rozprzestrzenili się na południe od Alaski i daleko w głąb Ameryki Południowej.
•  Istnieją dowody na to, że ludzie żyli w Meksyku ponad 20 000 lat temu. W El Jobo w Kolumbii znaleziono wisiorki datowane na rok 1492 p.n.e.
•  10 000 lat temu grupy "paleo-indyjczyków" na Wielkich Równinach Ameryki Północnej polowały na wymarłe obecnie zwierzęta, takie jak wielbłądy i mamuty. W suchych zachodnich górach ludy Pustyni sadziły dzikie nasiona traw.
•  W Meksyku ludzie zaczęli uprawiać kabaczek, paprykę i fasolę co najmniej 8500 lat temu.
•  Kukurydza była prawdopodobnie po raz pierwszy uprawiana około 7000 lat temu.
•  Kukurydza, fasola i dynia dostarczały pożywienia wczesnym cywilizacjom amerykańskim, takim jak Olmekowie i Majowie.


Wcześni Amerykanie z Ameryki Północnej

•  Kukurydza była uprawiana w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych ok. 2000-1OO r. p.n.e. •  Pierwsze rolnicze wioski na południowym zachodzie należały do ludów Anasazi, Mogollon i Hohokam i datowały się na 100 r. n.e. Żyli albo w jaskiniach, albo w podziemnych "domach studni" wykutych w pustynnej skale.
•  Anasazi to Indianie Navajo dla "starożytnych".
•  Pierwsi Anasazi są również znani jako Basket Makers ze względu na ich umiejętność wyplatania koszyków.
•  Około 700 r. n.e. Anasazi zaczęli budować duże kamienne wioski zwane pueblo, dlatego od tego czasu nazywa się ich również Indianami Pueblo.
•  W "klasycznym" okresie Pueblo, od 1050-1300 r. n.e., Anasazi mieszkali w ogromnych mieszkaniach wykutych w klifach, takich jak Pueblo Bonito. Kultura Pueblo zaczęła zanikać ok. 1300 r. n.e.
•  Najbardziej znane pueblo klifowe znajdują się w Mesa Verde w Kolorado.
•  Na wschodzie pierwsze wioski rolnicze należały do ludów Hopewell z dolin Illinois i Ohio, między 1OO r. p.n.e. a 200 r. n.e.
•  Mieszkańcy Hopewell są znani ze swoich kurhanów. Rzeczy znalezione w tych kopcach pokazują, że handlowali w całej Ameryce.
•  Około roku 700 w pobliżu St Louis nad Missisipi rozwinęły się wioski rolnicze z kopcami świątynnymi.


Wczesna Irlandia

•  Irlandia została zasiedlona późno. Pierwszym dowodem istnienia osadników są 8 000-letnie krzemienie pozostawione przez myśliwych i rybaków na plażach na północnym wschodzie, w pobliżu współczesnego miasta Larne.
•  Nowa epoka kamienia (neolit) rozpoczęła się, gdy pojawiły się pierwsze farmy i domy stałe 5000 lat temu.
•  Neolityczni ludzie czcili swoich zmarłych długimi kopcami lub kurhanami - zwanymi "grobami dworskimi", ponieważ mają dziedziniec przy wejściu. Zbudowali także kurhany zwane grobami portalowymi z trzema ogromnymi kamieniami ustawionymi jak drzwi.
•  Najbardziej dramatyczne pozostałości z najdawniejszych czasów to groby "przejściowe". Wewnątrz kopca ziemnego długi korytarz prowadzi do kamiennej komnaty. Ze 150 w Irlandii, najbardziej znanym jest Newgrange w dolinie Boyne niedaleko Dublina.
•  Celtowie najechali Irlandię w epoce żelaza, około 400 p.n.e., a wiele z bogatej kolekcji irlandzkich heroicznych mitów prawdopodobnie opiera się na tym czasie.
•  Celtycka Irlandia została podzielona na 150 królestw orklanów zwanych tuatha, a później na pięć prowincji - Ulster, Meath, Leinster, Munster i Connaught. Po AD500 Irlandią rządził wysoki król (ard-ri) z Tary w Leinster.
•  Irlandzcy Celtowie byli zarówno wojownikami, jak i pasterzami, którzy wysoko cenili krowy. Czcili także poetów (teczek), a ich metaloplastyka, ujawniająca się w przedmiotach takich jak broszka Tara i kielich Ardagh, jest niezwykle piękna.
•  Wcześni kapłani celtyccy byli druidami, ale legenda głosi, że w 432 r. św. Patryk przybył, aby nawrócić Irlandię na chrześcijaństwo.
•  Irlandzkie klasztory stały się rajami sztuki i nauki w średniowieczu, tworząc słynną Księgę z Kells.


Wczesne cywilizacje afrykańskie

•  Pierwsze cywilizacje pojawiły się w Afryce wzdłuż doliny Nilu, w Egipcie i dalej na południe w Nubii.
•  Pierwsza cywilizacja nubijska, zwana kulturą grupy A, pojawiła się około 3200 p.n.e. na północy Nubii, znana jako Wawat. Została przejęta przez Egipcjan w 2950 p.n.e.
•  Około roku 2000 p.n.e. na żyznym wówczas południu pojawiła się nowa kultura nubijska, zwana Kush. W przeciwieństwie do Nubijczyków z Wawat, którzy byli Azjatami, Kuszyci byli czarnymi Afrykanami.
•  Egipt podbił Kusz w 1500 r. p.n.e., ale Kuszyci pod wodzą króla Szabaka podbili Egipt w 7156 r. p.n.e. Przez 50 lat Kuszyci byli faraonami, a ich stolica Napata była centrum starożytnego świata.
•  W 666 p.n.e. Asyryjczycy wypędzili Kuszytów z Egiptu. Ale od Asyryjczyków Kuszyci nauczyli się wyrabiania żelaza.
•  Napata miał rudę żelaza, ale mało drewna do wytopu rudy. Dlatego Kuszyci przenieśli swoją stolicę do Meroe, gdzie zbudowali wielkie pałace, świątynie, łaźnie i piramidy.
•  Z Kush produkcja żelaza rozprzestrzeniła się na zachód do Nigerii.
•  Od 100 roku n.e. miasto Aksum - obecnie w północnej Etiopii - wzbogaciło się i wzbogaciło na kości słoniowej. Około roku AD350 król aksumicki Aezanas najechał i obalił Kush.
•  Królowie Aksum (późniejsza Etiopia) byli podobno potomkami żydowskiego króla Salomona i królowej Szeby. Szeby byli Arabami, którzy osiedlili się w Aksum.
•  King Aezanas nawrócił się na chrześcijaństwo, ale przez 1500 lat Aksum/Etiopia była jedynym chrześcijańskim krajem Afryki.


Wikingowie

•  Wikingowie byli śmiałymi najeźdźcami z Norwegii, Szwecji i Danii. Między AD8OO a noo wtargnęli na wybrzeża północno-zachodniej Europy na swoich długich statkach, szukając bogatych łupów do wywiezienia.
•  Ludzie byli przerażeni najazdami Wikingów. Modlitwa czasu brzmiała: "Wybaw nas, Panie, od gniewu Norsemen (Wikingów). Pustoszą nasze ziemie. Zabijają nasze kobiety i dzieci."
•  Wikingowie szczycili się odwagą w walce. Większość walczyła pieszo z mieczami, włóczniami i toporami. Bogaci Wikingowie jeździli konno
•  Atak poprowadziły oddziały szturmowe zwane berserkerami. Berserk to Norse z "nagiej koszuli", ponieważ nie nosili zbroi. Przed bitwą oszaleli od walki z powodu picia i narkotyków i zaufali swojemu bogu Odinowi aby zapewnił im bezpieczeństwo.
•  Słowo "Wiking" zostało użyte dopiero później. Ludzie tamtych czasów nazywali ich Norsemenami. Słowo to prawdopodobnie pochodzi od Vik, ośrodka piratów w Norwegii. Kiedy Norsemen został "wikingiem", mieli na myśli walkę jako pirat. Szwedzcy wikingowie, którzy osiedlili się w Europie Wschodniej, mogli być nazywani Rusami, więc od nich nazwano Rosję.
•  Nie wszyscy Wikingowie byli piratami. W domu byli rolnikami i rybakami, kupcami i rzemieślnikami. Wielu poszło z najeźdźcami i osiedliło się na północy Francji, 1 w północnej Anglii i Dublinie.
•  Wikingowie zaatakowali głównie Wielką Brytanię i Irlandię, ale najechali aż do Gibraltarandu na Morzu Śródziemnym
•  W Europie Wschodniej statki Wikingów przewoziły ich w głąb lądu różnymi rzekami. Zapuszczali się daleko przez Rosję i Ukrainę, czasami grasując tak daleko na południe, jak Konstantynopol, który nazywali "Miklagardem", wielkim miastem.
•  Norsmeni, którzy osiedlili się w północnej Francji, nazywani byli Normanami. Normański król Wilhelm Zdobywca, który najechał Anglię w 1066 r., był potomkiem ich przywódcy, Rollo


Węgrzy

•  Równiny nad Dunajem (obszar obecnie na Węgrzech) zostały zasiedlone na początku historii ludzkości, ale niewiele wiadomo o tym obszarze, zanim utworzyły rzymskie prowincje Dacja i Panonia. W tym czasie był domem dla Celtów i Słowian.
•  Rzymska Dacja i Panonia wcześnie padły ofiarą barbarzyńskich najeźdźców - Gotów, Hunów i Awarów.
•  W 796 Awarowie zostali zmiażdżeni przez Karola Wielkiego.
•  W 892 inny król Franków, Arnulf, poprosił lud zwany Madziarami o pomoc w walce z Morawianami, którzy teraz mieszkali na równinie Dunaju.
•  Węgrzy byli ludem żyjącym od 3000 do 800 lat p.n.e. na stepach w pobliżu rosyjskiej rzeki Don.
•  W 889 roku Madziarowie zostali wypędzeni na skraj ich ziemi przez lud zwany Pieczyngami, więc byli wdzięczni za wezwanie Arnulfa.
•  Prowadzeni przez legendarnego Arpada, Madziarowie wkroczyli na Węgry i uczynili z nich swój dom.
W 975 r. prawnuk Arpada, Geza, został chrześcijaninem i zaczął formować Madziarów w naród węgierski.
•  Syn Gezy Stefan (997-1038) kontynuował jego dzieło i został pierwszym królem Węgier.
•  Król Stefan, zwany także św. Szczepanem, został koronowany przez papieża w Boże Narodzenie 1000 r. n.e.


Wyprawy wikingów

•  Wikingowie byli wspaniałymi żeglarzami, którzy odbyli jedne z najbardziej niezwykłych podróży starożytności.
•  Wikingowie popłynęli na wschód przez Bałtyk oraz w górę Wisły i Dniepru.
•  Wikingowie popłynęli na zachód wokół Wysp Brytyjskich, na południe wokół Hiszpanii do Morza Śródziemnego.
•  Najbardziej odważne wyprawy wikingów odbyły się przez nieznany wówczas otwarty ocean Północnego Atlantyku.
•  Od 900 Wikingowie przypłynęli i osiedlili się na odludziu na wyspie na dalekiej północy - w tym Islandii, Wyspach Owczych i Grenlandii.
•  Około 800 Wikingowie pod wodzą Ohthere dotarli do odległych syberyjskich wysp Nowej Ziemi w Arktyce.
•  W roku 1000 Bjarni Herjulffson został zepchnięty z kursu, płynąc do domu z Grenlandii i zobaczył nieznany brzeg.
•  LeifEriksson popłynął na zachód, aby znaleźć ten nieznany brzeg. Sagi opowiadają, jak znalazł nową ziemię. Wikingowie nazywali ją Vinland, ponieważ podobno obfitowała w "jagody wina", które były prawdopodobnie żurawiną.
•  Większość ekspertów uważa, że Winlandia to Ameryka Północna, a Leif był pierwszym Europejczykiem, który do niej dotarł.
•  W 1004 rne VikingThorfinn zabrał 130 osób na osiedlenie się w Vinlandii i pozostał tam przez trzy lata. Pozostałości osady Thorfinn zostały znalezione w 1963 w L′Anse aux Meadows, na północnym krańcu Nowej Fundlandii.


Wcześni Szkoci

•  Pierwsi osadnicy przybyli do Szkocji około 7000 lat temu, a pozostałości ich chat można zobaczyć na Skara Brae na Orkadach.
•  Ludzie zwani Pietami przybyli tu na krótko przed czasami Rzymian, którym nie udało się podbić Szkocji.
•  Pietowie mogli pochodzić z regionu Morza Czarnego. Swoją nazwę otrzymali od wytatuowanych obazów na ich ciałach.
•  Brochs to 15-metrowe kamienne wieże zbudowane do obrony wokół IOO BC - być może przez przodków Pietów.
•  Celtowie zwani Szkotami przybyli z Dalriady w Irlandii ok. 470 r. Wkrótce podbili zachód.
•  Po tym, jak w 563 r. św. Columba założył klasztor Iona, Szkocja powoli przeszła na chrześcijaństwo.
•  W 563 Szkocja została podzielona na cztery królestwa: szkocką Dalriadę na zachodzie; Pietów na północy; Strathclyde Brytyjczyków na południowym zachodzie; i Bernicia lub Lothian of the Angles na wschodzie.
•  W 685 Pietowie wypędzili Anglów, a w 863 król Dalriady Kenneth McAlpin podbił Pietów, aby stworzyć kraj zwany Alba, pierwszą Szkocję.
•  W latach 90. i 1000. wielu ludzi walczyło o bycie królem w Szkocji. Kenneth III zabił Konstantyna III, aby zostać królem. Malcolm II zabił Kennetha III, a Duncan I, który podążał za nim, został zabity przez swojego generała Makbeta. Makbet został zabity przez Malcolma III.
•  Żoną Malcolma III była św. Małgorzata (1045-1093), wychowana na Węgrzech, gdzie jej ojciec przebywał na wygnaniu.

---

[ 467 ]

---